Devlet Korumasındaki Gençlerin Kamuya Atanma Hakkı 2026 | 2828 Ek Madde 1 Şartları
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 7578 sayılı Kanunla 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek 1 inci maddesi tamamen yeniden düzenlenmiş ve devlet koruması/bakım tedbiri kapsamında yetişen gençlerin kamu kurumlarına yerleştirilme hakkı için güncel şartlar açıkça belirlenmiştir. Yeni sistem; en az beş yıl fiilî hizmetten yararlanma, 14 yaşından sonra 90 günden fazla izinsiz ayrılmama, en az ortaöğretim mezunu olma, belirli sürede başvuru ve 30 yaşından gün almama şartlarını birlikte arar.
Kısa ve Net Cevap
2828 Ek Madde 1’e göre kamuya yerleştirme hakkından yararlanmak için kişi hakkında 2828 kapsamında korunma kararı veya 5395 sayılı Kanun uyarınca bakım tedbiri kararı alınmış olmalı; bu karar devam ederken kuruluş bakımı veya koruyucu aile modelinden fasılalı süreler dahil en az beş yıl fiilen yararlanmış ve reşit olduğu tarihte yararlanmaya devam ediyor olmalıdır. Koruma/bakım/himaye sona erdiğinde Türk vatandaşı olmalı, 14 yaşından sonra hizmet aldığı sürede 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olmalı, en az ortaöğretim mezunu olmalı ve 18 yaşın doldurulduğu/korumanın sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Bakanlığa başvurmalı; başvuru tarihinde 30 yaşından gün almamış olmalıdır.
Yasal Dayanak ve 2026 Değişikliği
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek 1 inci maddesi, 7578 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle yeniden düzenlenmiştir. 7578 sayılı Kanun 22 Nisan 2026 tarihinde kabul edilmiş, 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve bu madde aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Yeni metin yalnız kamu kurumlarının kontenjanını değil, hak sahipliğinin koşullarını, merkezi yerleştirmeyi, öğrenime göre unvanı, öğretmenlik alanındaki özel süreci, tek kullanımlık istihdam hakkını ve özel sektörde beş yıllık prim teşvikini aynı madde içinde düzenler. Bu yazı özellikle kamuya atanma hakkının koşullarına odaklanır; özel sektör prim teşviki ayrı bir arama niyeti olarak ayrıca ele alınmalıdır.
Birinci Şart: Korunma veya Bakım Tedbiri Kararı
Hak sahipliği için kişi hakkında 2828 sayılı Kanun kapsamında korunma kararı veya 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında bakım tedbiri kararı alınmış olması gerekir. Kanun bu hukuki statüyü temel şart olarak koymuştur. Yalnız sosyal yardım almak, SED’den yararlanmak veya bir süre özel bir kurumda kalmak tek başına Ek Madde 1 kapsamındaki kamu istihdam hakkını doğurmaz.
Kararın niteliği ve hangi tarihlerde yürürlükte olduğu, diğer şartların hesabında önemlidir. Özellikle beş yıllık fiilî yararlanma süresi ve başvuru süresi, koruma/bakım statüsüyle bağlantılı olarak hesaplanır.
İkinci Şart: En Az Beş Yıl Fiilî Yararlanma
Korunma kararı veya bakım tedbiri devam ederken kuruluş bakımı veya koruyucu aile sosyal hizmet modellerinden, fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dahil, en az beş yıl fiilen yararlanılmış olması gerekir. Kanun fasılalı sürelerin toplanmasına izin verir; dolayısıyla beş yılın kesintisiz tek dönem olması şart değildir.
Bunun yanında kişi reşit olduğu tarih itibarıyla bu sosyal hizmet modelinden fiilen yararlanmaya devam ediyor olmalıdır. Bu ikinci unsur, geçmişte toplam beş yıl yararlanmış olsa bile reşitlik tarihinde hizmetten tamamen ayrılmış kişi bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.
2026 Öncesi Koruma Kararı Olanlar İçin Geçiş Süresi
2828 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 20, yeni beş yıllık şartın yürürlük tarihinden önce korunma veya bakım tedbiri kararı alınmış kişiler bakımından geçiş düzenlemesi getirmiştir. 1 Mayıs 2026 tarihinde 16 yaşını doldurmuş olanlar için beş yıllık süre iki yıl, 15 yaşını doldurmuş olanlar için üç yıl, 14 yaşını doldurmuş olanlar için dört yıl olarak uygulanır.
Bu geçiş hükmü, yeni beş yıllık şartın geçmişte yeterli zaman bulamayan gençler bakımından doğurabileceği sonucu azaltır. Kişinin 1 Mayıs 2026 tarihindeki yaşı doğru hesaplanmalı ve Geçici Madde 20 kapsamına girip girmediği ayrıca belirlenmelidir.
Türk Vatandaşlığı Hangi Tarihte Aranıyor?
Kanun, kişinin korunma, bakım tedbiri veya 2828 m.24/1-b’de belirtilen himaye onayının sona erdiği tarih itibarıyla Türk vatandaşı olmasını şart koşar. Vatandaşlık koşulunun kontrol tarihi kanunda açıkça belirlenmiştir.
Bu nedenle vatandaşlığın daha sonraki bir tarihte kazanılması halinde hak sahipliği, maddenin lafzı bakımından sona erme tarihindeki şart üzerinden değerlendirilir. Somut dosyada vatandaşlık kayıtları ve koruma/himaye bitiş tarihi birlikte incelenmelidir.
14 Yaşından Sonra 90 Gün İzinsiz Ayrılmama Şartı
Hak sahipliği için kişi, 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan veya koruyucu aile yanından hizmet aldığı süre boyunca, fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olmalıdır.
Burada toplam izinsiz ayrılık süresi önemlidir ve kanun Bakanlık kayıtlarını esas alır. İzinli ayrılıklar aynı kavrama girmez. Kaydın hatalı olduğu iddia ediliyorsa hizmet dosyası ve ilgili idari kayıtların düzeltilmesi ayrıca talep edilebilir.
En Az Hangi Öğrenim Düzeyi Gerekli?
Yeni Ek Madde 1 açık biçimde en az ortaöğretim mezunu olma şartı getirir. Bu nedenle ortaöğretim mezuniyeti bulunmayan kişi diğer şartları taşısa dahi yeni sistemde hak sahipliği koşullarının tamamını karşılamaz.
Öğrenim düzeyi yalnız hak sahipliğini değil, yerleştirileceği unvanı da etkiler. Ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları, kurum talebi ve ihraz ettikleri unvanın ilgili kadro cetvellerinde bulunması halinde öğrenimlerine uygun unvanlara; bunun dışında kalan ortaöğretim/yükseköğretim mezunları memur unvanlı kadro ve pozisyonlara yerleştirilebilir.
Başvuru İçin Beş Yıllık Süre
Kişi 18 yaşını doldurduğu ve korunma/bakım tedbiri veya himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurmalıdır. Kanun başvuru süresini hak sahipliğinin açık şartı haline getirmiştir.
Somut olayda 18 yaşın doldurulması ile koruma kararının sona erme tarihi farklı olabilir. Maddenin kullandığı bağlantı ve Bakanlığın uygulaması birlikte değerlendirilerek başlangıç tarihi doğru belirlenmelidir. Başvuru evrakının Bakanlık kayıtlarına hangi tarihte girdiği ispatlanabilir olmalıdır.
30 Yaşından Gün Almama Şartı
Başvuru tarihi itibarıyla kişinin 30 yaşından gün almamış olması gerekir. Bu ifade yalnız “30 yaşını doldurmamış olmak” şeklinde kaba hesaplanmamalıdır; idari uygulamadaki yaş hesabı doğum tarihi üzerinden doğru yapılmalıdır.
Başvuru süresinin beş yıl olması ve 30 yaş sınırının birlikte aranması, başvuruyu son tarihe bırakmamanın önemini artırır. Kişi tüm diğer koşulları taşısa bile başvuru tarihinde yaş şartını kaybetmişse maddenin açık şartı sağlanmaz.
Tüm Şartlar Birlikte mi Aranır?
Evet. Ek Madde 1 birinci fıkrası şartların “tamamının taşınması zorunludur” hükmünü içerir. Koruma kararı bulunması tek başına yeterli olmadığı gibi beş yıllık hizmet, vatandaşlık, izinsiz ayrılık, öğrenim, süre ve yaş şartlarından biri eksikse yeni düzenleme kapsamında hak sahipliği oluşmaz.
Bu nedenle başvuru öncesinde her şart ayrı satırda kontrol edilmeli ve buna ilişkin kayıt/belge dosyaya eklenmelidir. Özellikle geçiş hükmü uygulanacaksa yaş ve eski koruma kararı belgeleri ayrıca önemlidir.
Kamu Kurumlarında Kontenjan Oranı Nedir?
Kamu kurum ve kuruluşları, hangi statüde olursa olsun dolu kadro ve pozisyonlarının toplamının binde birini Ek Madde 1 kapsamında istihdam edilecekler için ayırır ve her yıl bu oranda kişi istihdam eder. Dolu kadro ve pozisyon toplamı binden az olan kurumlara ise talep edilmesi durumunda yerleştirme yapılır.
Yerleştirme yapılacak kadro/pozisyon sayısının tespitinde yılın başındaki dolu kadro verileri esas alınır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı toplam sayıları kurum bazında belirleyerek ilgili kurumlara bildirir.
Yerleştirme Nasıl Yapılır?
Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca onaylananların merkezi yerleştirme işlemleri merkezi sınav sonuçlarına göre yapılır. Yerleştirmeler en az yılda bir defa Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.
Bu sistem doğrudan dilekçe verilen herhangi bir kuruma otomatik atama anlamına gelmez. Önce hak sahipliği onayı, ardından merkezi yerleştirme süreci vardır. Kurumların bildirdiği kadro/pozisyonlar ve adayın öğrenim/unvan durumu yerleştirmeyi etkiler.
Hangi Unvana Atama Yapılır?
Ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları bakımından, kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi eki cetvellerde bulunması şartıyla ilgili unvana yerleştirme yapılabilir. Bunun dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları memur unvanlı kadro ve pozisyonlara yerleştirilir.
Göreve başladıktan sonra öğrenim düzeyinin yükselmesi, genel hükümler dışında otomatik unvan değişikliği veya yeni atama hakkı doğurmaz. Kanun bu hususu açıkça düzenlemiştir.
Öğretmenlik Mezunları İçin Özel Kural
Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen öğretmenlik alanlarına kaynak yükseköğretim programlarından mezun olanlar, 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu hükümleri uyarınca istihdam edilir. Millî Eğitim Akademisi ile ilişkisi disiplin soruşturması dışında bir nedenle kesilenler memur unvanlı kadrolara atanır.
Bu nedenle öğretmenlik alanı mezunu hak sahibinin süreci, diğer memur unvanlarından farklı özel mevzuata bağlıdır. Yerleştirme ve Akademi aşamaları güncel Öğretmenlik Mesleği Kanunuyla birlikte değerlendirilmelidir.
İstihdam Hakkı Kaç Kez Kullanılabilir?
Hak sahipleri Ek Madde 1 kapsamındaki istihdam hakkından yalnızca bir defa yararlanabilir. Kamu kurumuna yerleştirilip atama onayı alınanlar, herhangi bir kamu kurumunun kadro/pozisyonuna her ne surette olursa olsun atananlar ve 7528 sayılı Kanuna göre hazırlık eğitimine alınanlar bu hakkı kullanmış sayılır.
Bu nedenle ilk yerleştirme sonrasında göreve başlamama, kısa süre sonra istifa veya farklı kuruma geçiş gibi durumlar “hakkı hiç kullanmadım” şeklinde yorumlanmamalıdır. Kanun atama onayı ve belirli diğer aşamaları hakkın kullanımı bakımından açıkça saymıştır.
2026 Öncesi Hak Sahibi Olup Hakkını Kullanmayanlar
Geçici Madde 20 önemli bir fırsat süresi düzenler. Yeni değişiklikten önce hak sahibi olan ancak daha önce istihdam hakkından yararlanmamış kişiler, 1 Mayıs 2026’dan itibaren 12 ay içinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvururlarsa Ek Madde 1’deki istihdam hakkından yararlanabilir.
Bu geçiş grubunun işe yerleştirilmesi, değişiklikten önceki Ek Madde 1 hükümlerindeki usul ve esaslara göre yapılır. Dolayısıyla geçiş başvurusu için son tarihin kaçırılmaması ve kişinin eski hak sahipliğinin belgelenmesi önemlidir.
Başvuru Dosyasında Neler Kontrol Edilmeli?
- Korunma/bakım tedbiri kararının tarihleri,
- Kuruluş bakımı veya koruyucu aile hizmetinden fiilî yararlanma süreleri,
- Reşitlik tarihinde hizmetin devam edip etmediği,
- 1 Mayıs 2026 tarihindeki yaş ve varsa Geçici m.20 azaltılmış süre şartı,
- Vatandaşlık kaydı,
- 14 yaş sonrası izinsiz ayrılık günlerinin Bakanlık kayıtları,
- Ortaöğretim veya daha üst mezuniyet belgesi,
- Başvuru süresi ve başvuru tarihindeki yaş,
- Daha önce istihdam hakkının kullanılıp kullanılmadığı.
Hak Sahipliği Reddedilirse
Ret kararı hangi şartın eksik görüldüğünü açıkça göstermelidir. Beş yıllık fiilî yararlanma, izinsiz ayrılık, öğrenim veya başvuru süresi gibi her sebep farklı delille tartışılır. Özellikle Bakanlık kayıtlarının hatalı olduğu ileri sürülüyorsa hizmet dosyasının tamamı ve tarih kayıtları incelenmelidir.
İdari işleme karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde başvuru ve iptal davası gündeme gelebilir. Dava süresi ve görevli mahkeme, somut ret işleminin tebliğ belgesi üzerinden belirlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Devlet korumasında olan herkes otomatik atanır mı?
Hayır. Ek Madde 1’deki bütün şartların birlikte sağlanması ve merkezi yerleştirme sürecinin tamamlanması gerekir.
2. En az kaç yıl koruma/koruyucu aile hizmeti gerekir?
Kural en az beş yıldır; 1 Mayıs 2026 öncesi koruma kararı olan 14-16 yaş grupları için Geçici m.20’de azaltılmış süreler vardır.
3. Lise mezuniyeti şart mı?
Evet. En az ortaöğretim mezunu olmak gerekir.
4. Başvuru kaç yıl içinde yapılır?
18 yaş/koruma-bakım-himaye sona ermesinden itibaren beş yıl içinde Bakanlığa başvuru şartı vardır.
5. Yaş sınırı nedir?
Başvuru tarihi itibarıyla 30 yaşından gün almamış olmak gerekir.
6. Kontenjan oranı nedir?
Kamu kurumlarının dolu kadro ve pozisyon toplamının binde biridir.
7. Yerleştirme kura ile mi?
Kanun merkezi yerleştirmenin merkezi sınav sonuçlarına göre yapılacağını düzenler.
8. Hak kaç kez kullanılır?
Yalnız bir defa.
9. Üniversite bitirince unvan değişir mi?
Göreve başladıktan sonra öğrenim düzeyinin değişmesi, genel hükümler dışında otomatik atama/unvan değişikliği hakkı doğurmaz.
10. Eski hak sahipleri için özel süre var mı?
Evet. 1 Mayıs 2026’dan önce hak sahibi olup hakkını kullanmayanlara yürürlükten itibaren 12 aylık başvuru süresi verilmiştir.
Resmî Kaynaklar
- 7578 sayılı Kanun – TBMM
- 1 Mayıs 2026 Resmî Gazete
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
İlgili Yazılar
Sonuç
2026’da yeniden düzenlenen 2828 Ek Madde 1, devlet koruması/bakım tedbiri kapsamındaki gençlerin kamuya yerleştirilme hakkını ayrıntılı şartlara bağlamıştır. Koruma/bakım kararı, en az beş yıllık fiilî hizmet, reşitlikte hizmetin devamı, vatandaşlık, 14 yaş sonrası 90 günlük izinsiz ayrılık sınırı, en az ortaöğretim, beş yıllık başvuru süresi ve 30 yaşından gün almama koşulları birlikte aranır. Yerleştirme merkezi sınav sonuçlarına göre ve kamu kurumlarının binde birlik kontenjanı üzerinden yapılır. Haktan yalnız bir defa yararlanılabilir. Eski hak sahipleri ve 14-16 yaş grubundaki geçiş kişilerinde Geçici Madde 20 ayrıca kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik 16 Eylül 2026 tarihinde 2828 sayılı Kanun Ek Madde 1 ve Geçici Madde 20’nin 7578 sayılı Kanunla kabul edilen güncel metni esas alınarak kontrol edilmiştir. Kamuya atanma şartları özel sektör prim teşvikinden ayrılmış ve kanunda yer almayan otomatik atama vaadi kullanılmamıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
