Gemide Eksik Gemiadamı Bulundurma Cezası 2026 | Eksik Her Kişi İçin 250.000 TL

2026 Düzenlemesinin Kanuni Dayanağı

Gemilerde asgari gemiadamı donatımına ilişkin yeni idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, deniz emniyeti bakımından geminin yalnız teknik olarak uygun olmasını değil, yeterli sayıda ve doğru yeterlilikte personelle işletilmesini de açık yaptırım sistemine bağlamıştır.

Gemiadamı sayısının yetersiz olması; vardiya düzeni, acil durum müdahalesi, seyir emniyeti, makine operasyonu ve yük güvenliği üzerinde doğrudan etki yaratır. Bu nedenle kanun yaptırımı eksik kişi başına belirlemiştir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasındadır. Denizcilik alanındaki gözetim hizmeti yaptırımı için Denizcilik Gözetim Hizmeti Cezası 2026 yazımız ayrıca incelenebilir.

Asgari Emniyetli Gemiadamı Donatımı Nedir?

Bir geminin güvenli biçimde işletilebilmesi için kaptan, güverte ve makine sınıfı personel ile diğer gerekli gemiadamlarının sayı ve yeterlilik bakımından belirli asgari şartları karşılaması gerekir. Bu şart geminin tipi, tonajı, makine gücü, sefer bölgesi, operasyon niteliği ve ilgili ulusal/uluslararası düzenlemelere göre değişebilir.

Asgari emniyetli gemiadamı donatım belgesi, gemide hangi unvan veya yeterlilikte kaç kişinin bulunması gerektiğini gösteren temel belgedir. Şirketin kendi personel planı bu belgenin altında kalamaz. Daha fazla personel bulundurulabilir; ancak asgari sayı ve nitelik korunmalıdır.

Denetimde yalnız toplam kişi sayısı değil, görev dağılımı önemlidir. Örneğin gemide toplam on kişi bulunması, belgede belirli görev için zorunlu yeterlilikte kişi eksikse ihlali ortadan kaldırmaz.

250.000 TL Ceza Nasıl Hesaplanır?

655 m.28/A kapsamındaki bu yaptırımda ceza eksik her bir gemiadamı için 250.000 TL olarak belirlenmiştir. Belgeye göre gemide on beş kişi bulunması gerekirken on üç kişiyle sefer yapıldığı ve iki kişinin eksik olduğu somut olarak tespit edilirse, kanundaki kişi başı yaptırım hesabı iki eksik personel üzerinden yapılır.

Eksik sayının doğru belirlenmesi bu nedenle temel hukuki meseledir. Gemide bulunan kişinin gerekli yeterlilik ve görevi taşımaması hâlinde sırf fiziksel olarak gemide bulunması onu zorunlu kadronun ilgili pozisyonu bakımından yeterli hâle getirmez.

Denetim tarih ve saatinde geminin hukuki durumunun da belirlenmesi gerekir. Gemi seferde mi, limanda mı, bakımda mı, devre dışı mı veya ilgili mevzuatta farklı donatım şartı uygulanan bir operasyon hâlinde mi olduğu incelenmelidir.

Hangi Personel Eksik Sayılır?

Eksik personel değerlendirmesi asgari donatım belgesi ile fiilî mürettebat listesinin karşılaştırılmasıyla yapılır. İlgili görevde hiç kişi bulunmaması en açık durumdur. Ancak yanlış yeterlilik sınıfındaki kişinin daha üst veya farklı bir görevi yerine getirmesi de eksiklik doğurabilir.

Belgesi süresi dolmuş, sağlık uygunluğu bulunmayan veya mevzuat gereğince o görevde çalışamayacak durumda olan kişinin zorunlu kadroyu karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenmelidir. Sahte veya başka kişiye ait yeterlilik belgesi kullanımı daha ağır hukuki sonuçlar doğurabilir.

Gemiadamının gemide bulunmasına rağmen fiilen görevi bırakmış olması, hastaneye sevk edilmesi veya limanda gemiden ayrılması durumunda eksikliğin hangi anda başladığı kayıtlarla belirlenmelidir.

Belge Var Ama Personel Fiilen Gemide Değilse

Mürettebat listesinde kişinin adının yazılı olması tek başına yeterli değildir. Pasaport/gemi giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgesi, personel değişim belgeleri ve liman kayıtları kişinin fiilen gemide olup olmadığını gösterebilir.

Denetim öncesi yalnız listede görünmesi için ayrılmış personelin adı tutulmuşsa belge ile fiilî durum arasında uyuşmazlık oluşur. Mürettebat değişiklikleri anlık veya mevzuatta öngörülen sürede ilgili kayıtlara işlenmelidir.

Gemiadamı sağlık veya ailevi acil nedenle limanda ayrılmışsa donatan/işletmeci, gemi sefere devam etmeden önce asgari kadronun yeniden tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmelidir. Ticari program baskısı, eksik kadroyla sefere devam etmeyi hukuka uygun hâle getirmez.

Yeterlilik Sınıfı ve Görev Eşleşmesi

Gemiadamı yeterlilikleri unvan, sefer bölgesi, gemi tonajı, makine gücü ve görev alanına göre farklılaşabilir. Daha düşük yetkili belgenin daha yüksek görev için kullanılması, toplam personel sayısı tam olsa bile asgari donatım şartını karşılamayabilir.

İnsan kaynakları veya gemi personel birimi, her atamada kişinin belgesi ile geminin donatım belgesindeki pozisyonu eşleştirmelidir. Yalnız “kaptan”, “mühendis” veya “zabit” başlığına bakmak yerine belgenin yetki sınırları kontrol edilmelidir.

Yabancı uyruklu gemiadamının belgesinin Türkiye veya gemi bayrağı bakımından tanınması gerekiyorsa tanıma/onay işlemleri de ayrıca kontrol edilmelidir. Geçerli olmayan yabancı belge kadro şartını karşılamaz.

Vardiya ve Dinlenme Düzeni

Asgari personel sayısı gemide bulunsa bile vardiya ve dinlenme düzeni güvenli işletmeyi sağlamalıdır. Bir kişinin kâğıt üzerinde iki farklı kritik görevi aynı anda yürütmesi veya dinlenme sürelerini fiilen kullanamaması, başka mevzuat ihlallerini gündeme getirebilir.

Mürettebat planlaması yalnız sayı üzerinden yapılmamalı; seyir süresi, liman operasyonu, yük işlemleri ve acil durum görevlendirmeleri dikkate alınmalıdır. Uzun seferlerde yorgunluk riski artar.

Vardiya kayıtları gerçek çalışma zamanını yansıtmalıdır. Denetimde yalnız imzalı çizelge değil, köprüüstü/makine kayıtları ve operasyon zamanı da karşılaştırılabilir.

Acil Personel Değişikliği ve Limanda Ayrılma

Gemiadamının ani hastalığı veya başka zorunlu nedenle gemiden ayrılması, her durumda işletmecinin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Ancak eksikliğin öğrenilmesinden sonra geminin mevzuata uygun biçimde nasıl yönetildiği önemlidir.

Yedek personel temini, geminin limanda tutulması, seferin ertelenmesi veya ilgili idareden mevzuatın izin verdiği geçici işlem talep edilmesi seçenekleri somut kurallara göre değerlendirilmelidir. İzin mekanizması yoksa şirket kendi kararıyla eksik kadroyla sefer başlatamaz.

Personel değişiminde yeni gemiadamının belge, sağlık ve göreve uygunluğu gemiye katılmadan önce doğrulanmalıdır. Acil değişim, kontrolün tamamen kaldırılması anlamına gelmez.

Gemi Sahibi, Donatan ve İşletmeci Sorumluluğu

Geminin mülkiyet sahibi ile fiilî donatanı veya teknik/işletme yöneticisi farklı olabilir. İdari yaptırımın kime yöneltileceği ilgili mevzuattaki yükümlü sıfatına göre belirlenmelidir.

Personel yönetiminin üçüncü bir şirkete sözleşmeyle bırakılması, kamu hukuku kaynaklı emniyetli donatım sorumluluğunu her durumda tamamen devretmez. Personel yönetim şirketinin kendi kusuru ve donatanın gözetim sorumluluğu ayrı değerlendirilebilir.

Sözleşmelerde personel sayısı, yeterlilik kontrolü, değişim prosedürü ve belgelendirme görevleri açık olmalıdır. Ancak sözleşme idarenin kanundan doğan yaptırım muhatabını tek başına değiştiremez.

Personel Belgesi Sonradan Geçersiz Çıkarsa

Gemiadamının yeterlilik belgesinin sahte, iptal edilmiş veya kapsam dışı olduğu sonradan anlaşılırsa şirket öncelikle kişiyi ilgili görevden çekmeli ve asgari donatım durumunu yeniden hesaplamalıdır. Belgenin ne zamandan beri geçersiz olduğu belirlenmelidir.

İşe alımda resmî doğrulama imkânı varken kontrol yapılmaması şirketin kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Buna karşılık sonradan ortaya çıkan ve makul kontrolde fark edilemeyecek bir idari hata varsa bu durum delilleriyle gösterilmelidir.

Geçersiz belgeyle çalışılan seferler listelenmeli, mürettebat ve operasyon kayıtları korunmalı ve gerekli resmî bildirimler yapılmalıdır.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İdari Yaptırıma Karşı Kontrol

İlk olarak geminin denetim anındaki asgari donatım şartı belirlenmelidir. Sonra fiilî mürettebat ve her personelin yeterlilik sınıfı karşılaştırılmalıdır. Yalnız toplam kişi sayısına bakmak hatalı sonuç verebilir.

Eksik kişinin kim olduğu, hangi zorunlu pozisyonun boş kaldığı ve ne kadar süreyle eksik çalışıldığı dosyada açık olmalıdır. Ceza kişi başına uygulandığından eksik sayının yanlış hesaplanması doğrudan toplam yaptırım tutarını etkiler.

Yaptırım muhatabı, tebliğ tarihi, kararın delilleri ve kanun yolu bilgileri ayrıca kontrol edilmelidir. Personelin ani ayrılışı veya sağlık olayı varsa olay zaman çizelgesi ve alınan tedbirler savunmaya eklenmelidir.

Donatan ve İşletmeciler İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Asgari donatım belgesi gemi planlamasının temel kaydı olmalıdır.
2. Her pozisyon için yedek personel havuzu tutulmalıdır.
3. Yeterlilik belgeleri resmî kaynaktan doğrulanmalıdır.
4. Belge bitiş tarihleri elektronik izlenmelidir.
5. Sağlık uygunluk süreleri takip edilmelidir.
6. Personel değişimi liman/sefer planıyla eşleştirilmelidir.
7. Mürettebat listesi fiilî durumla aynı anda güncellenmelidir.
8. Yabancı belgelerin tanıma durumu kontrol edilmelidir.
9. Vardiya ve dinlenme kayıtları gerçek çalışma düzenini yansıtmalıdır.
10. Acil ayrılma halinde sefere devam kararı hukuk/operasyon kontrolünden geçmelidir.
11. Personel yönetim şirketi düzenli denetlenmelidir.
12. Denetim dosyasında donatım belgesi ve mürettebat belgeleri birlikte tutulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gemide eksik personel cezası ne kadar?

655 m.28/A uyarınca ilgili ihlalde eksik her bir gemiadamı için 250.000 TL idari para cezası uygulanabilir.

2. İki kişi eksikse ceza ne olur?

Kanundaki kişi başı yaptırım hesabı iki eksik gemiadamı üzerinden yapılır.

3. Toplam kişi sayısı tam ama görev sınıfı yanlışsa ne olur?

Zorunlu pozisyon doğru yeterlilikte personelle karşılanmıyorsa eksiklik gündeme gelebilir.

4. Personel listede var ama gemide değilse sayılır mı?

Fiilî varlık ve görev esas alınır; yalnız listede adının bulunması yeterli değildir.

5. Gemiadamı hastalanırsa otomatik ceza olur mu?

Hastalığın kendisi değil, eksiklik sonrası geminin mevzuata aykırı biçimde işletilip işletilmediği değerlendirilir.

6. Personel yönetimi taşerondaysa donatan sorumlu değil mi?

Sorumluluk mevzuattaki yükümlü sıfatına göre belirlenir; özel sözleşme kamu hukuku sorumluluğunu otomatik kaldırmaz.

7. Belge süresi dolmuş personel kadroyu karşılar mı?

Geçerli yeterlilik şartı varsa süresi dolmuş belge ilgili pozisyonu karşılamayabilir.

8. Limanda eksik personel aynı şekilde değerlendirilir mi?

Geminin operasyon ve sefer statüsü ile ilgili donatım şartı somut olarak incelenmelidir.

9. Yabancı gemiadamının belgesi geçerli olabilir mi?

İlgili tanıma ve onay şartları yerine getirilmişse; aksi durumda yeterlilik tartışmalı olabilir.

10. Sonradan personel almak geçmiş cezayı kaldırır mı?

Hayır. Yeni personel gelecekteki eksikliği giderir; önceki dönem ayrıca değerlendirilir.

11. Eksik sayısı yanlış yazılmışsa ne yapılır?

Asgari donatım belgesi ve fiilî mürettebat listesiyle hesap yeniden kontrol edilmelidir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A.

İlgili içerikler: denizcilik gözetim hizmeti cezası, yetkisiz ulaştırma faaliyeti cezası.