Yurt Dışı Uçuşunda Bagaj Kaybolur, Hasar Görür veya Gecikirse Ne Yapılır? Montreal Sözleşmesi | 2026
Kısa ve net cevap: Türkiye’den yurt dışına veya yurt dışından Türkiye’ye yapılan Montreal Sözleşmesi kapsamındaki uluslararası uçuşta bagaj kaybolur, hasar görür veya gecikirse hava taşıyıcısının sorumluluğu 1999 Montreal Sözleşmesi m.17, 19, 22, 31 ve 35 hükümlerine göre değerlendirilir. ICAO’nun 28 Aralık 2024’te yürürlüğe giren beş yıllık limit revizyonu sonrası bagajın tahribi, kaybı, hasarı veya gecikmesinde genel sorumluluk limiti yolcu başına 1.519 Özel Çekme Hakkı (SDR)dır; yolcu check‑in sırasında daha yüksek değer için özel bildirim yapıp ek ücret ödemişse farklı limit uygulanabilir. Hasarlı kayıtlı bagaj için bagajın teslim alınmasından itibaren en geç 7 gün, gecikmiş bagaj için bagajın yolcuya teslim edildiği tarihten itibaren en geç 21 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet yapılmalıdır. Dava hakkı ise Montreal m.35 uyarınca varış tarihinden veya uçağın varması gereken tarihten itibaren 2 yıl içinde kullanılmalıdır.
Bagaj dosyasında havaalanında düzenlenen PIR (Property Irregularity Report) çok önemlidir; fakat PIR tek başına tazminat başvurusu değildir. Yolcu, bagaj etiketi, boarding pass, PIR, bagajın içeriğini ve değerini gösteren belgeler, gecikme sırasında zorunlu olarak satın alınan temel ihtiyaç faturaları ve taşıyıcıya süresinde yapılan yazılı başvuruyu birlikte saklamalıdır. 1.519 SDR otomatik ödenecek sabit para değildir; ispatlanan zararın üst sınırıdır.
Montreal Sözleşmesi hangi uçuşlara uygulanır?
Montreal Sözleşmesi, taraf devletler arasındaki uluslararası hava taşımalarına uygulanır. Kalkış ve varış yeri iki farklı taraf devletteyse veya tek devlet içinde başlayıp bitmekle birlikte başka devlet ülkesinde kararlaştırılmış duraklama varsa uluslararası taşıma niteliği doğabilir.
Türkiye Montreal Sözleşmesi’ne taraftır. Türkiye‑Almanya, Türkiye‑Fransa, Türkiye‑İngiltere veya Türkiye‑ABD gibi tipik uluslararası uçuşlarda Sözleşme uygulanır. İç hat uçuşlarında ise Türk Sivil Havacılık Kanunu ve taşıma sözleşmesi hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Montreal m.17/3: bagaj ne zaman kayıp sayılır?
Taşıyıcı kayıtlı bagajın kaybolduğunu kabul ederse yolcu kayıp zararını talep edebilir. Ayrıca Montreal m.17/3’e göre kayıtlı bagaj, ulaşması gereken tarihten itibaren 21 gün geçmesine rağmen ulaşmamışsa yolcu taşıma sözleşmesinden doğan haklarını kayıp bagaj gibi kullanabilir.
Bagaj birkaç gün sonra bulunursa dosya artık tamamen kayıp değil, gecikmiş bagaj niteliğinde değerlendirilir. Bu durumda bagajın teslim edilmediği dönemde yolcunun yaptığı zorunlu ve makul harcamalar ispatlanmalıdır.
Montreal m.17/2: hasarlı bagajda taşıyıcının sorumluluğu
Taşıyıcı, kayıtlı bagajın tahribi, kaybı veya hasarına yol açan olay hava aracında veya kayıtlı bagajın taşıyıcının muhafazasında bulunduğu dönemde gerçekleşmişse kural olarak sorumludur. Ancak zararın bagajın kendi kusuru, niteliği veya gizli ayıbından kaynaklanan kısmı bakımından sorumluluk doğmayabilir.
El bagajında rejim farklıdır: taşıyıcı, personeli veya yardımcı kişilerin kusuru bulunursa sorumluluk doğar. Bu nedenle kabin içindeki telefona yolcunun kendisinin zarar vermesi ile kabin görevlisinin bagajı düşürmesi aynı değildir.
Montreal m.19: bagaj gecikmesi
Montreal m.19, yolcu, bagaj veya yükün hava yoluyla taşınmasındaki gecikmeden doğan zararlardan taşıyıcının sorumluluğunu düzenler. Taşıyıcı kendisinin ve yardımcılarının zararı önlemek için makul olarak gerekli bütün tedbirleri aldığını veya bu tedbirleri almasının imkânsız olduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir.
Bagaj geciktiğinde yolcu gittiği yerde temel kıyafet, kişisel bakım ürünü veya zorunlu başka eşya almak zorunda kalabilir. Talep edilen harcama gecikme nedeniyle gerekli, makul ve belgeli olmalıdır. Lüks ürün alımı veya gecikmeyle ilgisiz harcama otomatik tazmin edilmez.
2026’da bagaj sorumluluk limiti: 1.519 SDR
Montreal Sözleşmesi m.22/2’deki bagaj sorumluluk limiti ICAO tarafından beş yıllık enflasyon incelemesi kapsamında güncellenir. 28 Aralık 2024’ten itibaren yolcu başına limit 1.519 SDR olarak uygulanmaktadır. Bu limit 2026 yılı için de güncel genel limittir.
SDR bir para birimi değildir; IMF tarafından tanımlanan uluslararası hesap birimidir. Tazminatın Türk lirası karşılığı, ödeme veya mahkeme kararında uygulanacak tarih ve mevzuata göre SDR kurundan hesaplanır.
1.519 SDR, bavul gecikti diye otomatik ödenen standart tazminat değildir. Yolcu gerçek zararını ispatlar; taşıyıcının sorumluluğu kural olarak bu üst sınırla sınırlıdır.
Bagajın değeri 1.519 SDR’den yüksekse ne yapılır?
Montreal m.22/2, yolcunun kayıtlı bagajı taşıyıcıya teslim ederken varış yerinde teslimde özel menfaati bulunduğuna ilişkin daha yüksek değer beyanı yapmasına ve gerekiyorsa ek ücret ödemesine imkân tanır. Böyle bir bildirim varsa taşıyıcının sorumluluğu beyan edilen tutara kadar çıkabilir; taşıyıcı beyan edilen menfaatin gerçek değerden yüksek olduğunu ispatlayabilir.
Değerli mücevher, profesyonel ekipman veya yüksek bedelli ürünle seyahat eden yolcu check‑in öncesinde taşıyıcının özel değer prosedürünü kontrol etmelidir. Değerli eşyanın kayıtlı bagaja konulmasına ilişkin hava yolu sözleşmesindeki kısıtlamalar da dikkate alınmalıdır.
PIR nedir ve neden havaalanında düzenlenmelidir?
PIR, bagajın teslim edilmemesi veya hasarlı teslim edilmesi hâlinde havaalanındaki kayıp eşya/bagaj hizmet biriminde oluşturulan ilk olay kaydıdır. Bagaj etiketi numarası, uçuş, iletişim ve bagajın tanımı bu kayda girer.
Bagaj hasarlıysa havaalanından ayrılmadan fotoğraf çekmek ve PIR oluşturmak ispat gücünü artırır. Bagaj gecikmişse teslim adresi ve iletişim bilgisi doğru verilmelidir. PIR referans numarası sonradan çevrimiçi takipte kullanılır.
PIR oluşturmak, Montreal m.31’deki taşıyıcıya yapılması gereken yazılı tazminat şikâyetinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır. Ayrı yazılı talep zamanında gönderilmelidir.
Montreal m.31: 7 günlük ve 21 günlük yazılı şikâyet
Kayıtlı bagaj hasarında yolcu zararı fark eder etmez ve en geç bagajı teslim aldığı tarihten itibaren 7 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyette bulunmalıdır. Bagaj gecikmesinde şikâyet, bagajın yolcuya teslim edildiği tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yapılmalıdır.
Bu süreler önemlidir. Süresinde şikâyet edilmemesi hâlinde, taşıyıcının hilesi gibi istisnalar dışında dava yolu kapanabilir. Başvurunun e‑posta, web formu veya hava yolunun resmî talep sistemi üzerinden gönderildiğini gösteren kayıt saklanmalıdır.
Montreal m.35: iki yıllık dava süresi
Montreal Sözleşmesi kapsamındaki tazminat davası, uçağın varış yerine ulaştığı veya ulaşması gereken tarihten ya da taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır. Sürenin hesabı davaya bakan mahkemenin hukukuna göre yapılır.
Taşıyıcıyla aylarca e‑posta yazışmak iki yıllık süreyi otomatik olarak durdurmaz. Yolcu, müzakere sürerken dava süresini ayrıca takip etmelidir.
Kaybolan bavulun içeriği nasıl ispatlanır?
Satın alma faturaları, kredi kartı ekstreleri, ürün fotoğrafları, seyahat öncesi çekilmiş görüntüler, garanti belgeleri ve aynı ürünlerin piyasa fiyatları kullanılabilir. Kullanılmış kıyafet ve eşyalarda yeni satış bedelinin tamamının ödenmesi zorunlu değildir; eşyanın yaşı ve fiilî değeri değerlendirilebilir.
“Bavulumda 10.000 Avro değerinde eşya vardı” şeklindeki belgesiz liste tek başına yeterli olmayabilir. Yolcu mümkün olduğunca ürün bazlı açıklama ve delil sunmalıdır.
Bagaj gecikmesinde satın alınan kıyafetlerin tamamı istenir mi?
Zararın azaltılması yükümlülüğü gereği yolcu makul davranmalıdır. İş toplantısına giden kişinin temel kıyafet alması ile tatilin ilk gününde sınırsız alışveriş yapması aynı değerlendirilmez. Harcamanın zorunluluğu, seyahatin amacı, gecikme süresi ve teslim edilen bagajın içeriği önemlidir.
Türkiye’de hangi başvuru yolları kullanılabilir?
Önce hava taşıyıcısına Montreal m.31 sürelerinde yazılı talep yapılmalıdır. Uluslararası taşıma uyuşmazlığında Montreal Sözleşmesi özel hukuk rejimini belirler. Türkiye’de tüketici işlemi niteliğindeki biletlerde uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu da görev bakımından değerlendirilebilir.
Montreal m.33 milletlerarası yetki bakımından taşıyıcının ikametgâhı, esas işyeri, sözleşmenin yapıldığı işyeri veya varış yeri gibi belirli bağlantı noktalarını düzenler. Türkiye’de dava açılıp açılamayacağı uçuş ve taşıyıcıya göre somutlaştırılmalıdır.
Gecikmiş uçuş ile gecikmiş bagaj tazminatı aynı mı?
Hayır. Uçuşun üç saat gecikmesi SHY‑YOLCU kapsamında sabit parasal tazminat doğurabilir; bagaj gecikmesi ise Montreal Sözleşmesi m.19 ve m.22 kapsamında ispatlanan zararın tazminine ilişkindir. Aynı seyahatte iki farklı talep birlikte doğabilir.
Uçuş gecikmesi hakları için SHY‑YOLCU Uçuş Gecikmesi Rehberi incelenebilir.
Bagaj dosyası için 14 maddelik kontrol listesi
- Bagaj etiketini kaybetmeyin.
- Boarding pass ve e-bileti saklayın.
- Havaalanından ayrılmadan PIR oluşturun.
- Hasarın ve bagajın fotoğraflarını çekin.
- Gecikmede temel ihtiyaç faturalarını saklayın.
- Bagajın içerik listesini tarihli hazırlayın.
- Ürün faturası/ekstre/fotoğraflarını toplayın.
- Hasarlı bagajda 7 günlük yazılı şikâyet süresini kaçırmayın.
- Gecikmiş bagajda teslimden sonra 21 günlük süreyi kaçırmayın.
- 21 gün hiç gelmeyen bagajı kayıp rejiminde değerlendirin.
- 1.519 SDR’nin üst sınır olduğunu, otomatik ödeme olmadığını bilin.
- Özel değer beyanı yaptıysanız belgesini ekleyin.
- Taşıyıcıyla yazışırken 2 yıllık dava süresini takip edin.
- Uluslararası yetki için Montreal m.33 bağlantı noktalarını kontrol edin.
Resmî kaynaklar
ICAO – Montreal Convention 1999 taraf devletler
ICAO – Montreal Sözleşmesi ve güncel sorumluluk limitleri
Mevzuat Bilgi Sistemi – Türkiye’de yürürlük ve hava taşıma mevzuatı
Sık Sorulan Sorular
2026’da kayıp bagaj tazminat limiti kaç SDR?
28 Aralık 2024’ten itibaren güncel Montreal limiti yolcu başına 1.519 SDR’dir.
1.519 SDR otomatik ödenir mi?
Hayır. Bu genel sorumluluk üst sınırıdır; yolcu gerçek ve ispatlanan zararını talep eder.
Bagaj kaç gün gelmezse kayıp sayılır?
Taşıyıcı kaybı kabul ederse veya bagaj varması gereken tarihten itibaren 21 gün geçmesine rağmen ulaşmazsa kayıp hakları kullanılabilir.
Hasarlı bagajı kaç gün içinde bildirmeliyim?
En geç teslimden itibaren 7 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet yapılmalıdır.
Geciken bagaj için süre kaç gün?
Bagajın size teslim edildiği tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yazılı şikâyet gerekir.
PIR tazminat başvurusu yerine geçer mi?
PIR önemli ilk olay kaydıdır; ayrıca taşıyıcıya süreli yazılı tazminat talebi yapılmalıdır.
Gecikmede aldığım kıyafetleri isteyebilir miyim?
Gecikme nedeniyle zorunlu ve makul, belgeli temel ihtiyaç harcamaları talep edilebilir.
Dava süresi kaç yıl?
Montreal m.35 uyarınca iki yıldır.
El bagajı da Montreal kapsamında mı?
Evet; fakat kayıtlı olmayan bagajda taşıyıcının veya personelinin kusuru aranır.
Uçuş gecikmesi tazminatıyla bagaj tazminatı aynı anda istenebilir mi?
Koşulları ayrı ayrı oluşursa evet; hukuki dayanak ve zarar kalemleri farklıdır.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Uluslararası bagaj dosyasında bilet/PNR, bagaj etiketi, PIR, yazılı şikâyet tarihi, fatura ve içerik delilleri, taşıyıcı cevabı ve iki yıllık dava süresi birlikte incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
