Yurt Dışından Vekâletnamede Haczi Kaldırma Yetkisi: HMK m.74 ve İİK m.106–110 | 2026

Yurt dışında yaşayan alacaklı veya borçluların Türkiye’deki icra dosyalarında en kritik vekâletname sorunlarından biri haczin kaldırılmasıdır. Dosyada araç, taşınmaz, banka hesabı, şirket payı veya başka malvarlığı üzerine haciz konulmuş olabilir. Borcun ödenmesi, tarafların anlaşması, teminat değişikliği veya icra stratejisi nedeniyle haczin kaldırılması gündeme geldiğinde avukatın bu işlemi yapabilmesi için HMK m.74’teki açık özel yetki kontrol edilir.

“Haczin kaldırılması” ile “haczin kanun gereği kalkması” aynı hukuki olay değildir. Birincisinde temsilci müvekkil adına hacizden vazgeçen veya kaldırılmasını isteyen iradi bir işlem yapar. İkincisinde ise İcra ve İflas Kanununda öngörülen şartların gerçekleşmesine bağlı hukuki sonuç ortaya çıkar. Bu ayrım, hem vekâletname hazırlarken hem de icra dosyasının hangi nedenle hacizsiz hâle geldiğini belirlerken önemlidir.

1. HMK m.74 haczi kaldırma için ne diyor?
2. İradi haciz kaldırma nedir?
3. Haczin kanunen kalkması ne demektir?
4. İİK m.106 satış isteme süresi
5. İİK m.110 haczin kalkması
6. Borcun ödenmesi hâlinde haciz nasıl değerlendirilir?
7. Tek bir maldaki haciz kaldırılabilir mi?
8. Yurt dışı vekâletnamesinde ne yazmalı?
9. Konsolosluk, yabancı noter ve apostil
10. Haciz kaldırma öncesi kontrol listesi
11. Sık sorulan sorular

1. HMK m.74 Haczi Kaldırma İçin Ne Diyor?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74, vekilin açıkça yetkilendirilmedikçe yapamayacağı işlemler arasında “haczi kaldırma”yı açıkça sayar. Bu nedenle avukatın genel olarak dava açma, icra takibi yapma, haciz isteme veya tahsil işlemlerini yürütme yetkisine sahip olması, müvekkil adına mevcut haczi kaldırma yetkisinin de bulunduğu anlamına gelmez.

Kanunun bu işlemi özel yetkiye bağlamasının nedeni açıktır: haciz, alacağın tahsilini güvence altına alan cebri icra tedbiridir. Haczin kaldırılması alacaklının tahsil pozisyonunu zayıflatabilir veya tamamen ortadan kaldırabilir. Böyle bir tasarrufun müvekkilin açık iradesine dayanması gerekir.

Yurt dışından verilen vekâletnamelerde “haciz koymaya” ve “haczi kaldırmaya” ifadelerinin aynı şey olmadığı ayrıca görülmelidir. Takip başlatma ve haciz isteme genel takip yetkisi çerçevesinde farklı değerlendirilirken mevcut haczin kaldırılması HMK m.74’te açık özel yetkidir.

2. İradi Haciz Kaldırma Nedir?

İradi haciz kaldırma, haczi koyduran alacaklının veya onun özel yetkili vekilinin icra dosyasında belirli bir mal üzerindeki haczin kaldırılmasını talep etmesidir. Bu talep bazen borcun ödenmesi üzerine, bazen sulh veya ödeme protokolünün uygulanması kapsamında, bazen de başka bir teminat karşılığında yapılabilir.

İşlemin gerekçesi ne olursa olsun, avukat müvekkil adına hacizden vazgeçen nitelikte bir talep sunuyorsa HMK m.74 özel yetkisi kontrol edilmelidir. “Müvekkilim telefonda onayladı” beyanı, resmi vekâletnamede bulunması gereken özel yetkinin yerine geçmez.

Müvekkilin yazılı talimatı yine de önemlidir. Özel yetki, avukata hukuken işlem yapabilme kapasitesi verir; hangi malın haczinin ne zaman ve hangi şartla kaldırılacağına ilişkin müvekkil talimatı ayrıca alınmalıdır.

3. Haczin Kanunen Kalkması Ne Demektir?

Bazı hâllerde haczin sona ermesi alacaklının “kaldırıyorum” iradesine değil kanunda düzenlenen şartların gerçekleşmesine bağlıdır. İİK m.110 bunun tipik örneğidir. Kanuni satış isteme süresinde satış istenmemesi veya satış talebinin geri alınıp süresinde yenilenmemesi hâlinde o mal üzerindeki haciz kalkar.

Bu durumda yapılan işlem, alacaklı vekilinin HMK m.74 kapsamında iradi olarak hacizden vazgeçmesiyle aynı değildir. Haczin kanun gereği kalkıp kalkmadığının tespiti ve sicildeki şerhin terkin edilmesi ayrı icra işlemleridir.

Örneğin resmi sicile kayıtlı mallarda İİK m.110, icra dairesiyle yapılacak yazışma sonucunda haczin kalktığının tespit edilmesi hâlinde sicili tutan idarenin haciz şerhini terkin edip icra dairesine bildirmesini düzenler.

4. İİK m.106 Satış İsteme Süresi Nedir?

İİK m.106’ya göre alacaklı veya borçlu hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da bu hükme tabidir. Kanun, bir yıllık süre içinde satış istenip de artırma sonucu satış gerçekleşmeyen mahcuz yönünden satış isteyen alacaklı bakımından sürenin belirli şekilde bir yıl daha uzamasını da düzenler.

Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması şartı da m.106’da yer alır. Bu nedenle yalnız UYAP’tan “satış talebi” içerikli dilekçe verilmesi yeterli kabul edilmemeli; güncel gider ve işlem şartları dosya bazında kontrol edilmelidir.

Yurt dışındaki alacaklı için satış isteme süresi özellikle önemlidir. Müvekkilin başka ülkede olması veya avukatla iletişim gecikmesi, kanundaki süreyi kendiliğinden uzatmaz.

5. İİK m.110 Haczin Kalkmasını Nasıl Düzenler?

İİK m.110’a göre bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya satış talebi geri alınıp kanuni süre içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Hacizli malın satılması yönündeki talebin bir defa geri alınabileceği de maddede düzenlenmiştir.

Burada kritik nokta, satış talebinin geri alınması ile haczin doğrudan özel yetkiyle kaldırılmasının aynı işlem olmamasıdır. Satış talebinin geri alınması, m.110’daki süre mekanizmasını etkiler; haczin iradi kaldırılması ise doğrudan haciz şerhinin/tedbirinin kaldırılmasına yönelik işlemdir.

İİK m.110 ayrıca bu madde gereğince haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklının o mala yönelik haciz ve muhafaza gibi giderlerden sorumluluğunu düzenler. Dosya ekonomisi açısından bu gider sonucu da göz önünde tutulmalıdır.

6. Borcun Ödenmesi Hâlinde Haciz Nasıl Değerlendirilir?

Takip borcunun dosyaya tamamen ödenmesi, alacağın fer’ileri ve takip masraflarıyla birlikte hesabın kapanmasına yol açabilir. Ancak uygulamada hangi haczin hangi kurum nezdinde kaldırılacağı, dosya borcunun tam kapanıp kapanmadığı ve varsa başka alacaklı hacizlerinin bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Bir araç veya taşınmazda birden fazla icra dosyasından haciz bulunabilir. Bir dosyadaki borcun ödenmesi yalnız o dosyanın haczi bakımından sonuç doğurur; başka alacaklıların hacizlerini ortadan kaldırmaz. Yurt dışındaki müvekkile “borç ödendi, taşınmaz tamamen hacizsiz” denmeden önce güncel sicil/takyidat kayıtları incelenmelidir.

Alacaklı vekilinin ödeme karşılığında haczin kaldırılmasını talep etmesi gerekiyorsa vekâletnamedeki HMK m.74 özel yetkisi yine kontrol edilmelidir. Ödeme, temsil yetkisi şartını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

7. Tek Bir Maldaki Haciz Kaldırılabilir mi?

Bir icra dosyasında borçlunun birden fazla malvarlığı değeri haczedilmiş olabilir. Müvekkil yalnız belirli bir araç, taşınmaz veya banka hesabındaki haczin kaldırılmasını ve diğer hacizlerin korunmasını isteyebilir. Bu durumda talimat mümkün olduğunca mal veya hesap bazında açık yazılmalıdır.

“Tüm hacizleri kaldır” ile “yalnız şu plakalı araçtaki haczi kaldır” aynı ekonomik sonucu doğurmaz. Avukatın özel yetkisi genel olsa bile müvekkilin talimatını aşmaması gerekir. Haciz kaldırma dilekçesinde icra dosyası, borçlu, haczin tarihi ve kaldırılacak mal açıkça belirtilmelidir.

Yurt dışındaki müvekkil açısından yazılı talimat, yanlış maldaki haczin kaldırılması riskini azaltır. Özellikle ticari alacaklarda hangi teminatın serbest bırakıldığı dosya kayıtlarında izlenebilir olmalıdır.

8. Yurt Dışı Vekâletnamesinde Ne Yazmalı?

Vekâletname metninde “haczi kaldırmaya” veya aynı sonucu açık biçimde ifade eden özel yetki bulunmalıdır. Müvekkil bu yetkiyi belirli bir icra dosyası veya belirli bir malvarlığıyla sınırlayabilir.

Haczi kaldırma yetkisi, sulh, ibra veya feragat yetkisiyle aynı değildir. Örneğin borcun bir kısmından vazgeçilerek haczin kaldırılacağı anlaşmada hem sulh/ibra hem haciz kaldırma sonuçları gündeme gelebilir. Her özel yetki ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Bu ayrım için sulh özel yetkisi rehberi ve tevkil özel yetkisi rehberi kullanılabilir.

9. Konsolosluk, Yabancı Noter ve Apostil

Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletnamede yapılacak icra işlemleri ve haciz kaldırma özel yetkisi randevudan önce avukatla netleştirilmelidir. Resmî randevu ve belge bilgileri Konsolosluk İşlemleri portalından kontrol edilebilir.

Yabancı noter vekâletnamesinde ülkeye göre apostil veya başka tasdik zinciri ve Türkçe tercüme gerekebilir. Apostil, haczi kaldırma özel yetkisi vermez; yalnız belgenin resmi niteliğine ilişkin tasdik işlevi görür. Yetki metnin içinde açıkça bulunmalıdır.

Yabancı noter ve apostil hakkında ayrıntılı belge zinciri için yabancı noter apostilli vekâletname rehberi incelenebilir.

10. Haciz Kaldırma Öncesi Kontrol Listesi

• Vekâletnamede “haczi kaldırmaya” özel yetkisi var mı?
• Haczin hangi icra dosyasından konulduğu doğrulandı mı?
• Kaldırılacak mal, hesap, araç veya taşınmaz açıkça belirlendi mi?
• Dosya borcu ve fer’ileri güncel olarak hesaplandı mı?
• Başka dosyalardan haciz bulunup bulunmadığı kontrol edildi mi?
• Müvekkilin kaldırma talimatı yazılı alındı mı?
• İşlem sulh, ibra veya feragat de içeriyorsa bu özel yetkiler mevcut mu?
• Haczin zaten İİK m.110 gereği kalkıp kalkmadığı kontrol edildi mi?
• Satış isteme süresi ve satış talebinin durumu incelendi mi?
• Sicilde terkin işleminin tamamlanıp tamamlanmadığı sonradan doğrulandı mı?

11. Haczin Kaldırılması ile İcra Takibinden Feragat Aynı Şey Değildir

Haczin kaldırılması belirli bir cebri icra tedbirinin sona erdirilmesine yöneliktir. Takipten veya talepten vazgeçme ise daha geniş hukuki sonuç doğurabilir. Müvekkil bir mal üzerindeki haczin kaldırılmasını isterken icra takibinin devam etmesini ve başka hacizlerin korunmasını isteyebilir.

Bu nedenle dilekçede hangi işlem istendiği açıkça yazılmalıdır. “Dosyadan vazgeçiyoruz” gibi muğlak ifadeler yerine yalnız belirli haczin kaldırılması amaçlanıyorsa bu sınır korunmalıdır. Vekâletnamedeki farklı özel yetkiler de karıştırılmamalıdır.

12. Haciz Kaldırma Yetkisi Borçlunun Avukatı İçin de Gerekir mi?

HMK m.74’teki özel yetki, vekilin müvekkili adına haczi kaldıran tasarrufi işlemi yapmasına ilişkindir. Borçlu vekilinin hukuka aykırı veya kanunen kalkmış haczin kaldırılmasını istemesi ise alacaklı adına hacizden vazgeçme işlemiyle aynı nitelikte değildir. Borçlu tarafın başvurusu çoğu zaman kanuni şartların oluştuğunu ileri süren talep veya şikâyet niteliğinde olabilir.

Bu nedenle “hacizle ilgili her dilekçe için aynı özel yetki gerekir” şeklinde genelleme yapılmamalıdır. İşlemin kimin adına, hangi hukuki sebeple ve hangi sonucu doğurmak üzere yapıldığı belirlenmelidir.

13. Banka Hesabı Haczinde Özel Yetki Nasıl Kullanılır?

Banka hesabına elektronik haciz veya icra dairesi yazısıyla haciz konulmuşsa, alacaklı vekilinin bu haczin kaldırılmasını istemesi HMK m.74 kapsamında değerlendirilir. Kaldırma talebinde banka, hesap/şube bilgisi ve icra dosyası açıkça belirlenmelidir.

Birden çok bankaya gönderilmiş haciz yazısı varsa yalnız bir bankadaki haczin kaldırılması diğer bankalardaki hacizleri otomatik olarak kaldırmaz. Müvekkil talimatı kurum bazında netleştirilmelidir.

14. Araç ve Taşınmaz Haczinde Sicil Kontrolü Neden Şarttır?

Araç ve taşınmazlar resmi sicile kayıtlı olduğundan, icra dairesindeki kaldırma işleminin sicile yansıyıp yansımadığı ayrıca kontrol edilmelidir. İİK m.110 da resmi sicile kayıtlı mallarda haczin kalktığının tespiti hâlinde sicili tutan idarenin terkin işlemini düzenler.

Yurt dışındaki müvekkilin satış veya devir planı varsa yalnız “icra dosyasında haciz kaldırma kararı verildi” bilgisiyle işlem yapılmamalı; güncel araç/tapu kaydı üzerinden şerhin gerçekten terkin edildiği doğrulanmalıdır.

15. Haciz Kaldırma ile Tahsil Güvencesi Nasıl Dengelenir?

Alacaklı açısından haciz, tahsil güvencesidir. Borçlu ödeme planı önerdiğinde bütün hacizleri bir anda kaldırmak yerine, ödeme miktarı ve kalan borçla orantılı olarak hangi haczin ne zaman kaldırılacağı sözleşmede düzenlenebilir. Ancak bu bir müzakere tercihidir; hukuki sonuçlar somut teminata göre belirlenmelidir.

Haciz kaldırma özel yetkisi bulunması, avukatın müvekkil talimatı olmaksızın tahsil güvencesini serbestçe azaltmasına izin vermez. Özel yetki, işlem kapasitesi; yazılı talimat ise somut işlemin sınırıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Genel icra vekâletnamesiyle avukat haczi kaldırabilir mi?

Vekâletnamede açık haciz kaldırma yetkisi yoksa HMK m.74 gereği genel takip yetkisi tek başına yeterli değildir.

2. Haciz bir yıl sonra otomatik kalkar mı?

İİK m.106 ve m.110 birlikte değerlendirilir. Satış isteme süresi, satış talebi ve kanundaki şartlar dosya bazında kontrol edilmelidir; yalnız takvim hesabıyla sicil kaydının kalktığı varsayılmamalıdır.

3. İİK m.106’daki satış isteme süresi nedir?

Kanun kural olarak hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenebilmesini düzenler.

4. Satış talebi geri alınırsa haciz hemen kalkar mı?

İİK m.110, geri alınan talebin kanuni süre içinde yenilenmemesi hâlinde haczin kalkmasını düzenler. Somut dosyanın tarihleri ayrıca hesaplanmalıdır.

5. Borç ödendiğinde başka dosyalardaki hacizler de kalkar mı?

Hayır. Her icra dosyasının haczi ayrı değerlendirilir.

6. Yalnız bir taşınmazdaki haciz kaldırılabilir mi?

Evet, talimat ve icra işlemi belirli mal bakımından sınırlandırılabilir; diğer hacizlerin durumu ayrıca korunabilir.

7. Haciz kaldırma yetkisi sulh yetkisini de içerir mi?

Hayır. HMK m.74’te farklı özel yetkiler ayrı işlemlerdir.

8. Apostil haciz kaldırma yetkisi sağlar mı?

Hayır. Apostil belgenin tasdikidir; özel yetki vekâletname metninde bulunmalıdır.

9. Haczin kanunen kalktığını ileri sürmek ile hacizden vazgeçmek aynı mı?

Hayır. Birincisi kanuni sonucun tespiti; ikincisi alacaklı adına iradi tasarruftur.

10. Haciz kaldırıldıktan sonra ne kontrol edilmeli?

İcra dosyasındaki işlemle birlikte banka, araç, tapu veya ilgili sicilde terkin sonucunun gerçekten işlendiği doğrulanmalıdır.

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – m.74
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.106 ve m.110
• T.C. Adalet Bakanlığı – Kanunlar

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →