Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararından Sonra Dosya Nasıl Gönderilir? HMK 20 ve 2 Haftalık Süre 2026
Kısa ve Net Cevap
Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra dosya görevli ya da yetkili mahkemeye kendiliğinden gönderilmez. HMK m.20 uyarınca taraflardan birinin, karar verildiği anda kesin ise kararın tebliğinden; karara karşı süresinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmişse kesinleşme tarihinden; kanun yoluna başvurulmuş ve başvuru reddedilmişse ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın gönderilmesini istemesi gerekir. Bu süre geçirilirse dava açılmamış sayılır ve ilk mahkeme bu konuda resen karar verir. Dosyanın ulaştığı görevli veya yetkili mahkeme ise HMK m.20/2 gereği taraflara kendiliğinden davetiye gönderir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
HMK 20 Görevsizlik ve Yetkisizlik Sonrası Dosya Gönderimini Nasıl Düzenler?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 20. maddesi, bir mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olduğuna karar vermesinden sonra davanın doğru mahkemeye hangi usulle taşınacağını düzenler. Kritik kural, görevsizlik veya yetkisizlik kararının dosyayı otomatik olarak diğer mahkemeye göndermemesidir. Kanun, dosyanın gönderilmesi için taraflardan en az birinin süresi içinde talepte bulunmasını zorunlu tutar.
Görev, uyuşmazlığa hangi mahkeme türünün bakacağını ifade eder. Yetki ise görevli mahkeme türü belli olduktan sonra davanın coğrafi olarak hangi yerdeki mahkemede görüleceğini belirler. Görevsizlik ile yetkisizlik farklı kavramlardır; HMK m.20 dosyanın gönderilmesi bakımından ikisini ortak prosedüre bağlar.
Mahkeme görev veya yetki nedeniyle davaya bakamayacağını belirlediğinde kararında dosyanın hangi görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi gerektiğini gösterir. Ancak tarafların hiçbir işlem yapmadan beklemesi yeterli değildir. HMK m.20’deki iki haftalık başvuru süresi doğrudan hak kaybı yaratır. Süre geçirilirse ilk dava devam etmez; dava açılmamış sayılır.
Gönderme talebi yeni bir dava dilekçesi değildir. İlk dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye aktarılmasını sağlayan usul işlemidir. Bu nedenle ilk davanın dava tarihi ve o tarihte yapılmış usul işlemleri, dosyanın yeni mahkemede devamında önemini korur.
İki Haftalık Süre Hangi Tarihten İtibaren Başlar?
HMK m.20’nin en çok hata yapılan bölümü süre başlangıcıdır. Güncel metin üç ayrı ihtimali açıkça ayırır. “Karar tarihi her durumda başlangıçtır” veya “kesinleşme şerhi alınca her durumda süre başlar” ifadeleri doğru değildir.
1. Karar verildiği anda kesin ise
Karar kanun gereği verildiği anda kesin nitelikteyse iki haftalık süre kararın tebliğ tarihinden itibaren başlar. Güncel metinde özellikle “tebliğ tarihinden” ifadesi kullanılır. Karar duruşmada açıklanmış olsa bile bu ihtimalde HMK 20 başlangıcı tebliğdir. Elektronik veya fiziki tebligatın hukuken tamamlandığı gün tespit edilmelidir.
2. Kanun yoluna açık karara süresinde başvuru yapılmazsa
Karara karşı istinaf veya diğer kanun yolu mümkün olduğu hâlde süresinde başvuru yapılmamışsa, iki haftalık gönderme talebi süresi kararın kesinleştiği tarihten itibaren işler. Tebliğ tarihi kanun yolu süresini başlatır; HMK 20 bakımından esas tarih kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle oluşan kesinleşme tarihidir.
3. Kanun yoluna başvurulmuş ve başvuru reddedilmişse
Görevsizlik veya yetkisizlik kararına karşı kanun yoluna başvurulmuş, üst mahkeme başvuruyu reddetmişse iki haftalık süre kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin kararın tebliğ tarihinden itibaren başlar. İlk derece mahkemesinin eski tebliğ tarihi bu ihtimalde HMK 20 başlangıcı değildir.
Dosya takibinde karar tarihi, tebliğ tarihi, kanun yolu son günü, kesinleşme tarihi ve varsa üst mahkeme ret kararının tebliğ tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir. Böylece iki haftalık sürenin başlangıcı varsayıma bırakılmaz.
Dosyanın Görevli veya Yetkili Mahkemeye Gönderilmesi Nasıl İstenir?
Başvuru, görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkemeye yapılır. Talepte dosyanın HMK m.20 uyarınca kararda gösterilen görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi açıkça istenir. Yeni mahkemeye doğrudan verilen bir dilekçe, kanunun öngördüğü başvurunun güvenli karşılığı değildir.
Dilekçede dosyanın mahkemesi ve esas numarası, görevsizlik veya yetkisizlik kararının tarihi, kararın kesinleşme biçimi, HMK 20 süresinin başlangıcını gösteren tarih ve talep edilen mahkeme yazılmalıdır. Vekille takip edilen dosyada UYAP Avukat Portal kullanılabilir. Taraf da kanunun izin verdiği yöntemlerle yazılı başvuru yapabilir.
Gönderme talebinin kısa bir dilekçe olması süre hesabının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Son gün yapılan başvuruda UYAP işlem kaydı, havale tarihi veya fiziki teslim kaydı saklanmalıdır. Kaleme sözlü olarak “dosyayı gönderin” demek, yazılı usul işleminin yerine geçmez.
Taraf görevsizlik veya yetkisizlik kararının yanlış olduğunu düşünüyorsa bunun yolu süresinde kanun yoludur. Kesinleşmiş karardan sonra HMK 20 talebi, görev veya yetki kararını yeniden tartışmaya açan bir itiraz değildir.
İki Haftalık Süre Kaçırılırsa Ne Olur?
HMK m.20 yaptırımı nettir: Süresinde gönderme talebi yapılmazsa dava açılmamış sayılır. İlk mahkeme bu konuda taraf talebini beklemeden resen karar verir. Bu sonuç davanın esastan reddi değildir; usulî sürecin kanunun öngördüğü biçimde devam ettirilmediğini ifade eder.
Davanın açılmamış sayılması zamanaşımı ve hak düşürücü süre bakımından ciddi sonuç doğurabilir. İlk davanın açılmasıyla doğan etkilerin ne ölçüde korunacağı, uyuşmazlığın niteliği ve maddi hukuk düzenlemesiyle birlikte değerlendirilmelidir. “Süreyi kaçırdım, aynı davayı yeniden açarım” yaklaşımı her dosyada güvenli değildir.
Dava şartı arabuluculuk bulunan bir uyuşmazlıkta yeni dava açılması gündeme gelirse önceki son tutanağın yeni dava bakımından yeterliliği, taraf ve talep aynılığı ayrıca kontrol edilir. HMK 20 kapsamında süresinde gönderilen dosyada ise sıfırdan yeni dava açılmaz.
Süre kaçırıldığı iddiasında ilk iş tebliğ belgesi ve kesinleşme şeklini kontrol etmektir. Karar kanun yoluna açıkken ilk karar tebliği doğrudan HMK 20 süresinin başlangıcı değildir; kanun yoluna başvurulmamışsa kesinleşme tarihi esas alınır.
Gönderme Talebi İçin Kararın Kesinleşmesi Gerekir mi?
HMK 20 sisteminde dosyanın diğer mahkemeye gönderilebilmesi için görevsizlik veya yetkisizlik kararının kesin hâle gelmesi gerekir. Karar kanun yoluna açık ve başvuru süresi devam ediyorsa dosyanın hemen başka mahkemeye aktarılması doğru değildir. Taraf kanun yoluna başvurup görev veya yetki değerlendirmesini üst mahkemeye taşıyabilir.
Karar verildiği anda kesin olan hâllerde ayrıca kanun yolu kesinleşmesi beklenmez; ancak güncel HMK 20 iki haftalık sürenin kararın tebliğinden başlamasını öngörür. Bu ayrım uygulamada özellikle dikkat edilmesi gereken noktadır.
Dosya Gönderilirken Yeniden Harç Ödenir mi?
HMK 20 kapsamında yapılan işlem yeni dava değil, mevcut davanın görevli veya yetkili mahkemede devamıdır. Sürecin harç ve gider rejimi sıfırdan dava açılışından farklıdır. Bununla birlikte tebligat, posta veya gider avansı eksiklikleri bulunabilir; dosyayı alan mahkeme gerekli giderlerin tamamlanmasına ilişkin ara karar verebilir.
Tarafın yalnız mali işlemlere odaklanıp iki haftalık gönderme süresini kaçırması en ağır hatadır. Öncelikle HMK 20 başvurusu süresinde yapılmalı, harç veya giderle ilgili mahkeme ara kararları ayrıca yerine getirilmelidir.
Dosya Yeni Mahkemeye Ulaşınca Ne Olur?
HMK m.20/2 açık hüküm içerir: Dosya kendisine gönderilen mahkeme kendiliğinden taraflara davetiye gönderir. Tarafın ikinci mahkemede sıfırdan dava açması gerekmez. Dosya yeni esas numarası alabilir; usulî olarak ilk davanın devamıdır.
Yeni mahkeme taraf teşkili, tebligatlar, eksik giderler, ön inceleme veya yargılamanın geldiği aşamaya göre gerekli işlemleri yapar. Yeni mahkeme de kendisini görevli veya yetkili görmezse olumsuz görev/yetki uyuşmazlığı ve HMK m.21 kapsamında yargı yerinin belirlenmesi gündeme gelebilir.
Dosya yeni mahkemeye ulaştığında UYAP üzerinden yeni esas numarası, tensip, duruşma tarihi ve süre içeren ara kararlar izlenmelidir. Gönderme talebinin yapılmış olması sonraki usul yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Görevsizlik ile Yetkisizlik Arasındaki Fark
Görevsizlikte sorun davanın yanlış mahkeme türünde açılmasıdır. Yetkisizlikte ise mahkeme türü doğru olmakla birlikte yanlış yer mahkemesine başvurulmuştur. alacak davasında yetkili mahkeme bakımından HMK 6 ve özel yetki kuralları örnek oluşturur.
Görev kamu düzenindendir ve mahkemece resen gözetilir. Kesin olmayan yetki ise kural olarak süresinde yetki itirazıyla ileri sürülür. Buna rağmen kesinleşmiş görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra dosyanın devam ettirilmesi HMK 20’deki iki haftalık başvuruya bağlıdır.
Süre Hesabında Hangi Belgeler Kontrol Edilir?
En az gerekçeli karar, taraflara yapılan tebligat veya UETS kayıtları, varsa istinaf/temyiz başvurusu, üst mahkeme kararı ve tebliğ kaydı, kesinleşme şerhi veya UYAP kesinleşme kaydı ile dosya gönderme dilekçesinin evrak kayıt numarası birlikte incelenmelidir.
Tebligat usulsüzse süre hesabı ayrıca etkilenebilir. Öğrenme tarihi ve Tebligat Kanunu hükümleri incelenmeden “süre geçti” sonucuna varılmamalıdır. Elektronik tebligatta gönderim tarihi ile kanuni tebliğ tarihi birbirine karıştırılmamalıdır.
HMK 20 diğer usul sürelerinden ayrıdır. sonradan delil gösterme, cevap dilekçesi süresi, ön inceleme ve istinaf süresi kendi hükümlerine tabidir.
Dosya Yanlış Mahkemeye Gönderilirse
Dosyayı alan mahkeme de kendisini görevli veya yetkili görmeyebilir. Böyle bir durumda yeni bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı ve koşullarına göre yargı yerinin belirlenmesi süreci doğabilir. Her yeni kararın tebliğ ve kesinleşme kayıtları ayrı izlenmeli, HMK 20 bakımından yeniden gönderme talebi gerekip gerekmediği belirlenmelidir.
Dilekçede kesinleşmiş kararda gösterilen mahkemenin doğru adı kullanılmalı; mahkeme teşkilatında birleşme, kapatma veya yeni daire kurulması gibi idari değişiklikler varsa güncel tevzi düzeni kontrol edilmelidir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK m.20 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de asliye hukuk, sulh hukuk, aile, iş veya ticaret mahkemelerinde verilen görevsizlik ve yetkisizlik kararlarında da iki haftalık süre aynı kanuni kurala göre hesaplanır. Fark, dosyanın hangi mahkemeye gönderileceği ve adliye teşkilatındaki tevzi düzenidir.
Dosyanın Mersin’den başka ile veya başka ilden Mersin’e gönderilmesi HMK 20 süresini değiştirmez. Elektronik aktarım UYAP üzerinden yapılsa da tarafın süresinde yazılı gönderme talebi verme yükümlülüğü devam eder. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezlidir; Türkiye’nin farklı illerindeki dosyalar görev, yetki ve usul kuralları çerçevesinde takip edilir.
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu güncel metin için esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Görevsizlik kararından sonra dosya kendiliğinden gider mi?
Hayır. HMK 20 uyarınca taraflardan biri iki hafta içinde dosyanın gönderilmesini istemelidir.
Yetkisizlik kararından sonra süre kaç haftadır?
İki haftadır; başlangıç tarihi kararın kesinleşme biçimine göre değişir.
Karar verildiği anda kesin ise süre ne zaman başlar?
Güncel HMK 20’ye göre kararın tebliğ tarihinden başlar.
Karara karşı istinafa gidilmezse ne olur?
Karar kanun yoluna başvurulmadan kesinleştiğinde iki hafta kesinleşme tarihinden itibaren işlemeye başlar.
İstinaf başvurusu reddedilirse hangi tarih esas alınır?
Ret kararının tebliğ tarihi esas alınır.
İki hafta kaçırılırsa dava ne olur?
Dava açılmamış sayılır ve ilk mahkeme bu konuda resen karar verir.
Dosya gönderme talebi yeni dava mıdır?
Hayır. Mevcut dosyanın görevli veya yetkili mahkemede devamını sağlar.
Talep nereye verilir?
Görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkemeye verilir.
Yeni mahkeme taraflara çağrı yapar mı?
Evet. HMK 20/2 uyarınca dosyayı alan mahkeme taraflara kendiliğinden davetiye gönderir.
Usulsüz tebligat süreyi etkiler mi?
Süre başlangıcının tebliğe bağlı olduğu durumda tebligatın geçerliliği ve öğrenme tarihi ayrıca incelenir.
Görev ve yetki aynı şey midir?
Hayır. Görev mahkeme türünü, yetki hangi yer mahkemesinin davaya bakacağını belirler.
Dosya yeni mahkemeye gidince yeni esas numarası alabilir mi?
Evet. Ancak bu, sıfırdan yeni bir dava açıldığı anlamına gelmez; ilk davanın devamıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İçerik 6100 sayılı HMK m.20’nin 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan metni esas alınarak hazırlanmıştır. Süre hesabında kararın kesinliği, tebligat, kanun yolu ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenir.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil 3472 – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
