Yeni Gıda İzin Başvurusu Nasıl Yapılır? 2026 Yönetmelik m.9-12 Başvuru Dosyası
Kısa ve net cevap
Türkiye’de bir yeni gıdanın EK-1 izinli yeni gıdalar listesine alınması için 20 Mayıs 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin 9 ila 12’nci maddelerindeki izin prosedürü uygulanır. Başvuru Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne yapılır. Yönetmelik m.9/2 uyarınca dosyada başvuru sahibinin adı/adresi, yeni gıdanın adı ve açıklaması, üretim sürecinin ayrıntılı açıklaması, detaylı bileşim, insan sağlığı açısından güvenilirlik riski oluşturmadığını gösteren bilimsel kanıtlar, varsa analiz yöntemleri ile kullanım ve etiketleme önerileri bulunmalıdır.
Başvurunun sunulması satış izni değildir. Dosya önce geçerlilik yönünden incelenir; Genel Müdürlük gerekli durumda Bilimsel Komisyondan görüş ister. Komisyon insan sağlığı açısından güvenilirlik, amaçlanan kullanım, tüketim düzeyi ve mevcut bilimsel verileri değerlendirir. Olumlu izin kararı sonucunda ürün EK-1’e alınır; piyasaya arz ve kullanım hakkı ancak EK-1 kaydındaki spesifikasyon, kullanım ve etiket koşullarına uyularak doğar.
- Başvuruyu kim yapar?
- Başvuru dosyasında neler bulunur?
- Üretim süreci neden ayrıntılı yazılır?
- Güvenilirlik kanıtı nasıl sunulur?
- Nanomateryallerde özel test şartı
- Başvurunun geçerlilik kontrolü
- Bilimsel Komisyonun rolü
- İlave bilgi istenirse ne olur?
- İzin kararında hangi şartlar belirlenir?
- EK-1’e ne zaman alınır?
- Gizlilik talebi yapılabilir mi?
- Sık sorulan sorular
Yeni gıda izin başvurusunu kim yapar?
Yönetmelik m.9, bir yeni gıdanın Türkiye’de izinli listeye alınmasına yönelik prosedürün başvuru üzerine başlatılacağını düzenler. Başvuru, ürünü Türkiye’de piyasaya arz etmek isteyen gıda işletmecisi veya yetkili başvuru sahibi tarafından Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne sunulur.
Başvuru sahibinin yalnız ticari satıcı olması dosyadaki teknik bilgileri azaltmaz. Yeni gıdanın üretim yöntemi, bileşimi ve güvenilirlik verileri üreticiden temin edilmeli; başvuru sahibi bunların Türkiye’de piyasaya sunulacak ürünle aynı olduğunu doğrulamalıdır.
Ürünün önce gerçekten yeni gıda olup olmadığı belirlenmelidir. Statü belirsizse m.5 uyarınca doğrudan izin dosyasına geçmek yerine piyasaya arzdan önce statü danışması yapılır. Bu sürecin ayrıntıları için Yeni Gıda Statüsünden Emin Değilseniz Bakanlığa Danışmak Zorunlu mu? rehberimiz incelenebilir.
Yönetmelik m.9/2’ye göre başvuru dosyasında hangi bilgiler bulunmalıdır?
m.9/2 yeni gıda izin dosyasının temel içeriğini açıkça düzenler. Başvuruda en az şu unsurlar bulunmalıdır:
- başvuru sahibinin adı ve adresi,
- yeni gıdanın adı ve ayrıntılı açıklaması,
- üretim sürecinin ayrıntılı açıklaması,
- yeni gıdanın detaylı bileşimi,
- insan sağlığı açısından güvenilirlik riski oluşturmadığını gösteren bilimsel kanıtlar,
- uygun olduğu durumlarda analiz yöntemleri,
- yeni gıdanın amaçlanan kullanım koşulları,
- önerilen özel etiketleme gereklilikleri.
Bu unsurlar birbirinden bağımsız belgeler olarak değil, aynı ürün kimliğini doğrulayan bütüncül teknik dosya olarak hazırlanmalıdır. Ürün adı bir spesifikasyona, spesifikasyon üretim prosesine, üretim prosesi de güvenilirlik verilerine bağlanmalıdır.
Başvurunun hazırlanması ve sunulmasına ilişkin bilimsel ve idari ayrıntılar 2026/3 sayılı Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliğinde düzenlenir. Tebliğdeki format, başvurunun Genel Müdürlük tarafından karşılaştırılabilir ve değerlendirilebilir biçimde sunulmasını sağlar.
Üretim sürecinin ayrıntılı açıklanması neden zorunludur?
Yeni gıdanın güvenilirliği yalnız ham maddenin adına bağlı değildir. Kullanılan üretim yöntemi, sıcaklık, basınç, ekstraksiyon, fermentasyon, saflaştırma, hücre/doku kültürü, partikül küçültme veya başka teknik adımlar ürünün bileşimini ve insan maruziyetini değiştirebilir. Bu nedenle Yönetmelik m.9/2 üretim sürecinin ayrıntılı açıklamasını açık zorunluluk hâline getirir.
Üretim süreci aynı zamanda ürünün m.4/1-h’deki hangi yeni gıda kategorisine girdiğini belirleyebilir. Örneğin 31 Aralık 2025 öncesinde gıda üretiminde kullanılmayan ve ürünün yapı/bileşiminde önemli değişiklik oluşturan süreç m.4/1-h/7 kapsamında yeni gıda statüsü doğurabilir.
Başvuru dosyasında kritik proses parametreleri, kullanılan başlangıç materyalleri, proses yardımcıları, arıtma/saflaştırma adımları ve son ürün spesifikasyonunun nasıl sağlandığı açıklanmalıdır. Ticari sır niteliğindeki bilgiler için Yönetmelikte ayrıca gizlilik mekanizması vardır; teknik veri bu nedenle başvurudan tamamen çıkarılamaz.
İnsan sağlığı açısından güvenilirlik hangi kanıtlarla gösterilir?
Yönetmelik m.7/1-a yeni gıdanın mevcut bilimsel kanıtlara göre insan sağlığı açısından güvenilirlik riski oluşturmamasını izin şartı yapar. m.9/2 ise bu güvenilirliği gösteren bilimsel kanıtların başvuru dosyasına eklenmesini zorunlu kılar.
Dosyada ürünün kimliği, saflık ve bileşim analizleri, beslenme özellikleri, amaçlanan kullanım ve tüketim düzeyi, toksikolojik veriler, alerjeniteyle ilgili bilgiler ve ürünün niteliğine göre gerekli diğer bilimsel çalışmalar sunulur. Hangi veri setinin gerekli olduğu ürün kategorisine ve maruziyet düzeyine göre belirlenir.
Yalnız “ürün doğal kaynaklıdır” veya “başka ülkede satılmaktadır” ifadesi bilimsel güvenilirlik dosyası yerine geçmez. Diğer ülkedeki tüketim geçmişi kanıt olarak kullanılabilir; ancak normal yeni gıda başvurusunda bilimsel değerlendirme Türkiye’deki mevzuat kriterlerine göre yürütülür.
Yeni gıda aynı zamanda mevcut bir gıdanın yerine kullanılacaksa m.7/1-c uyarınca normal tüketimin beslenme açısından tüketici için dezavantaj yaratmaması gerekir. Dolayısıyla değerlendirme yalnız toksikolojiyle sınırlı değildir.
Tasarlanmış nanomateryal başvurusunda özel test şartı nedir?
Yönetmelik m.9/4, tasarlanmış nanomateryallere uygulanan test yöntemleri bakımından özel açıklama yükümlülüğü getirir. Başvuru sahibi, kullanılan test yöntemlerinin nanomateryal için bilimsel olarak uygun olduğunu ve gerekirse materyalin spesifik özelliklerine cevap verecek teknik adaptasyon veya ayarlamaların yapıldığını açıklamak zorundadır.
Bu nedenle klasik bir gıda bileşeni test yönteminin nano forma hiçbir gerekçe sunulmadan uygulanması yeterli değildir. Partikül boyutu dağılımı, agregasyon, yüzey alanı ve nano formun özel davranışları yöntemin doğruluğunu etkiliyorsa test planı buna göre uyarlanmalıdır.
Nano tanımı, 100 nm ölçütü ve EK-1 rejimi için Tasarlanmış Nanomateryal İçeren Gıda Yeni Gıda mıdır? yazımız tamamlayıcıdır.
Başvurunun geçerlilik kontrolü nasıl yapılır?
Yeni gıda izin dosyasının Genel Müdürlüğe ulaşması, dosyanın doğrudan bilimsel değerlendirmeye geçtiği anlamına gelmez. Önce başvurunun Yönetmelik ve 2026/3 sayılı Tebliğde istenen bilgi ve format bakımından geçerli olup olmadığı incelenir.
Dosya ürünün kimliğini, üretim yöntemini veya güvenilirlik değerlendirmesini yapmaya izin vermeyecek derecede eksikse başvuru sahibinden tamamlama istenebilir. Bu nedenle başvuru öncesi “regulatory completeness” kontrolü yapılması, toplam inceleme süresini azaltan önemli bir adımdır.
Başvurunun geçerli kabul edilmesi, ürünün güvenli bulunduğu veya izin verileceği anlamına gelmez. Geçerlilik yalnız dosyanın esas incelemeye alınabilecek düzeyde olduğuna ilişkin usul kararıdır.
Bilimsel Komisyonun görevi nedir?
Yönetmeliğin izin sistemi içinde Genel Müdürlük, yeni gıdanın insan sağlığı açısından güvenilirliğinin bilimsel değerlendirmesi için Bilimsel Komisyondan görüş isteyebilir. Komisyonun değerlendirmesi ürünün mevcut bilimsel veriler ışığında güvenilirlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığına odaklanır.
Değerlendirmede ürünün bileşimi, üretim yöntemi, amaçlanan kullanımı, hedef tüketici grubu, tahmini tüketim/maruziyet düzeyi ve bilimsel güvenilirlik verileri birlikte ele alınır. Başvuru sahibinin ticari beklentisi veya yabancı pazardaki satış başarısı bilimsel değerlendirmenin yerini almaz.
Bilimsel görüş izin kararının teknik temelini oluşturur. Genel Müdürlük bu görüş ve Yönetmelikteki diğer şartlar çerçevesinde EK-1’e ekleme veya başvuruyu sonuçlandırma sürecini yürütür.
Bilimsel değerlendirmede ilave bilgi istenirse ne olur?
Başvurudaki veriler bilimsel soruyu cevaplamaya yetmiyorsa ilave bilgi istenebilir. Başvuru sahibi talep edilen bilgiyi belirtilen format ve sürede sunmalı; yeni verinin ilk dosyayla nasıl ilişkili olduğunu açıklamalıdır.
İlave bilgi talebi, başvuru sahibinin ürün formülünü veya üretim yöntemini sessizce değiştirmesine izin vermez. Teknik değişiklik yapılacaksa bunun dosyadaki ürün kimliğine etkisi açıkça ortaya konulmalıdır. Esaslı değişiklik yeni veya revize başvuru gerektirebilir.
İşletmenin bilimsel dosya yönetiminde her belgeye revizyon numarası ve tarih vermesi, hangi verinin hangi ürün spesifikasyonunu desteklediğini göstermesi gerekir. Böylece değerlendirme sırasında çelişkili veri kullanılması önlenir.
İzin kararı hangi şartları içerebilir?
Yönetmelik m.8/4 uyarınca EK-1’e alınan yeni gıdanın kaydında ürünün adı ve spesifikasyonları yanında kullanım koşulları, özel etiketleme gereklilikleri ve gerektiğinde piyasaya arz sonrası izleme yükümlülükleri belirlenebilir.
Bu nedenle izin “ürün serbesttir” şeklinde sınırsız bir karar değildir. Belirli gıda kategorileri, azami kullanım seviyeleri, belirli tüketici grupları için uyarılar veya izleme şartları konulabilir. İşletme ürün formülünü izin kararındaki teknik çerçevenin dışına çıkaramaz.
Yeni gıda mevcut başka bir gıdanın yerine kullanılacaksa tüketicinin yanıltılmaması ve beslenme açısından dezavantaj oluşmaması şartları da dikkate alınır. Etiket metni izin kararındaki özel koşullarla uyumlu olmalıdır.
Başvurunun kabul edilmesi ile EK-1’e alınma aynı şey midir?
Hayır. Başvurunun geçerli kabul edilmesi usul aşamasıdır. Bilimsel değerlendirmenin olumlu tamamlanması da tek başına ürünün otomatik satışa çıkması anlamına gelmez. Yeni gıdanın piyasaya arz ve kullanım hakkı, Bakanlığın ürünü EK-1 izinli yeni gıdalar listesine dahil etmesi ve listede belirlenen şartların uygulanması sonucunda doğar.
EK-1’de olmayan yeni gıdanın satış ve kullanım yasağı için Yeni Gıda EK-1 Listesinde Yoksa Satılabilir mi? rehberimiz ayrıntılı açıklama içerir.
İşletme satış sözleşmelerinde “izin başvurusu yapılmıştır” ifadesini “ürün Türkiye’de izinlidir” anlamına gelecek biçimde kullanmamalıdır. İzin durumu güncel EK-1 kaydıyla doğrulanmalıdır.
Başvuru dosyasındaki ticari sırlar korunabilir mi?
Evet, belirli şartlarla. Yönetmelik m.22 başvuru sahiplerinin belirli bilgilerin açıklanmasının rekabetçi konumlarına ciddi zarar vereceğini gerekçelendirerek gizlilik talep edebilmesine imkân verir. Ancak bu hak bütün başvuru dosyasını “gizli” ilan etme hakkı değildir.
Gizlilik talebi bilgi bazında gerekçelendirilir ve hangi verinin neden rekabetçi zarar doğuracağı açıklanır. İnsan sağlığının korunması için gerekli durumlarda mevzuatın izin verdiği ölçüde bilgi açıklanabilir.
Yeni gıda başvurusundaki gizlilik ve ticari sır rejimi ayrı bir içerikte m.22 hükmü üzerinden ayrıntılı incelenecektir.
Başvuru öncesi 12 maddelik kontrol listesi
- Ürünün yeni gıda statüsünü kesinleştirin.
- Başvuru sahibi ve üretici bilgilerini eşleştirin.
- Yeni gıdanın tam teknik adını ve spesifikasyonunu oluşturun.
- Üretim sürecini başlangıç materyalinden son ürüne kadar yazın.
- Detaylı bileşim ve saflık verilerini dosyalayın.
- Bilimsel güvenilirlik çalışmalarını ürünün güncel spesifikasyonuyla eşleştirin.
- Amaçlanan gıda kategorilerini ve kullanım miktarlarını belirleyin.
- Etiket önerilerini izin talebiyle uyumlu hazırlayın.
- Nanomateryal varsa m.9/4 test yöntemi açıklamasını ekleyin.
- Gizlilik talebi yapılacak verileri tek tek gerekçelendirin.
- Dosyayı 2026/3 Tebliğindeki format yönünden kontrol edin.
- EK-1 kaydı oluşmadan ürünü piyasaya arz etmeyin.
Resmî kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği (2026/3)
- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sık Sorulan Sorular
1. Yeni gıda izin başvurusu nereye yapılır?
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne yapılır.
2. Başvuruda üretim yöntemi zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik m.9/2 üretim sürecinin ayrıntılı açıklamasını zorunlu kılar.
3. Bilimsel güvenilirlik kanıtı sunulmalı mı?
Evet. İnsan sağlığı açısından güvenilirlik riski oluşturmadığını gösteren bilimsel kanıtlar başvurunun temel unsurudur.
4. Başvuru yapılınca ürün satılabilir mi?
Hayır. EK-1 izinli liste kaydı oluşmadan piyasaya arz ve gıdalarda kullanım yapılamaz.
5. Bilimsel Komisyon neyi inceler?
Ürünün kimliği, bileşimi, üretim yöntemi, amaçlanan kullanımı, maruziyeti ve insan sağlığı açısından güvenilirliğini bilimsel veriler üzerinden değerlendirir.
6. Nanomateryaller için özel başvuru kuralı var mı?
Evet. m.9/4 test yöntemlerinin nano materyale bilimsel uygunluğu ve gerekli teknik adaptasyonlar açıklanmalıdır.
7. Yabancı ülke izin belgesi Türkiye başvurusunun yerine geçer mi?
Hayır. Türkiye’de Yeni Gıdalar Yönetmeliği ve 2026/3 sayılı Tebliğdeki izin prosedürü uygulanır.
8. İzin kararı sınırsız kullanım hakkı verir mi?
Hayır. EK-1’de gıda kategorisi, kullanım seviyesi, özel etiket ve izleme şartları belirlenebilir.
9. Teknik dosyada ticari sır varsa hiç sunulmayabilir mi?
Hayır. Gerekli teknik veri sunulur; m.22 çerçevesinde belirli bilgiler için gerekçeli gizlilik talebi yapılabilir.
10. Ürün statüsü belirsizse doğrudan izin başvurusu mu yapılır?
Önce m.5 kapsamında statü danışması yapılması gerekir.
11. Ürün EK-1’e ne zaman girer?
İzin değerlendirmesinin olumlu tamamlanması ve Bakanlığın listeyi ürünün spesifikasyon/kullanım koşullarıyla güncellemesi sonucunda.
12. Başvuru reddedilirse ürün satılabilir mi?
Hayır. Yeni gıda EK-1’de bulunmadıkça m.6/2 uyarınca piyasaya arz ve gıdalarda kullanım yapılamaz.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu içerik Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin m.7-12, m.22 ve m.30 hükümleri ile 2026/3 sayılı Uygulama Tebliği esas alınarak hazırlanmıştır. Yeni gıda izin dosyası yalnız ürün tanıtımı değil; üretim, bileşim, kullanım, maruziyet ve bilimsel güvenilirliği aynı ürün spesifikasyonu üzerinde ispatlayan teknik dosyadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
