Yeni Gıda Statüsünden Emin Değilseniz Bakanlığa Danışmak Zorunlu mu? 2026 m.5
Kısa ve net cevap
Evet. 20 Mayıs 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin 5’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, piyasaya arz etmeyi amaçladığı bir gıdanın Yönetmelik kapsamına girip girmediğinden emin olmayan gıda işletmecisi, gıdayı piyasaya arz etmeden önce Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne danışmak zorundadır. İşletme, ürünün yeni gıda olup olmadığının belirlenmesini sağlayacak bilgileri Genel Müdürlüğe sunar.
Danışma prosedürünün ayrıntıları aynı gün yayımlanan 2026/3 sayılı Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği ile belirlenmiştir. Tebliğ m.5’e göre danışma talebinde EK-1 örneğine göre dilekçe, EK-2’ye göre teknik dosya, destekleyici belgeler ve sunulan belgelerin amacını/geçerliliğini açıklayan not bulunur. Geçerli danışma talebinde Genel Müdürlük kural olarak dört ay içinde karar verir; gerekçeli durumda bu süre en fazla dört ay uzatılabilir.
- Danışma ne zaman zorunludur?
- Neden piyasaya arzdan önce yapılır?
- Dilekçede ve dosyada ne bulunur?
- Teknik dosyanın kapsamı
- Eksik bilgi varsa ne olur?
- Dört aylık karar süresi
- Süre hangi durumda uzar?
- Kararda hangi bilgiler yer alır?
- Karar kamuoyuna açıklanır mı?
- Yeni gıda kararı çıkarsa ne yapılır?
- Danışmadan piyasaya arzın sonucu
- Sık sorulan sorular
Yeni gıda statüsü için Bakanlığa danışma ne zaman zorunludur?
Yönetmelik m.5 iki aşamalı yükümlülük kurar. Birinci fıkra, gıda işletmecisinin piyasaya arz etmeyi amaçladığı gıdanın Yeni Gıdalar Yönetmeliği kapsamına girip girmediğini kontrol etmesini zorunlu kılar. İkinci fıkra ise bu kontrolden sonra işletme ürünün statüsünden emin değilse devreye girer ve Genel Müdürlüğe danışmayı zorunlu hâle getirir.
Bu nedenle danışma tamamen isteğe bağlı bir “ön görüş” mekanizması değildir. Statü belirsizliği bulunan dosyada işletmenin piyasaya arzdan önce idareye başvurması gerekir. Ürünün Türkiye’de 31 Aralık 2025 öncesi önemli tüketim geçmişinin ispatlanamaması, yeni bir üretim prosesi kullanılması, yeni kaynak materyal, hücre/doku kültürü, nanomateryal veya takviyeden normal gıdaya geçiş gibi durumlar statü incelemesini özellikle önemli hâle getirir.
Yeni gıdanın 10 teknik kategorisi ve tarih eşiği için Yeni Gıda Nedir? 31 Aralık 2025 Ölçütü ve 10 Kategori rehberimiz incelenebilir.
Danışma neden piyasaya arzdan önce yapılmalıdır?
Yönetmelik m.5/2 zamanlamayı açıkça belirler: gıda işletmecisi Genel Müdürlüğe gıdayı piyasaya arz etmeden önce danışır. Dolayısıyla “önce satalım, denetimde statü belli olur” yaklaşımı mevzuata uygun değildir.
Yeni gıda statüsü çıkması hâlinde ürünün yalnız EK-1’de izinli listede bulunması şartıyla piyasaya arz edilebilmesi, danışmanın önleyici niteliğini açıklar. Statüsü belirsiz ürün satışa çıkarılır ve sonradan yeni gıda olduğu belirlenirse ürün izinli liste dışında piyasaya arz edilmiş olabilir.
Piyasaya arz kavramı yalnız son tüketiciye market satışıyla sınırlı değildir. Ürünün ticari zincire verilmesi, dağıtıcıya veya başka gıda işletmesine tedarik edilmesi de piyasa arzı bakımından değerlendirilir. Bu nedenle B2B satış planlanan üründe de statü kontrolü üretim ve satış öncesi tamamlanmalıdır.
Danışma talebinde hangi belgeler bulunmalıdır?
2026/3 sayılı Uygulama Tebliğinin m.5/2 hükmü danışma dosyasının ana unsurlarını açıkça sayar. Genel Müdürlüğe gönderilecek dosyada:
- Tebliğ EK-1’deki örneğe göre hazırlanmış dilekçe,
- Tebliğ EK-2’deki örneğe göre hazırlanmış ve Genel Müdürlüğün statü kararı vermesini sağlayacak teknik dosya,
- destekleyici belgeler,
- sunulan belgelerin amacını ve geçerliliğini açıklayan açıklama notu
bulunmalıdır. Bu yapı, danışma talebinin tek cümlelik “ürün yeni gıda mıdır?” yazısından ibaret olmadığını gösterir. Kararın teknik veriyle desteklenmesi gerekir.
İşletme dosyanın hazırlanmasını tedarikçiye bıraksa bile başvuru sahibi olarak sunulan verilerin ürünle uyumlu olduğunu kontrol etmelidir. Tedarikçi spesifikasyonu, ürünün fiilî üretim yöntemi ve Türkiye’de piyasaya arz edilecek versiyonuyla aynı olmalıdır.
Teknik dosyada hangi konular açıklanmalıdır?
Teknik dosyanın amacı Genel Müdürlüğün ürünün yeni gıda statüsü hakkında karar vermesine imkân sağlamaktır. Bu nedenle ürünün kimliği, bileşimi, kaynak materyali, üretim süreci, kullanım amacı ve Türkiye’deki tüketim geçmişi açık ve doğrulanabilir şekilde ortaya konulmalıdır.
31 Aralık 2025 öncesi önemli tüketim geçmişi bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu iddia tarihli ve doğrulanabilir belgelerle desteklenmelidir. Eski faturalar, ticari kayıtlar, ithalat verileri, ürün katalogları, bilimsel yayınlar veya başka objektif kaynaklar değerlendirilebilir. Sadece şirket çalışanının beyanı veya tarihsiz tanıtım materyali güçlü ispat oluşturmaz.
Yeni üretim prosesi varsa eski ve yeni proses arasındaki fark; ürün bileşimi veya fizikokimyasal özellikleri etkileniyorsa bu değişiklikler teknik verilerle açıklanmalıdır. Tasarlanmış nanomateryal söz konusuysa parçacık karakterizasyonu ve nano özellikler ayrıca gösterilmelidir. Nano ürünlerin statüsü için Tasarlanmış Nanomateryal İçeren Gıda Yeni Gıda mıdır? rehberimize bakılabilir.
Teknik dosyada bazı bilgiler yoksa başvuru yapılamaz mı?
Uygulama Tebliği m.5/3, teknik dosyanın her durumda EK-2’deki bütün unsurları içermesini mutlak şart hâline getirmez. Başvuru sahibi her bir eksik unsur için gerekçe sunarsa teknik dosyada bazı unsurlar bulunmayabilir.
Bu hüküm “bilgi yoksa boş bırakılabilir” anlamına gelmez. Hangi bilginin bulunmadığı, neden mevcut olmadığı ve statü değerlendirmesini neden engellemediği açıklanmalıdır. Eksik unsur gerekçesiz bırakılırsa danışma talebinin geçerlilik değerlendirmesinde sorun doğabilir.
Genel Müdürlük ayrıca karar vermek için yeterli kanıta sahip olmadığını belirlerse Tebliğ m.7/2 uyarınca ilave bilgi isteyebilir. İstenen bilginin sunulması için süre gıda işletmecisiyle birlikte belirlenir ve resmi yazıyla bildirilir.
Genel Müdürlük yeni gıda statüsü kararını kaç ayda verir?
2026/3 sayılı Tebliğ m.7/1 uyarınca Genel Müdürlük, danışma talebinin geçerli olduğuna karar verilen tarihten itibaren dört ay içinde ürünün yeni gıda statüsü hakkında karar verir. Süre, dilekçenin ilk gönderildiği tarihten değil danışma talebinin geçerli kabul edildiği tarihten başlar.
Bu ayrım işletmenin takvim planlaması açısından önemlidir. Eksik dosya sunulması, geçerlilik aşamasının uzamasına ve dört aylık esas değerlendirme süresinin daha geç başlamasına neden olabilir. Ürün lansman takvimi hazırlanırken yalnız “dört ay” ifadesine bakılmamalı; dosyanın eksiksiz hazırlanması ve geçerlilik kontrolü de dikkate alınmalıdır.
İşletme, danışma kararını almadan statüsü belirsiz ürünü piyasaya arz etmemelidir. Dört aylık süre ticari lansmana geçici izin vermez.
Dört aylık süre uzatılabilir mi?
Evet, en fazla dört ay. Tebliğ m.7/3 uyarınca Genel Müdürlük, uygun şekilde gerekçelendirilmiş olması şartıyla dört aylık karar süresini en fazla dört ay uzatabilir. Uzatma kararı ve gerekçesi gıda işletmecisine resmi yazıyla bildirilir.
Böylece geçerli danışma talebinde normal azami karar dönemi dört ay, gerekçeli uzatma hâlinde bunun üzerine en fazla dört ay daha olabilir. Bu uzatma otomatik değildir; gerekçelendirilmelidir.
Tebliğ m.7/4 ayrıca, ilave bilgi talebinin kural olarak m.7/1’deki dört aylık süreyi uzatmadığını düzenler; m.7/3’teki gerekçeli uzatma imkânı saklıdır. Bu nedenle işletmenin ilave bilgi talebine hızlı ve eksiksiz cevap vermesi önemlidir.
Yeni gıda statüsü kararında hangi bilgiler bulunur?
Tebliğ m.8/1 uyarınca Genel Müdürlüğün bilgilendirmesinde ürünün adı ve açıklaması ile ürünün statüsünü belirten açık ifade bulunur. Karar, gıdanın yeni gıda olduğunu, yeni gıda olmadığını veya yalnız takviye edici gıdalarda kullanım açısından yeni gıda olmadığını belirtebilir.
Ayrıca bu açıklamayı destekleyen nedenler kararda yer alır. Ürün yeni gıda ise Yönetmelik m.4/1-h’deki en uygun yeni gıda kategorisi de belirtilir. Böylece işletme yalnız “evet/hayır” cevabı değil, statünün hukuki dayanağını da görür.
“Sadece takviye edici gıdalarda kullanım açısından yeni gıda değildir” sonucu özellikle önemlidir. Bir bileşenin takviye edici gıdada eski kullanım geçmişi bulunması, normal gıdalarda serbest kullanım anlamına gelmez. m.4/1-h/10 bu geçişi ayrıca yeni gıda kategorisine alır.
Danışma sonucunda verilen karar kamuoyuna açıklanır mı?
Evet. Tebliğ m.8/2 uyarınca yeni gıda statüsünün belirlenmesine yönelik danışma işlemi sonucunda alınan kararlar, ürün adı/açıklaması, statü sonucu, gerekçeler ve gerekiyorsa yeni gıda kategorisi bilgilerini içerecek şekilde Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayımlanır.
Bu yayımlama, piyasa aktörlerinin daha önce değerlendirilmiş ürün statülerini görmesine yardımcı olur. Ancak işletme kendi ürününün bileşim ve üretim yönteminin yayımlanan başka bir ürünle gerçekten aynı olduğundan emin olmadan o kararı otomatik olarak uygulamamalıdır.
Benzer ticari ada sahip iki ürün farklı kaynak, üretim yöntemi veya bileşim nedeniyle farklı statüye sahip olabilir. Kendi ürününde esaslı teknik fark varsa yeni danışma gerekebilir.
Ürün yeni gıda olarak belirlenirse ne yapılır?
Statü kararının “yeni gıda” olması ürünün derhal piyasaya arz edilebileceği anlamına gelmez. Yönetmelik m.6/2 uyarınca yalnız EK-1 yeni gıdalar listesinde bulunan ürünler, listede belirtilen kullanım koşulları ve etiketleme gerekliliklerine uygun olarak piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir.
Ürün EK-1’de mevcut değilse izin prosedürünün tamamlanması gerekir. Genel izin başvurusu Yönetmelik m.9-12 hükümlerine göre yürütülür. Başka ülkeden gelen geleneksel gıda niteliği varsa m.13-19 arasındaki özel bildirim/başvuru sistemi uygulanabilir.
Domuz ve böcek kaynaklı yeni gıdalarda ise m.7/2 nedeniyle başvuru veya bildirim kabul edilmez ve ürün listeye alınmaz. Ayrıntılar için Domuz veya Böcek Kaynaklı Yeni Gıda Başvurusu rehberimiz incelenebilir.
Statüsü belirsiz gıdayı danışmadan piyasaya arz etmenin sonucu nedir?
Yönetmelik m.5/2 açık bir ön danışma yükümlülüğü getirir. İşletme ürünün kapsamdan olup olmadığından emin değilken danışmadan piyasaya arz ederse ve ürünün yeni gıda olduğu belirlenirse, m.6’daki izinli liste şartına da aykırılık ortaya çıkabilir.
Yönetmelik m.30 ve 2026/3 sayılı Tebliğ m.24, aykırılıklarda 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yaptırım uygulanacağını düzenler. Somut ihlale göre idari para cezası, piyasaya arzın durdurulması, ürünün geri çekilmesi veya başka resmi kontrol tedbirleri gündeme gelebilir.
Bu nedenle statü danışması yalnız idari formalite değil, ürün piyasaya sürülmeden önce hukuki riskin kesinleştirildiği temel kontrol adımıdır.
Danışma dosyası için 10 maddelik kontrol listesi
- Ürünün tam adı ve teknik açıklamasını belirleyin.
- Kaynak materyali ve detaylı bileşimi dosyalayın.
- Üretim akışını ve kritik proses adımlarını açıklayın.
- 31 Aralık 2025 öncesi Türkiye tüketim geçmişini belgeleyin.
- Tebliğ EK-1 örneğine göre dilekçeyi hazırlayın.
- EK-2 teknik dosyayı doldurun.
- Her eksik teknik unsur için ayrı gerekçe yazın.
- Destekleyici belgelerin amacını ve geçerliliğini açıklayan not ekleyin.
- Geçerlilik ve dört aylık değerlendirme tarihlerini ayrı takip edin.
- Karar çıkmadan statüsü belirsiz ürünü piyasaya arz etmeyin.
Resmî kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği (2026/3)
- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sık Sorulan Sorular
1. Ürünün yeni gıda olup olmadığından emin değilsek Bakanlığa danışmak zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik m.5/2 uyarınca piyasaya arzdan önce Genel Müdürlüğe danışılır.
2. Danışma satışa başladıktan sonra yapılabilir mi?
Hayır. Hüküm danışmanın gıda piyasaya arz edilmeden önce yapılmasını zorunlu kılar.
3. Danışma talebinde hangi belgeler var?
Tebliğ m.5’e göre EK-1 dilekçesi, EK-2 teknik dosya, destekleyici belgeler ve açıklama notu sunulur.
4. Teknik dosyada her alanın doldurulması şart mı?
Eksik unsur için ayrı ve doğrulanabilir gerekçe sunulursa Tebliğ m.5/3 uyarınca teknik dosya her unsuru içermeyebilir.
5. Genel Müdürlük kaç ayda karar verir?
Geçerli danışma talebinden itibaren dört ay içinde karar verir.
6. Dört aylık süre uzatılabilir mi?
Evet. Gerekçeli olmak şartıyla en fazla dört ay uzatılabilir.
7. İlave bilgi istenirse dört aylık süre otomatik uzar mı?
Hayır. Tebliğ m.7/4 ilave bilgi talebinin süreyi kendiliğinden uzatmadığını düzenler; gerekçeli uzatma hükmü saklıdır.
8. Karar kamuoyuna açıklanır mı?
Evet. Tebliğ m.8/2 uyarınca statü kararları Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayımlanır.
9. “Sadece takviyede yeni gıda değil” kararı ne demektir?
Ürünün takviye edici gıdada geçmiş kullanımının bulunduğunu; normal gıdalarda kullanımın ayrıca yeni gıda rejimine tabi olabileceğini gösterir.
10. Yeni gıda kararı çıkınca ürün hemen satılabilir mi?
Hayır. Ürün EK-1’de yoksa izin prosedürü tamamlanmadan piyasaya arz edilemez.
11. Başka bir ürün için verilmiş karar kullanılabilir mi?
Teknik olarak aynı ürün olduğu doğrulanmadan otomatik uygulanmamalıdır; bileşim, kaynak ve üretim yöntemi farkı statüyü değiştirebilir.
12. Danışma yükümlülüğüne aykırılığın yaptırımı var mı?
Evet. Yönetmelik m.30 ve Tebliğ m.24 uyarınca 5996 sayılı Kanunun ilgili yaptırım hükümleri uygulanır.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu içerik Yeni Gıdalar Yönetmeliği m.5 ile 2026/3 sayılı Uygulama Tebliğinin özellikle m.5, m.7 ve m.8 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Statü danışması, belirsiz ürünlerde piyasaya arzdan önce tamamlanması gereken zorunlu idari süreçtir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
