İlamlı İcrada Taşınır Teslimi Nasıl Yapılır? İİK m.24 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Taşınır teslimine ilişkin bir mahkeme ilamı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca ilamlı icra yoluyla yerine getirilir. İlam icra dairesine verildiğinde borçluya icra emri tebliğ edilir ve hükümde belirtilen taşınırı yedi gün içinde teslim etmesi istenir. Borçlu teslim etmezse ve taşınır kendi elindeyse mal zorla alınarak alacaklıya verilir. Hükmedilen taşınır borçlunun elinde bulunmazsa, ilamda yazılı değeri; değer ilamda yazılı değilse veya çekişmeliyse haciz tarihindeki rayiç değer esas alınarak para olarak tahsil edilir. İİK m.24 bu konuda açık ve doğrudan bir cebri icra mekanizması kurar.
- İİK m.24 hangi ilamları kapsar?
- Taşınır teslimi için takip nasıl başlatılır?
- Yedi günlük icra emrinde ne yazmalıdır?
- Borçlu malı teslim etmezse ne olur?
- Taşınır borçlunun elinde yoksa hangi değer tahsil edilir?
- Rayiç değer nasıl belirlenir?
- İcra müdürünün değer tespitine karşı hangi yol kullanılır?
- İcranın geri bırakılması taşınır teslimini durdurur mu?
- Uygulamada kontrol edilmesi gereken belgeler
- Sık sorulan sorular
İİK m.24 Hangi İlamları Kapsar?
İİK m.24, konusu belirli bir taşınırın teslimi olan ilamların cebren icrasını düzenler. Mahkeme hükmünün yalnızca bir para alacağını değil, belirli veya belirlenebilir bir taşınır eşyanın davacıya verilmesini emretmesi gerekir. Araç, makine, ticari ekipman, sanat eseri, kıymetli koleksiyon eşyası, sözleşme uyarınca iadesine karar verilen cihaz veya mülkiyeti davacıya ait olduğu tespit edilerek teslimine hükmedilen başka bir taşınır bu kapsamda olabilir. İlamdaki edimin niteliği belirleyicidir; mahkeme yalnızca eşyanın bedeline hükmetmişse takip para ilamının icrası hükümlerine göre yürür.
Bu nedenle takip açılmadan önce kararın hüküm fıkrası okunmalıdır. Gerekçede eşyanın davacıya ait olduğunun belirtilmesi tek başına teslim icrası için yeterli değildir; cebri icrada esas alınan bölüm hüküm fıkrasıdır. Hükümde marka, model, seri numarası, plaka, şasi numarası veya eşyayı ayırmaya elverişli başka özellikler mevcutsa icra müdürlüğü teslim edilecek malı buna göre belirler. Hüküm belirsizse icra müdürlüğünün mahkeme kararını genişletme veya yeni bir teslim borcu yaratma yetkisi yoktur.
Para ve teminat ilamlarının icrası için icra takibinin başlatılması hakkındaki genel rehber incelenebilir. Taşınır tesliminde ise özel hüküm İİK m.24’tür ve takip talebi bu maddeye uygun kurulmalıdır.
Taşınır Teslimi İçin İlamlı İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Alacaklı veya vekili, ilamı dayanak göstererek yetkili icra dairesinde ilamlı icra takibi başlatır. Takip talebinde ilamı veren mahkemenin adı, esas ve karar numarası, karar tarihi, tarafların kimlik ve adres bilgileri ile teslimi hükmedilen taşınır açıkça gösterilir. İcra dairesi ilamın hüküm fıkrasına göre icra emri düzenler. Bu aşamada icra müdürlüğü, hükmün doğru veya yanlış olup olmadığını yeniden inceleyen bir mahkeme değildir; kesinleşme şartı aranan istisnai ilamlar saklı kalmak üzere, icra edilebilir bir hükmü uygulamakla görevlidir.
Takip UYAP üzerinden vekil tarafından başlatılabileceği gibi taraflar da dosya işlemlerini UYAP Vatandaş Portal üzerinden takip edebilir. UYAP ekranında dosyanın açılmış olması teslimin gerçekleştiği anlamına gelmez. Önce icra emrinin usulüne uygun tebliği, ardından yedi günlük sürenin geçmesi ve borçlunun hükmü yerine getirip getirmediğinin kontrolü gerekir.
Yedi Günlük İcra Emrinde Bulunması Gereken Unsurlar
İİK m.24 uyarınca icra emrinde alacaklı ile borçlunun ve varsa temsilcilerinin adları, soyadları ve yerleşim yerleri; hükmü veren mahkemenin adı; hükmolunan taşınırın ne olduğu; ilamın tarih ve numarası bulunur. Ayrıca borçluya, yedi gün içinde taşınırı teslim etmesi emredilir. İcra emrinde, icranın geri bırakılmasına ilişkin yetkili merciden bir karar getirilmedikçe cebri icraya devam olunacağı da bildirilir.
Yedi günlük süre, icra emrinin usulüne uygun tebliğinden sonra hesaplanır. Tebligatın hiç yapılmaması, yanlış kişiye yapılması veya usulsüz tebliğ iddiası ayrı bir usul sorunudur. Tebligat kayıtları UYAP’ta ve tebliğ mazbatasında incelenmelidir. Bu noktada tebligat ve takip kesinleşmesi hakkındaki rehber, tebliğin icra işlemlerindeki önemini açıklamaktadır.
Borçlu Taşınırı Teslim Etmezse Ne Olur?
Kanunun sonucu açıktır: Borçlu icra emrine rağmen hükmedilen taşınırı teslim etmez veya eksik teslim eder ve mal borçlunun elinde bulunursa, taşınır zorla alınarak alacaklıya verilir. İcra müdürlüğünün görevi yalnızca yeni bir ödeme emri göndermek değildir; ilamın aynen yerine getirilmesini sağlamak için fiilî teslim işlemini gerçekleştirir. Eşyanın bulunduğu yer başka bir icra dairesinin çevresindeyse gerekli talimat işlemleri yürütülebilir.
Teslim sırasında ilamda belirtilen eşya ile fiilen bulunan eşyanın aynı olup olmadığı önemlidir. Seri numarası, plaka, model, üretim numarası veya ayırt edici özellikler tutanağa yazılmalıdır. Borçlu başka bir eşyayı teslim ederek hükmün yerine getirildiğini ileri süremez. Aynı şekilde alacaklı da ilamda yer almayan ek parçaların veya başka malların teslimini icra müdürlüğünden isteyemez. Cebri icra, hüküm fıkrasının sınırları içinde kalır.
Taşınır Borçlunun Elinde Bulunmazsa Ne Olur?
İİK m.24, aynen teslimin imkânsız kaldığı hâl için doğrudan çözüm öngörür. Hükmedilen taşınır borçlunun elinde bulunmazsa, ilamda yazılı değer borçludan tahsil edilir. Borçlu bu değeri de ödemezse ayrıca yeni bir icra emri tebliğine gerek olmaksızın haciz yoluyla tahsilata geçilir. Bu nedenle taşınırın bulunamaması takip dosyasını sonuçsuz bırakmaz; teslim borcu kanundaki şartlarla para tahsiline dönüşür.
Burada “mal bulunamadı” tespiti tutanağa dayanmalıdır. Eşyanın üçüncü kişide olduğunun ileri sürülmesi, mülkiyet veya zilyetlik iddialarını gündeme getirebilir. İcra müdürlüğü, üçüncü kişinin bağımsız hakkını yok sayarak her durumda malı alamaz. Üçüncü kişi iddialarının niteliğine göre istihkak hükümleri ve genel hukuk yolları ayrıca uygulanır. Bu ayrım özellikle ticari makine, kiralanmış ekipman ve şirketler arasında el değiştirmiş mallarda önem taşır.
İlamda Değer Yazmıyorsa Hangi Bedel Esas Alınır?
İlamda taşınırın değeri yazılı değilse veya yazılı değer konusunda uyuşmazlık bulunuyorsa İİK m.24, haczin yapıldığı tarihteki rayiç değeri esas alır. Kanun ayrıca değerin borsa veya ticaret odalarından; bunun mümkün olmadığı yerlerde icra memurunca seçilecek bilirkişiden sorularak belirlenmesini düzenler. Dolayısıyla takip tarihindeki eski piyasa değeri veya taraflardan birinin tek yanlı beyanı doğrudan esas alınamaz.
Örneğin ilamda teslimine karar verilen ticari makine yıllar içinde fiyat değiştirmişse, mal bulunamadığında tahsil edilecek bedelin belirlenmesinde İİK m.24’teki değerleme yöntemi uygulanır. Değer tespiti dosyanın ekonomik sonucunu doğrudan etkilediğinden, bilirkişi raporunda malın yaşı, teknik özellikleri, kullanım durumu ve emsal piyasa verileri açıkça gösterilmelidir. İcra müdürlüğünün yalnızca internet ilanlarından seçilmiş tek bir fiyatı gerekçesiz biçimde benimsemesi hâlinde işlem şikâyet denetimine tabidir.
Değer Tespitine Karşı Şikâyet Edilebilir mi?
Evet. İİK m.24, ilgililerin değer belirlenmesine ilişkin olarak icra mahkemesine şikâyet hakkını açıkça saklı tutar. İcra müdürünün kanuna aykırı işlemlerine karşı genel şikâyet hükümleri İİK m.16’da düzenlenmiştir. Süreli şikâyetlerde öğrenme veya tebliğ tarihi önemlidir; bu nedenle değer tespit tutanağının veya bilirkişi raporunun dosyaya ne zaman girdiği ve ilgilinin ne zaman haberdar olduğu belgelenmelidir.
Şikâyet, ilamın esasını değiştirmek için kullanılamaz. İcra mahkemesi teslim hükmünü yeniden yargılamaz; icra müdürlüğünün ilama ve İİK m.24’e uygun işlem yapıp yapmadığını denetler. İcra müdürünün işlemine karşı başvuru sistemi hakkında İİK m.16 şikâyet rehberi incelenebilir.
İcranın Geri Bırakılması Taşınır Teslimini Durdurur mu?
İcra emrinde açıkça, icranın geri bırakılmasına ilişkin bir karar getirilmedikçe cebri icraya devam olunacağı belirtilir. Kanun yoluna başvurulması her ilam bakımından kendiliğinden icrayı durdurmaz. İcranın geri bırakılması için ilgili kanuni yolun ve şartların yerine getirilmesi gerekir. İİK m.36 kapsamındaki süreç, teminat ve kanun yolu bağlantısı bakımından ayrı düzenlenmiştir.
Bu konuda İİK m.36 icranın geri bırakılması rehberi, hangi belgenin hangi aşamada alınması gerektiğini açıklar. Taşınırın fiilen teslim edilmesinden sonra üst mahkemenin hükmü kaldırması veya bozması hâlinde ise İİK m.40’taki icranın iadesi hükümleri gündeme gelebilir.
Taşınır Teslimi Dosyasında Belge Kontrolü
Takip açılırken ve teslim aşamasında şu belgeler dosyada açık biçimde bulunmalıdır: icra edilecek ilamın onaylı veya elektronik örneği; kesinleşme şartı bulunan bir karar söz konusuysa kesinleşme kaydı; taraf ve vekil bilgileri; teslim edilecek malı ayırt etmeye yarayan seri, plaka veya envanter verileri; tebligat kaydı; varsa icranın geri bırakılması kararı; fiilî teslim veya bulunamama tutanağı; değer tespitine ihtiyaç varsa bilirkişi veya oda/borsa cevabı. Belgelerin her biri ayrı bir icra aşamasını ispat eder.
Takipte hatalı eşya tanımı kullanılması, karar ile takip talebi arasında fark bulunması veya ilamın hüküm fıkrasının dışına çıkılması sonradan şikâyet ve tazminat uyuşmazlığı doğurabilir. Bu nedenle dosya açılırken yalnız dava dilekçesindeki talep değil, kesin hüküm fıkrası esas alınmalıdır.
Taşınır Teslimi ile Para Alacağının İcrası Arasındaki Fark
Para ilamında borçluya belirli tutarı yedi gün içinde ödemesi emredilir ve ödeme yapılmazsa haciz aşamasına geçilir. Taşınır tesliminde ise ilk amaç para tahsili değil, hükmedilen eşyanın aynen teslimidir. Mal mevcutsa cebren alınır ve alacaklıya verilir. Ancak mal borçlunun elinde bulunmadığında İİK m.24’ün özel dönüşüm kuralı devreye girer ve değer para olarak tahsil edilir. Bu ayrım, takip yolunun ve icra emrinin doğru seçilmesi bakımından temel önemdedir.
Resmî Kaynaklar
Kanunun güncel ve bağlayıcı metni için Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.24; dosya ve tebligat kayıtları için UYAP Vatandaş Portal kullanılmalıdır. Kanun değişikliği veya yeni bir yürürlük düzenlemesi varsa işlem tarihinde resmî metin esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
Taşınır teslimi ilamında borçluya kaç gün süre verilir?
İİK m.24 uyarınca borçluya icra emriyle yedi gün içinde taşınırı teslim etmesi emredilir.
Borçlu malı teslim etmezse yeniden dava açmak gerekir mi?
Hayır. Taşınır borçlunun elindeyse icra dairesi ilamı cebren yerine getirerek malı alır ve alacaklıya teslim eder.
Mal kaybolmuşsa takip sona erer mi?
Hayır. Mal borçlunun elinde bulunmazsa ilamda yazılı değer; değer yazılı değilse veya ihtilaflıysa kanundaki rayiç değer yöntemiyle belirlenen bedel haciz yoluyla tahsil edilir.
İlamda malın değeri yoksa icra müdürü istediği bedeli belirleyebilir mi?
Hayır. İİK m.24 borsa veya ticaret odasından bilgi alınmasını, bunun mümkün olmadığı yerde bilirkişi aracılığıyla değer belirlenmesini öngörür.
Değer tespitine itiraz edilebilir mi?
Evet. İlgililer icra müdürünün değer tespitine ilişkin işlemine karşı icra mahkemesinde şikâyet yoluna başvurabilir.
İstinaf veya temyiz başvurusu teslimi otomatik durdurur mu?
Kanun yoluna başvuru tek başına her ilamın icrasını durdurmaz. İcranın geri bırakılması için kanunun aradığı karar ve şartların yerine getirilmesi gerekir.
Taşınır üçüncü kişinin elindeyse ne olur?
Üçüncü kişinin mülkiyet veya başka bir bağımsız hak iddiası varsa bu iddia icra hukuku ve istihkak hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir; icra müdürlüğü üçüncü kişinin hakkını yok sayamaz.
İcra emri ilamdaki eşyadan farklı bir malı yazabilir mi?
Hayır. İcra takibi hüküm fıkrasıyla bağlıdır. İcra müdürlüğü mahkeme hükmünü genişletemez veya değiştiremez.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu içerik İİK m.24, bağlantılı ilamlı icra ve şikâyet hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye geneli icra dosyaları Mersin’den yürütülür.
Bu sayfa genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. İcra dosyasında uygulanacak işlem, mevcut ilamın hüküm fıkrası ve dosyadaki tebligat/teslim kayıtları üzerinden belirlenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
