Yurt Dışından Gelen Geleneksel Gıdada 25 Yıl Güvenli Tüketim Şartı Nedir? 2026
Kısa ve net cevap
20 Mayıs 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliğine göre diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıda, yeni gıda niteliğinde olmakla birlikte başka bir ülkede önemli bir tüketici grubunun alışılmış diyetinin parçası olarak en az 25 yıl süreyle güvenilir biçimde tüketildiği bileşim ve deneyim verileriyle doğrulanmış gıdadır. Bu ürünler için normal yeni gıda izin başvurusundan farklı bir bildirim ve gerektiğinde başvuru prosedürü uygulanır.
25 yıllık geçmiş yalnız ürünün “geleneksel” veya “yerel” olarak adlandırılmasıyla ispatlanmaz. Yönetmelik m.13-19 ve 2026/3 sayılı Uygulama Tebliği uyarınca başvuru sahibi ürünün bileşimini, kökenini, kullanım koşullarını ve ilgili ülkedeki güvenilir tüketim geçmişini gösteren teknik/bilimsel kanıtları sunmalıdır. Geçerli bildirim hakkında öngörülen sürede usulüne uygun gerekçeli güvenilirlik itirazı bulunmaması hâlinde ürünün izinli listeye alınmasına yönelik süreç işletilir; güvenilirlik itirazı varsa özel başvuru yolu devreye girer.
- Diğer ülkeden gelen geleneksel gıda nedir?
- 25 yıl şartı nasıl uygulanır?
- Önemli tüketici grubu ne demektir?
- Hangi kanıtlar gerekir?
- Bildirimde hangi bilgiler sunulur?
- Güvenilirlik itirazı nasıl işler?
- İtiraz varsa hangi yol izlenir?
- EK-1’e alınmadan satılabilir mi?
- İthalat bakımından sonucu
- Domuz ve böcek kaynağı istisna mı?
- Aykırılığın sonucu
- Sık sorulan sorular
Diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıda nedir?
Yönetmelik m.4’te diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıda, belirli yeni gıda kategorilerine giren ve başka bir ülkede güvenilir tüketim geçmişi bulunan ürün olarak tanımlanır. Bu mekanizma, Türkiye’de 31 Aralık 2025 öncesi önemli tüketimi bulunmadığı için “yeni gıda” sayılan; fakat başka bir ülkede uzun yıllardır normal beslenme düzeninin parçası olan ürünler için özel bir piyasa erişim yolu sağlar.
Özel yol, her yeni gıdaya uygulanmaz. Ürünün Yönetmelikte geleneksel gıda bildirimi yapılabilecek kaynak/kategori özelliklerini taşıması ve 25 yıllık güvenilir tüketim geçmişinin belgelenmesi gerekir. Yeni moleküler yapı, tasarlanmış nanomateryal veya yalnız yeni proses nedeniyle ortaya çıkan her ürün geleneksel gıda prosedürüne sokulamaz.
Yeni gıda tanımındaki 10 kategori ve 31 Aralık 2025 Türkiye tüketim eşiği için Yeni Gıda Nedir? 31 Aralık 2025 Ölçütü ve 10 Kategori rehberimiz incelenebilir.
25 yıllık güvenilir tüketim şartı nasıl uygulanır?
Yönetmelik, güvenilir tüketim geçmişini başka bir ülkede önemli sayıda insanın normal diyetinin bir parçası olarak en az 25 yıl süreyle sürekli kullanım üzerinden değerlendirir. Bu sürenin yalnız ürünün ticari markasının yaşına değil, teknik olarak aynı gıdanın insan tüketim geçmişine dayanması gerekir.
Ürünün 25 yıl önce başka isimle satılmış olması mümkündür; ancak başvuru sahibi eski ürünle bugünkü ürünün bileşim, kaynak ve üretim yöntemi bakımından aynı veya güvenilirlik değerlendirmesi açısından eşdeğer olduğunu kanıtlamalıdır. Güncel ürün esaslı biçimde değiştirilmişse eski tüketim geçmişi yeni versiyona otomatik taşınmaz.
25 yılın kesintisiz biçimde yalnız tek üretici tarafından satış yapılmış olması şart değildir. Asıl mesele, ürünün ilgili ülkedeki belirli ve önemli tüketici grubu tarafından alışılmış diyetin parçası olarak güvenilir şekilde tüketildiğinin objektif verilerle doğrulanmasıdır.
“Önemli sayıda insan” veya “önemli tüketici grubu” nasıl anlaşılır?
Geleneksel gıda mekanizmasının amacı tekil, deneysel veya çok sınırlı kişisel kullanım geçmişini “geleneksel tüketim” saymak değildir. Tüketim geçmişi nüfusun veya belirli bir topluluğun anlamlı bir bölümünde düzenli ve gerçek gıda tüketimini göstermelidir.
Yalnız araştırma numunesi, tıbbi/klinik çalışma kullanımı, özel ritüel içinde çok seyrek tüketim veya birkaç işletmenin sınırlı satışı tek başına normal diyetin önemli parçası olduğunu ispatlamaz. Dosya, tüketim sıklığı ve miktarı hakkında mümkün olan en somut veriyi içermelidir.
Tüketici grubunun bölgesel, etnik veya kültürel olarak belirli olması mümkündür; ancak kullanımın gıda olarak ve uzun süreli güvenilir tüketim niteliğinde olması gerekir.
25 yıllık güvenilir tüketim geçmişi hangi belgelerle kanıtlanır?
Güvenilir tüketim geçmişi tek bir belgeye bağlı değildir. Ürünün niteliğine göre bilimsel yayınlar, resmi tüketim verileri, tarihli ticari kayıtlar, gıda kültürü kaynakları, ithalat/ihracat kayıtları, pazar verileri, geleneksel kullanım belgeleri, gıda kompozisyon kaynakları ve güvenlik verileri birlikte kullanılabilir.
Kanıtlar ürünün kimliğiyle doğrudan eşleşmelidir. Yalnız aynı bitkinin başka kısmının tüketim geçmişi, başvurulan bitki ekstraktı için yeterli olmayabilir. Aynı şekilde bütün hayvanın veya bitkinin geleneksel tüketimi, yeni bir saflaştırılmış fraksiyonun 25 yıllık güvenilir tüketim geçmişini kendiliğinden kanıtlamaz.
Üretim süreci güvenilirlik profilini değiştiriyorsa eski tüketim geçmişinin bugünkü ürünü kapsayıp kapsamadığı ayrıca açıklanmalıdır. Başvuru sahibi teknik dosyada ürünün geçmişte tüketilen form ile bağını açık biçimde kurmalıdır.
Geleneksel gıda bildiriminde hangi bilgiler sunulur?
Yönetmelik m.13-15 ile 2026/3 sayılı Tebliğ, bildirim dosyasında başvuru sahibinin bilgileri, geleneksel gıdanın adı ve ayrıntılı açıklaması, bileşimi, kökeni, üretim koşulları, amaçlanan kullanım koşulları ve güvenilir tüketim geçmişini gösteren kanıtların sunulmasını öngörür.
Dosyada ürünün 25 yıllık tüketim geçmişiyle bugünkü spesifikasyonunun aynı olduğunu gösteren teknik bağlantı bulunmalıdır. Tedarikçi yalnız “traditional food” veya “traditional use” ibaresi içeren katalog sunarak bu şartı karşılamış sayılmaz.
Bildirim dosyası ayrıca ürünün tüketiciye sunulacağı kullanım şekli ve miktarları bakımından güvenilirlik verisini desteklemelidir. Başka ülkede düşük miktarda geleneksel tüketilen bir ürünün Türkiye’de çok daha yüksek dozla kullanılması planlanıyorsa geçmiş tüketim verisi aynı maruziyeti göstermeyebilir.
Güvenilirlik itirazı ne zaman ve nasıl yapılır?
Geçerli geleneksel gıda bildirimi, bilimsel güvenilirlik değerlendirmesi bakımından ilgili süreçte incelenir. Yönetmelik, geçerli bildirimin değerlendirilmesinde dört aylık süre öngörür. Bu süre içinde insan sağlığı bakımından usulüne uygun ve gerekçeli güvenilirlik itirazı ortaya konulabilir.
İtiraz ticari rekabet gerekçesine dayanamaz. Gıdanın insan sağlığı açısından neden güvenilirlik riski doğurabileceği bilimsel gerekçeyle açıklanmalıdır. Belirsiz veya gerekçesiz itiraz, geleneksel gıda sisteminin amacıyla bağdaşmaz.
İtiraz bulunmaması ürünün aynı gün otomatik olarak satılabileceği anlamına gelmez. Yönetmelikteki listeleme işlemi tamamlanmalı ve ürün EK-1’de belirlenen şartlarla piyasaya arz edilmelidir.
Gerekçeli güvenilirlik itirazı varsa ne olur?
Geleneksel gıda bildirimine bilimsel olarak gerekçelendirilmiş güvenilirlik itirazı yapılırsa basit bildirim yolu üzerinden listeleme tamamlanmaz. Başvuru sahibi Yönetmelikte öngörülen diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıda için izin başvurusu yoluna geçebilir.
Bu başvuruda güvenilirlik itirazlarını cevaplayan ek bilimsel veriler ve açıklamalar sunulur. Bilimsel Komisyon ürünün güvenilirliğini daha ayrıntılı değerlendirir. Başvuru sahibi, itirazın temel aldığı riskleri teknik veriyle ele almalıdır.
Normal yeni gıda izin dosyasının genel mantığı ve bilimsel değerlendirme sistemi için Yeni Gıda İzin Başvurusu Nasıl Yapılır? rehberimiz incelenebilir.
25 yıllık geçmişi kanıtlanan geleneksel gıda EK-1’e alınmadan satılabilir mi?
Hayır. Geleneksel gıda özel prosedürü, m.6’daki izinli liste sistemini ortadan kaldırmaz. Ürünün piyasa erişimi, gerekli bildirim veya başvuru prosedürünün tamamlanması ve EK-1’de ilgili ürün için kullanım/etiket şartlarının belirlenmesiyle doğar.
Bu nedenle yalnız 25 yıllık güvenilir tüketim geçmişi “kendiliğinden izin” değildir. 25 yıl, özel değerlendirme yoluna girebilmenin temel şartıdır. Türkiye’de satış için idari listeleme işlemi tamamlanmalıdır.
EK-1 dışında yeni gıda satışının yasağı için Yeni Gıda EK-1 Listesinde Yoksa Satılabilir mi? yazımıza bakılabilir.
İthalatçı açısından 25 yıllık tüketim geçmişi ne ifade eder?
İthalatçı, yabancı tedarikçinin ürününün yerel pazarda uzun süredir satılıyor olmasını Türkiye’de otomatik izin sayamaz. Ürünün Türkiye’de yeni gıda olup olmadığı, geleneksel gıda tanımına girip girmediği ve EK-1 kayıt durumu ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Tedarik sözleşmesinde üreticiye geçmiş tüketim verilerinin doğruluğu, ürün spesifikasyonunun değişmediği ve mevzuat değerlendirmesinde kullanılacak belgelerin sağlanması konusunda yükümlülük getirilebilir. Üretici formül veya üretim yöntemini değiştirirse geçmiş tüketim dosyasının geçerliliği yeniden incelenmelidir.
Gümrükten önce izin ve liste kontrolü yapılması, ürün Türkiye’ye ulaştıktan sonra ortaya çıkabilecek depolama, iade ve imha maliyetlerini azaltır.
Domuz veya böcek kaynaklı geleneksel gıdada 25 yıl şartı istisna sağlar mı?
Hayır. Yönetmelik m.7/2, domuz ve böcek kaynaklı yeni gıdalarla ilgili başvuru veya bildirimin kabul edilmeyeceğini açıkça düzenler. Bu nedenle başka ülkede 25 yıllık veya daha uzun güvenilir tüketim geçmişi bulunması kaynak yasağını aşmaz.
Bu ürünler geleneksel gıda bildirim yoluyla EK-1’e alınamaz. Ayrıntılı hukuki sonuçlar için Domuz veya Böcek Kaynaklı Yeni Gıda Başvurusu Yapılabilir mi? rehberimiz incelenebilir.
Geleneksel gıda prosedürü tamamlanmadan satış yapılırsa ne olur?
Yönetmelik m.30, Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yaptırım uygulanacağını düzenler. Türkiye’de yeni gıda sayılan geleneksel ürünün gerekli bildirim/izin ve EK-1 listeleme süreci tamamlanmadan piyasaya arzı m.6’ya aykırılık oluşturabilir.
Somut olaya göre idari para cezası, ürünün piyasaya arzının durdurulması, piyasadan çekilmesi veya geri çağrılması gibi resmi kontrol tedbirleri uygulanabilir. Ürünün insan sağlığı açısından riskli olması hâlinde güvenilir olmayan gıdaya ilişkin hükümler ayrıca uygulanır.
25 yıllık tüketim dosyası için 10 maddelik kontrol
- Ürünün Türkiye’de yeni gıda olup olmadığını belirleyin.
- Geleneksel gıda prosedürüne uygun kategoriye girip girmediğini kontrol edin.
- Başka ülkedeki tüketimin başlangıç tarihini doğrulayın.
- En az 25 yıllık süreyi belgeleyin.
- Önemli tüketici grubunda normal diyet kullanımı olduğunu gösterin.
- Eski tüketilen ürünle güncel spesifikasyonun eşleşmesini kanıtlayın.
- Üretim yönteminin geçmiş ürünle farklarını açıklayın.
- Amaçlanan Türkiye kullanım miktarını geçmiş maruziyetle karşılaştırın.
- Bilimsel güvenilirlik itirazlarına cevap verecek veri hazırlayın.
- EK-1 listeleme tamamlanmadan piyasaya arz yapmayın.
Resmî kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği (2026/3)
- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sık Sorulan Sorular
1. Geleneksel gıda için kaç yıllık tüketim geçmişi gerekir?
Başka bir ülkede önemli tüketici grubunun normal diyetinin parçası olarak en az 25 yıllık güvenilir tüketim geçmişi gerekir.
2. 25 yıl Türkiye’de mi olmalı?
Bu özel prosedür diğer bir ülkeden gelen geleneksel gıdanın o ülkedeki güvenilir tüketim geçmişine dayanır.
3. Ürün 25 yıldır satılıyorsa otomatik izinli mi?
Hayır. Güvenilir tüketim geçmişi belgelenmeli ve Yönetmelikteki bildirim/izin ile EK-1 listeleme süreci tamamlanmalıdır.
4. Tek bir şirketin eski faturaları yeterli mi?
Dosyanın bütünü önemli tüketici grubunda alışılmış diyet kullanımını ve güvenilirliği göstermelidir; tek belge her durumda yeterli değildir.
5. Güncel ürün eski formülden farklıysa eski tüketim geçmişi kullanılabilir mi?
Farkın güvenilirlik ve ürün kimliğine etkisi açıklanmalıdır. Esaslı değişiklik eski geçmişin güncel ürüne otomatik aktarılmasını engeller.
6. Geçerli bildirim ne kadar süre değerlendirilir?
Yönetmelik geleneksel gıda bildiriminde gerekçeli güvenilirlik itirazlarının değerlendirilmesi için dört aylık süreç öngörür.
7. Güvenilirlik itirazı varsa ürün tamamen reddedilmiş mi sayılır?
Hayır. Başvuru sahibi özel izin başvuru yoluna geçerek itirazları ek bilimsel verilerle karşılayabilir.
8. Domuz veya böcek kaynaklı geleneksel gıdada 25 yıl istisna sağlar mı?
Hayır. m.7/2 bu kaynaklar için başvuru ve bildirimin kabul edilmeyeceğini düzenler.
9. EK-1’e alınmadan ürün ithal edilip satılabilir mi?
Hayır. Türkiye’de yeni gıda olarak piyasaya arz için EK-1 izin sistemi uygulanır.
10. 25 yıl sadece güvenlik kaydı mı gerektirir?
Hayır. Tüketimin önemli sayıda insanın alışılmış diyetinin parçası olduğunu ve gıdanın güvenilir şekilde tüketildiğini gösteren bilgi gerekir.
11. Yabancı ülke resmi izni faydalı mıdır?
Evet, destekleyici kanıt olabilir; ancak Türk mevzuatındaki bildirim ve listeleme işleminin yerine geçmez.
12. Prosedür tamamlanmadan satışın yaptırımı var mı?
Evet. Yönetmelik m.30 uyarınca 5996 sayılı Kanunun ilgili yaptırım hükümleri ve resmi kontrol tedbirleri uygulanır.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu içerik Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalara ilişkin m.13-19 hükümleri, m.7/2 ve m.30 ile 2026/3 sayılı Uygulama Tebliği esas alınarak hazırlanmıştır. 25 yıllık geçmiş tek başına piyasa izni değildir; ürün kimliği, güvenilir tüketim kanıtı ve EK-1 listeleme süreci birlikte aranır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
