Çocuklarla Çalışılan İşlerde Adli Sicil Şartı 2026 | 5395 Ek Madde 1 Çalıştırma Yasağı ve Cezası
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 7578 sayılı Kanunla 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa eklenen Ek Madde 1, çocukların yoğun olarak bulunduğu belirli iş yerlerinde çalışacak, görev alacak veya iş yeri işletecek kişiler için yeni ve açık bir adli sicil rejimi kurmuştur. Kanunda sayılan suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyeti adli sicil veya arşiv kayıtlarında bulunan kişiler; okul, okul servisi, kantin, yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafe, e-oyun yeri ve spor tesisi gibi alanlarda çalıştırılamaz ve bu iş yerlerini işletemez. Çalışanların altı ayda bir resmî belge ibraz etmesi zorunludur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa ve Net Cevap
5395 sayılı Kanun Ek Madde 1 uyarınca; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, müstehcenlik, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme suçlarından adli sicil veya arşiv kaydında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan kişiler çocukların yoğun bulunduğu kanunda sayılan iş yerlerini işletemez, buralarda çalıştırılamaz ve herhangi bir sıfatla fiilen görev alamaz. Çalışanlar altı ayda bir bu iş yerlerinde çalışabileceğini gösteren resmî belgeyi işverene sunmak zorundadır. Yasaklı kişi çalıştıran işverene kişi başına brüt asgari ücretin 3 katı; aykırılık ilk cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde giderilmezse kişi başına 7 katı idari para cezası verilir. İkinci cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılık devam ederse izin ve ruhsat derhâl iptal edilir.
Yasal Dayanak ve Yürürlük Tarihi
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa “Çalıştırma yasağı” başlıklı Ek Madde 1, 22 Nisan 2026 tarihinde kabul edilen 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 17 nci maddesiyle eklenmiştir. 7578 sayılı Kanun 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanunun 27 nci maddesine göre Ek Madde 1’e ilişkin 17 nci madde yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Düzenlemenin amacı, çocukların yoğun olarak bulunduğu alanlarda belirli ağır suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişilerin işletmeci, çalışan veya fiilî görevli olarak bulunmasını önlemektir. Madde yalnız iş sözleşmesiyle çalışan işçiyi değil; “herhangi bir sıfatla fiilen görev alma” ifadesiyle daha geniş bir fiilî çalışma alanını kapsar.
Hangi Suçlar Çalıştırma Yasağına Yol Açıyor?
Kanun suçları sınırlı ve açık biçimde saymıştır. Yasak her suç kaydı için uygulanmaz. Ek Madde 1 kapsamındaki suçlar şunlardır:
- Cinsel saldırı,
- Çocukların cinsel istismarı,
- Reşit olmayanla cinsel ilişki,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
- Müstehcenlik,
- Fuhuş,
- İnsan ticareti,
- Kasten öldürme.
Bu suçlardan biri yönünden yalnız soruşturma, kovuşturma veya ihbar bulunması madde metnindeki çalıştırma yasağı için yeterli değildir. Kanun, adli sicil ve arşiv kayıtlarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmasını arar. Bu ayrım, masumiyet karinesi ve yaptırımın kanuni sınırları bakımından önemlidir.
Adli Sicil Kaydı Silinmişse Arşiv Kaydı da Kontrol Edilir mi?
Evet. Ek Madde 1 açık biçimde “adli sicil ve arşiv kayıtlarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar” ifadesini kullanmaktadır. Bu nedenle yalnız standart adli sicil belgesinde görünen güncel kayıtların kontrolü yeterli değildir; kanun arşiv kaydını da değerlendirme alanına dahil etmiştir.
Çalışanın sunacağı belgenin kapsamı, nasıl üretileceği ve işverenin hangi usulle doğrulayacağı konusunda uygulama ayrıntıları Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca müştereken belirlenir. İşverenin kendi imkânıyla hukuka aykırı biçimde sınırsız ceza verisi toplaması yerine, kanunun öngördüğü resmî belge ve ilgili uygulama kuralları esas alınmalıdır.
Hangi İş Yerleri Kapsamda?
Kanun, kamuya, özel sektöre veya sivil toplum kuruluşlarına ait olması fark etmeksizin çocukların yoğun olarak bulunduğu belirli iş yerlerini tek tek sayar. Kapsamdaki başlıca yerler şöyledir:
| Alan | Kanunda sayılan örnekler |
|---|---|
| Çocuk hizmetleri | Çocuk hizmet birimleri, adli görüşme odaları |
| Eğitim | Eğitim kuruluşları, okul |
| Etkinlik | Çocuk etkinlik ve oyun evleri |
| Okul destek hizmetleri | Okul servisi, okul kantini |
| Barınma ve bakım | Yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü |
| Dijital eğlence | İnternet kafeleri ve salonları, e-oyun yerleri |
| Spor | Çocuk spor okulu, beden eğitimi ve spor tesisleri |
İş yerinin kamuya, özel sektöre veya sivil toplum kuruluşuna ait olması yasağı değiştirmez. Belirleyici olan, kanunda sayılan faaliyet/iş yeri grubuna girmesi ve çocukların yoğun olarak bulunduğu alan niteliğidir.
Yasak Sadece İşçi Olarak Çalışmayı mı Kapsıyor?
Hayır. Ek Madde 1 üç ayrı yasak kurar. Kapsamdaki kişi bu iş yerini şahsen işletemez; bu iş yerinde çalıştırılamaz; ayrıca herhangi bir sıfatla fiilen görev alamaz. Bu son ifade, yalnız klasik iş sözleşmesiyle çalışan personeli değil, başka bir hukuki sıfat kullanılarak fiilen görev yapan kişileri de kapsam içine alır.
Bu nedenle işveren veya ruhsat sahibi, “işçi bordrosunda değil”, “gönüllü”, “danışman”, “stajyer” veya başka bir ad altında fiilen çocukların bulunduğu iş yerinde görev yaptırdığı kişilerin durumunu kanundaki geniş fiilî görev yasağı çerçevesinde değerlendirmelidir. Somut statünün niteliği, fiilî çalışma ve görev alanı üzerinden incelenir.
Yasaklı Kişi İş Yerini İşletiyorsa Ne Olur?
Birinci fıkradaki yasaklı kişiler, kapsamda sayılan iş yerlerinin açılması veya işletilmesi için izin ve ruhsat alamaz. Mevcut bir iş yerinin bu kapsamdaki kişi tarafından işletildiği sonradan tespit edilirse, kişiye iş yerini devretmesi için altı ay süre verilir ve bu altı aylık sürede kişinin iş yerini fiilen işletmesine izin verilmez.
Altı aylık süre içinde devir gerçekleşmezse, verilen izin ve ruhsatlar bunları veren kamu kurum ve kuruluşlarınca derhâl iptal edilir. Bu hüküm, işveren olarak yasaklı kişi ile çalışan olarak yasaklı kişi bakımından farklı yaptırım mekanizmaları kurulduğunu gösterir.
Çalışanlar Hangi Belgeyi Kaç Ayda Bir Sunacak?
Ek Madde 1’in üçüncü fıkrasına göre kapsamdaki iş yerlerinde çalışanlar, adli sicil ve arşiv bilgilerine dayanılarak oluşturulan ve bu iş yerlerinde çalışabileceğini gösteren resmî belgeyi altı ayda bir işverene ibraz etmek zorundadır. Bu periyot kanunda doğrudan yazılıdır.
Dolayısıyla tek seferlik işe giriş belgesiyle süresiz çalışma modeli yeterli değildir. İşveren, altı aylık periyotları takip etmeli ve çalışanlardan güncel resmî belgeyi istemelidir. Belgenin usulü, içeriği ve alınma yöntemi Bakanlıkların müşterek düzenlemesiyle somutlaştırılır.
İşverenin KVKK Yükümlülüğü Devam Ediyor mu?
Evet. Adli sicil ve arşiv bilgileri, kişinin ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veri niteliğindedir ve KVKK bakımından özel nitelikli kişisel veri rejimiyle bağlantılıdır. 5395 Ek Madde 1 işverene belirli bir resmî belgenin altı ayda bir ibrazını zorunlu kılmakla birlikte, bu veri işleme faaliyeti sınırsız veri toplama yetkisi vermez.
İşveren yalnız kanuni yükümlülüğün yerine getirilmesi için gerekli veriyi, gerekli süre boyunca, güvenli şekilde işlemeli; belgenin yetkisiz kişilerce görülmesini veya başka amaçlarla kullanılmasını önlemelidir. İlgili kişinin ceza geçmişinin iş yeri içinde gereksiz biçimde paylaşılması kanuni kontrol amacının dışına çıkar.
Yasaklı Kişi Çalıştırmanın İlk Cezası Ne Kadar?
Birinci fıkraya aykırı olarak işçi çalıştıran kişiye mahallin mülki idare amiri tarafından, aykırı olarak çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası verilir. Ceza iş yeri başına tek sabit tutar değildir; yasağa aykırı çalıştırılan kişi sayısı önemlidir.
Bu nedenle bir iş yerinde birden fazla yasaklı çalışan bulunması halinde ceza her bir kişi için ayrı hesaplanır. Uygulanacak brüt asgari ücret tutarı, yaptırımın kanuni hesabında ilgili dönemdeki yürürlükteki tutar üzerinden belirlenir.
Bir Ay İçinde Aykırılık Giderilmezse İkinci Ceza
İlk idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmediği tespit edilirse, bu kez aykırı çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin yedi katı tutarında idari para cezası verilir. Kanun ikinci yaptırımı yine kişi sayısına bağlamıştır.
Burada bir aylık sürenin başlangıcı ilk cezanın verildiği tarih değil, cezanın tebliğ tarihidir. İşveren açısından tebliğ belgesinin ve aykırılığın hangi tarihte giderildiğinin kayıt altına alınması önem taşır.
İkinci Cezadan Sonra da Aykırılık Devam Ederse
Yedi katlık ikinci cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılık hâlen giderilmemişse, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen izin ve ruhsatlar derhâl iptal edilir. Böylece kanun parasal yaptırımdan ruhsatın sona ermesine uzanan kademeli bir uyum mekanizması kurmuştur.
Bu aşamada yalnız çalışanla iş ilişkisinin sonlandırılması değil, yasağa aykırı fiilî görev durumunun gerçekten sona ermesi gerekir. Aykırı kişi bordrodan çıkarılsa dahi fiilen aynı iş yerinde görev almaya devam ediyorsa maddenin “herhangi bir sıfatla fiilen görev alamaz” hükmü dikkate alınır.
İşveren Altı Aylık Kontrolü Nasıl Yönetmeli?
Kanuni yükümlülüğün sürdürülebilir biçimde yerine getirilmesi için işverenin personel bazlı periyot takibi yapması gerekir. İşe girişte alınan belge tarihi, altı aylık yenileme tarihi ve yeni belgenin teslim tarihi kayıt altına alınabilir. Ancak belge örneği ve ceza verileri, işverenin genel personel dosyasındaki tüm çalışanların erişimine açık tutulmamalıdır.
İşverenin yalnız sözlü beyanla yetinmesi veya “işe girerken sabıka kaydı temizdi” gerekçesiyle yenileme yapmaması maddenin altı aylık açık periyot şartıyla bağdaşmaz. Resmî belge yenilenmesi kanuni yükümlülüktür.
Soruşturma veya Devam Eden Ceza Davası Varsa Çalışma Yasak mı?
Ek Madde 1’in çalıştırma yasağı, kanunda sayılan suçlardan adli sicil ve arşiv kayıtlarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmasına bağlanmıştır. Bu nedenle yalnız soruşturma, iddianame veya henüz kesinleşmemiş mahkûmiyet kararı, bu maddenin açık lafzındaki yasak şartıyla aynı değildir.
Bununla birlikte belirli kurum türlerinde başka mevzuattan doğan güvenlik, izin veya personel şartları bulunabilir. Somut çalışma alanında Ek Madde 1 dışında özel kanun veya yönetmelik varsa o düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.
İşverenin Kontrol Listesi
- İş yerinin 5395 Ek Madde 1’de sayılan çocuk yoğun alanlardan biri olup olmadığı belirlenmeli.
- Çalışanın işe girişinde kanunda öngörülen resmî belge alınmalı.
- Belge altı ayda bir yenilenmeli.
- Altı aylık kontrol tarihleri personel bazında takip edilmeli.
- Adli sicil/arşiv verileri yalnız kanuni amaçla ve güvenli şekilde işlenmeli.
- Yasaklı kişi tespit edilirse fiilî çalışma derhâl sona erdirilmeli.
- İdari ceza tebliğ edilmişse bir aylık giderme süresi ayrıca takvimlendirilmelidir.
- Ruhsat sahibi yasaklı kişiyse altı aylık devir süreci ile fiilen işletmeme yükümlülüğü ayrıştırılmalıdır.
Çalışan Açısından Nelere Dikkat Edilmeli?
Çalışan, iş yerinin bu madde kapsamında olduğunu biliyorsa altı aylık resmî belge yenileme yükümlülüğünü takip etmelidir. Belgenin hangi tarihte işverene teslim edildiğini kanıtlayacak kayıt tutulması yararlıdır. Adli sicil/arşiv kaydında hatalı veya güncel olmayan bir kayıt bulunduğu düşünülüyorsa sorun, işverene eksik veya yanlış belge sunularak değil, adli sicil mevzuatındaki düzeltme ve silme usulleri üzerinden giderilmelidir.
Kanundaki çalıştırma yasağı kesinleşmiş mahkûmiyet kayıtlarına bağlandığı için belgenin içeriği hukuki sonucu doğrudan etkiler. Kişi hakkında kayıt bulunmasının hangi suçtan, hangi karar nedeniyle ve hangi kesinleşme durumunda olduğu gerektiğinde hukuki olarak ayrı incelenmelidir.
İdari Para Cezasına Karşı Hukuki Yol
Ek Madde 1, idari para cezasının mahallin mülki idare amirince verileceğini düzenler. İdari yaptırım kararlarına karşı başvuru yolu, kararın niteliği ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile ilgili özel düzenlemeler birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. Tebliğ edilen idari yaptırım kararındaki kanun yolu, süre ve merci bölümü mutlaka kontrol edilmelidir.
İtirazda özellikle iş yerinin kapsamda olup olmadığı, kişi hakkındaki mahkûmiyetin kanunda sayılan suçlardan olup olmadığı, kararın kesinleşip kesinleşmediği, kişinin gerçekten iş yerinde çalıştırılıp çalıştırılmadığı ve kişi başına ceza hesabının doğru yapılıp yapılmadığı incelenir.
Sık Sorulan Sorular
1. Her sabıka kaydı çocuklarla çalışmaya engel mi?
Hayır. Ek Madde 1 belirli suçları açıkça saymıştır ve bu suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyet kaydı arar.
2. Arşiv kaydı da kontrol edilir mi?
Evet. Kanun hem adli sicil hem arşiv kayıtlarını açıkça kapsar.
3. Belge kaç ayda bir alınır?
Çalışanlar altı ayda bir bu iş yerlerinde çalışabileceğini gösteren resmî belgeyi işverene ibraz eder.
4. Okul servisi kapsamda mı?
Evet. Okul servisi kanunda açıkça sayılmıştır.
5. Kreş ve gündüz bakımevi kapsamda mı?
Evet. Her ikisi de açıkça sayılmıştır.
6. İnternet kafe ve e-oyun yeri kapsamda mı?
Evet. Kanun internet kafeleri ve salonları ile e-oyun yerlerini saymaktadır.
7. İlk ceza ne kadar?
Aykırı çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin üç katıdır.
8. Bir ay içinde aykırılık devam ederse?
Her bir kişi başına brüt asgari ücretin yedi katı ikinci ceza uygulanır.
9. İkinci cezadan sonra da düzeltilmezse?
İkinci cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılık sürerse izin ve ruhsat derhâl iptal edilir.
10. İşletmeci yasaklı kişi ise ne olur?
İş yerini devretmesi için altı ay süre verilir ve bu sürede fiilen işletmesine izin verilmez; devir olmazsa izin ve ruhsat iptal edilir.
Resmî Kaynaklar
- 7578 sayılı Kanun – TBMM kabul edilen metin
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- Adalet Bakanlığı
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
İlgili Yazılar
Altı Aylık Belge Yenileme Takvimi Nasıl Kurulur?
Kanun belgenin altı ayda bir ibrazını istediği için işveren, her çalışan bakımından son belge tarihini esas alan ayrı takip takvimi oluşturmalıdır. Aynı iş yerindeki herkesin belgesinin tek bir ortak tarihte yenilenmesi kanuni zorunluluk değildir; önemli olan çalışan bazında altı aylık sürenin aşılmamasıdır. İşe yeni başlayan kişinin ilk belgesi ve sonraki yenileme tarihleri personel kayıtlarında görünür olmalıdır. Böylece denetimde yalnız belgenin varlığı değil, periyodik yükümlülüğün kesintisiz yerine getirildiği de gösterilebilir.
Ağustos 2026’daki Çocuk Koruma Kanunu Değişikliği Bu Yasağı Kaldırdı mı?
Hayır. 18 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun çeşitli maddelerinde yeni değişiklikler yapmış olmakla birlikte 7578 sayılı Kanunla eklenen Ek Madde 1’deki çalıştırma yasağını değiştirmemiştir. Bu nedenle 16 Eylül 2026 itibarıyla çocukların yoğun bulunduğu kanunda sayılan iş yerlerinde kesinleşmiş mahkûmiyet kaydına dayalı çalışma/işletme yasağı, altı aylık resmî belge yükümlülüğü ve kademeli yaptırım sistemi yürürlüktedir.
İşveren uyum dosyasında yalnız 1 Mayıs 2026 tarihli ilk değişikliği değil, daha sonraki kanunların Ek Madde 1’i değiştirip değiştirmediğini de güncel mevzuattan kontrol etmelidir. Bu yazı, 7593 sayılı Kanunun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren ilgili hükümleri de karşılaştırılarak güncellenmiştir.
Sonuç
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu Ek Madde 1, 1 Mayıs 2026’dan itibaren çocukların yoğun bulunduğu belirli iş yerlerinde açık bir çalıştırma ve işletme yasağı getirmiştir. Yasak her sabıka kaydına değil, kanunda sayılan suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyete dayanır ve adli sicil ile arşiv kayıtlarını kapsar. Çalışanların altı ayda bir resmî belge sunması gerekir. Yasaklı kişi çalıştıran işverene kişi başına önce brüt asgari ücretin üç katı, aykırılık giderilmezse yedi katı ceza uygulanır ve devam eden aykırılık ruhsat iptaline kadar gider. İşverenin hem çocukların korunması hem de ceza verilerinin hukuka uygun işlenmesi yönünden düzenli ve belgeli bir uyum sistemi kurması gerekir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik 16 Eylül 2026 tarihinde 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu Ek Madde 1’in 7578 sayılı Kanunla kabul edilen güncel metni esas alınarak kontrol edilmiştir. Kanunda bulunmayan suçlar veya belge periyotları eklenmemiş; soruşturma ile kesinleşmiş mahkûmiyet birbirinden ayrılmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
bu belge nereden alınır
Merhaba. Standart adli sicil belgesi, e-Devlet’ten veya adliyelerdeki adli sicil birimlerinden alınabilir.
Ancak 5395 Ek Madde 1’deki, çocuklarla çalışılabileceğini gösteren resmî belgenin usulünü Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birlikte belirler. Standart adli sicil çıktısının bu belge yerine yeterli olduğu varsayılmamalıdır.
9 Kasım 2026 itibarıyla bu özel belgeye ait ayrı bir başvuru ekranını resmî kaynaklardan doğrulayamadık. Belgeyi isteyen kurumdan güncel temin yolunu, adli sicil biriminden de belgenin kapsamını teyit etmeniz uygun olur. Kişisel belgelerinizi burada paylaşmayınız.
Genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık veya sonuç garantisi değildir.
Dayanak: 7578 m.17, 5395 Ek Madde 1.