İç Sularda Gemi Teknik ve Personel Şartlarına Aykırılık Cezası 2026 | 25 Bin–100 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

İç sularda çalışan gemi ve deniz araçlarının teknik ve personel şartlarına ilişkin idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenleme, denizlerdeki ticari gemiler yanında göl, baraj gölü, nehir ve benzeri iç su alanlarında çalışan araçlar bakımından da teknik ve operasyonel emniyet şartlarını yaptırım güvencesine bağlamıştır.

İç su araçları çoğu zaman kısa mesafede çalışsa da yolcu, yük ve kıyı emniyeti bakımından risk taşır. Teknenin teknik kapasitesi, personel yeterliliği, yangın ve can kurtarma donanımı, yolcu kapasitesi ve sefer bölgesi mevzuatla belirlenen çerçevede tutulmalıdır.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Deniz personeline ilişkin farklı yaptırımlar için Gemide Eksik Gemiadamı Bulundurma Cezası 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.

İç Su Nedir ve Hangi Araçlar Kapsamdadır?

İç sular; deniz alanı dışında kalan göl, baraj gölü, akarsu ve mevzuatta iç su olarak kabul edilen diğer su alanlarını kapsar. Bu alanlarda yolcu taşıyan tekneler, turistik gezi araçları, servis tekneleri, yük veya hizmet amaçlı araçlar farklı teknik ve personel şartlarına tabi olabilir.

Her küçük tekne aynı kurala tabi değildir. Aracın boyu, tonajı, motor gücü, yolcu kapasitesi, kullanım amacı ve faaliyet bölgesi uygulanacak teknik standardı etkileyebilir. İdari yaptırım kararı verirken denetlenen aracın hangi mevzuat kategorisinde bulunduğu belirlenmelidir.

Bir aracın özel mülkiyette olması ticari faaliyet sırasında kamu emniyeti kurallarını ortadan kaldırmaz. Tersine yalnız kişisel kullanımda olan araçla ticari yolcu taşıyan araç arasında farklı yükümlülükler bulunabilir.

25.000–100.000 TL Ceza Hangi Durumda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili iç su ihlalinde kanuni ceza aralığı 25.000 TL ile 100.000 TL arasındadır. Teknik uygunluk, zorunlu donatım, personel sayısı veya yeterlilik, emniyet ekipmanı ve mevzuatın belirlediği başka işletme şartlarına aykırılık bu yaptırım grubunda değerlendirilebilir.

Her küçük bakım kusuru aynı ağırlıkta değildir. Can kurtarma ekipmanının tamamen bulunmaması ile bir bakım etiketindeki idari eksiklik; yetkisiz kaptanla yolcu taşınması ile sınırlı bir kayıt hatası aynı haksızlık içeriğine sahip değildir. Alt ve üst sınır arasında ceza belirlenirken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

Yaptırım kararında hangi kuralın ihlal edildiği açıkça yazılmalıdır. “Teknik şartlara aykırı” ifadesi tek başına yeterli değildir; arızalı sistem, eksik ekipman veya personel yeterliliği somutlaştırılmalıdır.

Kaptanın Ayrıca Sorumluluğu

İç su aracını fiilen sevk ve idare eden kaptanın, sefer güvenliği bakımından kendi görevleri vardır. Kanun bu alandaki bazı ihlallerde işletmeciye uygulanan ana yaptırıma bağlı olarak kaptan bakımından da ayrıca oranlı sorumluluk öngörmektedir. Bu nedenle kaptanın yalnız gemide bulunması değil, ihlal edilen hususu bilip bilmediği ve görev alanıyla bağlantısı değerlendirilmelidir.

Örneğin işletmecinin uzun süredir bakım yaptırmadığı yapısal bir kusur ile kaptanın sefer öncesi açıkça fark edebileceği emniyet ekipmanı eksikliği aynı şekilde değerlendirilemez. Kaptan, kendi kontrol yükümlülüğü kapsamındaki açık uygunsuzlukta sefere başlamamak veya durumu işletmeciye bildirmek zorunda olabilir.

Kaptanın ayrıca sorumlu tutulduğu dosyada ana cezanın tutarı ve kanundaki oran doğru hesaplanmalıdır. Yuvarlama veya yanlış oran nedeniyle toplam yaptırım hatalı belirlenmemelidir.

Teknik Uygunluk Şartları

İç su aracının gövde, makine, elektrik, dümen, yakıt sistemi ve diğer temel teknik bileşenleri güvenli durumda olmalıdır. Hangi periyodik muayene veya belge şartlarının uygulanacağı araç türüne göre belirlenir. Denetimde geçerli belge bulunması tek başına yeterli olmayabilir; fiilî teknik durum belgeyle uyumlu olmalıdır.

Motor veya dümen arızası bilindiği hâlde taşıma yapılması, küçük bir arızanın tehlikeli sonuç doğurmasına yol açabilir. İşletmeci bakım kayıtlarını düzenli tutmalı ve güvenlik kritik arızalarda aracı hizmetten çekmelidir.

Teknik değişiklik yapıldığında aracın kapasitesi veya denge özellikleri etkilenebilir. Daha güçlü motor takılması, üst yapının değiştirilmesi veya yolcu alanının genişletilmesi ilgili onay/muayene şartlarını doğurabilir.

Personel ve Yeterlilik Şartları

Kaptan ve varsa diğer personelin gerekli yeterlilik veya yetki belgesine sahip olması gerekir. Belgenin araç tipi, sefer bölgesi ve görev kapsamı bakımından uygunluğu kontrol edilmelidir. Daha düşük yetki belgesiyle daha yüksek sorumluluk gerektiren araç işletilemez.

Personel sayısı da aracın operasyonuna göre önem taşır. Yolcu tahliyesi, bağlama, yangın müdahalesi veya makine operasyonu için gereken personelin fiilen gemide bulunması gerekir. Yalnız isim listesinin bulunması yeterli değildir.

Belge süresi dolan personelin görevlendirilmesini önlemek için işletmeci elektronik takip sistemi kullanmalıdır. Son dakika personel değişikliklerinde yeni kişinin belgesi seferden önce doğrulanmalıdır.

Can Kurtarma ve Yangın Ekipmanları

Can yelekleri, can simitleri, yangın söndürücüler ve araç türüne göre zorunlu diğer emniyet ekipmanları sayı, kapasite ve teknik durum bakımından uygun olmalıdır. Yolcu sayısı arttığında ekipman yeterliliği de buna göre değerlendirilir.

Can yeleklerinin kilitli dolapta erişilemez durumda olması veya çocuk yolcu bulunan faaliyette uygun ekipmanın hiç bulunmaması, sırf sayısal envanterin varlığıyla giderilemez. Ekipman gerçek acil durumda kullanılabilir olmalıdır.

Yangın söndürücülerin bakım tarihleri, basınç durumu ve erişilebilirliği kontrol edilmelidir. Ekipman eksikliği sefer öncesi kontrol listesinde görülürse eksiklik giderilmeden yolcu alınmamalıdır.

Sefer Öncesi Kontrol ve Kayıt

Kaptan veya görevlendirilen personel sefer öncesi temel emniyet kontrolünü yapmalıdır. Yakıt kaçağı, sintine, dümen, motor, telsiz, can kurtarma ekipmanı, hava koşulları ve yolcu kapasitesi gibi başlıklar araç türüne göre kontrol listesine bağlanabilir.

Kontrol formunun yalnız imzalanması yeterli değildir; fiilen yapılması gerekir. Her gün aynı saatte otomatik doldurulan veya arızayla çelişen kayıtlar denetimde güvenilirliğini kaybeder.

Sefer öncesi fark edilen arıza için “seferden sonra bakılır” yaklaşımı güvenlik kritik hususta kabul edilemez. Arızanın sefere engel olup olmadığı teknik talimat veya yetkili kişi üzerinden belirlenmelidir.

Arıza Halinde Sefere Devam

Sefer sırasında teknik arıza meydana geldiğinde ilk amaç yolcu ve aracın güvenliğini sağlamaktır. Kaptan arızanın niteliğine göre hızı düşürme, güvenli yere yanaşma, seferi sonlandırma veya yardım çağırma seçeneklerini değerlendirmelidir.

Arızanın sefer güvenliğini etkilediği açıkken ticari programı tamamlamak için yola devam edilmesi kaptanın ve işletmecinin sorumluluğunu artırabilir. Buna karşılık küçük ve güvenliği etkilemeyen bir arıza için verilen her teknik karar otomatik ihlal olarak nitelendirilemez.

Olay sonrası arıza kodu, yapılan geçici müdahale, yolcu tahliyesi veya çekme işlemi kaydedilmelidir. Aracın yeniden hizmete alınması öncesi gerekli onarım ve test tamamlanmalıdır.

Yolcu Kapasitesinin Aşılması

İç su araçlarında yolcu kapasitesi aracın denge, can kurtarma ve tahliye kapasitesiyle doğrudan bağlantılıdır. Belge üzerinde izin verilen yolcu sayısının aşılması teknik ve işletme şartlarına aykırılık oluşturabilir.

Çocukların veya ücretsiz yolcuların kapasite hesabına dahil edilip edilmediği ilgili mevzuata göre belirlenmelidir; işletme kendi ticari uygulamasına göre kişileri sayım dışında bırakamaz. Bilet sistemi ile fiilî yolcu sayısı karşılaştırılmalıdır.

Yoğun sezon, bayram veya turistik talep kapasite sınırını değiştirmez. Fazla yolcu alınması gerekiyorsa ek sefer planlanmalıdır.

İşletmeci ile Kaptan Sorumluluğunun Ayrımı

İşletmeci aracın bakımını, personel planlamasını ve gerekli belgeleri sağlamakla yükümlüdür. Kaptan ise sefer anında aracın güvenli şekilde işletilmesinde kendi görevleri ölçüsünde sorumludur. Aynı olayda her ikisinin de farklı kusuru bulunabilir.

İşletmeci açık arızaya rağmen kaptana sefere çıkma talimatı vermişse bu talimat yazışma ve kayıtlarla incelenir. Kaptan da emniyetsiz durumu bilerek kabul etmişse kendi görev sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.

Özel hukuk sözleşmesiyle bütün sorumluluğun kaptana yüklenmesi kamu hukuku yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Her kişi mevzuatın kendisine verdiği görevden sorumludur.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İdari Yaptırıma Karşı Kontrol

İlk olarak aracın hangi iç su kategorisine ve hangi teknik/personel düzenlemesine tabi olduğu belirlenmelidir. İkinci olarak tespit edilen eksiklik ile ilgili kural eşleştirilmelidir. Üçüncü olarak işletmeci ve kaptanın ayrı görevleri gösterilmelidir.

Ceza 25.000–100.000 TL arasında belirlenmişse 5326 m.17/2 ölçütleri incelenir. Kaptana bağlı ek oran uygulanmışsa ana ceza ve oran matematiksel olarak kontrol edilmelidir.

Tebliğ tarihi, denetim fotoğrafları, teknik rapor, bakım kayıtları ve varsa arıza sonrası tedbirler savunmada birlikte sunulmalıdır. Belge sonradan yenilenmişse bu durum önceki ihlali otomatik kaldırmaz.

İç Su İşletmeleri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Aracın uygulanabilir teknik mevzuatını belirleyin.
2. Muayene ve belge tarihlerini elektronik izleyin.
3. Kaptan ve personel yeterliliklerini sefer öncesi doğrulayın.
4. Can kurtarma ekipmanını yolcu kapasitesiyle eşleştirin.
5. Yangın ekipmanının bakımını takip edin.
6. Sefer öncesi gerçek kontrol listesi uygulayın.
7. Güvenlik kritik arızada aracı hizmetten çekin.
8. Yolcu kapasitesini bilet sistemiyle sınırlayın.
9. Son dakika personel değişikliğini belge kontrolüne bağlayın.
10. Kaptan ile işletmeci görev sınırlarını yazılı belirleyin.
11. Arıza ve olay kayıtlarını değiştirilmeksizin saklayın.
12. Denetim dosyasında teknik, personel ve sefer kayıtlarını birlikte tutun.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İç sularda teknik ve personel şartlarına aykırılık cezası kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili ihlalde 25.000 TL’den 100.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Kaptana ayrıca ceza uygulanabilir mi?

Kanunda ilgili fiil için kaptan bakımından ana yaptırıma bağlı ayrıca oranlı sorumluluk öngörülmüştür; somut hesap karar üzerinden kontrol edilmelidir.

3. Her küçük tekne aynı kurala tabi midir?

Hayır. Araç türü, boyu, motor gücü, kullanım amacı ve faaliyet alanına göre uygulanacak düzenleme değişebilir.

4. Personel belgesi süresi dolmuşsa sefer yapılabilir mi?

Geçerli yeterlilik şartı varsa belge yenilenmeden ilgili görev yürütülmemelidir.

5. Can yeleği sayısı neden önemlidir?

Acil durumda yolcu ve personelin tahliyesi için zorunlu ekipman kapasiteyle uyumlu olmalıdır.

6. Yolcu kapasitesi aşılırsa bu ceza gündeme gelir mi?

Kapasite ve teknik işletme şartlarına aykırılık somut mevzuat kapsamında yaptırım konusu olabilir.

7. Arıza sefer sırasında çıkarsa otomatik ceza mı?

Hayır. Arızanın niteliği ve sonrasında alınan güvenlik tedbirleri değerlendirilir.

8. Ceza neden 25.000–100.000 TL arasında?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. İşletmeci bütün sorumluluğu kaptana devredebilir mi?

Hayır. Kamu hukuku yükümlülükleri sözleşmeyle tamamen kaldırılamaz.

10. Muayene belgesi var ama araç arızalıysa ne olur?

Geçerli belge, fiilî teknik uygunsuzluğu otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.

11. Sonradan bakım yapmak cezayı kaldırır mı?

Hayır. Sonradan onarım gelecekteki güvenliği sağlar; geçmiş fiil ayrıca değerlendirilir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; alt-üst sınır uygulamasında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili rehberler: gemide eksik gemiadamı cezası, gemiadamı alkollü görev cezası.