Telafi Çalışması Kaç Ay İçinde ve Günde Kaç Saat Yapılır? İş Kanunu 64 (2026)

Telafi çalışması, işyerinde çalışılmayan belirli bir sürenin daha sonra çalışılarak karşılanmasına imkân veren özel bir çalışma düzenidir. İşverenin istediği her boş günü sonradan telafi ettirmesi mümkün değildir. 4857 sayılı İş Kanunu m.64 hem telafi çalışmasına hangi nedenlerle başvurulabileceğini hem de çalışmanın hangi süre ve saat sınırları içinde yapılacağını açıkça düzenler.

Uygulamada telafi çalışması en çok bayram tatillerinin hafta tatiliyle birleştirilmesi, zorunlu bir nedenle işin durması, işyerinin geçici olarak tatil edilmesi veya işçinin kendi talebiyle izin kullanması durumlarında gündeme gelir. En sık yapılan hata, telafi çalışmasını fazla mesaiyle karıştırmak veya “işçi bir gün gelmedi, sonraki hafta istediğimiz kadar çalıştırırız” yaklaşımıdır. Kanun böyle sınırsız bir yetki tanımaz.

Telafi çalışmasının hukuka uygun olabilmesi için dört ayrı kontrol birlikte yapılmalıdır: çalışma eksikliğinin m.64 kapsamındaki bir nedenden doğması, telafinin kanuni süre içinde yaptırılması, günlük üç saat sınırına uyulması ve işçinin toplam günlük çalışma süresinin yasal azami süreyi aşmaması. Ayrıca tatil gününde telafi çalışması yaptırılamaz.

İş Kanunu 64’e Göre Net Kural Nedir?

İş Kanunu m.64, zorunlu nedenlerle işin durması; ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi; benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi; ya da işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi hâllerinde telafi çalışmasına izin verir.

Kanunun güncel metninde işverenin, çalışılmayan süreler için dört ay içinde telafi çalışması yaptırabileceği düzenlenmiştir. 25 Mart 2020 tarihli 7226 sayılı Kanun değişikliğiyle eski iki aylık süre dört aya çıkarılmıştır. Bu nedenle güncel uygulamada “iki ay içinde telafi” bilgisi kanunun mevcut metnini yansıtmaz.

Aynı fıkra Cumhurbaşkanına dört aylık süreyi iki katına kadar artırma yetkisi verir. Bu hüküm, her telafi çalışmasının kendiliğinden sekiz aylık süreye tabi olduğu anlamına gelmez. Esas kanuni süre dört aydır; süreyi uzatan ayrıca yürürlükte bir Cumhurbaşkanı kararı bulunup bulunmadığı somut dönemde kontrol edilir.

İkinci fıkra iki sert sınır koyar: telafi çalışması günlük en çok çalışma süresini aşmayacak ve günde üç saatten fazla olmayacaktır. Ayrıca tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz. Bu üç sınır, tarafların anlaşmasıyla ortadan kaldırılamaz.

Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden 4857 sayılı İş Kanunu m.64 kontrol edilmelidir.

Hangi Hâllerde Telafi Çalışması Yaptırılabilir?

Birinci hâl, zorunlu nedenlerle işin durmasıdır. İşyerinde üretimin veya faaliyetin zorunlu nedenle geçici şekilde durması, m.64 kapsamındaki telafi düzeninin temel örneklerinden biridir. Burada çalışılmayan sürenin sonradan telafi edilebilmesi için zorunlu neden ile çalışılmama arasında gerçek bağlantı bulunmalıdır.

İkinci hâl, ulusal bayram veya genel tatillerin öncesinde ya da sonrasında işyerinin ayrıca tatil edilmesidir. Örneğin resmî tatil salı gününe denk geldiğinde işveren pazartesi gününü de işyeri tatili yaparak kesintisiz dinlenme sağlarsa, kanundaki diğer şartlara uymak kaydıyla pazartesi günü çalışılmayan süre daha sonra telafi çalışmasına konu olabilir.

Üçüncü hâl, benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya işyerinin tamamen tatil edilmesidir. “Benzer neden” ifadesi işverene sınırsız bir takdir vermez. Çalışılmamanın işyerinin çalışma düzeninde m.64’ün amacıyla uyumlu gerçek bir eksilmeye dayanması gerekir.

Dördüncü hâl, işçinin kendi talebi üzerine kendisine izin verilmesidir. İşçi kişisel ihtiyacı nedeniyle işverenden izin ister ve işveren bu talebi kabul ederse, izinli geçen çalışma süresi m.64 koşullarıyla daha sonra telafi ettirilebilir. Bu imkân, yıllık ücretli izin hakkını telafi çalışmasına dönüştürme yetkisi vermez. Yıllık ücretli izin İş Kanunu m.53 ve devamında ayrı ve vazgeçilmez bir dinlenme hakkı olarak düzenlenmiştir.

İşverenin kendi yönetim hatası, eksik vardiya planı veya sonradan ortaya çıkan yoğun iş ihtiyacı tek başına geçmişteki her boş saati telafi çalışmasına dönüştürmez. Önce m.64’te sayılan kanuni bağlantı kurulmalıdır.

Dört Aylık Süre Nasıl Uygulanır?

Telafi çalışmasının en önemli zaman sınırı dört aydır. Kanun, çalışılmayan sürelerin telafisini süresiz bırakmamıştır. İşveren telafi çalışmasını, telafiye neden olan durumun ortadan kalkmasını ve işyerinin normal çalışma düzenine dönmesini takip eden kanuni dönem içinde planlamalıdır.

Çalışılmayan gün ile telafi günü arasında çok uzun süre bırakılması, telafi çalışmasının amacını ortadan kaldırır. Dört aylık sınır, işçiyi belirsiz süre boyunca “geçmişten borçlu çalışma saati” altında tutmayı engeller. Bu nedenle işletmenin puantaj kayıtlarında telafiye konu eksik çalışma günü ile telafi saatleri eşleştirilmelidir.

İşverenin işçiye “yıl içinde uygun olduğumuzda telafi ederiz” şeklinde belirsiz bir bildirim yapması sağlıklı değildir. Hangi tarihte hangi nedenle çalışılmadığı, kaç saat telafi gerektiği ve telafinin hangi günlerde yapılacağı açık olmalıdır. Böylece dört aylık kanuni sınır ve günlük saat sınırı denetlenebilir.

Dört aylık süre içinde iş sözleşmesi sona ererse artık iş ilişkisi dışında telafi çalışması yaptırılamaz. İşverenin çalışılmamış zamanı kendiliğinden parasal borç gibi ücret veya kıdem tazminatından kesmesi ise telafi çalışmasından farklı bir hukuki meseledir ve ücret kesintisi, mahsup ve iş sözleşmesinin sona erme nedeni bakımından ayrıca değerlendirilir.

Kanundaki Cumhurbaşkanının süreyi iki katına kadar artırma yetkisi nedeniyle olağanüstü dönemlerde ayrıca bir süre uzatımı kararı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Ancak özel bir uzatma kararı yoksa m.64’ün doğrudan uygulanan süresi dört aydır.

Telafi Çalışması Günde En Çok Kaç Saat Yapılır?

İş Kanunu m.64/2’ye göre telafi çalışması günde üç saatten fazla olamaz. İşçinin o gün normal çalışma süresi kaç saat olursa olsun, telafi adı altında eklenen bölüm için üç saatlik ayrı üst sınır vardır.

Örneğin işyerinde normal günlük çalışma 7,5 saat ise kanundaki diğer günlük sınırlar da gözetilerek o gün en fazla üç saat telafi planlanabilir. Buna karşılık normal çalışma zaten günlük azami çalışma süresine ulaşıyorsa ayrıca üç saat eklenemez. “Günde üç saat” kuralı, günlük toplam çalışma sınırının üzerine ilave hak vermez.

İşveren bir günlük eksik çalışmayı tek günde altı veya sekiz saat fazla çalıştırarak kapatamaz. Telafi ihtiyacı birden fazla güne yayılmalıdır. Bu kural hem işçinin dinlenme hakkını hem de çalışma süresinin öngörülebilirliğini korur.

Üç saat sınırı işçiyle yapılacak sözleşmeyle artırılamaz. İşçi “kabul ediyorum” dese bile telafi çalışmasının m.64 niteliğini koruması için kanuni üst sınıra uyulması gerekir. Kanuna aykırı biçimde üç saati aşan çalışmaların ücret ve yaptırım sonuçları telafi çalışmasından ayrı değerlendirilir.

Normal Çalışma ile Telafi Birlikte Günlük Kaç Saati Aşamaz?

İş Kanunu m.64, telafi çalışmasının “günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile” yapılacağını belirtir. İş Kanunu m.63 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği uyarınca günlük çalışma genel kural olarak 11 saati aşamaz. Bu nedenle telafi çalışmasının üç saatlik üst sınırı, 11 saatlik günlük toplam sınırın içinde uygulanır.

Normal çalışma süresi 9 saat olan bir işçiye o gün üç saat telafi yaptırılması 12 saatlik toplam çalışma doğurur ve günlük azami sınırı aşar. Böyle bir programda telafi kısmı en fazla toplamı 11 saate tamamlayacak kadar planlanabilir.

Günlük çalışma hesabında ara dinlenmeleri ayrıca dikkate alınır. Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz; fakat işçinin işyerinde fiilen çalıştığı süreler bordro ve puantaj kayıtlarıyla doğru belirlenmelidir. Vardiya sisteminde gece çalışması veya özel iş türü varsa ilgili özel sınırlamalar da ayrıca uygulanır.

İş sağlığı ve güvenliği bakımından da uzun çalışma programları risklidir. Telafi çalışmasının kanunda mümkün olması, işverenin dinlenme, gece çalışması, hafta tatili ve iş güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Tatil Gününde Telafi Çalışması Yapılabilir mi?

Hayır. İş Kanunu m.64/2 açık biçimde “tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz” der. Bu nedenle işveren, çalışılmayan bir işgününün telafisini işçinin kanuni hafta tatilini ortadan kaldıracak şekilde planlayamaz.

Burada özellikle hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil çalışma rejimlerinin birbirinden ayrılması gerekir. Kanun m.64’te “tatil günleri” ifadesiyle telafi çalışmasının dinlenme günlerini kullanarak yapılmasını engeller. İşçinin ayrıca genel tatil gününde çalıştırılmasının mümkün olduğu özel durumlar, telafi çalışmasıyla aynı hukuki işlem değildir ve İş Kanunu m.44-47 hükümlerine tabidir.

Örneğin pazartesi gününün işveren tarafından köprü izin olarak tatil edilmesi nedeniyle telafi gerekiyorsa, bu çalışma sonraki pazar günü işçinin hafta tatili kaldırılarak yapılamaz. Çalışma günlerinde m.64 sınırları içinde planlanmalıdır.

İşyerinin vardiya düzeninde “tatil günü” takvimde mutlaka pazar olmak zorunda değildir. İşçinin fiili ve hukuki hafta tatili hangi günse o gün telafi çalışması planlanmamalıdır.

Telafi Çalışması Fazla Mesai Sayılır mı?

Kanun açıkça telafi çalışmalarının fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmayacağını düzenler. Bunun nedeni, işçinin geçmişte çalışması gereken ancak m.64 kapsamındaki nedenle çalışmadığı süreyi sonradan yerine getirmesidir. Bu nedenle hukuka uygun telafi saatleri sırf normal günlük programın üzerine eklendiği için yüzde 50 zamlı fazla çalışma ücretine dönüşmez.

Ancak “fazla mesai sayılmaz” cümlesi işverene sınırsız çalışma yaptırma yetkisi vermez. Dört aylık süre, günde üç saat sınırı, günlük azami süre ve tatil yasağı ihlal edilirse yapılan çalışmanın hukuki niteliği ayrıca değerlendirilir. İşveren kanuna aykırı ek çalışmayı yalnız bordroda “telafi” yazarak m.64 korumasına sokamaz.

Telafi çalışmasının yıllık 270 saat fazla çalışma sınırına eklenip eklenmeyeceği de bu ayrımdan etkilenir. Hukuka uygun telafi çalışması, m.64 gereği fazla çalışma değildir. Buna karşılık telafi koşullarını aşan çalışmalar için fazla çalışma hükümlerinin doğup doğmayacağı somut çalışma süresi ve haftalık toplam üzerinden incelenir.

Ücret bordrosunda telafi saatlerinin fazla mesai saatlerinden ayrı kodlanması ispat bakımından önemlidir. Aynı ay içinde hem telafi çalışması hem de gerçek fazla çalışma yapılmış olabilir. Bunların tek kalemde gösterilmesi ileride ücret uyuşmazlığını büyütür.

İşçinin Talebiyle Alınan İzin Nasıl Telafi Edilir?

İşçinin talebiyle verilen izin m.64’te açıkça sayılmıştır. İşçi özel bir işi için bir veya birkaç saat/gün izin istediğinde işveren bu talebi kabul edip çalışılmayan süreyi daha sonra telafi ettirebilir. Ancak izin talebinin ve telafi planının yazılı olması, sonradan “ücretsiz izin miydi, ücretli izin miydi, yıllık izin miydi?” tartışmasını önler.

İşçinin yıllık ücretli izin hakkı m.64 kapsamındaki sıradan talebe bağlı izinle aynı değildir. Yıllık izin, kanunda belirtilen hizmet süresi sonucunda kazanılan ve vazgeçilemeyen dinlenme hakkıdır. İşveren yıllık izin günlerini telafi ettiremez.

Mazeret izinleri de kendi özel kanuni düzenlemelerine tabidir. Örneğin İş Kanunu Ek Madde 2’deki bazı ücretli mazeret izinlerinin sonradan telafi ettirilmesi kanunun bu izinlere tanıdığı ücretli izin niteliğiyle bağdaşmaz. Hangi izin türünün kullanıldığı bordro ve personel dosyasında doğru sınıflandırılmalıdır.

İşçinin talebiyle verilen ve m.64 kapsamında telafi edilecek özel izin bakımından ise izin tarihinin, çalışılmayan saat miktarının ve telafi programının belgelendirilmesi işveren ile işçi açısından en güvenli uygulamadır.

Telafi Çalışması Puantaj ve Bordroda Nasıl Gösterilmelidir?

Kanun telafi çalışması için tek tip bir form şartı koymasa da işveren çalışma sürelerini ispatlayabilecek kayıt tutmak zorundadır. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği uygulamasında işverenin telafi çalışmasının hangi nedene dayandığını açıkça belirlemesi ve hangi tarihte çalışmaya başlanacağını işçilere bildirmesi önem taşır.

İyi bir telafi kaydında en az şu bilgiler bulunur: çalışılmayan tarih, çalışılmama nedeni, eksik çalışma saati, telafiye başlanacak tarih, her gün yapılacak telafi saati, normal çalışma saati, toplam günlük çalışma ve telafinin tamamlandığı tarih.

Puantajda telafi saati ayrı gösterilmeli; fazla mesai satırına yazılmamalıdır. Bordro açıklamasında da hukuka uygun telafi çalışmasının fazla çalışma ücreti yaratmadığı anlaşılmalıdır. İşçinin normal ücreti veya çalışılmayan günün ücretlendirilmesi ise izin türü ve işyeri uygulamasına göre ayrıca değerlendirilir.

Elektronik personel sistemlerinde sonradan kayıt değişikliği yapılabiliyorsa değişiklik geçmişinin saklanması ispat gücünü artırır. Yalnızca geriye dönük hazırlanmış imzasız bir Excel tablosu, uyuşmazlık hâlinde banka kayıtları, giriş-çıkış kayıtları ve tanık anlatımlarıyla çelişebilir.

Telafi Çalışması Kurallarına Uyulmazsa Ne Olur?

İş Kanunu’nun çalışma sürelerine ilişkin emredici hükümlerine aykırı uygulamalar idari yaptırım, fazla çalışma alacağı ve iş sağlığı-güvenliği sonuçları doğurabilir. Telafi çalışmasının dört ay dışında, üç saatten fazla veya tatil gününde yaptırılması hâlinde işveren yalnız “telafi” etiketi kullanarak kanuna uygunluk sağlayamaz.

İşçi ücret alacağı davası açtığında fiilen ne kadar çalıştığını, işveren ise ücretin ödendiğini ve telafi/fazla çalışma ayrımını bordro, banka ve çalışma kayıtlarıyla ispatlamak durumunda kalabilir. İmzalı bordrolar, ihtirazi kayıt, elektronik giriş-çıkış kayıtları ve tanık delilleri birlikte değerlendirilir.

Günlük azami sürenin düzenli şekilde aşılması iş sağlığı ve güvenliği risklerini de artırır. İşveren yalnız ücret ödeme yükümlülüğü açısından değil, işçinin dinlenme hakkı ve güvenli çalışma organizasyonu açısından da sorumludur.

Telafi planı yapılırken “önce maksimum çalıştır, sonra bordroyu düzeltiriz” yaklaşımı yerine, programın baştan m.64’e uygun kurulması gerekir. Böylece hem kanuna uygunluk sağlanır hem de ileride fazla mesai ve ücret uyuşmazlığı oluşması önlenir.

Telafi Çalışması ile Fazla Mesai Arasındaki Fark

Fazla çalışma ve çalışma süreleri konusunda site içindeki Ara Dinlenmesi Kaç Dakika? İş Kanunu 68 yazısı ile Mersin İş Hukuku Avukatı sayfasındaki işçilik alacakları rehberleri birlikte incelenebilir.

Telafi Çalışması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Telafi çalışması kaç ay içinde yaptırılır?

İş Kanunu m.64’ün güncel metnine göre dört ay içinde yaptırılır. Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Eski iki aylık süre 2020 yılında dört aya çıkarılmıştır.

Telafi çalışması günde en fazla kaç saattir?

Günde en fazla üç saattir. Ayrıca normal çalışma ile telafi çalışmasının toplamı günlük azami çalışma süresini aşamaz.

Telafi çalışması fazla mesai ücreti doğurur mu?

Kanuna uygun telafi çalışması m.64 uyarınca fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Kanuni sınırların aşılması hâlinde yapılan ek çalışmanın hukuki niteliği ayrıca incelenir.

Pazar günü telafi çalışması yapılabilir mi?

İşçinin tatil günü pazar ise yapılamaz. M.64 tatil günlerinde telafi çalışmasını açıkça yasaklar. Vardiyalı işyerlerinde tatil günü takvim gününe değil işçinin fiili hafta tatiline göre belirlenir.

Bayramdan sonraki köprü izin telafi ettirilebilir mi?

İşveren ulusal bayram veya genel tatilin öncesinde ya da sonrasında işyerini ayrıca tatil etmişse, kanundaki süre ve günlük sınırlar içinde çalışılmayan süre için telafi çalışması yaptırabilir.

İşçinin talebiyle aldığı izin telafi edilir mi?

Evet, işçinin talebi üzerine verilen izin m.64’te açıkça sayılmıştır. Ancak yıllık ücretli izin ve özel kanuni mazeret izinleri aynı kategoriye sokulmamalıdır.

Bir günlük 8 saatlik eksik çalışma ertesi gün 8 saat ek çalışmayla kapatılabilir mi?

Hayır. Telafi çalışması günde üç saatten fazla olamaz ve toplam günlük azami çalışma süresi de aşılmaz. Eksik süre gerekli sayıda çalışma gününe bölünmelidir.

Dört aylık süre geçerse işveren telafi yaptırabilir mi?

M.64 kapsamındaki telafi çalışması kanuni süre içinde yapılmalıdır. Süre geçtikten sonra ek çalışma “telafi” adıyla kanunun fazla çalışma hükümlerinden çıkarılamaz.

Telafi çalışması işçinin yazılı onayına bağlı mıdır?

M.64 telafi çalışmasını kanuni şartlarla işverenin çalışma düzenleme yetkisi içinde kurar; fazla çalışma onayıyla aynı sistem değildir. Ancak telafi nedeni, programı ve saatlerinin yazılı bildirilmesi ve kayda alınması ispat bakımından gereklidir.

Telafi saatleri bordroda nasıl gösterilir?

Fazla çalışma saatlerinden ayrı gösterilmelidir. Çalışılmayan gün, telafi nedeni ve telafi edilen saatlerin puantajla eşleştirilmesi gerekir.

Hukuki Dayanak ve Sonuç

Temel hüküm 4857 sayılı İş Kanunu m.64’tür. Günlük çalışma sınırı bakımından İş Kanunu m.63 ve İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği; fazla çalışma bakımından m.41; hafta ve genel tatiller bakımından m.44-47 birlikte değerlendirilir. Güncel mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi, çalışma mevzuatı uygulaması için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kaynakları kullanılmalıdır.

Sonuç: Telafi çalışması, işverenin istediği zamanı ücretsiz veya zamsız ek çalışmaya dönüştüren genel bir yetki değildir. Kanunda sayılan nedenle çalışılmayan süre için, kural olarak dört ay içinde, günde en çok üç saat ve günlük azami çalışma süresi aşılmadan uygulanır. Tatil gününde telafi çalışması yapılamaz. Hukuka uygun telafi fazla çalışma sayılmaz; ancak bu sonuç yalnız m.64’ün şartları eksiksiz yerine getirildiğinde geçerlidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →