Norveç–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması 2026: 183 Gün, İşyeri, Kira ve Mahsup
Kısa ve net cevap: Norveç ile Türkiye arasındaki güncel çifte vergilendirme rejimi, 15 Ocak 2010’da imzalanan revize anlaşma üzerinden uygulanır; bu anlaşma 1 Ocak 2012’den itibaren vergi dönemleri bakımından hüküm ifade etmektedir. Türkiye’de gerçek kişi açısından GVK m.3–7, şirket açısından KVK m.3 ile mükellefiyet belirlenir; sonra Norveç–Türkiye Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması uygulanır. Revize Anlaşmanın m.5 hükmü işyerini, m.6 taşınmaz gelirini, m.7 ticari kazancı ve m.23 çifte vergilendirmenin önlenmesini açıkça düzenler. Anayasa m.90/son gereğince yürürlükteki anlaşma kanun hükmündedir.
Norveç’te Yaşayan Kişinin Türkiye’deki Vergi Statüsü
Norveç oturum izni, Norveç vatandaşlığı veya Norveç’te sosyal güvenlik kaydı, Türkiye’deki vergi statüsünü tek başına belirlemez. GVK m.3 Türkiye’de yerleşmiş kişilerin Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri gelirlerin tamamı üzerinden vergilendirilmesini düzenler. GVK m.4, yerleşme ölçütünü ikametgâh ve bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturma üzerinden kurar. GVK m.5 belirli geçici bulunma hâllerini ayırır. Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan kişi GVK m.6 uyarınca yalnız Türkiye’de elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden dar mükelleftir.
Revize Anlaşmanın m.4 hükmü, iki devletin de mukim kabul ettiği gerçek kişi için çatışma çözümünü düzenler. Daimi ev, hayati menfaatlerin merkezi, kalmayı adet edinilen yer ve vatandaşlık ölçütleri sırayla değerlendirilir; çözülemeyen durumda yetkili makamlar karşılıklı anlaşma yoluna gider. Gerçek kişi dışındaki bir yapıda etkin yönetim merkezi ayrıca önem taşır. Dolayısıyla Oslo’da aile ve çalışma düzeni bulunan bir kişinin Türkiye’de sadece yazlık evi olması ile Türkiye’de fiilen yaşayan ancak Norveç şirketinden gelir alan kişinin durumu aynı değildir.
Türkiye iç hukukundaki temel çerçeve için Türkiye’de vergi mukimliği ve 183 gün kuralı rehberimiz kullanılabilir. Buradaki altı aylık yerleşme ölçütü ile Norveç anlaşmasının m.5’teki 183 günlük hizmet işyeri eşiği aynı hukuki test değildir. Biri gerçek kişinin yerleşikliği, diğeri teşebbüsün Türkiye’de işyeri oluşumuyla ilgilidir.
Norveç Mukiminin Türkiye’deki Kira ve Taşınmaz Geliri
Revize Anlaşma m.6, bir devlet mukiminin diğer devlette bulunan taşınmazdan elde ettiği gelirin taşınmazın bulunduğu devlette vergilendirilebileceğini düzenler. Norveç’te yaşayan kişi Mersin’deki, Antalya’daki veya İstanbul’daki evini kiraya veriyorsa Türkiye kaynak devlet olarak vergi alma hakkına sahiptir. Kiranın Norveç banka hesabına gönderilmesi sonucu değiştirmez.
Dar mükellef gerçek kişinin Türkiye’deki konut kirası için GVK’daki beyan, istisna ve gider hükümleri ayrıca uygulanır. dar mükellefin konut kirası rehberimiz işlem basamaklarını açıklar. Tapu kaydı, kira sözleşmesi, tahsilat dekontları ve varsa stopaj/gider belgeleri aynı vergilendirme dönemiyle eşleştirilmelidir.
Türkiye’deki taşınmazın satılması halinde değer artış kazancı düzenlemelerine geçilir. GVK mükerrer m.80 ve devamı, edinim tarihi ve edinim şekli bakımından kontrol edilir. Miras veya bağışla edinim varsa miras veya bağışla edinilen taşınmaz satış vergisi rehberindeki özel kurallar uygulanır.
Norveç Şirketi İçin 6 Aylık Şantiye ve 183 Günlük Hizmet İşyeri
Norveç anlaşmasının en dikkat çekici yönlerinden biri, m.5’te işyeri için somut süre testleri getirmesidir. m.5/3 uyarınca inşaat şantiyesi, yapım, montaj veya kurma projesi ya da bunlarla ilgili gözetim faaliyetleri yalnız altı ayı aşan bir süre devam ederse işyeri oluşturur. Proje başlangıç ve bitiş tarihleri, fiili şantiye günleri, faaliyetin kesintileri ve aynı projenin ekonomik bütünlüğü bu nedenle belgelenmelidir.
m.5/4, m.14 kapsamındaki hizmetler dışındaki bazı hizmet faaliyetleri için de özel hizmet işyeri testleri kurar. Anlaşma metninde herhangi bir on iki aylık dönemde bir veya birkaç seferde toplam 183 günden fazla Türkiye’de bulunan kişiler vasıtasıyla faaliyet ve belirli gelir oranı şartları; ayrıca aynı veya bağlı projeler için Türkiye’de toplam 183 günü aşan hizmet sunumu gibi ölçütler düzenlenir. Bu eşikler, “Norveç şirketi Türkiye’de ofis açmadı, o hâlde işyeri yoktur” şeklindeki otomatik sonuca izin vermez.
İşyeri oluştuğunda m.7 devreye girer. Türkiye, Norveç şirketinin bütün dünya kazancını değil, yalnız Türkiye’deki işyerine atfedilebilen ticari kazancı vergileyebilir. İşyerinin ayrı ve bağımsız bir teşebbüs gibi hangi kazancı elde edeceği, fonksiyonlar, riskler, personel ve giderler üzerinden belirlenir. KVK m.3 yabancı kurumun Türkiye’deki dar mükellefiyet çerçevesini tamamlar.
Sözleşme yetkisi ve acente
m.5 ayrıca bir kişinin Norveç teşebbüsü adına Türkiye’de sözleşme akdetme yetkisine sahip olup bunu mutaden kullanması gibi temsil ilişkilerini işyeri bakımından düzenler. Bağımsız acentelerin olağan işlerini yürütmesi ayrı değerlendirilir. Bu nedenle Türkiye’deki satış temsilcisinin sözleşmeyi sadece iletmesi ile Norveç şirketi adına düzenli biçimde bağlayıcı sözleşme kurması aynı durum değildir.
Norveç Şirketinden Maaş Alan ve Türkiye’den Çalışan Kişi
Ücret gelirinde işverenin Norveç’te olması tek başına vergileme yerini belirlemez. Çalışmanın fiilen nerede yapıldığı, kişinin anlaşma mukimliği ve ücret maddesinin şartları birlikte uygulanır. Norveç şirketinin çalışanı Türkiye’den uzaktan çalışıyorsa ödeme Norveç hesabına yapılsa dahi Türkiye’deki fiili çalışma dikkate alınır. Kişi Türkiye’de tam mükellefse yabancı ücret gelirinin Türk iç hukukundaki beyan rejimi ayrıca incelenir.
Geçici görevlendirmede Norveç ve Türkiye’de geçirilen günler, ücreti ödeyen işveren, maliyetin hangi işyeri tarafından taşındığı ve faaliyetin işyeri oluşturup oluşturmadığı birbirinden ayrı sorulardır. Bordro, iş sözleşmesi, görevlendirme yazısı, pasaport hareketleri ve çalışma takvimi aynı dosyada tutulmalıdır.
Bağımsız danışmanlık ve profesyonel faaliyet
Danışman, mühendis veya bağımsız profesyonelin geliri, anlaşmanın serbest meslek hükmü ve hizmetin fiili icra yeri üzerinden değerlendirilir. Faaliyetin Türkiye’de sabit bir yerle veya anlaşmadaki süre koşullarıyla bağlantısı varsa Türkiye’nin vergileme hakkı doğabilir. Hizmet bedeli ile lisans/royalty ödemesi karıştırılmamalıdır.
Norveç–Türkiye Temettü, Faiz ve Gayrimaddi Hak Bedelleri
Türk şirketinin Norveç mukimi ortağına temettü ödemesinde iç hukuk stopajı ile anlaşmanın temettü hükmü birlikte uygulanır. Anlaşma avantajı için Norveç vergi mukimliğinin yetkili makam belgesiyle ispatlanması ve gerçek lehdarlık koşulunun sağlanması gerekir. Şirket kararları, pay sahipliği ve banka transferi için temettünün yurt dışına transferi rehberimiz tamamlayıcıdır.
Faiz ödemesinde borcun kaynağı, ilişkili taraf durumu, gerçek lehdar ve gelirin işyerine bağlı olup olmadığı incelenir. Gayrimaddi hak bedelinde ise marka, patent, telif, yazılım lisansı ve know-how ödemeleri ile teknik hizmet ayrıştırılır. Sözleşmenin “danışmanlık” veya “lisans” diye adlandırılması tek başına sınıflandırma için yeterli değildir.
Norveç’ten Emekli Aylığı Alanların Vergi İncelemesi
Norveç’ten gelen emeklilik ödemesi için önce ödemenin hukuki niteliği belirlenir. Sosyal güvenlik sistemi ödemesi, özel işveren emekliliği ve kamu hizmeti emekliliği aynı hükme tabi tutulmaz. Anlaşmanın emeklilik ve kamu hizmetleri maddeleri ile kişinin mukimliği birlikte incelenir. Türkiye’de yabancı emeklilik ödemelerinin genel çerçevesi için yurt dışı emekli maaşı Türkiye’de vergilendirilir mi? rehberimize bakılabilir.
Norveç–Türkiye ÇVÖA m.23: Yabancı Vergi Nasıl Mahsup Edilir?
Revize Anlaşmanın m.23/1-a hükmü, Norveç mukiminin Türkiye’de anlaşmaya uygun şekilde vergilendirilen geliri için Türkiye’de ödediği gelir vergisine eşit tutarın Norveç vergisinden mahsubuna izin verir. Mahsup, Türkiye’de vergilendirilebilen gelire atfedilen ve mahsuptan önce hesaplanan Norveç vergisini aşamaz.
Türkiye açısından m.23/2-a aynı mantığı ters yönde kurar: Türkiye mukiminin Norveç kaynaklı geliri üzerinden Norveç mevzuatı ve anlaşmaya uygun olarak ödediği Norveç vergisi Türk vergisinden mahsup edilir; ancak mahsup aynı gelire atfedilebilen Türk vergisini aşamaz. m.23/2-b ise anlaşma gereği Türkiye’de vergiden istisna edilen gelirin, kalan gelire uygulanacak vergi tutarı hesaplanırken dikkate alınabilmesine imkân verir.
Kurumlar için iç hukukta KVK m.33 ayrıca uygulanır. Mahsup, banka transferine değil yabancı verginin aynı gelirle bağlantısına ve resmî belgeye dayanır. Ayrıntılı belge ve üst sınır hesabı KVK m.33 yabancı vergi mahsubu rehberimizde açıklanmıştır.
Norveç Mukimlik Belgesi ve İspat Dosyası
Anlaşma hükümlerinden yararlanmak isteyen Norveç mukiminin, Norveç vergi idaresinden alınan ilgili döneme ait mukimlik belgesini sunması gerekir. Norveç adresi, kimlik numarası veya sosyal güvenlik kaydı anlaşma mukimlik belgesinin yerine geçmez. Türkiye’de kaynakta anlaşma hükmünün uygulanması için belgenin Türk vergi idaresinin kabul ettiği tercüme/tasdik usulüne uygun olması gerekir.
Dosyada ayrıca sözleşme, bordro veya fatura, ödeme dekontu, Norveç’te ödenen vergi belgesi, Türkiye beyannamesi ve varsa stopaj belgesi birlikte saklanmalıdır. Özellikle 183 günlük hizmet işyeri testi için personel bazında gün çizelgesi tutulması gerekir.
Norveç’ten Türkiye’ye Para Transferi Tek Başına Vergi Değildir
Norveç hesabından Türkiye’ye gönderilen paranın vergi sonucu, transferin kaynağına göre belirlenir. Kişisel birikim, ücret, temettü, taşınmaz satış bedeli, borç geri ödemesi veya şirket sermayesi aynı hukuki nitelikte değildir. yurt dışından Türkiye’ye para transferi vergisi rehberi bu ayrımı açıklar. Finansal hesap bilgilerinin paylaşılması ise CRS otomatik bilgi değişimi kapsamında ayrı bir konudur.
Norveç Bağlantılı Beş Somut Senaryo
1. Oslo’da yaşayan kişi Türkiye’deki dairesini kiralıyor
m.6 gereği Türkiye taşınmaz kirasını vergileyebilir. Kiranın Norveç’e havale edilmesi Türkiye’nin kaynak devlet yetkisini kaldırmaz.
2. Norveç inşaat şirketinin Türkiye projesi yedi ay sürüyor
m.5/3’teki altı aylık eşik aşıldığından proje işyeri testi bakımından Türkiye’de işyeri oluşturur. İşyerine atfedilebilen kazanç m.7 kapsamında vergilenir.
3. Norveç danışmanlık şirketi Türkiye’de aynı proje için 190 gün personel bulunduruyor
m.5/4’teki hizmet işyeri şartları ayrıntılı uygulanır. Gün hesabı ve projenin bağlılığı belgelerle ispatlanır.
4. Türkiye’de yaşayan çalışan Norveç şirketinden maaş alıyor
Fiili çalışma yeri Türkiye ise ücret rejimi ve Türkiye’deki mükellefiyet birlikte değerlendirilir. Norveç kesintisi varsa m.23 mahsup sistemi uygulanır.
5. Türk şirketi Norveç şirketine yazılım lisans bedeli ödüyor
Ödeme lisans/royalty ise anlaşmanın gayrimaddi hak hükmü; yalnız geliştirme veya destek hizmetiyse ilgili hizmet/ticari kazanç hükmü uygulanır.
8 Adımlı Dosya Kontrolü
- Gelir yılını ve gelir türünü ayrı belirleyin.
- GVK m.3–7 veya KVK m.3 ile Türkiye statüsünü tespit edin.
- Çifte mukimlik varsa m.4 testini uygulayın.
- Şirket faaliyeti varsa m.5/3’te 6 ay ve m.5/4’te 183 gün testlerini ayrı kontrol edin.
- Geliri doğru anlaşma maddesine sınıflandırın.
- Norveç mukimlik ve vergi ödeme belgelerini temin edin.
- m.23 ve KVK m.33 mahsup üst sınırını hesaplayın.
- Beyanname, stopaj ve transfer belgelerini tek dosyada saklayın.
Resmî Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı – Norveç–Türkiye Revize ÇVÖA.
- Mevzuat Bilgi Sistemi – GVK, KVK ve Anayasa.
- Skatteetaten – Norveç vergi idaresi.
Sık Sorulan Sorular
Norveç anlaşmasında şantiye ne zaman işyeri olur?
Revize Anlaşma m.5/3’e göre inşaat, yapım, montaj veya kurma projesi ile ilgili gözetim faaliyeti altı ayı aşarsa işyeri oluşturur.
183 gün kuralı ile Türkiye vergi mukimliği aynı şey mi?
Hayır. Anlaşma m.5/4’teki 183 gün hizmet işyeri testidir; GVK m.4’teki yerleşiklik analizi ayrı bir hukuki testtir.
Norveç’te ödenen vergi Türkiye’de mahsup edilir mi?
m.23/2-a ve Türk iç hukuk koşulları sağlanırsa, Norveç’te ödenen vergi aynı gelire isabet eden Türk vergisini aşmamak üzere mahsup edilir.
Norveç’te yaşamak Türkiye’deki kira vergisini kaldırır mı?
Hayır. Türkiye’de bulunan taşınmazın kirası üzerinde Türkiye’nin m.6 uyarınca vergileme hakkı vardır.
Norveç mukimlik belgesi yerine oturum kartı yeterli mi?
Hayır. Anlaşma avantajı için vergi mukimliğinin yetkili vergi makamından alınan belgeyle ispatı gerekir.
Norveç’ten Türkiye’ye para transferi tek başına gelir vergisi doğurur mu?
Hayır. Vergi transferin kaynağına göre belirlenir; kişinin kendi birikimi ile ücret veya temettü aynı işlem değildir.
Sonuç
Norveç–Türkiye vergi dosyasında özellikle revize anlaşmanın m.5’teki 6 aylık şantiye ve 183 günlük hizmet işyeri testleri ile m.23’teki mahsup rejimi dikkatle uygulanmalıdır. Bireysel dosyada ise önce GVK m.3–7 uyarınca mükellefiyet, sonra anlaşma mukimliği ve gelir türü belirlenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat, Norveç’te yaşayan müvekkillerin Türkiye’deki taşınmaz, şirket, vekâletname ve vergi bağlantılı hukuki işlemlerini Mersin’den Türkiye genelinde takip etmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
