Yurt Dışından Vekâletnamede Başkasını Tevkil Yetkisi: HMK m.74 ve Avukatlık Kanunu m.171 | 2026
Yurt dışında yaşayan müvekkiller açısından “başkasını tevkil” yetkisi pratik değeri yüksek bir özel yetkidir. Türkiye’deki dosyanın başka şehirde duruşması olabilir, keşif yapılabilir, yerel bir icra işlemi gerekebilir veya dosyada farklı uzmanlık alanından bir avukatla birlikte çalışılması gerekebilir. Vekâletnamede tevkil yetkisi bulunuyorsa bu koordinasyon, kanunun verdiği sınırlar içinde yeni bir avukatın dosyaya dâhil edilmesiyle yürütülebilir.
Ancak tevkil yetkisi, ilk avukatın dosyadan sorumluluğunun kendiliğinden sona ermesi demek değildir. Avukatlık Kanunu m.171, işi başka avukatla birlikte takip ettiren veya işi başka avukata veren avukatın müvekkile karşı sorumluluğunu ayrıca düzenler. Bu nedenle yurt dışındaki müvekkil açısından “dosyam başka avukata devredildi, ilk avukatla ilişkim tamamen bitti” varsayımı doğru değildir.
- Tevkil ne demektir?
- HMK m.74 neden özel yetki arar?
- Avukatlık Kanunu m.171 ne düzenler?
- Yetki belgesi nedir?
- İlk avukatın sorumluluğu devam eder mi?
- Avukatlık sözleşmesi tevkil yetkisini sınırlayabilir mi?
- Sonradan açılacak dosyalar için genel tevkil yetkisi
- Yurt dışındaki müvekkil açısından avantaj ve riskler
- Vekâletnamede hangi ifade bulunmalı?
- Tevkil öncesi kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
1. Tevkil Ne Demektir?
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğünde “tevkil”, vekil olarak tayin edilmiş kişinin vekillik yetkisini bir başkasına devretmesi olarak tanımlanır. Avukatlık uygulamasında bu, müvekkilden vekâlet alan avukatın kanuni şartlar mevcutsa başka bir avukatı dosyanın takibine dâhil etmesi anlamına gelir.
Tevkil, müvekkilin doğrudan yeni bir avukata vekâlet vermesiyle aynı yöntem değildir. Müvekkil yeni avukatı bizzat vekil tayin edebilir; tevkil ise ilk vekile tanınmış özel yetkinin kullanılmasıdır. Bu nedenle ilk vekâletnamenin içeriği belirleyicidir.
Tevkil ayrıca büro içi basit görev paylaşımıyla karıştırılmamalıdır. Dava ve takipte müvekkili temsil edecek başka avukatın dosyaya yetkili vekil olarak girmesi için kanunun öngördüğü vekâlet/yetki belgesi zemini bulunmalıdır.
2. HMK m.74 Neden Özel Yetki Arar?
HMK m.74, “başkasını tevkil” işlemini açıkça özel yetki gereken işlemler arasında sayar. Bu nedenle genel dava takip vekâleti, tek başına avukatın temsil yetkisini istediği başka avukata aktarmasına imkân vermez.
Yurt dışından konsoloslukta veya yabancı noter önünde düzenlenen vekâletnamelerde “başkasını tevkile” ifadesinin bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Belgenin apostilli veya tercümeli olması bu yetkiyi kendiliğinden oluşturmaz.
Müvekkil tevkil yetkisini hiç vermeyebilir; belirli dosyaya özgü verebilir veya Avukatlık Kanunu m.171’deki çerçevede daha genel düzenleyebilir. Yetkinin kapsamı müvekkilin iradesine göre belirlenir.
3. Avukatlık Kanunu m.171 Ne Düzenler?
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.171, avukatın üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip edeceğini düzenler. Aynı madde, vekâletnamede başkasını tevkile yetki tanınmışsa ve yazılı sözleşmede aksine açık hüküm yoksa avukatın işi başka bir avukatla birlikte veya başka bir avukata vererek takip ettirebileceğini belirtir.
Bu hüküm iki ayrı çalışma biçimini kapsar. İlkinde ilk avukat dosyada kalır ve ikinci avukatla birlikte takip yapılır. İkincisinde işin takibi başka avukata verilir. Her iki durumda da vekâletnamedeki tevkil yetkisi ve varsa avukatlık sözleşmesindeki sınırlamalar birlikte okunmalıdır.
Bu nedenle yalnız vekâletnameye bakarak “tevkil mümkün” demek her zaman yeterli değildir. Yazılı avukatlık sözleşmesinde açıkça başkasına tevkil edilmeyeceği kararlaştırılmışsa Avukatlık Kanunu m.171 bu sözleşme hükmünü de dikkate alır.
4. Avukatın Düzenlediği Yetki Belgesi Nedir?
Avukatlık Kanunu m.56, avukatların veya avukatlık ortaklığının başkasını tevkil etme yetkisini taşıdıkları vekâletnameleri bakımından başka bir avukata veya avukatlık ortaklığına vekâletname yerine geçen yetki belgesi verebilmesine imkân tanır. Kanun, bu yetki belgesinin vekâletname hükmünde olduğunu açıkça düzenler.
Yetki belgesi, müvekkilin her seferinde yeniden konsolosluk veya noter vekâletnamesi çıkarmasını önleyebilen önemli bir uygulama aracıdır. Özellikle yurt dışında yaşayan müvekkil bakımından başka şehirdeki tek bir duruşma, keşif veya yerel işlem için yeni vekâletname düzenletmek yerine, mevcut vekâletnamedeki tevkil yetkisinin şartları varsa yetki belgesi kullanılabilir.
Ancak yetki belgesinin dayanağı ilk vekâletnamedir. İlk vekâletnamede tevkil yetkisi yoksa avukatın tek taraflı biçimde yetki belgesi düzenleyerek bu eksikliği aşması mümkün değildir.
5. İlk Avukatın Sorumluluğu Devam Eder mi?
Avukatlık Kanunu m.171’in üçüncü fıkrası, tevkil hâlinde ilk avukatın müvekkile karşı sorumluluğunun devam ettiğini düzenler. Kanundaki şartlar çerçevesinde ilk avukat, birlikte takip ettiği veya işi tamamen verdiği avukatların kusurlarından ve meydana getirdikleri zarardan dolayı müvekkile karşı şahsen ve diğer avukatla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olabilir.
Bu nedenle tevkil, ilk avukatın “dosyayla artık hiçbir ilgim yok” diyerek bütün mesleki sorumluluktan otomatik olarak çıkması anlamına gelmez. Kanunda belirtilen özel istisna saklıdır.
Yurt dışındaki müvekkil açısından dosyaya ikinci avukat girdiğinde kimin hangi duruşmaya katılacağı, iletişimin kim üzerinden yürütüleceği ve önemli kararların kim tarafından bildirileceği yazılı şekilde netleştirilmelidir. Tevkil yetkisi iletişim sorumluluğunu belirsizleştirmemelidir.
6. Avukatlık Sözleşmesi Tevkil Yetkisini Sınırlayabilir mi?
Evet. Avukatlık Kanunu m.171, vekâletnamede tevkil yetkisi bulunsa dahi yazılı avukatlık sözleşmesinde aksine açık bir hüküm bulunması hâlini ayrıca dikkate alır. Müvekkil, vekâletnameyi pratik nedenlerle geniş düzenlese bile avukatlık sözleşmesinde belirli işin şahsen takip edilmesini kararlaştırabilir.
Bu durumda vekâletname ve avukatlık sözleşmesi birlikte okunmalıdır. Vekâletname üçüncü kişiler ve yargı mercileri önünde temsil kapsamını, avukatlık sözleşmesi ise avukat-müvekkil arasındaki sözleşmesel yükümlülükleri belirleyen ayrı belgelerdir.
Yurt dışındaki müvekkilin konsoloslukta standart metin imzalaması, sonradan avukatla yaptığı yazılı sözleşmedeki açık sınırlamaları anlamsız hâle getirmez. Dosya yönetimi bakımından her iki belge saklanmalı ve uyumlu hazırlanmalıdır.
7. Sonradan Açılacak Dosyalar İçin Genel Tevkil Yetkisi Verilebilir mi?
Avukatlık Kanunu m.171, vekâletnamede düzenlenme tarihinden sonra açılacak veya takip edilecek bütün dava ve işlerde vekâlete ve başkasını tevkile genel şekilde yetki verilmiş olması hâlini ayrıca düzenler. Bu durumda avukat, kanundaki şartlar çerçevesinde sonraki dava ve işlerde müvekkilinden ayrıca vekâlet almadan işi başka bir avukatla birlikte veya başka bir avukata vererek takip ettirebilir.
Bu oldukça geniş bir yetkidir. Yurt dışındaki müvekkilin, tek bir somut dosya için avukat tuttuğu hâlde gelecekteki bütün işler bakımından genel tevkil yetkisi vermesinin gerekli olup olmadığını bilinçli biçimde değerlendirmesi gerekir.
SEO bakımından sık aranan “tek vekâletnameyle tüm dosyalar takip edilir mi?” sorusunun cevabı da burada dikkat ister: Vekâletnamenin kapsamı, tarihi, özel yetkileri ve yapılacak işin niteliği birlikte değerlendirilmeden bütün dosyalar için genel bir sonuç çıkarılamaz.
8. Yurt Dışındaki Müvekkil Açısından Tevkil Yetkisinin Avantajları ve Riskleri
Tevkil yetkisinin en somut avantajı, coğrafi esnekliktir. Mersin’de yürütülen dosyanın Ankara’da bir kurum işlemi, İstanbul’da bir duruşması veya başka ilde keşfi bulunabilir. İlk avukat, hukuken yetkiliyse ilgili yerdeki başka avukata yetki belgesi vererek fizikî işlem ihtiyacını yönetebilir.
İkinci avantaj süre yönetimidir. Müvekkilin yurt dışından yeni noter/konsolosluk vekâletnamesi göndermesi zaman alabilir. Mevcut vekâletname tevkil yetkisini içeriyorsa kanuni şartlara uygun yetki belgesiyle bekleme süresi azaltılabilir.
Risk ise müvekkilin kim tarafından temsil edildiğini bilmemesi ve iletişimin dağılmasıdır. Bu nedenle tevkil edilen avukatın adı, hangi işlem için görevlendirildiği ve ilk avukatın dosyadaki rolü müvekkile açıkça bildirilmelidir. Tevkil yetkisi sınırsız ve kontrolsüz görev dağıtımı anlamına gelmez.
9. Yurt Dışı Vekâletnamesinde Hangi İfade Bulunmalı?
HMK m.74 ve Avukatlık Kanunu m.171 bakımından “başkasını tevkil etmeye” veya aynı hukuki sonucu açıkça ifade eden özel yetkinin vekâletnameye yazılması gerekir. Müvekkil yetkiyi belirli dosyayla sınırlandırmak istiyorsa bu sınır da metinde gösterilebilir.
Bu yetki, sulh, feragat, kabul, ibra veya yemin gibi diğer HMK m.74 yetkilerinin yerine geçmez. Her özel yetki ayrı işlem sonucuna sahiptir. Sulh yetkisi ve yemin teklif etme yetkisi rehberleri bu ayrımı gösterir.
Belge yabancı noter önünde hazırlanıyorsa metnin Türk hukukundaki “tevkil” sonucunu açık biçimde taşıması gerekir. Yabancı dilde yalnız “delegate tasks” gibi muğlak bir idari görev cümlesiyle yetinilmemeli; Türkiye’de kullanılacak vekâletname taslağı işlem öncesi kontrol edilmelidir.
10. Konsolosluk ve Yabancı Noter Yolunda Tevkil Yetkisi
Türk konsolosluğunda noterlik işlemi yaptırılacaksa avukat bilgileri ve özel yetki metni randevudan önce hazırlanmalıdır. Resmî işlem bilgileri Konsolosluk İşlemleri portalından kontrol edilebilir.
Yabancı noter belgesinde ülkeye göre apostil veya tasdik zinciri ve Türkçe tercüme gerekir. Ancak apostil, vekâletnamede yazmayan tevkil yetkisini sonradan eklemez. Tasdik zinciri ile temsil yetkisinin kapsamı farklı hukuki konulardır.
Yabancı noter/apostil ayrımı için sitedeki apostilli vekâletname rehberi ve konsolosluk noterliği için konsolosluk noterlik rehberi kullanılabilir.
11. Tevkil Öncesi Kontrol Listesi
- İlk vekâletnamede “başkasını tevkil” özel yetkisi açıkça var mı?
- Yetki bütün işler için mi, belirli dosya için mi verilmiş?
- Yazılı avukatlık sözleşmesinde tevkile aykırı açık hüküm var mı?
- Tevkil edilecek kişi avukat veya avukatlık ortaklığı mı?
- Yetki belgesinin kapsamı yapılacak işlemi karşılıyor mu?
- Yeni avukatın dosyaya hangi işlem için gireceği müvekkile bildirildi mi?
- İlk avukatın Avukatlık Kanunu m.171 kapsamındaki sorumluluğu dikkate alındı mı?
- Dosyadaki diğer HMK m.74 özel yetkileri ayrıca kontrol edildi mi?
- Yabancı noter vekâletnamesinde tercüme “tevkil” sonucunu doğru yansıtıyor mu?
- Dosya ve duruşma takvimi yeni avukatla yazılı paylaşılmış mı?
12. Tevkil ile Müvekkilin Yeni Avukat Tutması Arasındaki Fark
Müvekkil her zaman hukuki ilişkinin şartlarına göre doğrudan başka bir avukata vekâlet verebilir. Bu durumda yeni avukatın yetkisi müvekkilin kendi vekâlet iradesinden doğar. Tevkilde ise yeni avukatın dosyaya dâhil olmasının dayanağı, ilk vekile açıkça verilmiş tevkil yetkisidir.
Avukatlık Kanunu m.172’de müvekkilin işi başka avukata vermesine ilişkin ayrıca hükümler bulunur. Bu nedenle “ilk avukat başka avukatı tevkil etti” ile “müvekkil ikinci bir avukatı doğrudan tuttu” aynı hukuki mekanizma değildir. Ücret, sorumluluk ve mevcut avukatlık sözleşmesi sonuçları da farklılaşabilir.
13. Tevkil Yetkisi Varsa Müvekkilden İzin Almak Hiç Gerekmez mi?
Vekâletnamede açık tevkil yetkisinin bulunması, temsil yetkisinin hukuki temelini sağlar. Bununla birlikte avukatın özen, sadakat ve müvekkili bilgilendirme yükümlülükleri devam eder. Dosyanın başka avukata verilmesi müvekkilin dava yönetimi bakımından önemli bir gelişmedir.
Özellikle yurt dışındaki müvekkil, dosyasını belirli avukatın şahsen takip edeceği beklentisiyle sözleşme yapmış olabilir. Yazılı sözleşmede açık sınırlama varsa Avukatlık Kanunu m.171 bunu dikkate alır. Açık sınırlama olmasa dahi müvekkilin dosyanın kimler tarafından takip edildiğini bilmesi iyi dosya yönetiminin parçasıdır.
14. Tevkil Yetkisi ile Stajyer veya Büro Personeline İş Verme Aynı Şey mi?
Hayır. Tevkil, dava veya takipte temsil yetkisinin başka bir avukata/avukatlık ortaklığına verilmesine ilişkindir. Büro içi idari görev paylaşımı, evrak hazırlığı veya stajyerin mevzuatın izin verdiği sınırlar içindeki faaliyetleri ayrı konulardır. Müvekkili mahkeme veya resmi merci önünde vekil sıfatıyla temsil edecek kişinin avukatlık mevzuatına uygun yetkisi bulunmalıdır.
Bu ayrım özellikle yurt dışındaki müvekkilin “dosyamı kim takip ediyor?” sorusuna şeffaf cevap verilmesini sağlar. Yetki belgesiyle görevlendirilen avukat ile dosyada idari destek sunan personel aynı sıfata sahip değildir.
15. Tevkil Yetkisi Hangi Dosyalarda Özellikle Faydalıdır?
Farklı illerde duruşma ve keşif bulunan ticari davalar, icra takipleri, miras ve ortaklığın giderilmesi dosyaları, çok sayıda şehirde işlem gerektiren şirket uyuşmazlıkları ve kısa süreli yerel işlem gereken dosyalar tevkil yetkisinin pratik değerinin yüksek olduğu örneklerdir.
Bununla birlikte “belki lazım olur” diye bütün özel yetkilerin sınırsız verilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Yurt dışındaki müvekkil hangi dosyada farklı avukat kullanımı ihtimali olduğunu, dosyanın coğrafi dağılımını ve avukatlık sözleşmesini değerlendirerek tevkil yetkisini bilinçli şekilde vermelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Genel dava vekâletnamesi başkasını tevkil etmeye yeter mi?
Hayır. HMK m.74, başkasını tevkil işlemini açık özel yetkiye bağlar.
2. Vekâletnamede tevkil yetkisi varsa avukat başka avukata yetki belgesi verebilir mi?
Evet. Avukatlık Kanunu m.56, şartları bulunan vekâletnameler bakımından başka avukata veya avukatlık ortaklığına vekâletname yerine geçen yetki belgesi verilebilmesini düzenler.
3. Tevkil edilince ilk avukatın sorumluluğu biter mi?
Kural olarak hayır. Avukatlık Kanunu m.171 ilk avukatın müvekkile karşı sorumluluğunun devamını ve kanundaki şartlarda diğer avukatın kusurundan doğan sorumluluğu düzenler.
4. Avukatlık sözleşmesinde “başkasına verilemez” yazıyorsa ne olur?
Avukatlık Kanunu m.171, yazılı sözleşmede aksine açık hüküm bulunması hâlini saklı tutar. Vekâletname ve sözleşme birlikte değerlendirilmelidir.
5. Müvekkil tevkil yetkisini yalnız bir dosya için verebilir mi?
Evet. Yetki belirli dava veya işle sınırlı düzenlenebilir.
6. Tevkil yetkisi sulh yetkisini de içerir mi?
Hayır. Sulh HMK m.74’te ayrıca özel yetkiye bağlanmıştır.
7. Yabancı noter vekâletnamesinde “delegate” yazması yeterli midir?
Metnin Türk hukukundaki başkasını tevkil sonucunu açıkça karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmelidir. Muğlak çeviriyle yetinilmemelidir.
8. Apostil tevkil yetkisi verir mi?
Hayır. Apostil tasdik mekanizmasıdır; özel yetki vekâletname içeriğinde bulunur.
9. Müvekkil doğrudan ikinci avukata vekâlet verirse bu tevkil midir?
Hayır. Bu, müvekkilin yeni avukatı doğrudan vekil tayin etmesidir; tevkil ilk vekilin kendisine verilen özel yetkiyi kullanmasıdır.
10. Yurt dışındaki müvekkil tevkil yetkisini neden önceden düşünmeli?
Başka şehirde acil duruşma/keşif/işlem çıktığında yeni konsolosluk veya yabancı noter vekâletnamesi beklemek yerine mevcut özel yetki ve kanuni şartlar çerçevesinde yetki belgesi kullanılabilmesi için.
Resmî Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – m.74
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu – m.56 ve m.171
- Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü – Tevkil
- T.C. Dışişleri Bakanlığı – Konsolosluk İşlemleri
Mersin Barosu, Sicil 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Bu içerik 15.09.2026 tarihinde yürürlükteki HMK m.74 ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.56 ve m.171 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
