Norveç–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 2026: Emeklilik, Gemi Adamı, Hizmet Birleştirme ve Geçici Görev
Kısa ve net cevap: Türkiye ile Norveç arasında yürürlükte bir sosyal güvenlik sözleşmesi vardır ve sözleşme 1 Haziran 1981 tarihinde yürürlüğe girmiştir. SGK’nın güncel ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri tablosuna göre Norveç sözleşmesi malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) ile kısa vadeli sigorta kollarını (KVSK) kapsar; genel sağlık sigortası bakımından doğrudan kapsam bulunmamaktadır. Türkiye ve Norveç’te geçen geçerli sigortalılık süreleri, aylığa hak kazanma bakımından sözleşme kurallarıyla birleştirilebilir. Bu işlem, 3201 sayılı Kanuna göre Norveç sürelerini Türkiye’de prim ödeyerek borçlanmakla aynı şey değildir.
Norveç–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Neyi Korur?
Norveç sözleşmesinin temel amacı, iki ülkede çalışmış bir kişinin sosyal güvenlik haklarını ülke değişikliği nedeniyle kaybetmesini önlemektir. SGK’nın güncel tablosu Norveç için malullük, yaşlılık, ölüm ve kısa vadeli sigorta kollarını kapsamda göstermektedir. Bu çerçevede Türkiye’deki ve Norveç’teki sigortalılık süreleri emeklilik hakkının doğup doğmadığı belirlenirken sözleşme hükümleri doğrultusunda birlikte değerlendirilebilir.
Sözleşme ayrıca bir çalışanın hangi ülke mevzuatına tabi olduğunu belirleyerek aynı çalışma için iki ülkede birden zorunlu prim ödenmesini önlemeye çalışır. Geçici görevlendirme, denizcilik faaliyeti veya birden fazla ülkede çalışma gibi durumlarda uygulanacak mevzuat özellikle önemlidir. Kişinin yalnız vatandaşlığına bakılmaz; işveren, fiili çalışma yeri ve görev niteliği birlikte incelenir.
Sözleşme kapsamında birleştirilen yabancı süreler Türkiye’ye aktarılmış prim sayılmaz. Norveç sosyal güvenlik sisteminde geçen süre Norveç kaydı olarak kalır; Türkiye, hak kazanma testinde bu süreyi dikkate alır ve kendi hizmetlerine düşen aylık kısmını hesaplar.
Norveç Hizmetleri Türkiye’de Nasıl Birleştirilir?
Kişinin Türkiye’deki prim günü tek başına yaşlılık, malullük veya ölüm aylığı için yeterli değilse Norveç’teki geçerli sigortalılık süreleri sözleşme kapsamında hak kazanma bakımından dikkate alınabilir. SGK, Norveç yetkili kurumundan resmî hizmet teyidi ister. Kişinin elindeki iş sözleşmesi ve bordrolar yardımcı belgedir; esas olan yabancı kurumun doğruladığı sigortalılık süresidir.
Türkiye’de hangi 5510 statüsünde hizmet bulunduğu ayrıca önemlidir. 4/1-a, 4/1-b veya farklı statüler aylık koşullarını ve hizmetlerin nasıl değerlendirileceğini etkileyebilir. Sözleşme, Türk mevzuatındaki yaş ve aylık bağlama koşullarını bütünüyle ortadan kaldırmaz; yabancı sürelerin hak kazanma yönünden koordinasyonunu sağlar.
Aynı dönemde hem Türkiye hem Norveç sigortalılığı görünüyorsa mükerrer süreler ayrıca incelenir. Aynı takvim günlerinin iki kez hizmet gibi sayılması kural değildir. Hangi ülke mevzuatına tabi olunması gerektiği, sözleşmenin uygulanacak mevzuat hükümleriyle çözülür.
Norveç’te Gemi Adamı ve Offshore Çalışan Türklerin Durumu
Norveç bağlantılı dosyalarda denizcilik, açık deniz ve offshore faaliyetleri sık görülür. Bir Türk vatandaşının Norveç bayraklı gemide, Norveç şirketine ait offshore tesiste veya uluslararası sefer yapan gemide çalışması hâlinde yalnız işverenin Norveç’te kayıtlı olması sigorta statüsünü belirlemeye yetmez. Gemi bayrağı, işveren, fiili hizmetin niteliği, çalışanın ikamet durumu ve sözleşmedeki denizcilik hükümleri birlikte incelenir.
Gemi adamının hizmet belgesi, discharge book/bonservis, denizci cüzdanı, sözleşme ve prim kayıtları birbirini desteklemelidir. Türkiye’de yurt dışı borçlanması düşünülüyorsa bu belgelerin 3201 yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerekir. gemi adamı yurt dışı borçlanması, hizmet belgesi ve bonservis rehberimiz bu belgelere ilişkin ayrı kuralları açıklar.
Offshore çalışmada vardiya sistemi nedeniyle kişinin 14 gün denizde, 14 gün başka ülkede olması gibi dönemler bulunabilir. Hizmet hesabı, sadece pasaport giriş-çıkışına göre değil sosyal güvenlik kurumuna bildirilen sigortalılık ve çalışma belgelerine göre yapılmalıdır. İşveren değişikliği veya farklı bayraklı gemiye geçiş, uygulanacak mevzuatı değiştirebilir.
Türkiye’den Norveç’e Geçici Gönderilen Çalışan
Türkiye’de sigortalı çalışan geçici bir proje için Norveç’e gönderiliyorsa sözleşmenin geçici görevlendirme hükümleri uygulanır. Koşullar sağlanırsa çalışan belirli süre Türk sosyal güvenlik mevzuatına tabi kalabilir. Bu durumun görevlendirme başlamadan önce SGK tarafından düzenlenen uygulanacak mevzuat belgesiyle ispatlanması gerekir.
Norveç işvereninin çalışanını Türkiye’ye geçici göndermesinde de Norveç yetkili kurumundan alınan belge önemlidir. Belge, Türkiye’de işverenin ve çalışanın çift prim yüküyle karşılaşmasını önleyen temel ispat araçlarından biridir. Görev geçici olmaktan çıkar ve Türkiye’de sürekli çalışma başlarsa statü yeniden değerlendirilmelidir.
Norveç Sözleşmesinde Kısa Vadeli Sigorta Kolları
SGK tablosunda Norveç için KVSK kapsamı bulunmaktadır. İş kazası ve meslek hastalığı gibi risklerde çalışanın hangi ülke mevzuatına tabi olduğu, olay anındaki görevlendirme statüsü ve işveren bağlantısı belirlenir. Olay tutanağı, sağlık raporları, gemi kayıtları veya offshore vardiya listeleri dosyaya eklenmelidir.
Özellikle denizcilik iş kazalarında olayın hangi ülke karasularında veya hangi bayraklı gemide gerçekleştiği, sigorta statüsünün belirlenmesinde önemli olabilir. Sosyal güvenlik sözleşmesi, uygulanacak mevzuatın koordinasyonunu sağlar; tazminat veya işveren sorumluluğu gibi özel hukuk talepleri ise ayrı hukuki rejimlere tabidir.
Norveç Sözleşmesi Genel Sağlık Sigortasını Kapsıyor mu?
SGK’nın güncel tablosunda Norveç sözleşmesi için genel sağlık sigortası kapsamı “hayır” olarak gösterilmektedir. Bu nedenle hizmetlerin emeklilik bakımından birleştirilebilmesi, kişinin diğer ülkede otomatik sağlık hizmeti hakkına sahip olduğu anlamına gelmez. Türkiye’ye yerleşen Norveç emeklisinin sağlık hakkı, ikamet ve 5510/GSS statüsüne göre ayrıca incelenir.
Geçici seyahatlerde de sosyal güvenlik sözleşmesinin emeklilik hükümleri seyahat sağlık sigortasının yerine geçmez. Kişinin Norveç ulusal sistemi, Türkiye’deki GSS statüsü veya özel sağlık sigortası ayrıca değerlendirilmelidir.
Norveç Hizmet Birleştirmesi 3201 Borçlanması Değildir
Sosyal güvenlik sözleşmesi, Norveç’te zaten sigortalı geçen süreyi hak kazanma bakımından dikkate alır. 3201 sayılı Kanun ise belirli yurt dışı çalışma ve bazı diğer sürelerin Türkiye’de prim ödenerek borçlanılmasına imkân tanır. Bu nedenle sözleşme dosyasında ödeme yapmadan hizmet teyidi alınabilirken, borçlanmada SGK’nın hesapladığı borcun süresinde ödenmesi gerekir.
Hangi yöntemin kullanılacağı emeklilik planına göre belirlenmelidir. Kişinin Türkiye’deki ilk sigortalılık tarihi, mevcut prim günü, Norveç’teki hizmet süresi, vatandaşlık/Mavi Kart statüsü ve aylık bağlama hedefi birlikte hesaplanır. çifte vatandaşların 3201 borçlanması ve Mavi Kartlıların yurt dışı borçlanması için ayrı koşullar vardır.
Sözleşme ve borçlanmanın aynı kişide birlikte kullanılabilmesi, her yabancı günün iki kez aylık hesabına gireceği anlamına gelmez. Çakışan dönemler ve hangi sürenin hangi hukuki mekanizmayla değerlendirildiği açık tutulmalıdır.
Norveç Hizmetleri İçin SGK Başvuru Belgeleri
Başvuruda Türk kimlik bilgileri, SGK hizmet dökümü, Norveç kimlik/sosyal güvenlik numarası, Norveç’teki işverenler ve çalışma tarihleri, varsa NAV’dan alınmış hizmet kayıtları sunulur. Denizcilik dosyasında gemi adı, bayrak, IMO bilgisi, görev unvanı, bonservis ve denizci cüzdanı gibi ek belgeler önem taşır.
SGK, sözleşme formları aracılığıyla Norveç kurumundan hizmet teyidi talep eder. Kişinin elindeki özel belgeler, kurumlar arası resmî teyidin yerine geçmez; fakat yanlış veya eksik kaydın düzeltilmesinde güçlü yardımcı delil olabilir.
Vekâletnameyle takipte SGK, aylık, hizmet birleştirme ve yurt dışı borçlanma işlemlerine ilişkin yetkilerin açık olması gerekir. Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilir biçimde hazırlanması ayrıca önemlidir.
Norveç Vergi Anlaşmasıyla Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Ayrıdır
Norveç–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması vergi alma hakkını; sosyal güvenlik sözleşmesi ise prim ve sigortalılık statüsünü düzenler. Bir offshore çalışanın hangi ülkede vergi ödeyeceği ile hangi ülkenin sosyal güvenlik sistemine tabi olacağı aynı sorunun cevabı değildir. Vergi yönünden Norveç–Türkiye ÇVÖA rehberimiz ayrıca uygulanmalıdır.
Norveç Bağlantılı Beş Örnek
1. Norveç’te 8 yıl çalışan kişinin Türkiye’de 2.500 günü var
Türkiye süresi tek başına aylığa yetmiyorsa Norveç hizmetleri sözleşme kapsamında hak kazanma testinde birleştirilebilir. Türkiye kendi süreleri üzerinden orantılı aylık hesaplar.
2. Norveç bayraklı gemide çalışan Türk gemi adamı
Gemi bayrağı, işveren, çalışma sözleşmesi ve prim kayıtları incelenir. Emeklilik koordinasyonu ile 3201 borçlanması ayrı değerlendirilir.
3. Türk şirketi mühendisi üç aylığına Norveç’e gönderiyor
Geçici görev belgesi alınır. Sözleşme şartları sağlanırsa Türk sosyal güvenlik mevzuatına tabi kalma mümkün olur.
4. Norveç emeklisi Türkiye’ye yerleşiyor
Aylık hakkı devam eder; ancak sağlık hakkı GSS kapsamı bulunmadığı için ayrıca değerlendirilir.
5. Norveç’te iş kazası geçiren geçici görevli
Olay anındaki sigortalılık statüsü, görevlendirme belgesi ve KVSK hükümleri üzerinden hangi kurumun yetkili olduğu belirlenir.
8 Adımda Kontrol Listesi
- Türkiye ve Norveç hizmetlerini tarih bazında çıkarın.
- Denizcilik/offshore dönemlerini gemi ve işveren bazında ayırın.
- Çakışan sigorta dönemlerini tespit edin.
- SGK ve Norveç kurumundan hizmet teyidi alın.
- Geçici görev belgesini ve uygulanacak mevzuatı kontrol edin.
- KVSK ile sağlık kapsamını birbirinden ayırın.
- 3201 borçlanmasının maliyet ve aylık etkisini ayrıca hesaplayın.
- Aylık ve kurum yazışmalarını dosya bazında takip edin.
Resmî Kaynaklar
- Sosyal Güvenlik Kurumu – ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5510, 3201 ve Anayasa.
- NAV – Norveç çalışma, sosyal güvenlik ve emeklilik kurumu.
Sık Sorulan Sorular
Norveç–Türkiye sosyal güvenlik sözleşmesi yürürlükte mi?
Evet. Sözleşme 1 Haziran 1981’den beri yürürlüktedir.
Norveç hizmetleri Türkiye emekliliğinde birleştirilir mi?
Sözleşme koşulları içinde hak kazanma bakımından birleştirilebilir; Norveç primleri Türkiye’ye aktarılmaz.
Gemi adamı hizmetleri de sözleşme kapsamında değerlendirilebilir mi?
Denizcilik hizmetinde işveren, gemi bayrağı ve sigortalılık kaydı incelenir; geçerli Norveç sigorta süreleri sözleşme kapsamında değerlendirilebilir.
Norveç sözleşmesi sağlık hizmetlerini kapsıyor mu?
SGK’nın güncel tablosunda genel sağlık sigortası kapsamı bulunmamaktadır.
Hizmet birleştirme için 3201 borçlanması şart mı?
Hayır. Sözleşme birleştirmesi ile borçlanma farklı işlemlerdir.
Norveç’e geçici görevde iki ülkede prim ödemek gerekir mi?
Sözleşme şartları ve uygulanacak mevzuat belgesi sağlanırsa tek ülke sistemine tabi kalınabilir; belge olmadan sonuç varsayılmamalıdır.
Sonuç
Norveç–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi, özellikle denizcilik/offshore sektöründe çalışan ve iki ülkede bölünmüş hizmeti bulunan kişiler için önemlidir. Hizmet birleştirmesi, geçici görev ve kısa vadeli sigorta hakları sözleşmeye göre; 3201 borçlanması ve sağlık statüsü ise ayrı hukuki kurallara göre değerlendirilmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat, Norveç’te yaşayan veya Norveç bağlantılı çalışan müvekkillerin SGK, emeklilik, gemi adamı yurt dışı borçlanması ve vekâletname işlemlerini Mersin’den Türkiye genelinde takip etmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
