Türkiye Uçuşu 3 Saat veya Daha Fazla Gecikirse Tazminat Ne Kadar? 2026 Yolcu Hakları

2024 Değişikliğiyle 3 Saatlik Gecikmede Açık Tazminat Hakkı Geldi

10.12.2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, Türkiye’deki hava yolcu haklarında önemli bir yenilik yaptı. SHY-YOLCU m.7’ye eklenen üçüncü fıkra, teknik ve operasyonel nedenlerle gecikme sonucu son varış yerine üç saat veya daha fazla geç ulaşılması halinde tazminat ve geri ödeme/güzergâh değişikliği hükümlerine açık atıf kurdu.

Bu nedenle 2026’da yalnız “uçuş gecikti, hava yolu isterse kupon verir” yaklaşımı doğru değildir. Kapsam ve sebep şartları oluşuyorsa Yönetmelikteki parasal tazminat hakkı vardır. Ancak her gecikmenin otomatik 250/400/600 Euro doğurduğu da söylenemez; uçuşun SHY-YOLCU kapsamına girip girmediği, gecikme süresi ve sebebi belirlenmelidir.

1. SHY-YOLCU Hangi Türkiye Uçuşlarına Uygulanır?

SHY-YOLCU m.2, Türk menşeli hava taşıma işletmelerinin Türkiye’deki havaalanlarına ve Türkiye’deki havaalanlarından; yabancı menşeli hava taşıma işletmelerinin ise Türkiye’deki havaalanlarından gerçekleştirdikleri tarifeli ve tarifesiz uçuşlarda Yönetmeliğin kapsamını düzenler.

Yolcunun onaylanmış rezervasyonu bulunmalı ve iptal halleri dışında hava yolunun belirttiği zamanda; süre belirtilmemişse ilan edilen hareket saatinden en geç 45 dakika önce check-in için başvurmuş olması gerekir. Yönetmelik mil veya puanla seyahat eden yolcuları da kapsar.

Türk taşıyıcının Berlin-İstanbul uçuşu, Türk menşeli işletme olduğu için kapsam içindedir. Yabancı taşıyıcının İstanbul-Berlin uçuşu da Türkiye’den kalktığı için kapsam içindedir. Yabancı taşıyıcının tamamen yurt dışında başlayıp Türkiye’ye gelen uçuşunda kapsam ayrıca m.2’ye göre kontrol edilir.

2. 3 Saatlik Gecikme Kuralı Nasıl Uygulanır?

10 Aralık 2024 değişikliğiyle m.7’ye eklenen fıkra, uçuşların teknik ve operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine üç saat veya daha fazla sürede ulaştırılması halinde hava taşıma işletmesinin m.8 ve m.9’daki yükümlülükleri yerine getirmesini öngörür.

Bu nedenle yalnız uçağın kaç dakika geç kalktığına bakılmaz. Kalkış iki saat elli dakika gecikmiş fakat varış üç saat on dakika gecikmişse son varış süresi önemlidir.

Fiilî varış zamanının tespitinde hava yolunun uçuş kayıtları, havaalanı uçuş bilgisi ve yolcunun zaman damgalı kayıtları kullanılabilir. Başvuruda planlanan ve fiilî varış süreleri açıkça yazılmalıdır.

3. Dış Hat Uçuşlarında Tazminat Ne Kadar?

Güncel m.8/1’e göre dış hat uçuşlarında tazminat mesafeye göre belirlenir:

• 1.500 kilometre veya daha kısa: 250 Euro,
• 1.500-3.500 kilometre: 400 Euro,
• 3.500 kilometreden uzun: 600 Euro.

Bu tutarlar yolcu başınadır. Aynı PNR’de dört yolcunun her biri şartları sağlıyorsa her yolcunun kendi tazminat hakkı vardır.

Türk lirası karşılığı m.8/1 gereğince tazminatın ödendiği güne ait TCMB döviz satış kuru üzerinden hesaplanır.

4. İç Hat Uçuşunda Tazminat Ne Kadar?

Güncel m.8/1 iç hat uçuşları için 100 Euro tazminat öngörür. Türk lirası ödemede yine ödeme gününün TCMB döviz satış kuru esas alınır.

İç hatta da m.7/3’teki teknik/operasyonel neden ve son varış yerine en az üç saat gecikme şartları incelenir. Hava yolunun yemek kuponu vermesi parasal tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

5. Teknik veya Operasyonel Neden Neden Önemlidir?

m.7/3 açık biçimde teknik ve operasyonel nedenlerle gecikmeden söz eder. Bu nedenle hava yolunun gecikme sebebi yazılı olarak istenmelidir.

Teknik arıza, uçak rotasyonu, ekip veya işletmenin kendi operasyon planı bu kapsamda incelenir. Hava durumu, hava trafik kontrolü, güvenlik riski veya havaalanı kapanması gibi dış etkenler aynı kategoriye otomatik olarak konulamaz.

Hava yolu “operasyonel neden” ifadesini SMS veya e-postayla bildiriyorsa belge saklanmalıdır. Mücbir sebep savunması varsa olayın uçuşu nasıl etkilediği somutlaştırılmalıdır.

6. Aktarmalı Uçuşta 3 Saat Nasıl Hesaplanır?

m.7/3 planlanan son varış yerini esas aldığı için tek taşıma sözleşmesi veya bağlantılı rezervasyondaki aktarmalarda nihai varış gecikmesi önemlidir. İlk uçuş gecikmesi nedeniyle bağlantı kaçırılmış ve yolcu son noktaya saatler sonra ulaşmışsa PNR ve yeniden yönlendirme belgeleri birlikte incelenir.

Ayrı satın alınmış bağımsız biletlerde ise her taşıma sözleşmesinin kapsamı ayrı değerlendirilebilir. İlk uçuş yüzünden bağımsız ikinci biletin kaçırılması, m.8’deki sabit tazminatla aynı hukuki sorun değildir.

7. Bekleme Sırasında Yiyecek, İletişim ve Otel Hakkı Var mı?

SHY-YOLCU m.10, gecikme sürelerine göre yolculara bekleme süresine uygun yiyecek-içecek, iletişim imkânı ve gerektiğinde bir veya daha fazla gece konaklama ile havaalanı-konaklama arasındaki ulaşımın sağlanmasını düzenler.

Bu hizmetler parasal tazminattan ayrıdır. Hava yolu hizmeti sağlamaz ve yolcu makul yemek/otel/transfer giderini kendisi öderse faturalar saklanmalıdır.

Lüks veya gecikmeyle ilgisiz harcamaların tamamı otomatik olarak istenemez; giderin gecikme nedeniyle zorunlu ve makul olması gerekir.

8. Bilet İadesi veya Başka Uçuş İstenebilir mi?

m.7/3’ün atıf yaptığı m.9, şartlar oluştuğunda bilet ücretinin iadesi veya uygun koşullarla son varış yerine güzergâh değişikliği seçeneklerini düzenler.

Seyahat amacı gecikme nedeniyle anlamsız hale gelmişse iade seçeneği önemlidir. Hava yolunun yalnız kupon vermesi, Yönetmelikteki geri ödeme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Yolcu hangi seçeneği kabul ettiğini yazılı olarak saklamalıdır. Alternatif uçuşu kullandıktan sonra aynı uçuş bölümünün tam iadesi talebi ayrıca seçimin sonuçlarına göre değerlendirilir.

9. Hava Yoluna Başvuruda Ne Yazılmalıdır?

İlk başvuru uçuşu icra eden hava taşıma işletmesine yapılmalıdır. Yolcu adı, PNR, uçuş numarası, planlanan ve fiilî varış zamanı, gecikme sebebi ve talep edilen tazminat yazılmalıdır.

Dış hatta mesafeye göre 250/400/600 Euro, iç hatta 100 Euro talep açıkça belirtilir. Hizmet verilmediği için yapılan yemek, otel veya transfer giderleri varsa ayrı kalem halinde eklenir.

Telefon görüşmesiyle yetinilmemeli; başvuru numarası veren e-posta veya online form gibi yazılı kanal kullanılmalıdır.

10. Hava Yolu Talebi Reddederse Ne Yapılır?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yolcu hakları sistemi Yönetmelik kapsamındaki şikâyetlerin idari incelemesi için kullanılabilir. Uygulamada önce hava yolu işletmesine başvuru yapılması ve cevap/başvuru kaydının sunulması gerekir.

SHGM’nin idari incelemesi özel hukuk alacağının tahsiliyle aynı değildir. Ödeme yapılmaması halinde uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici mercileri ve yargı yolları ayrıca değerlendirilir.

Yurt dışında yaşayan yolcu elektronik başvuru ve usulüne uygun vekil aracılığıyla takip yapabilir; sırf başvuru için Türkiye’ye gelmesi gerekmez.

11. Hangi Belgeler Saklanmalıdır?

• Elektronik bilet ve PNR,
• Boarding pass,
• Planlanan uçuş programı,
• Fiilî varış saatini gösteren kayıt,
• Hava yolunun gecikme sebebi bildirimi,
• Aktarma kaçırıldıysa yeni rezervasyon/biniş kartı,
• Yemek, otel ve transfer faturaları,
• Hava yoluna yapılan yazılı başvuru,
• Ret veya cevap mesajı,
• Varsa SHGM başvuru kaydı.

12. 2026 Tazminat Tablosu

Şart: m.7/3 bakımından teknik/operasyonel neden ve son varış yerine en az 3 saat gecikme.

Sık Sorulan Sorular

Başvuru Dosyası Nasıl Hazırlanmalı?

Üç saat veya üzeri gecikmede tazminat talebinin sağlıklı incelenebilmesi için olay kronolojik biçimde belgelenmelidir. İlk satırda rezervasyon kodu, uçuş numarası, planlanan kalkış ve planlanan son varış saati yazılır. İkinci satırda gerçek kalkış ve gerçek son varış saati gösterilir. Sonrasında havayolunun bildirdiği gecikme nedeni aynen kaydedilir. Böylece m.7/3 bakımından hem süre hem de teknik/operasyonel neden şartı aynı dosyada görülebilir.

Havayolu gecikme nedenini yalnız sözlü olarak bildirmişse yolcu mümkünse yazılı açıklama istemelidir. SMS, e-posta, uygulama bildirimi, kapı ekranı fotoğrafı ve havalimanı uçuş bilgi kaydı birlikte saklanabilir. Aktarma kaçırılmışsa ilk uçuşun biniş kartı, bağlantılı uçuşun rezervasyonu, yeniden yönlendirme belgesi ve nihai varış biniş kartı dosyaya eklenmelidir. Tek rezervasyonla yapılan bağlantılı seyahatte son varış noktasına ulaşma gecikmesi özellikle gösterilmelidir.

Tazminat hesabında uçuşun iç hat mı dış hat mı olduğu ve dış hatta mesafe kategorisi belirlenir. Mesafe konusunda taraflar arasında uyuşmazlık varsa havayolunun güzergâh bilgisi ve resmî havalimanı kodları kullanılarak hesap yapılır. Talep dilekçesinde yalnız “600 Euro istiyorum” denilmemeli; uçuş mesafesinin neden ilgili kategoriye girdiği açıklanmalıdır. Türk lirasıyla ödeme yapılacaksa m.8/1’deki ödeme günü TCMB döviz satış kuru kuralı da açıkça belirtilmelidir.

Yolcuya yemek, iletişim, otel veya transfer hizmeti sağlanmadıysa bu giderler sabit tazminattan ayrı tutulmalıdır. Zorunlu harcamaların fiş ve faturaları saklanmalı; hangi giderin hangi bekleme süresinde yapıldığı gösterilmelidir. Havayolunun verdiği kupon veya otel hizmeti de dosyaya not edilmelidir. Böylece hizmet hakkı ile parasal tazminat birbirine karıştırılmaz.

Başvuru önce uçuşu icra eden hava taşıma işletmesine yapılır. Online form kullanılmışsa ekran görüntüsü ve başvuru numarası; e-posta kullanılmışsa gönderim ve teslim kaydı saklanmalıdır. Ret cevabında hangi gerekçenin ileri sürüldüğü ayrıca kaydedilir. Havayolu “mücbir sebep” veya “olağanüstü şart” savunması yapıyorsa, bunun genel bir ifade mi yoksa somut uçuşa ilişkin belgeye dayalı açıklama mı olduğu ayrıştırılır. İdari şikâyet aşamasında ilk başvuru ve cevap kayıtlarının sunulması dosyanın denetlenmesini kolaylaştırır.

Yolcu seyahati bir tur şirketi veya online bilet platformu üzerinden satın almış olsa bile uçuşu fiilen gerçekleştiren taşıyıcı belirlenmelidir. Satış aracısına yapılan yazışmalar faydalı delil olabilir; ancak yolcu hakları bakımından sorumlu taşıyıcının kim olduğu ayrıca gösterilir. Ayrı biletlerle yapılan bağımsız aktarmalarda ise her taşıma sözleşmesi kendi şartları içinde değerlendirilir.

Son kontrol listesi: PNR ve bilet, boarding pass, planlanan ve gerçekleşen saatler, gecikme nedeni bildirimi, aktarma belgeleri, harcama faturaları, havayoluna başvuru ve cevap, varsa SHGM başvuru kaydı tek PDF dosyasında kronolojik sıralanmalıdır. Bu düzen, 2026 yılında uygulanacak SHY-YOLCU hükümlerinin somut uçuşa doğru biçimde uygulanmasını sağlar.

Havayolu Ret Cevabı Nasıl Kontrol Edilir?

Havayolunun ret cevabı alındığında ilk olarak gecikme süresi bakımından bir uyuşmazlık bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Şirket kalkış gecikmesini esas almış, yolcu ise son varışta üç saat veya daha fazla gecikmiş olabilir. SHY-YOLCU m.7/3 açısından planlanan son varış yerine ulaşma zamanı belirleyici olduğundan, ret gerekçesi bu ölçütle karşılaştırılmalıdır.

İkinci kontrol gecikme nedenidir. Ret cevabında yalnız “operasyonel sebepler”, “hava koşulları” veya “mücbir sebep” gibi genel ifadeler varsa, bu açıklamanın uçuşa özgü kayıtlarla desteklenip desteklenmediği incelenir. Yolcu elindeki SMS veya e-posta kaydında teknik/operasyonel neden yazıyorsa bu belge özellikle sunulmalıdır. Hava koşulu savunmasında da hangi havaalanında, hangi zaman aralığında ve uçuşu nasıl etkilediği somutlaştırılmalıdır.

Üçüncü kontrol tazminat tutarıdır. Uçuşun mesafe kategorisi yanlış hesaplanmışsa doğru kategori açıklanmalı; iç hat ve dış hat ayrımı açıkça gösterilmelidir. Havayolu kupon, mil veya indirim önermişse bunun yolcunun kanuni para tazminatından vazgeçtiği anlamına gelip gelmediği kabul metnine göre değerlendirilir. Yolcu açıkça feragat etmediği sürece yalnız alternatif müşteri hizmeti teklifi kanuni hakkın yerine otomatik olarak geçmez.

Son olarak başvuru kaydı, ret cevabı ve tüm uçuş belgeleri birlikte saklanmalıdır. SHGM’ye yapılacak başvuruda olayın kronolojisi kısa ve belgeli anlatılmalı; özel hukuk alacağının tahsili için ayrıca başvurulacak tüketici veya yargı yolu varsa dosya aynı delil setiyle hazırlanmalıdır.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

10 Aralık 2024 SHY-YOLCU Değişikliği · SHGM – SHY-YOLCU

Yurt dışındaki müvekkiller

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu

Yurt dışında yaşayan kişilerin Türkiye bağlantılı hava yolcu ve tüketici uyuşmazlıkları Mersin’deki ofisimizden takip edilmektedir. İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.

Ofis konumunu Google Haritalar’da açın