Gece Ev Araması Yapılabilir mi? CMK 118 ve İstisnalar | 2026

Kısa ve net cevap: CMK m.118’e göre konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde kural olarak arama yapılamaz. Kanun bu yasağa üç temel istisna getirir: suçüstü hâli, gecikmesinde sakınca bulunan hâl ve yakalanmış/gözaltına alınmışken firar eden kişi ile tutuklu veya hükümlünün yeniden yakalanması amacı. Gece aramasının bu istisnalardan birine girmesi, arama kararı veya yazılı emir şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; CMK m.116 ve m.119 da birlikte uygulanır.

1. CMK 118 gece arama yasağı
2. Gece vakti nasıl belirlenir?
3. Konut, işyeri ve kapalı yer
4. Suçüstü istisnası
5. Gecikmesinde sakınca bulunan hâl
6. Firari kişinin yakalanması
7. Arama kararı veya yazılı emir
8. Arama tutanağında bulunması gerekenler
9. Hukuka aykırı aramanın delile etkisi
10. Arama işlemine karşı başvuru
11. Sık sorulan sorular

CMK 118 Gece Arama Yasağını Nasıl Düzenler?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 118. maddesinin birinci fıkrası, konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamayacağını düzenler. Bu hüküm, kişinin özel hayatı ve konut dokunulmazlığına yapılan müdahalenin gece saatlerinde daha ağır olması nedeniyle özel güvence oluşturur.

Arama koruma tedbiridir. Ceza soruşturmasında şüphelinin veya sanığın yakalanması ya da suç delillerinin elde edilmesi amacıyla yapılabilir; fakat devletin delil elde etme amacı aramayı sınırsız hâle getirmez. CMK m.116 aramanın maddi nedenini, m.118 gece yasağını, m.119 ise karar ve icra usulünü düzenler. Bir aramanın hukuka uygunluğu bu maddelerin tamamı üzerinden denetlenir.

Gece arama yasağı özellikle ev aramalarında önemlidir. Kolluğun gündüz için alınmış bir kararı gece uygulaması, kararın süresi ve içeriği kadar m.118 şartlarını da gündeme getirir. Arama kararında adresin doğru yazılması, aranacak kişi veya eşya ile arama nedeninin gösterilmesi ve kararın geçerlilik süresinin bulunması gerekir.

Ceza Muhakemesinde “Gece Vakti” Ne Demektir?

CMK m.118 gece aramasını yasaklar; “gece vakti” kavramı TCK m.6/1-e’deki tanımla bağlantılı değerlendirilir. Türk Ceza Kanunu’nda gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat önceye kadar devam eden zaman süresidir. Bu nedenle saat 22.00 veya 06.00 gibi sabit bir ulusal sınır yoktur; mevsim ve güneşin doğuş-batış zamanı önemlidir.

Aramanın başladığı ve bittiği saat tutanakta açıkça yazılmalıdır. Gündüz başlayan aramanın geceye sarkması ile doğrudan gece vakti başlatılan arama aynı olgu değildir. İşlemin niteliğine göre devamın hukuka uygunluğu ayrıca incelenir. Kolluk görevlilerinin tutanakta yalnız tarih yazması, gece yasağı denetimini zorlaştırır.

Gece hesabında yerel saat ve aramanın fiilen yapıldığı yer esas alınır. Özellikle yaz-kış saat değişikliklerinden bağımsız biçimde güneşin doğuş-batış anları belirlenebilir. Hukuki tartışmada varsayımla değil, somut tarih ve coğrafi konum üzerinden hesap yapılmalıdır.

Gece Arama Yasağı Nerelerde Uygulanır?

CMK m.118, “konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde” gece arama yasağı getirir. Konut yalnız tapuda mesken yazan bağımsız bölüm değildir; kişinin özel yaşamını sürdürdüğü fiilî yaşam alanı korunur. Otel odası, geçici barınma alanı veya belirli koşullarda karavan gibi yerlerin konut niteliği somut kullanım üzerinden değerlendirilebilir.

İşyeri kavramı ofis, dükkân, depo, atölye ve benzeri kapalı çalışma alanlarını kapsayabilir. “Diğer kapalı yer” ifadesi de yasağın yalnız konutla sınırlı olmadığını gösterir. Açık alan, kamuya açık yer veya araç araması bakımından farklı hükümler ve somut olayın niteliği incelenir.

Konut niteliği bulunan yerde kişinin rızası olduğunu ileri sürmek, adli aramada karar/emir zorunluluğunu otomatik olarak bertaraf eden genel bir yetki kaynağı değildir. Aramanın adli mi önleme araması mı olduğu, hangi kanuni yetkiye dayandığı ve rızanın baskısız olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Suçüstü Hâlinde Gece Ev Araması Yapılabilir mi?

Evet. CMK m.118/2, suçüstü hâlinde gece arama yasağının uygulanmayacağını açıkça düzenler. Suçüstü kavramı CMK m.2’de tanımlanır. İşlenmekte olan suç, henüz işlenmiş suç ile fiilin hemen ardından kolluk, mağdur veya başkalarınca takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suç ve fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanma hâlleri bu çerçevede değerlendirilir.

Suçüstü istisnası sınırsız değildir. Sırf soruşturmanın acil yürütüldüğünün düşünülmesi suçüstü yaratmaz. Fiilin zaman bağlantısı ve CMK’daki tanımın şartları bulunmalıdır. Arama, suçüstü bahanesiyle rutin delil toplama aramasına dönüştürülemez.

Suçüstünde de aramanın amacı, kapsamı ve icra biçimi ölçülü olmalıdır. Aranan delille ilgisiz kişisel alanların gereksiz biçimde incelenmesi, arama tedbirinin sınırlarını aşabilir. El konulan eşyanın tutanağa geçirilmesi ve ilgilisine belge verilmesi gerekir.

Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâlde Gece Arama Yapılabilir mi?

Evet. CMK m.118/2, gecikmesinde sakınca bulunan hâli gece arama yasağının istisnası sayar. Ancak “gecikmesinde sakınca” soyut bir kolaylık gerekçesi değildir. Aramanın gündüze bırakılması hâlinde delilin yok edilmesi, saklanması, şüphelinin kaçması veya soruşturmanın amacının ciddi biçimde tehlikeye girmesi gibi somut risk bulunmalıdır.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâl ile arama emrini verme yetkisi CMK m.119 kapsamında birlikte değerlendirilir. Kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunda belirtilen yetkili makamların yazılı emriyle arama yapılabilir. Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin kendi başına verdiği emir yeterli değildir; CMK m.119’daki yetki sınırı gözetilir.

Tutanakta gecikme gerekçesinin gerçek olaylarla bağının gösterilmesi önemlidir. “Gecikmesinde sakınca vardır” şeklindeki kalıp cümle, somut olgu bulunmadığında tek başına hukuki denetimin yerini tutmaz.

Firari Kişinin Yakalanması İçin Gece Arama Yapılabilir mi?

CMK m.118/2, yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi ile tutuklu veya hükümlünün yeniden yakalanması amacıyla yapılan aramalarda gece yasağının uygulanmayacağını belirtir. Bu istisnanın amacı, özgürlüğü hukuken kısıtlanmış kişinin kaçması hâlinde yakalamanın sabaha kadar ertelenmesinin önüne geçmektir.

İstisna yalnız firar eden kişinin yakalanması amacıyla bağlantılıdır. Başka bir kişinin evinde arama yapılacaksa o yerde firari kişinin bulunduğuna ilişkin arama şartlarının bulunması gerekir. İstisna, adreste ilgisiz başka suçlara dair sınırsız delil arama yetkisi oluşturmaz.

Arama sırasında başka bir suça ait olduğu açıkça görülen delille karşılaşılması hâlinde CMK’nın tesadüfen elde edilen delil ve elkoyma hükümleri uygulanır. Delilin elde ediliş biçiminin hukuka uygunluğu yine denetlenir.

Gece Ev Aramasında Hâkim Kararı veya Yazılı Emir Şartı

CMK m.119’a göre arama kural olarak hâkim kararı üzerine yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının; Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hâllerde ise kanunun izin verdiği ölçüde kolluk amirinin yazılı emri gündeme gelebilir. Ancak konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlar bakımından kanun daha sıkı bir yetki rejimi kurar.

Arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya ve karar/emrin geçerli olacağı süre açıkça gösterilmelidir. “Şehir genelinde gerekli görülen yerler” gibi belirsiz yetkilendirme, CMK’nın bireyselleştirilmiş arama güvencesiyle bağdaşmaz.

Şüpheli veya sanıkla ilgisi olmayan üçüncü kişinin konutunda arama yapılması da CMK m.117’nin ek koşullarını gündeme getirir. Bu yerlerde aranan kişi veya delilin bulunduğunu kabul ettirebilecek olayların varlığı aranır; suçüstü ve kanundaki özel hâller saklıdır.

Gece Arama Tutanağında Neler Bulunmalıdır?

Aramanın başladığı ve bittiği saat, karar veya emri veren merci, kararın tarih ve numarası, aramanın yapıldığı tam adres, aramaya katılan görevliler ve hazır bulunan kişiler tutanakta gösterilmelidir. El konulan eşya ayrıntılı biçimde listelenmeli, mümkünse seri numarası ve dijital cihaz kimliği yazılmalıdır.

Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerde arama yapılmasında CMK m.119’un arama tanıklarıyla ilgili hükmü de kontrol edilmelidir. İşlemin kimlerin huzurunda yapıldığı, malik veya zilyedin hazır olup olmadığı ve kendisine belge verilip verilmediği önem taşır.

Arama sırasında dijital cihazlara müdahale edilmişse genel eşya aramasından farklı olarak CMK m.134’ün özel şartları gündeme gelebilir. Telefon ve bilgisayar verisinin incelenmesi için CMK 134 dijital arama rehberi bu seride ayrıca yayımlanacaktır.

Hukuka Aykırı Gece Aramasında Bulunan Delil Kullanılabilir mi?

Anayasa m.38/6, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. CMK m.206/2-a, kanuna aykırı elde edilen delilin reddini; CMK m.217/2 ise yüklenen suçun ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini belirtir.

Bu nedenle gece aramasındaki aykırılığın delile etkisi ciddi bir ceza muhakemesi sorunudur. Ancak her şekli eksiklik aynı hukuki sonucu otomatik doğurur şeklinde mekanik yaklaşım yapılmamalı; ihlal edilen güvencenin niteliği, aramanın kanuni dayanağı ve delilin elde ediliş biçimi birlikte incelenmelidir.

Müdafi, arama kararını, tutanakları, kamera kayıtlarını ve elkoyma listesini dosyada inceleyerek hukuka aykırılık itirazını soruşturma veya kovuşturmanın uygun aşamasında açıkça ileri sürmelidir. Sitedeki ceza hukuku çalışma alanı sayfası ceza dosyalarının genel takibini açıklar.

Arama Kararına veya İşlemine Karşı Hangi Yol Kullanılır?

Hâkim veya mahkeme kararlarına karşı CMK m.267 ve devamındaki itiraz hükümleri, kararın niteliğine göre uygulanabilir. Savcı veya kolluk emriyle yapılan aramanın hukuka aykırılığı da soruşturma dosyasında ileri sürülebilir; elkoyma tedbirleri için kanundaki hâkim onayı ve itiraz mekanizmaları ayrıca takip edilir.

Arama sırasında mala zarar verilmiş, kanunsuz elkoyma yapılmış veya koruma tedbiri nedeniyle zarar doğmuşsa CMK m.141 ve devamındaki tazminat hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı somut tedbir ve ihlal türüne göre değerlendirilir. Tazminat yolu, ceza dosyasındaki delil itirazının yerine geçmez.

Başvuruda yalnız “arama gece yapıldı” demek yerine gece vaktinin hesabı, CMK m.118 istisnasının bulunup bulunmadığı, karar/emir veren merci, arama kararının içeriği ve tutanaklardaki saatler birlikte gösterilmelidir.

Gece Ev Araması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Polis gece eve arama için gelebilir mi?

Kural olarak konutta gece araması yapılamaz. CMK m.118/2’de suçüstü, gecikmesinde sakınca ve firari kişinin yakalanması gibi istisnalar vardır.

Gece vakti saat kaçta başlar?

TCK m.6’ya göre güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve doğmasından bir saat önce sona erer. Sabit 22.00-06.00 kuralı değildir.

Suçüstünde hâkim kararı olmadan gece arama yapılır mı?

Gece yasağının suçüstü istisnası, karar/emir usulünü otomatik kaldırmaz. CMK m.119’daki yetki ve karar şartları ayrıca uygulanır.

“Gecikmesinde sakınca var” denilmesi yeterli mi?

Hayır. Gecikmenin soruşturma bakımından hangi somut riski doğurduğu ortaya konulmalıdır.

İşyeri gece aranabilir mi?

İşyeri de CMK m.118’in gece arama yasağı kapsamındadır; yalnız kanundaki istisnalarda gece arama mümkündür.

Otel odası konut sayılır mı?

Kişinin özel yaşamını sürdürdüğü geçici alanların hukuki niteliği somut kullanım ve içtihat çerçevesinde belirlenir; otel odası özel yaşam güvencesinden tamamen yoksun değildir.

Arama kararında adres yanlışsa ne olur?

CMK m.119 arama yerinin açıkça gösterilmesini ister. Yanlış veya başka adresi kapsayan kararın uygulanması hukuka uygunluk sorunu yaratır.

Gece aramasında avukat bulunmak zorunda mı?

Arama işleminin geçerliliği her durumda müdafiin fiziksel olarak hazır bulunmasına bağlı değildir. Ancak şüpheli müdafi yardımından yararlanabilir ve arama usulü ayrıca denetlenir.

Aramada bulunan telefon doğrudan incelenebilir mi?

Cihazın bulunması ile dijital verinin aranması aynı işlem değildir. CMK m.134’ün özel şartları ayrıca değerlendirilir.

Hukuka aykırı aramada bulunan delil kullanılabilir mi?

Anayasa m.38/6 ile CMK m.206 ve 217 hukuka aykırı elde edilen delilin hükme esas alınmasına engel oluşturur.

Arama kararına itiraz edilebilir mi?

Kararın ve tedbirin niteliğine göre CMK m.267 ve devamındaki itiraz hükümleri ile soruşturma/kovuşturmadaki delil itirazları kullanılabilir.

Gece aramasında tutanak neden önemlidir?

Başlama-bitiş saati, kararın dayanağı, hazır bulunanlar ve el konulan eşya hukuka uygunluk denetiminin temel kayıtlarıdır.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Mevzuat Bilgi Sistemi — CMK m.116-119
• Türk Ceza Kanunu m.6 — gece vakti tanımı
• Resmî Gazete
• UYAP Vatandaş Portal
• Adli Kontrol Nedir?

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →