Turistik Deniz Aracı Seyir İzin Belgesi ve Giriş-Çıkış Cezası 2026 | Metre Başına Ceza

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Turistik deniz araçlarının seyir izin, giriş-çıkış ve ilgili kayıt usullerine ilişkin yeni idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yaptırım diğer birçok denizcilik cezasından farklı olarak sabit veya alt-üst sınırlı tutar yerine aracın boyuna bağlı metre başı hesap sistemini kullanır.

Düzenlemenin amacı, turistik yat ve benzeri deniz araçlarının Türkiye’deki seyir, giriş, çıkış ve kayıt süreçlerinin izlenebilir şekilde yürütülmesini sağlamaktır. Seyir izin belgesi veya ilgili elektronik kayıt, aracın ve yolculuğun idari statüsünü ortaya koyar.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Gemi acentesi/personel işlemleri için Gemi Acentesi ve Acente Personeli Disiplin Cezası 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Seyir İzin Belgesi Nedir?

Turistik deniz araçlarında seyir izin belgesi veya mevzuatta kullanılan ilgili seyir belgesi, aracın Türkiye sularındaki hareketine, giriş-çıkışına, mürettebat/yolcu bilgilerine ve seyir planına ilişkin idari kaydı oluşturur. Belgenin adı ve içeriği araç statüsüne ve yürürlükteki turizm-denizcilik düzenlemelerine göre değişebilir.

Belgenin düzenlenmiş olması tek başına yeterli değildir; üzerinde yer alan tekne adı, bayrak, kayıt/tescil bilgisi, boy, kaptan, yolcu/mürettebat ve seyir bilgileri fiilî durumla uyumlu olmalıdır. Başka tekneye ait belgenin kullanılması veya eski yolculuğa ait kayıtla devam edilmesi belge işlevini ortadan kaldırır.

İşletmeci veya kaptan, seyir planında mevzuata göre bildirilmesi gereken değişiklikleri zamanında güncellemelidir. Her rota değişikliği aynı usule tabi olmayabilir; ilgili hüküm esas alınmalıdır.

Metre Başına Ceza Nasıl Hesaplanır?

655 m.28/A’daki bu özel yaptırımda araç boyu esas alınır. 10 metreden küçük araçlarda ceza 100 TL x metre, 10 metre dahil 25 metreden küçük araçlarda 500 TL x metre, 25 metre ve üzerindeki araçlarda ise 1.000 TL x metre formülüyle hesaplanır.

Örneğin 9 metrelik bir araçta ilgili fiil için formül 9 x 100 TL; 18 metrelik bir araçta 18 x 500 TL; 30 metrelik araçta 30 x 1.000 TL üzerinden uygulanır. Somut ceza hesabında kanunun ölçü birimine ve tekne boyunun resmî kaydına bağlı kalınmalıdır.

Teknenin boyu 9,90 veya 24,95 metre gibi ondalıklı değer taşıyorsa yuvarlama yöntemi keyfî belirlenmemelidir. İdarenin ve ilgili teknik mevzuatın hangi kayıt/ölçü yöntemini esas aldığı dosyada gösterilmelidir.

Tekne Boyu Hangi Belgeye Göre Alınır?

Ceza metre başına hesaplandığından tekne boyu maddi sonucu doğrudan etkiler. Tescil belgesi, bayrak/kayıt belgesi, ölçüm belgesi veya ilgili denizcilik kaydında yer alan resmî uzunluk değeri esas alınmalıdır.

Teknenin reklam broşüründeki veya üretici katalogundaki pazarlama boyu, hukuki hesap için her zaman yeterli değildir. Platform, yüzme basamağı veya sonradan yapılan yapısal değişikliğin resmî boya etkisi ilgili teknik kayıt üzerinden belirlenmelidir.

İdari yaptırım kararında kullanılan metre değeri açıkça yazılmalı ve dayanak belge dosyada bulunmalıdır. Yanlış tekneyle eşleşen ölçü veya eski teknik belge toplam cezayı hatalı hâle getirebilir.

Türkiye’ye Giriş-Çıkış İşlemleri

Yabancı veya Türk bayraklı turistik deniz aracının Türkiye’ye giriş ve çıkışında ilgili sınır, gümrük, liman ve denizcilik işlemleri yürütülür. Hangi işlemin hangi makam önünde yapılacağı, aracın bayrağı, kullanım amacı ve yolcu/mürettebat statüsüne göre değişebilir.

Giriş işlemi tamamlanmadan başka limana geçilmesi veya çıkış yapılmış gibi kayıt oluşturulup aracın Türkiye’de faaliyete devam etmesi, mevzuata aykırılık doğurabilir. Kaptan ve varsa acente, işlemlerin gerçek hareketle uyumlu olmasını sağlamalıdır.

Elektronik sistem arızası varsa bu durum kayıt altına alınmalı ve idarenin alternatif prosedürü uygulanmalıdır. Sistem çalışmadığı gerekçesiyle hiçbir kayıt yapmadan seyre devam edilmemelidir.

Liman ve Bağlama Yeri Değişiklikleri

Turistik deniz aracı Türkiye içinde marina, liman veya bağlama yeri değiştirebilir. Her hareket yeni giriş-çıkış işlemi sayılmayabilir; ancak mevzuatta bildirilmesi gereken yer değişiklikleri ve seyir kayıtları zamanında yapılmalıdır.

Uzun süre aynı yerde kalacak teknenin belgesindeki seyir bilgisi ile fiilî bağlama yeri arasında açık çelişki oluşmamalıdır. Marina giriş-çıkış kaydı, AIS veya seyir logu ile resmî belgeler karşılaştırılabilir.

Teknenin bakım için tersaneye gitmesi, charter faaliyetine başlaması veya özel kullanımdan ticari kullanıma geçmesi farklı belge yükümlülükleri doğurabilir.

Yabancı Bayraklı Turistik Deniz Araçları

Yabancı bayraklı yat veya turistik deniz aracı Türkiye’ye geldiğinde kendi tescil/bayrak belgelerinin yanında Türkiye’deki giriş, seyir ve kalış kurallarına uymalıdır. Yabancı tescil, Türkiye’deki idari kayıt yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Mürettebat veya yolcu listesi değişirse ilgili bildirim yükümlülüğü ayrıca kontrol edilmelidir. Yabancı uyruklu kişinin pasaport/giriş statüsü ile gemiadamı veya yolcu sıfatı birbirine karıştırılmamalıdır.

Teknenin yabancı şirkete ait olması veya yabancı kaptan tarafından kullanılması yaptırım muhatabının belirlenmesinde önem taşır; ancak somut yükümlülüğün kime ait olduğu 655 m.28/A ve özel düzenlemelerden çıkarılmalıdır.

Belge Süresi ve Güncelleme

Seyir izin belgesi veya ilgili kaydın belirli süre, sefer veya giriş-çıkış işlemiyle sınırlı olması mümkündür. Eski belgeyi yeni sezonda veya farklı seyir için kullanmak uygun değildir. Belge türüne göre geçerlilik başlangıç ve bitişi kontrol edilmelidir.

Kaptan, yolcu, mürettebat, bayrak veya tescil bilgisi değiştiğinde güncelleme gerekip gerekmediği mevzuata göre belirlenir. Yanlış bilgiyi fark eden kişi kaydı silmek yerine usulüne uygun düzeltme işlemi yapmalıdır.

Elektronik ve fiziksel belgenin birlikte kullanıldığı sistemlerde iki kaydın tutarlı olması gerekir. Eski basılı belge ile güncel elektronik kayıt farklıysa denetimde hangi kaydın geçerli olduğu resmî sistem üzerinden doğrulanmalıdır.

Elektronik Seyir Kayıtları

Denizcilik işlemlerinin elektronik ortama taşınması, kayıtların zaman ve kullanıcı bazında izlenmesini sağlar. İşlemi yapan acente veya kaptan hesabı kişiye özgü tutulmalı; kullanıcı şifresi başkasıyla paylaşılmamalıdır.

Seyir izin veya giriş-çıkış kaydı sonradan değiştirildiyse revizyon geçmişi korunmalıdır. Denetim sonrası geriye dönük tarihli kayıt oluşturmak veya fiilî seyri gizlemek kayıt güvenilirliğini bozar.

AIS, marina logu, sınır kayıtları ve elektronik seyir belgeleri arasında açık çelişki varsa olayın zaman çizelgesi kurulmalıdır. Teknik AIS kesintisi ile gerçeğe aykırı belge aynı şey değildir.

Donatan, Kaptan ve Acente Sorumluluğu

Donatan/işleten, teknenin genel belge ve faaliyet sistemini kurmakla; kaptan fiilî seyir ve günlük operasyonla; acente ise kendisine verilen işlemler bakımından sorumlu olabilir. Aynı olayda her aktörün görevi ayrı değerlendirilmelidir.

Acente yanlış bilgiyle belge düzenlediyse bunun kaynağı ve kontrol yükümlülüğü incelenir. Kaptan fiilî rota değişikliğini acenteye bildirmemişse sorumluluk dengesi farklı olabilir.

Özel sözleşmede bütün işlemlerin acenteye bırakılması kaptanın veya donatanın kamu hukuku yükümlülüklerini otomatik olarak kaldırmaz. Mevzuatın doğrudan yüklediği görev korunur.

Charter ve Özel Kullanım Ayrımı

Teknenin özel kullanımda veya ticari charter faaliyetinde bulunması uygulanacak belge ve turizm şartlarını etkileyebilir. Özel tekne statüsündeki aracın fiilen ücretli yolcu taşıması farklı bir mevzuat ihlalini gündeme getirebilir.

Seyir izin belgesinde kullanım amacı ile fiilî faaliyet uyumlu olmalıdır. Charter sözleşmeleri, yolcu listesi ve ödeme kayıtları denetimde aracın ticari faaliyetini gösterebilir.

Bu nedenle tekne sahibi kullanım modelini değiştirdiğinde yalnız müşteri sözleşmesini değil, denizcilik/turizm belge sistemini de güncellemelidir.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak aracın ilgili turistik deniz aracı statüsüne girip girmediği ve hangi seyir/giriş-çıkış kuralının ihlal edildiği belirlenmelidir. İkinci olarak ceza hesabında kullanılan tekne boyu resmî belgeyle karşılaştırılmalıdır.

Üçüncü olarak doğru metre başı kademe uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir. 10 metre ve 25 metre eşiklerinde yanlış sınıflandırma doğrudan ceza tutarını değiştirir. Ondalıklı boylarda idarenin kullandığı hesap yöntemi gerekçeli olmalıdır.

Tebliğ tarihi, denetim kaydı, seyir belgesi ve fiilî rota delilleri birlikte incelenmelidir. Acente kaynaklı hata ileri sürülüyorsa işlem logları ve verilen talimatlar dosyaya eklenmelidir.

Tekne İşletmecileri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Teknenin resmî boy bilgisini belge dosyasında güncel tutun.
2. Seyir izin belgesinin geçerlilik süresini kontrol edin.
3. Giriş-çıkış işlemlerini fiilî hareketle aynı zamanda yürütün.
4. Mürettebat ve yolcu değişikliklerini usulüne uygun bildirin.
5. Marina/liman değişikliklerinde bildirim gereğini kontrol edin.
6. Elektronik hesapları kişiye özgü kullanın.
7. Belge revizyon geçmişini koruyun.
8. Acente ile kaptan arasında işlem sorumluluğunu yazılı belirleyin.
9. Charter/özel kullanım statüsünü fiilî faaliyetle uyumlu tutun.
10. Sistem arızasında alternatif resmî prosedürü uygulayın.
11. AIS ve seyir kayıtlarını mevzuat süresince saklayın.
12. Denetim kararındaki metre hesabını resmî boyla karşılaştırın.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Turistik deniz aracı seyir izin cezası nasıl hesaplanır?

655 m.28/A kapsamında tekne boyuna göre metre başı tutar uygulanır: 10 metreden küçükte 100 TL/metre, 10–25 metre aralığında 500 TL/metre, 25 metre ve üzerinde 1.000 TL/metre.

2. 9 metrelik teknede ceza hesabı nasıl olur?

İlgili fiil bu yaptırım grubuna giriyorsa 9 x 100 TL formülü esas alınır.

3. 18 metrelik teknede hangi kademe uygulanır?

10 metre dahil 25 metreden küçük araçlar için 500 TL/metre kademesi uygulanır.

4. 25 metrelik teknede hangi tutar uygulanır?

25 metre ve üzeri araçlarda 1.000 TL/metre kademesi esas alınır.

5. Tekne boyu katalogdan alınabilir mi?

Hukuki hesapta resmî tescil/ölçüm belgesindeki uzunluk değeri esas alınmalıdır.

6. Yabancı bayraklı yat da bu kurallara tabi midir?

Türkiye’deki giriş, seyir ve çıkış yükümlülükleri bakımından ilgili ulusal kurallara uyması gerekir.

7. Acente hata yaparsa kaptan sorumsuz mu olur?

Her aktörün kendi mevzuat görevi ayrı değerlendirilir; acente hatası diğer sorumlulukları otomatik kaldırmaz.

8. Sistem arızası belge yükümlülüğünü kaldırır mı?

Hayır. İdarenin belirlediği alternatif prosedür uygulanmalıdır.

9. Charter faaliyeti belgeyi etkiler mi?

Ticari kullanım özel kullanım statüsünden farklı belge ve faaliyet şartları doğurabilir.

10. Sonradan doğru belge almak cezayı kaldırır mı?

Hayır. Sonraki düzeltme gelecekteki faaliyeti düzenler; önceki ihlal ayrı değerlendirilir.

11. Ondalıklı tekne boyu nasıl hesaplanır?

Resmî kayıt ve idarenin mevzuata uygun ölçü/hesap yöntemi esas alınmalı; keyfî yuvarlama yapılmamalıdır.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A.

İlgili içerikler: gemi acentesi personel cezası, iç sularda teknik/personel cezası.