İzin Belgesiz Tersane ve Gemi İnşa Tesisi İşletme Cezası 2026 | 165 Bin–950 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

İzin belgesiz tersane ve gemi inşa/onarım tesisi işletilmesine ilişkin idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, ağır sanayi ve denizcilik güvenliği bakımından yüksek riskli tesislerin Bakanlık denetimi dışında faaliyete başlamasını önlemeyi amaçlar.

Tersane veya gemi inşa tesisi yalnız kapalı üretim atölyesi değildir. Gemi inşa, bakım, onarım, tadilat, havuzlama, çekek, kaynak, boya, mekanik ve elektrik faaliyetleri kıyı, iş güvenliği, çevre ve deniz emniyetiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle faaliyete başlanmadan önce özel işletme izni şartlarının karşılanması gerekir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Geçerli izni bulunmakla birlikte kapsam dışına çıkan tesisler için Tersane İşletme İzni ve Kapsam Cezası 2026 yazımız; gemi teknik ölçüm hizmetleri için Gemi Çelik Kalınlık Ölçümü ve Sualtı Sörveyi Cezası 2026 incelenebilir.

İzinsiz Tesis İşletmek Ne Demektir?

İzinsiz işletme, mevzuatın özel işletme izin belgesi aradığı bir tesisin bu belge hiç alınmadan veya hukuken geçerli olmadığı dönemde fiilen faaliyette bulunmasıdır. Tesisin vergi levhası, ticaret sicili, belediye ruhsatı, kira sözleşmesi veya çevreye ilişkin başka bir belgesinin bulunması tersane işletme izninin yerine geçmez.

İzin şartı tesisin gerçek faaliyet niteliğine göre belirlenir. Bir şirket kendisini “metal atölyesi” olarak tanımlasa bile fiilen gemi inşa, büyük bakım veya çekek faaliyeti yürütüyorsa mevzuattaki özel tesis tanımı üzerinden değerlendirme yapılır.

Faaliyetin deneme, pilot veya geçici proje olarak adlandırılması da gerçek durumu değiştirmez. Ücretli iş kabul edilmiş, gemi sahaya alınmış ve üretim/onarım başlamışsa fiilî işletme olgusu ortaya çıkabilir.

165.000–950.000 TL Ceza Hangi Durumda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki izinsiz tesis işletme fiilinde kanuni alt sınır 165.000 TL, üst sınır 950.000 TL‘dir. Hiç işletme izin belgesi almadan faaliyete başlanması, izin iptal edildikten veya hukuken sona erdikten sonra faaliyetin sürdürülmesi ve başka tüzel kişiye ait belgenin mevcut işletmeye aitmış gibi kullanılması yaptırım konusu olabilir.

Ceza miktarı belirlenirken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınmalıdır. Küçük çaplı ve kısa süreli izinsiz faaliyet ile uzun süre çok sayıda gemiye hizmet veren büyük tesis aynı ağırlıkta değildir.

İdari kararda iznin neden gerekli olduğu, denetim tarihinde neden geçerli bir izin bulunmadığı, faaliyet türü ve yaptırım muhatabı açıkça gösterilmelidir. Başka şirketin belgesi dosyaya konularak hukuki boşluk giderilemez.

İşletme İzni ile Diğer Ruhsatlar Arasındaki Fark

Tersane işletmesi aynı anda belediye, kıyı, çevre, iş güvenliği, yangın, imar ve denizcilik alanında farklı izin veya uygunluklara tabi olabilir. Bu belgelerin her biri farklı hukuki işlev görür. Bir belgenin bulunması diğerini otomatik olarak karşılamaz.

Örneğin belediye işyeri ruhsatı tesisin yerel işyeri koşullarına ilişkin olabilir; denizcilik işletme izni ise gemi inşa/onarım faaliyetinin sektörel ve teknik şartlarına yöneliktir. Şirket “tüm ruhsatlarımız var” savunması yaparken hangi belgenin yaptırım konusu olduğunu doğru ayırmalıdır.

Denetimde belge isimleri değil, mevzuatın aradığı yetki fonksiyonu esas alınmalıdır.

Başvuru Yapılmış Olması Faaliyet Yetkisi Verir mi?

İşletme izni için başvuru yapılmış olması, açık bir geçici yetki veya mevzuat hükmü bulunmadıkça faaliyete başlama hakkı vermez. Başvuru süreci tamamlanmadan gemi kabul etmek veya üretime başlamak izinsiz işletme riskini doğurur.

Şirket yatırımını tamamlamış ve personelini işe almış olabilir; ancak ticari takvim kamu izni yerine geçmez. İzin gecikmesi hâlinde müşteri sözleşmelerine gerçekçi başlangıç koşulu konulmalıdır.

İdare tarafından eksik evrak bildirimi yapılmışsa eksikler tamamlanmalı ve nihai izin beklenmelidir. “Başvuruyu yaptık, sonuçlanması idarenin sorunu” yaklaşımı güvenli değildir.

Fiilî İşletmeci Nasıl Belirlenir?

Tesisin tapu sahibi, kiracısı, marka sahibi ve operasyon şirketi farklı olabilir. Yaptırım muhatabını belirlemek için fiilen gemi kabul eden, personeli çalıştıran, müşteriye fatura düzenleyen ve sahadaki üretimi yöneten tüzel kişi incelenmelidir.

Sadece arsa sahibi olmak, tersane faaliyetini bizzat yürütmeyen kişiyi otomatik işletmeci yapmaz. Buna karşılık izin başka şirket adına olduğu hâlde tüm faaliyeti yeni şirket yürütüyorsa eski belgenin kullanılması hukuka uygun kabul edilmemelidir.

SGK kayıtları, faturalar, iş emirleri, gemi kabul kayıtları, banka ödemeleri ve yönetici talimatları fiilî işletmecinin tespitinde önemlidir.

Kiralanan Sahada Gemi İnşa veya Onarım

Bir şirket başka tersanenin sahasında yer kiralayabilir. Ancak bağımsız tersane faaliyeti yürütecek kiracının kamu izinleri ayrıca değerlendirilmelidir. Saha sahibinin işletme izni kiracı şirkete otomatik olarak devredilmez.

Alt yüklenici olarak belirli iş paketi yapmak ile bağımsız olarak gemi kabul edip tüm projeyi yürütmek farklıdır. Sözleşmedeki isimden ziyade fiilî organizasyon ve müşteri ilişkisi incelenir.

Kiralanan alanın tesisin izin kapsamı içinde olması da tek başına kiracının tüm idari yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Geçici Proje, Yüzer Tesis ve Mobil Ekipman

Bazı gemi bakım işleri geçici saha, yüzer havuz veya mobil ekipmanla yapılabilir. Faaliyetin geçici olması izin şartını otomatik kaldırmaz. İlgili işin tersane/çekek/gemi inşa tesisi tanımına girip girmediği mevzuat üzerinden belirlenmelidir.

Yüzer havuz başka bir tesise getirildiğinde, bu ekipmanın hangi işletme izni kapsamında kullanılacağı önceden kontrol edilmelidir. Birkaç aylık proje olması hukuki yetki gereğini ortadan kaldırmaz.

Mobil ekipman kullanan dış şirketin yalnız makine sahibi olması ile tüm tesisi işletmesi ayrılmalıdır.

Faaliyetin Durdurulması ve Sonradan İzin Alınması

İzinsiz faaliyet tespit edildiğinde yeni iş kabulü ve izin gerektiren operasyonlar durdurulmalıdır. Devam eden gemiler bakımından güvenli durdurma, tahliye veya başka yetkili tesise sevk planı yapılmalıdır.

Sonradan işletme izni alınması gelecekteki faaliyet için hukuki zemin oluşturur; geçmiş izinsiz dönem kendiliğinden ortadan kalkmaz. Yaptırım fiilin gerçekleştiği tarihteki hukuki duruma göre değerlendirilir.

Düzeltici faaliyet dosyasında izin başvurusu, durdurma tarihi, sahadaki gemiler, alınan emniyet tedbirleri ve yeni iznin yürürlük tarihi açıkça kaydedilmelidir.

Sözleşmeler ve Müşteri Gemileri

İzinsiz tesisin müşterileriyle yaptığı bakım veya inşa sözleşmeleri özel hukuk yönünden ayrıca sonuç doğurabilir. Tesisin kamu izni olmaması, müşteri gemisinin güvenliği, teslim süresi ve sözleşmesel yükümlülükleri etkileyebilir.

Müşteri tesisin izin durumunu bilmiyorsa proje gecikmesi veya başka tesise taşıma nedeniyle zarar iddiası gündeme gelebilir. Tersane iş kabulü sırasında izin statüsünü gerçeğe uygun şekilde sunmalıdır.

İzinsiz faaliyet nedeniyle iş durdurulduğunda gemi üzerindeki yarım işler, sökülmüş ekipman ve malzemeler envanter altına alınmalıdır.

İzin Belgesi Başka Şirkete Aitse

Grup şirketleri arasında ortaklık, yönetici veya marka birliği bulunması ayrı tüzel kişilikleri ortadan kaldırmaz. A şirketi adına düzenlenen işletme izni, mevzuat açıkça izin vermedikçe B şirketinin bağımsız tersane faaliyetine dayanak olamaz.

Birleşme, bölünme veya şirket devrinde izinlerin hukuki akıbeti işlem tamamlanmadan değerlendirilmelidir. Ticaret sicili devri ile kamu izninin otomatik devri aynı şey değildir.

Denetimde faturayı düzenleyen ve personeli çalıştıran şirket ile izin sahibi karşılaştırılmalıdır.

Denetimde Hangi Kayıtlar İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak yapılan faaliyetin özel işletme izni gerektirip gerektirmediği belirlenmelidir. İkinci olarak denetim tarihinde geçerli izin bulunup bulunmadığı ve belgenin doğru tüzel kişiye ait olup olmadığı incelenmelidir.

Üçüncü olarak fiilin 165.000–950.000 TL’lik tamamen izinsiz işletme grubuna mı yoksa geçerli izin bulunup kapsamın aşılması hâline mi girdiği ayrılmalıdır. Yanlış bent seçimi ceza tutarını doğrudan etkiler.

Ceza miktarı 5326 m.17/2 ölçütlerine göre gerekçelendirilmelidir. Tebliğ tarihi, başvuru yazışmaları ve fiilî işletmeci delilleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Tesis Sahipleri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Faaliyete başlamadan özel işletme izin gereğini doğrulayın.
2. Başvuruyu nihai izin gibi kullanmayın.
3. İzin belgesinin doğru tüzel kişi adına olduğundan emin olun.
4. Kiralık sahada bağımsız faaliyet varsa izin durumunu ayrıca kontrol edin.
5. Geçici/yüzer tesis projelerinde de izin analizini yapın.
6. Gemi kabulünü izin yürürlük tarihinden önce başlatmayın.
7. Şirket birleşmesi veya devirde izin sürekliliğini planlayın.
8. İş emirleriyle izin sahibini periyodik karşılaştırın.
9. İzinsiz durum tespitinde yeni işi durdurun.
10. Devam eden gemiler için güvenli çıkış planı oluşturun.
11. Sonradan izin alındığında geçmiş dönemi ayrı kaydedin.
12. Denetim dosyasında izin, şirket ve proje kayıtlarını birlikte saklayın.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İzin belgesiz tersane işletme cezası 2026’da kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili fiilde 165.000 TL’den 950.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Belediye ruhsatı tersane işletme izni yerine geçer mi?

Hayır. Denizcilik mevzuatındaki özel işletme izni ayrı hukuki işlemdir.

3. İzin başvurusu yapıldıysa gemi kabul edilebilir mi?

Açık geçici yetki bulunmadıkça nihai izin alınmadan izin gerektiren faaliyete başlanmamalıdır.

4. Başka grup şirketinin izin belgesi kullanılabilir mi?

Hayır. İzin ilgili tüzel kişi ve faaliyet kapsamına bağlıdır.

5. Kiralık tersane sahasında faaliyet mümkün mü?

Özel hukuk kira ilişkisi mümkündür; ancak fiilî işletmecinin kamu izinleri ayrıca değerlendirilmelidir.

6. Geçici proje için izin gerekmez mi?

Faaliyetin kısa süreli olması özel izin gereğini otomatik kaldırmaz.

7. Sonradan izin almak cezayı kaldırır mı?

Hayır. Sonraki izin gelecekteki faaliyet için geçerlidir; geçmiş dönem ayrı değerlendirilir.

8. Ceza neden 165.000–950.000 TL arasında?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. Geçerli izni olup kapsamı aşan tesis de bu cezayı mı alır?

Hayır. İzin kapsamına aykırılık için ayrı 60.000–600.000 TL yaptırım grubu bulunur.

10. Fiilî işletmeci nasıl belirlenir?

Gemi kabulü, personel, fatura, iş emri ve operasyon yönetimi gibi somut kayıtlar incelenir.

11. Faaliyet durdurulursa müşteri sözleşmeleri ne olur?

İdari uyum sağlanırken müşterilere karşı sözleşmesel yükümlülükler ayrıca yönetilmelidir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; ceza aralığında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili içerikler: tersane işletme izni kapsam cezası, gemi teknik sörvey cezası.