Portekiz Habilitação de Herdeiros Türkiye’de Geçerli mi? MÖHUK m.20 ve TMK m.598 | 2026
Portekiz’de yaşayan Türk vatandaşları, Portekiz vatandaşları veya iki ülkeyle bağlantılı ailelerin Türkiye’deki miras işlemlerinde en sık karşılaşılan yabancı belgelerden biri habilitação de herdeiros belgesidir. Türkçede “Portekiz miras belgesi”, “Portekiz veraset belgesi” veya “Portekiz mirasçılık belgesi” ifadeleriyle aranan bu belge, Portekiz’de terekenin kimlere ait olduğunu belirlemek için kullanılan temel resmî işlemlerden biridir.
Portekiz Adalet Bakanlığı’nın güncel Espaço Óbito ve Balcão Heranças açıklamalarında habilitação de herdeiros işleminin, mirasçıların kim olduğunu belirlediği açıkça ifade edilir. Aynı sistem içinde miras mallarının ortak mirasçılar adına kaydı veya mirasın paylaşılması da yapılabilir. Dolayısıyla Portekiz’de “mirasçıların belirlenmesi”, “malların kaydı” ve “paylaşım” aynı hizmet çatısı altında ilerleyebilse de bunlar farklı hukuki aşamalardır.
Türkiye’de bu belgeyle işlem yapılırken de aynı ayrım korunmalıdır. Bir kişinin Portekiz’de mirasçı olarak belirlenmiş olması, Türkiye tapu sicilindeki taşınmazın aynı anda o kişinin adına geçtiği anlamına gelmez. Türkiye’de bulunan malvarlığının türü, mirasbırakanın vatandaşlığı, belgenin niteliği ve Türk hukukunda gereken intikal işlemleri ayrıca incelenir.
Habilitação de herdeiros nedir?
Portekiz’in resmî Adalet portalı habilitação de herdeiros işlemini, mirasçıların kim olduğunu beyan eden belge olarak açıklar. Ölen kişinin malvarlığı varsa, miras sürecinde mirasçıların resmen belirlenmesi temel aşamalardan biridir. İşlemi terekenin cabeça de casal olarak anılan yönetimden sorumlu kişisi başlatır.
Resmî rehberde ölüm belgesi, ölen kişiye ait kimlik/vergi bilgileri, işlemi yapan kişinin kimliği, diğer mirasçıların isim ve vergi numaraları ile varsa vasiyetname veya bağış belgesinin hazırlanması gerektiği belirtilir. Bu liste, Portekiz’deki belgenin hangi kaynak bilgiler üzerinden oluşturulduğunu anlamak bakımından önemlidir.
Belge sadece “bir yakının öldüğünü” kanıtlamaz. Ölüm belgesi ölüm olayını; habilitação de herdeiros ise mirasçı sıfatını tespit etmeye yöneliktir. Türkiye’de işlem yapılırken iki belgenin işlevleri ayrı ele alınmalıdır.
Portekiz sisteminde mirasçıların belirlenmesi ile terekenin paylaşılması aynı şey değildir. Mirasçı tespiti, kimin miras hakkı bulunduğunu gösterir; paylaşım ise hangi malın kime bırakıldığını belirler. Türkiye’de sunulan Portekiz evrakının yalnız habilitação mı, yoksa paylaşım ve kayıt işlemlerini de içerip içermediği tam metinden anlaşılmalıdır.
Portekiz’de hangi miras işlemleri birlikte yapılabilir?
Portekiz Adalet Bakanlığı, Balcão Heranças kapsamında dört temel seçenek bulunduğunu açıklar: yalnızca mirasçıların belirlenmesi; mirasçıların belirlenmesiyle birlikte tereke mallarının kaydı; mirasçı tespiti, mal kaydı ve paylaşımın birlikte yapılması; daha önce mirasçı tespiti yapılmışsa paylaşım ve kayıt işlemleri.
Bu ayrım Türkiye’deki hukuki inceleme için doğrudan önem taşır. Örneğin sadece habilitação de herdeiros bulunan dosyada mirasçılar belirlenmiş olabilir, fakat Portekiz’de malların hangi mirasçıya tahsis edildiğini gösteren bir paylaşım işlemi yapılmamış olabilir. Buna karşılık paylaşım ve kayıt içeren bir belge seti daha geniş sonuçlar doğurur.
Portekiz resmî kaynağı, mirasçı tespitinin yapılması için belirli bir genel son tarih olmadığını; ancak banka hesaplarına erişim gibi sonraki işlemler için bu belgeye ihtiyaç duyulabileceğini belirtir. Türkiye’deki işlemler bakımından ise Türk hukukundaki vergi, dava ve intikal süreleri ayrıca değerlendirilmelidir. Portekiz’deki belgenin kendi başına süre sorunu bulunmaması, Türkiye’deki bütün sürelerin de sınırsız olduğu anlamına gelmez.
Portekiz miras belgesi Türkiye’de resmî belge olarak kullanılabilir mi?
Evet. Usulüne uygun şekilde tasdik edilmiş ve Türkçeye çevrilmiş yabancı resmî belge Türkiye’de mahkeme, tapu, banka ve diğer kurumlarda delil veya başvuru belgesi olarak kullanılabilir. Bunun temel usul dayanağı 6100 sayılı HMK m.223 ve m.224’tür.
HMK m.224/1, yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de resmî belge vasfı taşıması için belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamınca onaylanmasını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerdeki tasdik hükümlerini saklı tutar. Portekiz ve Türkiye Lahey Apostil Sözleşmesi tarafı olduğundan sözleşme kapsamındaki kamu belgelerinde apostil yöntemi kullanılır.
HMK m.223’e göre yabancı dildeki belgeye dayanan taraf tercümeyi mahkemeye sunmak zorundadır; mahkeme resmî tercüme isteyebilir. Tapu veya banka başvurusunda da kabul edilen nitelikte Türkçe tercüme hazırlanır. Belge elektronik doğrulama kodu taşıyorsa yalnız ekran görüntüsü yerine doğrulanabilir resmî nüsha kullanılmalıdır.
Apostilin sınırı özellikle vurgulanmalıdır: apostil, Portekiz’de düzenlenen belgenin imza/mühür tasdik zincirini kolaylaştırır; Türkiye’deki taşınmazın hangi mirasçıya hangi payla geçeceğini belirlemez. Maddi miras sonucu MÖHUK ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ayrıca incelenir.
MÖHUK m.20 Portekiz–Türkiye mirasında hangi hukuku uygular?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.20/1 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir. Aynı fıkranın ikinci cümlesi ise tartışmaya yer bırakmayacak biçimde Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını düzenler.
Ölen kişi Portekiz vatandaşı ve Türkiye’de evi varsa, o evin miras yoluyla intikali bakımından Türk hukuku uygulanır. Ölen kişi Türk vatandaşı olup uzun yıllardır Lizbon’da yaşıyorsa, sırf Portekiz’de ikamet etmesi Türk hukukunun vatandaşlık bağlantısını ortadan kaldırmaz. Çifte vatandaşlık varsa MÖHUK m.4’teki vatandaşlık bağlama kuralları da değerlendirilir.
MÖHUK m.20/2, mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerin terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabi olduğunu düzenler. MÖHUK m.20/4 ölüme bağlı tasarrufların şekli yönünden m.7’ye atıf yapar ve ölenin millî hukukuna uygun tasarrufların da geçerli olacağını belirtir. MÖHUK m.21 ise ayni haklarda malın bulunduğu ülke hukukunu esas alır.
Bu hükümler sebebiyle Portekiz habilitação de herdeiros belgesi Türkiye’de önemlidir, fakat norm değildir. Belge yabancı ülkedeki mirasçılık durumunu ispatlar; Türkiye’de hangi hukuki sonucun doğacağını Türk milletlerarası özel hukuk kuralları belirler.
TMK m.598 ve Türkiye’de mirasçılık belgesi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.598, yasal mirasçı oldukları belirlenen kişilere sulh mahkemesi veya noterlik tarafından mirasçılık sıfatını gösteren belge verilmesini düzenler. Yabancılık unsuru ve yabancı hukuk incelemesi gereken dosyalarda sulh hukuk mahkemesi üzerinden mirasçılık belgesi alınması uygulamada temel yoldur.
Portekiz habilitação de herdeiros, Türk mahkemesine sunulabilecek güçlü bir yabancı resmî belgedir. Mirasçıların isimleri, aile bağları ve Portekiz’deki miras tespiti hakkında bilgi sağlar. Bununla birlikte Türk mahkemesi uygulanacak hukuku MÖHUK m.2 uyarınca resen uygular; yabancı hukukun içeriğinin tespitinde tarafların yardımını isteyebilir.
Türk mirasçılık belgesinin alınması, Portekiz belgesini gereksiz hâle getirmez. Yabancı belge, özellikle nüfus kayıtlarının Türkiye’de tam bulunmadığı, soybağı bağlantılarının yabancı belgelerle gösterildiği veya vasiyetname bulunduğu dosyalarda temel delillerden biri olabilir.
Türkiye’de tapu intikali nasıl yapılır?
Türkiye’deki ev, arsa veya diğer taşınmazın miras yoluyla intikali için önce mirasçılık ve vergi dosyası tamamlanır. Portekiz belgesi, ölüm belgesi ve aile kayıtları apostil ve tercümeyle hazırlanır; Türkiye’de kullanılacak mirasçılık belgesi alınır; veraset ve intikal vergisine ilişkin yükümlülükler yerine getirilir ve ardından tapu müdürlüğü nezdinde intikal işlemi yapılır.
Mirasçı Portekiz’de yaşıyor ve Türkiye’ye gelmek istemiyorsa özel yetkili vekâletname kullanılabilir. Yabancı makam önünde düzenlenen vekâletnamenin TKGM’nin 2015/5 sayılı Genelgesi ve ek kılavuzundaki tasdik, fotoğraf, açık yetki ve tercüme şartlarını taşıması gerekir.
Tapu intikali ile satış aynı hukuki işlem değildir. Vekil hem intikal hem satış yapacaksa satış, bedel alma, tapuda ferağ, vergi/harç işlemleri ve gerektiğinde taksim gibi yetkiler açıkça düzenlenmelidir. Sadece “miras işlemlerini yapmaya” ibaresi bütün tasarrufları kapsayan güvenli bir vekâlet metni değildir.
Türkiye’deki taşınmaz hakkında MÖHUK m.20/1 gereği Türk hukuku uygulandığından, Portekiz’deki pay veya paylaşım belgesinin Türk tapu siciline etkisi ayrıca incelenir. yurt dışından Türkiye’de miras işlemleri rehberi tapu ve vergi sırasını tamamlar.
Türkiye’deki banka hesabı ve şirket payları
Portekiz Adalet Bakanlığı, habilitação de herdeiros belgesine banka hesaplarına erişim gibi sonraki işlemler için ihtiyaç duyulabileceğini açıkça belirtir. Ancak bu açıklama Portekiz bankacılık sistemi içindir. Türkiye’de bulunan banka hesabında Türk bankasının kendi mirasçılık, vergi, kimlik ve temsil belgeleri uygulanır.
Türk bankası Portekiz belgesini ve tercümesini inceleyebilir; buna ek olarak Türkiye’de mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisine ilişkin belge ve bütün mirasçıların temsil durumunu isteyebilir. Bir mirasçının tek başına ödeme alabilmesi, diğer mirasçıların paylarını ortadan kaldırmaz. yurt dışındaki mirasçının Türkiye’de banka parasını alması rehberi bu süreci ayrıntılı açıklar.
Türkiye’de limited şirket payı varsa TTK m.596; anonim şirket payı varsa payın türüne ve şirket kayıtlarına göre ilgili TTK hükümleri uygulanır. Portekiz’de mirasçılığın belirlenmiş olması, Türk şirket kayıtlarının kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez. Şirket sözleşmesi, pay defteri ve ticaret sicili adımları ayrıca yürütülür.
Portekiz’den Türkiye’ye miras dosyası için belge listesi
- Portekiz ölüm belgesi veya resmî ölüm kaydı,
- Habilitação de herdeiros belgesinin resmî nüshası,
- Belgenin apostili veya uygulanacak tasdik işlemi,
- Eksiksiz Türkçe tercüme ve gereken noter onayı,
- Mirasçıların kimlik/pasaport belgeleri,
- Varsa vasiyetname ve Portekiz’deki paylaşım belgesi,
- Türkiye’deki tapu, banka, şirket veya araç kayıtları,
- Türkiye’de mirasçılık belgesi başvurusu için soybağı/nüfus belgeleri,
- Veraset ve intikal vergisi dosyası,
- Vekille işlem yapılacaksa işlem türüne özgü yetkileri içeren vekâletname.
Belge listesi hedef işleme göre daraltılır veya genişletilir. Yalnız bankadaki para için gerekenlerle taşınmaz satışı için gerekenler aynı değildir. En doğru yöntem önce Türkiye’deki malvarlığını kalem kalem tespit etmek, sonra her kalem için gerekli yabancı ve Türk belgelerini eşleştirmektir.
Sık yapılan hatalar
Habilitação de herdeiros belgesini paylaşım sözleşmesi sanmak: Mirasçıların belirlenmesi ile malların hangi mirasçıya verileceğinin kararlaştırılması farklı aşamalardır.
Apostili Türk miras hukukunun yerine koymak: Apostil şekli tasdik sağlar; MÖHUK m.20 ve TMK m.598 incelemesini ortadan kaldırmaz.
Türkiye’deki taşınmaza Portekiz hukukunu otomatik uygulamak: MÖHUK m.20/1 Türkiye’deki taşınmaz hakkında Türk hukukunu emreder.
Portekizce belgeyi tercümesiz kullanmak: HMK m.223 ve kurum uygulaması gereği Türkçe tercüme hazırlanır.
Portekiz’deki paylaşımın Türk tapusunu kendiliğinden değiştirdiğini düşünmek: Türk tapu sicilinde ayrıca intikal ve gerekiyorsa paylaşım/tescil işlemi yapılır.
Vekâletnamede yalnız genel miras yetkisi kullanmak: Tapu satışı, taksim ve bedel alma gibi özel işlemler açık yetkiyle düzenlenmelidir.
Portekiz’deki paylaşım ve kayıt işlemi Türkiye’de ne sonuç doğurur?
Portekiz’de habilitação de herdeiros işlemiyle birlikte tereke mallarının kaydı ve mirasın paylaşılması da yapılmış olabilir. Bu durumda Türkiye’ye getirilecek dosyada yalnız mirasçı tespit belgesi değil, paylaşımın hangi malları kapsadığını ve hangi mirasçıya ne tahsis edildiğini gösteren resmî kayıtlar da bulunmalıdır. Fakat Portekiz’de yapılan paylaşımın Türkiye’deki bir taşınmazı kendiliğinden devrettiği kabul edilmez. Türkiye’de bulunan taşınmazın ayni statüsü MÖHUK m.21 ve miras sonucu m.20 kapsamında Türk hukukuna tabidir; tapu sicilinde tescil Türk mevzuatına göre ayrıca gerçekleştirilir.
Paylaşım belgesinde Türkiye’deki taşınmaz açıkça bir mirasçıya bırakılmışsa belgenin hukuki niteliği, tarafların iradesi, uygulanacak hukuk ve Türk tapu sisteminde doğurabileceği sonuç birlikte incelenir. Türkiye’de paylı miras intikali yapıldıktan sonra mirasçılar arasında taksim, devir veya satış gerekiyorsa ilgili tapu işlemi ayrıca yapılır. Yabancı belgenin apostilli olması, Türk tapu sicilinde doğrudan tescil emri niteliği kazandırmaz.
Vergi bakımından da iki ülke işlemleri birbirine karıştırılmamalıdır. Portekiz’de mirasla ilgili vergi veya kayıt işlemlerinin tamamlanmış olması, Türkiye’deki veraset ve intikal vergisi yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmez. Türkiye’deki malvarlığı ve mükellefiyet bakımından 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu çerçevesinde ayrı beyan ve vergi incelemesi yapılır. Yabancı ülkede ödenen bir verginin Türkiye’de nasıl dikkate alınacağı ise ilgili vergi mevzuatı ve varsa uygulanabilir uluslararası düzenlemeler üzerinden somut olarak değerlendirilir.
Bu nedenle dosya hazırlanırken üç sütunlu düşünmek en güvenli yöntemdir: Portekiz’de mirasçı tespiti ve varsa paylaşım; Türkiye’de mirasçılık ve uygulanacak hukuk; Türkiye’de her malvarlığı kalemi için vergi ve sicil işlemi. Bu ayrım, aynı belgenin her aşamayı çözdüğü yanılgısını önler ve gereksiz evrak döngüsünü azaltır.
Resmî kaynaklar ve hukuki dayanaklar
- 5718 sayılı MÖHUK m.2, m.20 ve m.21.
- 4721 sayılı TMK m.598.
- 6100 sayılı HMK m.223-224.
- Portekiz Justiça – Espaço Óbito ve habilitação de herdeiros.
- Portekiz Justiça – Balcão Heranças.
- TKGM – yurt dışında düzenlenen vekâletnameler kılavuzu.
Sık sorulan sorular
Habilitação de herdeiros Türk veraset ilamı mıdır?
Hayır. Portekiz hukukunda mirasçıların kim olduğunu belirleyen yabancı resmî belgedir. Türkiye’de TMK m.598 uyarınca mirasçılık belgesi gereksinimi ayrıca değerlendirilir.
Portekiz belgesi Türkiye’de geçerli mi?
Usulüne uygun apostil/tasdik ve Türkçe tercüme ile resmî belge olarak kullanılabilir. Ancak hangi hukuki sonucu doğuracağı yapılacak işleme ve MÖHUK hükümlerine bağlıdır.
Portekiz miras belgesine apostil gerekir mi?
Türkiye’de kullanılacak kamu belgesi HMK m.224 ve Lahey Apostil Sözleşmesi çerçevesinde tasdik edilir. Somut belgenin apostil yetkili makamı ve nüsha türü kontrol edilir.
Türkiye’deki eve Portekiz’deki paylar aynen yazılır mı?
MÖHUK m.20/1 gereğince Türkiye’deki taşınmaz hakkında Türk hukuku uygulanır. Paylar Türk hukukuna göre belirlenir.
Habilitação de herdeiros banka parasını almak için yeterli mi?
Türkiye’deki banka Türk mirasçılık, vergi ve temsil belgelerini ayrıca isteyebilir. Portekiz belgesi yabancı miras dosyasının bir unsurudur.
Portekiz’de paylaşım yapılmışsa Türkiye’de tekrar işlem gerekir mi?
Türkiye’deki taşınmaz ve diğer sicilli varlıklar için Türk sicil ve intikal işlemleri ayrıca yapılır. Portekiz paylaşım belgesinin etkisi MÖHUK kapsamında değerlendirilir.
Türkiye’ye gelmeden işlem yapılabilir mi?
Evet. İşlemin türüne uygun özel yetkili, tasdikli ve Türkçe tercümeli vekâletnameyle süreç vekil aracılığıyla yürütülebilir.
Portekiz’de vasiyetname varsa ne yapılır?
Vasiyetnamenin resmî/onaylı nüshası alınır; MÖHUK m.20/4 ve m.7 kapsamında şekil ve uygulanacak hukuk incelenir. Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki sonuç Türk hukukuna göre ayrıca belirlenir.
Habilitação de herdeiros için Portekiz’de süre var mı?
Portekiz Adalet Bakanlığı genel bir habilitação süresi bulunmadığını açıklar. Ancak Türkiye’deki vergi, dava ve diğer hukuki süreler bundan bağımsızdır.
Bu içerik 12 Eylül 2026 tarihinde Portekiz Adalet Bakanlığı’nın güncel Espaço Óbito ve Balcão Heranças açıklamaları ile 5718 sayılı MÖHUK, 4721 sayılı TMK, 6100 sayılı HMK ve TKGM düzenlemeleri karşılaştırılarak Av. Halil BAKIRCI tarafından incelenmiştir.
Portekiz’den Türkiye’de miras, tapu, banka veya şirket işlemi yürütülecekse iletişim sayfası üzerinden habilitação de herdeiros belgesini ve Türkiye’deki malvarlığı bilgisini iletebilirsiniz. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den yönetilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
