Güvensiz Ürün Zarar Verirse Kim Tazminat Öder? 7223 m.6 Rehberi
Güvensiz ürün tazminatında temel hüküm: 7223 sayılı Kanun m.6
Ürün güvenliği uyuşmazlıklarında ilk ayrım, ayıplı mal hakkı ile üründen kaynaklanan zarar hakkının aynı şey olmadığının görülmesidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketici ile satıcı arasındaki ayıplı mal ilişkisini düzenler. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ise ürünün bir kişiye veya mala zarar vermesi halinde imalatçı ve ithalatçı bakımından doğrudan bir tazminat rejimi kurar. Bu nedenle yalnızca “ürünü iade eder miyim?” sorusu ile “ürün yüzünden yaralandım veya başka malım zarar gördü; kim ödeyecek?” sorusu aynı hukuki zeminde değerlendirilmez.
7223 sayılı Kanun m.6/1 açık hüküm içerir: ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi halinde, ürünün imalatçısı veya ithalatçısı zararı gidermekle yükümlüdür. Hüküm, zarar görenin ürünü bizzat satın almış olmasını şart koşmaz. Ölçüt, ürün ile meydana gelen zarar arasındaki hukuken kurulabilir nedensellik bağıdır. Böylece ürün bir aile ferdine, çalışana, kullanıcıya veya üçüncü kişinin malına zarar verdiğinde de m.6 gündeme gelir.
Kanunun amacı yalnızca piyasadan güvensiz ürünü çıkarmak değildir. Ürün güvenliğini bozucu bir durum zarara dönüşmüşse, zarar görenin tazminat hakkı ayrıca korunur. İdari denetim, geri çağırma ve idari para cezası süreçleri tazminat talebinin yerine geçmez. Aynı olayda hem yetkili kuruluşun piyasa gözetimi işlemleri hem de özel hukuk tazminat talebi birlikte bulunabilir.
İmalatçı mı, ithalatçı mı, satıcı mı sorumludur?
7223 m.6’nın doğrudan sorumlu tuttuğu iki temel aktör imalatçı ve ithalatçıdır. İmalatçı, ürünü imal ederek kendi adı veya markası altında piyasaya arz eden iktisadi işletmecidir. İthalatçı ise ürünü yurt dışından Türkiye piyasasına arz eden kişidir. Ürünün Türkiye’de üretilmesi halinde uyuşmazlığın merkezinde imalatçı; ithal üründe ise ithalatçı da kanuni sorumluluk zincirindedir.
Satıcı veya dağıtıcı bakımından sonuç otomatik olarak m.6’daki imalatçı/ithalatçı sorumluluğu değildir. Ancak 7223 m.11 belirli şartlarda diğer iktisadi işletmecilere imalatçı yükümlülüklerini uygular. Ayrıca m.10/3 uyarınca imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçı belirlenemiyorsa; zarar görenin talebine rağmen bu kişilerin veya bir önceki tedarikçinin isim ve irtibat bilgilerini on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı, Kanun kapsamında imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur. Bu nedenle “ben yalnızca sattım” savunması her dosyada satıcıyı sorumluluktan çıkarmaz.
Somut uyuşmazlıkta ürün üzerindeki marka, seri numarası, etiket, ithalatçı bilgisi, fatura, e-fatura, garanti belgesi, ürün kutusu ve çevrim içi sipariş ekranı sorumlunun belirlenmesinde birlikte incelenir. Özellikle ithal ürünlerde kutu veya kullanım kılavuzundaki ithalatçı unvanı kritik delildir.
Zarar gören neyi ispat etmek zorundadır?
7223 m.6/2 ispat yükünü iki temel unsur üzerine kurar. Birincisi zarar; ikincisi ürünün uygunsuzluğu ile zarar arasındaki nedensellik bağıdır. Bu hüküm nedeniyle yalnızca ürünün bozuk olduğunun ileri sürülmesi tazminat için yeterli değildir. Zararın somutlaştırılması ve uygunsuzluğun bu zararı meydana getirdiğinin gösterilmesi gerekir.
Örneğin elektrikli bir cihazın bataryası aşırı ısınarak yangına yol açmışsa; cihazın modeli ve seri numarası, yangın raporu, itfaiye raporu, bilirkişi incelemesi, fotoğraflar, satın alma belgesi, servis kayıtları ve üreticinin aynı model için yaptığı güvenlik uyarıları birlikte nedensellik bağını kurabilir. Bir oyuncakta küçük parçanın kopması sonucu çocuk yaralanmışsa hastane kaydı, ürünün fiziksel hali, ürün uyarıları, yaş grubu etiketi ve teknik inceleme önem taşır.
İspat standardı “üründe her türlü teknik kusuru tüketici laboratuvar düzeyinde kendi başına ispatlasın” şeklinde okunmaz. Yargılamada bilirkişi incelemesi yapılabilir. Ancak dava açan tarafın zarar olgusunu, ürünü ve olayla bağlantısını belgeleyebilecek temel delilleri koruması gerekir. Ürünün hemen atılması, onarılması, değiştirilmesi veya olay yerinin belgelenmemesi ispatı gereksiz yere zorlaştırır.
Hangi zarar kalemleri talep edilir?
7223 m.6/5, ürünün sebep olduğu zarar nedeniyle ödenecek maddi ve manevi tazminatın belirlenmesinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağını açıkça düzenler. Bu nedenle bedensel zarar varsa tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması gibi TBK’da düzenlenen kalemler; ölüm halinde destekten yoksun kalma ve ölümle bağlantılı zarar kalemleri; malvarlığı zararı varsa onarım, yeniden edinme veya ekonomik kayıp niteliğindeki kalemler olayın özelliğine göre hesaplanır.
Manevi tazminat da Kanun tarafından dışlanmamıştır. M.6/5 hem maddi hem manevi tazminatın TBK hükümlerine göre belirleneceğini söyler. Bu nedenle bedensel bütünlüğün ihlali, ağır yaralanma veya ölüm gibi koşullarda TBK’nın manevi tazminata ilişkin hükümleri uygulanır. Manevi tazminatın miktarı otomatik bir tarife değildir; ihlalin ağırlığı, sonuçları ve somut olayın özellikleri mahkemece değerlendirilir.
Ürünün yalnızca kendisinin bozulması ile ürünün başka bir mala zarar vermesi ayrımı da önemlidir. Ürünün kendisindeki ayıp bakımından satış sözleşmesi ve tüketici hukuku hükümleri öne çıkarken, ürünün yangın çıkarıp ev eşyasına zarar vermesi gibi dışsal zararlar 7223 m.6’nın tipik uygulama alanındadır.
Birden fazla sorumlu varsa müteselsil sorumluluk uygulanır
7223 m.6/3, aynı zarardan birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumluysa bunların müteselsilen sorumlu tutulacağını belirtir. Müteselsil sorumluluk, zarar görenin paylaştırma hesabı yapmak zorunda kalmadan sorumlulardan birine, birkaçına veya tamamına yönelmesine imkân veren güçlü bir korumadır. Sorumluların kendi aralarındaki rücu ve paylaştırma ilişkisi, zarar görenin alacağını elde etmesinden ayrı meseledir.
Özellikle bileşenli ürünlerde bu hüküm önem kazanır. Nihai ürünün imalatçısı yanında tehlikeli parçanın üreticisi veya ürünü Türkiye’ye getiren ithalatçı bakımından farklı sorumluluk nedenleri aynı zararda kesişebilir. Davanın tarafları belirlenirken ticaret sicili, ürün etiketi, gümrük/ithalat bilgileri ve tedarik zinciri kayıtları incelenmelidir.
“Firma sorumlu değildir” kaydı geçerli değildir
7223 m.6/4 emredici niteliktedir: imalatçı veya ithalatçıyı üründen kaynaklanan tazminat sorumluluğundan kurtaran ya da sorumluluğu azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür. Kullanım koşullarında, garanti belgesinde, internet sitesinde veya sipariş sözleşmesinde “şirket hiçbir zarardan sorumlu değildir” şeklinde genel bir kayıt bulunması kanuni ürün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bu hüküm özellikle standart sözleşmeler bakımından önemlidir. Kullanıcının kutuyu açarken kabul ettiği bir metin, uygulama içindeki onay kutusu veya ticari sözleşmedeki genel sorumsuzluk maddesi 7223 m.6’daki emredici sorumluluğu bertaraf edemez. Zararın, ürünün uygunsuzluğu yerine kullanıcının tamamen bağımsız bir fiilinden kaynaklandığı ispatlanırsa nedensellik bağı ayrıca değerlendirilir; fakat bu, sözleşmeyle kanuni sorumluluğu önceden kaldırmaktan farklıdır.
Güvensiz ürün tazminatında 3 yıl ve 10 yıl kuralı
7223 m.6/6 iki süre getirir. Tazminat talebi, zarar görenin hem zararı hem de tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bunun yanında her halde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıllık üst süre vardır. Üç yıllık sürenin başlaması için yalnızca zararın bilinmesi değil, tazminat yükümlüsünün de öğrenilmesi gerekir.
On yıllık süre zararın doğduğu tarihten itibaren işler. Bu nedenle satın alma tarihi tek başına zamanaşımı başlangıcı kabul edilmez. Kanun açıkça “zararın doğduğu tarih” ölçütünü kullanır. Ürün yıllar önce satın alınmış ancak zarar daha sonra meydana gelmişse süre hesabı zarar tarihi üzerinden yapılır.
Zamanaşımı hesabı hak kaybı bakımından kritik olduğundan ihtar, arabuluculuk, dava ve diğer kesilme/durma sonuçları ayrıca uygulanacak usul ve maddi hukuk hükümleriyle birlikte ele alınmalıdır. Süre sonuna yakın dosyalarda yalnızca firmaya e-posta gönderip cevap beklemek güvenli bir dava stratejisi değildir.
Tazminat dosyasında korunması gereken deliller
Ürün kaynaklı zarar uyuşmazlıklarında en sık hata, olaydan hemen sonra ürünün çöpe atılması veya servis tarafından geri alınmasına rağmen teslim tutanağı düzenlenmemesidir. Ürün mümkünse güvenli biçimde muhafaza edilmeli; seri/model numarası, barkod, CE işareti, ithalatçı etiketi, ambalaj, kullanım talimatı ve fatura ayrı ayrı görüntülenmelidir. Zarar gören kişinin tedavi evrakı, iş göremezlik belgeleri, olay yeri fotoğrafları, tanık bilgileri ve mal zararına ilişkin faturalar dosyalanmalıdır.
Yangın, patlama, elektrik kaçağı veya kimyasal maruziyet gibi olaylarda resmi tutanakların alınması özellikle önemlidir. İtfaiye, kolluk, hastane, sigorta eksperi veya ilgili teknik kurum tarafından düzenlenen belgeler daha sonra yapılacak bilirkişi incelemesine veri sağlar. Aynı model hakkında geri çağırma duyurusu bulunup bulunmadığı Ticaret Bakanlığının ürün güvenliği duyuruları ve yetkili kuruluş kayıtlarından kontrol edilmelidir.
Ürünün karşı tarafa inceleme için verilmesi gerekiyorsa teslim anı tutanak altına alınmalı; ürünün mevcut hali fotoğraf/video ile belgelenmeli; seri numarası yazılmalı ve mümkünse inceleme sonrası iade koşulu belirtilmelidir. Delilin tek taraflı olarak ortadan kalkması uyuşmazlığın teknik kısmını zorlaştırır.
E-ticaret, pazar yeri ve dağıtıcı bakımından ne yapılır?
Ürün çevrim içi pazar yerinden alınmışsa sipariş ekranının kaydı, satıcı unvanı, fatura, platform yazışmaları ve ürün sayfasındaki üretici/ithalatçı bilgileri saklanmalıdır. 7223 m.12 izlenebilirlik yükümlülüğünü elektronik ortamda ürünü piyasaya arz eden veya bulunduranlar ile elektronik ticaret ortamını sağlayan aracı hizmet sağlayıcıları bakımından da düzenler. Tedarik zincirindeki önceki ve varsa sonraki işletmecinin bilgileri ile ürünün takibini kolaylaştıran kayıtların en az on yıl muhafazası esastır.
Bu nedenle zarar gören yalnızca “satıcı hesabı kapandı, sorumluya ulaşamıyorum” noktasında kalmamalıdır. Dağıtıcıya ve ilgili işletmecilere yazılı olarak imalatçı/ithalatçı bilgisi sorulmalı; 7223 m.10/3’teki on iş günlük bildirim yükümlülüğü hatırlatılmalıdır. Ürün güvenliği dosyasında tedarik zincirinin hızlı biçimde belirlenmesi hem ihtar hem dava taraflarının doğru seçilmesi bakımından önemlidir.
İdari şikâyet ile tazminat davası aynı şey değildir
Yetkili kuruluşa ürün güvenliği yönünden yapılan bildirim, ürünün piyasadan çekilmesi, geri çağrılması veya idari para cezası uygulanması sonucunu doğurabilir. Buna karşılık kişinin tedavi masrafı, gelir kaybı, mal zararı veya manevi zararının ödenmesi özel hukuk talebidir. İdari işlem tazminatı kendiliğinden ödemez. Aynı olayda iki yol birlikte yürütülebilir ve teknik denetim sonucu tazminat dosyasında delil değeri taşıyabilir.
Güvensiz ürün başka kişileri de etkileyebilecek nitelikteyse yalnız bireysel tazminat düşünülmemeli; yetkili kuruluşa bildirim yapılarak piyasa güvenliği riski de aktarılmalıdır. 7223’ün sistemi, düzeltici önlem, piyasadan çekme ve geri çağırma mekanizmalarıyla gelecekteki zararları önlemeyi de amaçlar.
Uygulamada izlenecek hukuki yol
- Ürün ve zarar delillerini değiştirmeden koruyun.
- İmalatçı, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıyı unvan ve adresleriyle tespit edin.
- 7223 m.6 kapsamında zarar kalemlerini ve nedensellik bağını belgeleyin.
- Gerekirse bağımsız teknik inceleme, delil tespiti veya bilirkişi sürecini planlayın.
- Karşı tarafa talepleri ve delilleri içeren yazılı başvuru yapın.
- Uyuşmazlığın niteliğine göre zorunlu arabuluculuk şartını kontrol edin.
- Zamanaşımı dolmadan görevli ve yetkili yargı merciinde talebi ileri sürün.
Görevli mahkeme tarafların sıfatına, işlemin tüketici işlemi veya ticari iş niteliğine ve talebin hukuki sebebine göre belirlenir. Bu nedenle her ürün zararı otomatik olarak aynı mahkemede görülmez. Dava dilekçesinde 7223 m.6 yanında TBK, 6502 sayılı Kanun veya ticari mevzuattan doğan diğer hukuki sebepler somut olaya göre birlikte ileri sürülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Ürünü ben satın almadım; yine de tazminat isteyebilir miyim?
Evet. 7223 m.6 ürünün bir kişiye veya mala zarar vermesini esas alır. Hüküm zarar görenin mutlaka satış sözleşmesinin alıcısı olmasını şart koşmaz. Zarar ve uygunsuzlukla nedensellik bağı ispatlanmalıdır.
İthal üründe Türkiye’de kimi muhatap alırım?
7223 m.6 ithalatçıyı açıkça sorumlu tutar. Ürün etiketi, kutu, fatura ve Türkçe kullanım kılavuzundaki ithalatçı bilgileri tespit edilmelidir.
Satıcı “üreticiye başvurun” diyerek dosyadan çıkabilir mi?
Satıcının sorumluluğu yalnız bu beyanla sona ermez. 6502 sayılı Kanun kapsamındaki satıcı sorumluluğu saklıdır; ayrıca 7223 m.10 ve m.11 şartları oluştuğunda dağıtıcı veya diğer işletmeciler bakımından ek sonuçlar doğar.
Firma sözleşmeye “dolaylı zararlardan sorumlu değiliz” yazmışsa ne olur?
7223 m.6/4 uyarınca imalatçı veya ithalatçıyı kanuni ürün sorumluluğundan kurtaran ya da bu sorumluluğu azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür.
Zamanaşımı kaç yıldır?
Zarar ve tazminat yükümlüsü öğrenildikten sonra üç yıl; her halde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır. Süre hesabında 7223 m.6/6 esas alınır.
Manevi tazminat istenir mi?
Evet. 7223 m.6/5, maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağını düzenler.
Ürün geri çağrıldıysa tazminat hakkım biter mi?
Hayır. Geri çağırma ürün güvenliği tedbiridir. Meydana gelmiş zarar bakımından 7223 m.6’daki tazminat hakkı ayrıca değerlendirilir.
Ürünü servise vermeden önce ne yapmalıyım?
Ürünün mevcut halini, seri/model numarasını ve hasarı fotoğraf/video ile belgeleyin; teslim tutanağı alın. Teknik delilin kaybolmasını önlemek nedensellik incelemesi için kritiktir.
Sonuç
7223 sayılı Kanun m.6, güvensiz veya mevzuata uygunsuz ürünün kişiye ya da mala verdiği zarar bakımından açık bir sorumluluk düzeni kurar. İmalatçı ve ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararını ve uygunsuzlukla zarar arasındaki nedensellik bağını ispatlar. Birden fazla sorumlu varsa müteselsil sorumluluk uygulanır, sorumluluğu kaldıran sözleşme kayıtları geçersizdir ve zamanaşımı öğrenmeden itibaren üç, zararın doğumundan itibaren en çok on yıldır.
İlgili rehberler: Ürün sorumluluğunda 3 ve 10 yıllık zamanaşımı · Geri çağrılan üründe tüketicinin hakları · Ürün izlenebilirlik kayıtları.
Mevzuat dayanağı: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.6, m.10, m.11, m.12; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu. İnceleme tarihi: 11.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
