Uluslararası Uçuşta Kayıp Bagaj Tazminatı: Montreal Sözleşmesi m.17 ve 22 | 2026
Kısa ve net cevap: Uluslararası hava taşımasında teslim edilmiş bagajın kaybolması hâlinde 1999 Montreal Sözleşmesi uygulanıyorsa taşıyıcının sorumluluğu Sözleşme m.17/2 ve m.22/2 çerçevesinde belirlenir. ICAO’nun 2024 revizyonuyla bagaja ilişkin sorumluluk sınırı 28 Aralık 2024’ten itibaren yolcu başına 1.519 Özel Çekme Hakkı (SDR) olmuştur. Bu tutar otomatik ödeme değildir; gerçek zarar ispatlanır ve genel üst sınır uygulanır. Check-in sırasında varış yerinde teslimde özel menfaat beyanı yapılıp gerekiyorsa ek ücret ödenmişse m.22/2’deki istisna ayrıca değerlendirilir.
- Montreal Sözleşmesinin kapsamı
- Kayıp bagajda m.17
- 1.519 SDR sınırı
- Zararın ispatı
- Kabin bagajı farkı
- PIR ve yazılı başvuru
- Gecikmeden kayba dönüşen bagaj
- Aktarmalı uçuşlar
- Zorunlu harcamalar
- Seyahat sigortası
- İki yıllık dava süresi
- Yetkili mahkeme
- Sık sorulan sorular
Montreal Sözleşmesi ne zaman uygulanır?
Montreal Sözleşmesi, taraf devletler arasındaki uluslararası hava taşımasında yolcu, bagaj ve yük bakımından yeknesak sorumluluk kuralları getirir. Türkiye Sözleşmeye taraftır. Bir uçuşun kalkış ve varış noktaları iki ayrı taraf devletteyse Sözleşmenin uygulanması kuraldır. Aynı devlet içinde başlayıp biten fakat kararlaştırılmış duraklama yeri başka bir devlette bulunan taşıma da m.1’deki şartlar içinde uluslararası taşıma sayılabilir. Salt iç hat uçuşunda ise Montreal Sözleşmesinin uygulanacağı varsayılmaz; Türk iç hukuku ve ilgili yolcu mevzuatı ayrıca incelenir.
Bu ayrım önemlidir. SHY-YOLCU kapsamında uçuşun iptali, uçağa kabul edilmeme veya belirli gecikme hâllerinde öngörülen standart yolcu hakları ile Montreal Sözleşmesindeki ispatlanmış zarar sorumluluğu aynı hukuki kurum değildir. Kayıp valiz dosyasında önce taşımanın uluslararası niteliği, sonra bagajın teslim edilmiş mi yoksa kabin bagajı mı olduğu belirlenir.
Kayıp bagajda Montreal m.17’nin temel kuralı
Sözleşme m.17/2 uyarınca taşıyıcı, teslim edilmiş bagajın yok olması, kaybı veya hasarı nedeniyle doğan zarardan, zarara yol açan olayın bagajın taşıyıcının gözetiminde bulunduğu dönemde gerçekleşmiş olması şartıyla sorumludur. Ancak zarar bagajın kendi niteliğinden, özür veya ayıbından doğmuşsa taşıyıcının sorumluluğu o ölçüde doğmaz. Teslim edilmiş bagaj bakımından yolcunun hangi personelin kusurlu olduğunu ayrıca göstermesinden önce bagajın taşıyıcıya teslim edildiği, varışta geri verilmediği ve zararın kapsamı ortaya konulur.
Bagaj kuponu, uçuş kartı, rezervasyon kaydı ve check-in etiketi bu nedenle önemlidir. Dijital check-in yapılmış olsa bile bagaj etiketi veya taşıyıcının bagaj takip numarası korunmalıdır. Etiket fotoğrafının telefonla çekilmesi güçlü bir delil tedbiridir. Yolcu etiketi kaybetmişse rezervasyon kaydı, uygulamadaki bagaj numarası ve yer hizmeti kayıtları birlikte kullanılabilir.
1.519 SDR sınırı ne anlama gelir?
Montreal m.22/2 bagajın yok olması, kaybı, hasarı veya gecikmesi hâlinde taşıyıcının sorumluluğunu yolcu başına belirli SDR ile sınırlar. ICAO, m.24 kapsamındaki enflasyon gözden geçirmesi sonucunda bu sınırı 28 Aralık 2024’ten geçerli olmak üzere 1.519 SDR olarak revize etmiştir. 2026 yılında güncel Montreal bagaj limiti budur.
SDR, Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanan bir hesap birimidir. “1.519 SDR kaç TL veya kaç euro?” sorusunun cevabı sabit değildir; uygulanacak tarih ve dönüşüm yöntemi önemlidir. Eski 1.000 SDR veya 1.288 SDR rakamlarının 2026 dosyasında güncel limit olarak kullanılması doğru değildir.
1.519 SDR, her kayıp valiz için havayolunun mutlaka ödeyeceği maktu para değildir. Gerçek zarar 400 SDR ise genel olarak 1.519 SDR talep edilemez. Gerçek zarar 2.500 SDR ise m.22/2’deki genel limit nedeniyle sorumluluk 1.519 SDR ile sınırlı kalabilir. Varışta teslimde özel menfaat beyanı yapılmış ve gerekiyorsa ek ücret ödenmişse daha yüksek tutar gündeme gelir.
Valizdeki eşyanın değeri nasıl ispatlanır?
Montreal sistemi sorumluluğu sınırlar; zararı ispat yükünü ortadan kaldırmaz. Yolcu kayıp eşyanın türünü, kullanım süresini ve değerini mümkün olduğunca somut kayıtla göstermelidir. Satın alma faturaları, elektronik alışveriş kayıtları, banka ve kredi kartı ekstreleri, seyahatten önce çekilmiş tarihli fotoğraflar, seri numaraları, ürün garanti kayıtları ve zorunlu yeniden alımların faturaları kullanılabilir.
Kullanılmış eşyanın değeri her zaman yeni ürünün mağaza fiyatına eşit değildir. Talep listesinde kalemin yaşı, alış fiyatı ve istenen güncel zarar tutarı ayrı yazılmalıdır. Gerçeğe aykırı veya abartılı envanter dosyanın güvenilirliğini zedeler. Mücevher, yüksek bedelli elektronik, nakit para veya özel belge gibi kalemlerde ayrıca taşıma koşulları ve eşyanın bagajda taşınmaya uygunluğu incelenir.
Teslim edilmiş bagaj ile kabin bagajı aynı değildir
Sözleşme m.17/2, taşıyıcıya teslim edilen bagaj ile teslim edilmeyen bagajı ayırır. Kabin bagajı ve kişisel eşya gibi yolcunun gözetiminde kalan eşyalarda taşıyıcı, zarar kendi kusurundan veya çalışanlarının kusurundan kaynaklanmışsa sorumlu olur. Teslim edilmiş bagajda ise taşıyıcının gözetim dönemi esastır. Bu nedenle valizin uçağın altına verilip verilmediği hukuki sorumluluk rejimini değiştirir.
Gate’te son anda kabin bagajının bagaj bölümüne alınması hâlinde fiili teslimin kaydı önemlidir. Gate etiketi, uygulama bildirimi veya personel tarafından verilen bagaj kuponu saklanmalıdır. Bagajın kapıda teslim alınıp varış kapısında geri verileceği söylenmişse bu ayrıntı yazılı başvuruda belirtilmelidir.
PIR kaydı ve havayoluna yazılı başvuru
PIR, havayollarının ve yer hizmetlerinin kullandığı Property Irregularity Report kaydıdır. Montreal Sözleşmesinde “PIR yoksa dava hakkı yoktur” şeklinde bir kural bulunmaz; ancak bagajın varış anında teslim edilmediğini güçlü biçimde belgelendirir. Bagaj banttan çıkmadığında havaalanından ayrılmadan kayıp bagaj masasına başvurulmalı, bagaj etiketi gösterilmeli ve PIR numarası alınmalıdır.
PIR ile tazminat talebi aynı işlem değildir. Taşıyıcıya ayrıca yazılı başvuru yapılarak rezervasyon kodu, bilet numarası, bagaj etiketi, PIR, eşya listesi ve zarar belgeleri sunulmalıdır. Telefon görüşmesi tek başına uyuşmazlığın kapsamını göstermez. E-posta veya başvuru portalındaki kayıt numarası ve tarih saklanmalıdır.
Bagaj önce gecikmiş, sonra kayıp sayılırsa
Valizin ilk gün teslim edilmemesi her durumda kesin kayıp olduğu anlamına gelmez. Taşıyıcı araştırma yaparken dosya gecikme olarak takip edilir. Bagaj bulunursa yolcu gecikme nedeniyle yapmak zorunda kaldığı makul ve gerekli harcamaları belgeleyebilir. Bagaj bulunmazsa uyuşmazlık kayıp bagaj niteliğine dönüşür. İlk PIR, takip ekranları, havayolu yazışmaları ve son kayıp bildirimi birlikte saklanmalıdır.
Montreal m.31 gecikmiş bagaj bakımından yazılı şikâyetin bagajın yolcunun kullanımına bırakıldığı tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yapılmasını düzenler. Tam kayıp dosyasında m.35’teki iki yıllık dava süresi ayrıca izlenir. Havayoluna bir kez yazılmış olması bütün süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Aktarmalı ve ortak uçuşlarda sorumluluk
İstanbul–Frankfurt–Toronto gibi tek biletli aktarmalı seyahatte bagaj farklı taşıyıcıların fiili kontrolünden geçebilir. Yolcu çoğu zaman bagajın hangi segmentte kaybolduğunu bilemez. İlk ve son taşıyıcı bilgileri, biletteki uçuş kodları, fiilen uçuşu gerçekleştiren şirket ve bagajın son takip kaydı birlikte incelenmelidir.
Codeshare biletlerde bileti satan havayolu ile uçuşu yapan şirket farklı olabilir. “Bileti satan hiçbir şekilde sorumlu değildir” veya “yalnız uçağı işleten şirkete başvurulur” şeklinde kategorik yaklaşım doğru değildir. Montreal Sözleşmesinin sözleşmesel ve fiili taşıyıcıya ilişkin m.39 ve devamı hükümleri somut taşıma zincirine göre uygulanır.
Zorunlu yeniden alım giderleri
Bagaj geciktiğinde veya kaybolduğunda yolcu iş seyahati, sağlık ihtiyacı veya uzun süreli yurt dışı kalışı nedeniyle temel eşya almak zorunda kalabilir. Talep edilen harcama makul, gerekli ve belgeli olmalıdır. Temel kıyafet, hijyen ürünü veya zorunlu kişisel eşya faturaları zarar ispatını destekler. Kısa gecikme nedeniyle lüks ürün alınması zorunlu gider olarak kabul edilmez.
Faturada tarih, ürün ve bedel açıkça görünmelidir. Başka para biriminde yapılan ödeme için kart ekstresi de eklenebilir. Bagaj sonradan bulunduğunda aynı zarar kalemi bakımından iki kez tahsilata yol açacak talep kurulmaz.
Seyahat sigortası ve kredi kartı teminatı
Havayolunun Montreal Sözleşmesinden doğan sorumluluğu ile özel seyahat sigortası veya kredi kartı bagaj teminatı farklı kaynaklardır. Poliçedeki limit, bekleme süresi, muafiyet ve belge şartları ayrıca uygulanır. Sigortadan ödeme alınmışsa aynı zarar kaleminin havayolundan ikinci kez tahsil edilmesi mümkün değildir; sigortacının halefiyet hakkı gündeme gelebilir.
Bu nedenle havayolu ve sigorta dosyaları birlikte izlenmeli, hangi kalemin hangi kaynaktan ödendiği açık tutulmalıdır. Tazminatın amacı zarar miktarının üzerinde kazanç sağlamak değildir.
Montreal m.35: iki yıllık dava süresi
Sözleşme m.35, tazminat hakkının iki yıl içinde dava açılmazsa sona ereceğini düzenler. Süre uçağın varış yerine ulaştığı tarihten, ulaşması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten hesaplanır. Sürenin hesaplanma yöntemi davaya bakan mahkemenin hukukuna göre belirlenir. Taşıyıcıyla e-posta yazışmasının sürmesi veya çağrı merkezinde kayıt bulunması iki yıllık sürenin güvence altına alındığı anlamına gelmez.
Yetkili mahkeme: Montreal m.33
Bagaj tazminatı davası m.33’te gösterilen bağlantılardan birine göre taraf devlet mahkemesinde açılır. Taşıyıcının yerleşim yeri, esas işyeri, taşıma sözleşmesinin yapıldığı işyeri veya varış yeri başlıca seçeneklerdir. Yolcu yalnız Türk vatandaşı olduğu için her durumda Türkiye’de istediği yerde dava açamaz. Biletin nereden ve hangi taşıyıcı üzerinden alındığı, varış noktası ve taşıyıcının işyeri incelenir.
SHY-YOLCU ile Montreal Sözleşmesini karıştırmayın
SHY-YOLCU; uçağa kabul edilmeme, iptal ve belirli uzun gecikmelerde standart yolcu haklarını düzenler. Montreal Sözleşmesi ise uluslararası taşımada doğan somut zararı ve taşıyıcının sorumluluğunu ele alır. Aynı seyahatte hem iptal hem bagaj kaybı olabilir ve farklı hukuki dayanaklar birlikte gündeme gelebilir. Uçuş iptalinde yolcu hakları rehberi bu nedenle ayrı konudur.
Yurt dışındaki müvekkiller için dosya düzeni
Yurt dışında yaşayan yolcular Türkiye’de yürütülecek işlem için Yurt Dışındaki Müvekkiller sayfasındaki belge ve vekâlet açıklamalarını kullanabilir. Avukata gönderilecek dosyada bilet, PIR, bagaj etiketi, taşıyıcı cevabı, eşya envanteri ve faturalar tarih sırasına göre tek klasörde tutulmalıdır. Uyuşmazlıkla ilgisiz kişisel verilerin gönderilmemesi gerekir.
2026 kontrol tablosu
| Konu | Dayanak | Net kural |
|---|---|---|
| Uluslararası taşıma | m.1 | Kapsam önce belirlenir. |
| Teslim edilmiş bagaj kaybı | m.17/2 | Taşıyıcının gözetim dönemi esastır. |
| Bagaj sorumluluk limiti | m.22/2 + ICAO revizyonu | 1.519 SDR/yolcu. |
| Gecikmiş bagaj bildirimi | m.31 | Teslimden itibaren en geç 21 gün. |
| Dava süresi | m.35 | İki yıl. |
| Yetki | m.33 | Sözleşmedeki bağlantılardan biri gerekir. |
Sık Sorulan Sorular
Kayıp valiz için 1.519 SDR kesin ödenir mi?
Hayır. 1.519 SDR genel sorumluluk üst sınırıdır; gerçek ve ispatlanan zarar esas alınır.
Bagajdaki her eşyanın faturası şart mı?
Tek delil fatura değildir. Banka kaydı, fotoğraf, seri numarası ve diğer belgeler birlikte kullanılabilir.
PIR yoksa hak kaybolur mu?
PIR tek geçerlilik şartı değildir; ancak bagajın varışta teslim edilmediğini güçlü biçimde kanıtlar.
1.519 SDR ne zamandan beri geçerli?
28 Aralık 2024’ten itibaren geçerlidir.
Kabin bagajında aynı kural uygulanır mı?
Hayır. Teslim edilmemiş bagajda taşıyıcının veya çalışanlarının kusuru ayrıca önemlidir.
Havayoluna başvurmak iki yıllık süreyi otomatik durdurur mu?
Hayır. Montreal m.35’teki süre ayrıca takip edilir.
Bagaj sonradan bulunursa tazminat istenebilir mi?
Gecikme sırasında doğan, belgelenen ve hukuken tazmin edilebilir zarar ayrıca talep edilebilir.
Seyahat sigortası varsa havayoluna başvurulabilir mi?
Evet; ancak aynı zarar için mükerrer tahsilat yapılamaz ve halefiyet dikkate alınır.
Resmî kaynaklar
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 12 Eylül 2026 tarihinde Montreal Sözleşmesi m.1, 17, 22, 24, 31, 33, 35 ve 39 ve devamı ile ICAO’nun 28 Aralık 2024’ten geçerli güncel sorumluluk limitleri karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin merkezli olarak Türkiye genelindeki dosyaları yürütür.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
