AB GPSR 2026: Online Ürün Satışında Sorumlu Kişi ve İlan Bilgileri
| GPSR başlığı | 2026 kuralı |
|---|---|
| Uygulama tarihi | 13 Aralık 2024 |
| AB dışı üretici | AB’de yerleşik sorumlu ekonomik işletmeci gerekir |
| Online teklif | Üretici + gerekiyorsa sorumlu kişi + ürün kimliği + uyarı bilgileri |
| Kaza bildirimi | Safety Business Gateway üzerinden gecikmeksizin |
| Geri çağırma | Tüketiciye doğrudan ve etkili bildirim; standart geri çağırma duyurusu |
GPSR ne zamandan beri uygulanıyor?
Regulation (EU) 2023/988, eski 2001/95/EC Genel Ürün Güvenliği Direktifinin yerini aldı ve 13 Aralık 2024’ten itibaren uygulanmaya başladı. Resmî metin EUR-Lex üzerinden; Avrupa Komisyonunun güncel bilgi sayfası ise European Commission – GPSR üzerinden incelenebilir.
GPSR, AB’de tüketicilere sunulan ürünlerin genel güvenlik çerçevesini modernleştirir. Fiziksel mağaza ile çevrim içi satış arasındaki farkı azaltır; online ilan aşamasında güvenlik ve sorumlu kişi bilgilerinin görünmesini zorunlu kılar.
Hangi ürünler GPSR kapsamında?
GPSR genel tüketici ürünlerine uygulanır. Ürün başka bir AB mevzuatıyla özel güvenlik şartlarına tabi olsa bile GPSR’nin düzenlenmemiş alanları, geri çağırma, Safety Gate ve çevrim içi satış gibi belirli hükümleri ayrıca gündeme gelebilir. İlaç, gıda ve yem gibi Tüzükte kapsam dışında bırakılan ürünler bakımından özel mevzuat uygulanır.
Ürün kullanılmış, onarılmış veya yenilenmiş olabilir; tüketiciye ticari faaliyet kapsamında sunulması halinde GPSR değerlendirmesi gerekebilir. “Profesyonel ürün” etiketi tek başına kapsam dışı sonucu yaratmaz; makul öngörülebilir koşullarda tüketici tarafından kullanılma ihtimali de dikkate alınır.
AB’de sorumlu kişi zorunluluğu nedir?
GPSR m.16, kapsamındaki bir ürünün AB pazarına ancak AB’de yerleşik bir ekonomik işletmecinin ürün bakımından sorumluluk üstlenmesi halinde sunulmasını öngörür. Bu sorumlu işletmeci, somut zincire göre AB’deki üretici, ithalatçı, yetkili temsilci veya belirli durumlarda fulfilment service provider olabilir.
Türkiye’deki üretici AB dışında olduğundan, ürünün AB’ye doğrudan tüketiciye e-ticaret yoluyla satılması sorumlu kişi ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Ürün ilanında ve ürün/ambalaj üzerinde gerekli sorumlu kişi bilgileri yer almalıdır.
Sorumlu kişi yalnız adını etikete yazdıran pasif aracı değildir. Teknik belgelerin ve güvenlik bilgilerinin yetkili otoriteye sunulabilmesi, düzeltici tedbirlerde işbirliği ve ürün güvenliği iletişimi bakımından işlevsel bir role sahiptir.
Online ürün ilanında hangi bilgiler zorunlu?
GPSR m.19 mesafeli satış teklifleri için özel bilgi yükümlülüğü getirir. Ürün çevrim içi veya başka bir uzaktan satış yöntemiyle sunuluyorsa teklif üzerinde en az üreticinin adı, tescilli ticari adı veya markası ile posta ve elektronik adresi bulunmalıdır.
Üretici AB dışında yerleşikse, AB’deki sorumlu kişinin adı ile posta ve elektronik adresi ayrıca gösterilir. Bunun yanında ürünün tanımlanmasını sağlayan resim, ürün tipi ve diğer tanımlayıcı bilgiler ile uygulanabilir uyarılar/güvenlik bilgileri tüketicinin kolayca anlayacağı dilde açık ve görünür olmalıdır.
Bu nedenle yalnız ürün sayfasının altındaki genel “yasal bilgiler” linkine sorumlu kişi adı koymak yeterli olmayabilir. Zorunlu unsurlar ürün teklifinin parçası olarak tüketicinin satın alma kararı öncesinde görünmelidir.
Üreticinin temel GPSR yükümlülükleri nelerdir?
Üretici piyasaya yalnız güvenli ürün sunmalıdır. Ürün güvenliği değerlendirmesinde ürünün özellikleri, bileşimi, ambalajı, montajı, bakım talimatı, diğer ürünlerle etkileşimi, hedef tüketiciler ve özellikle çocuklar, yaşlılar veya engelliler gibi kırılgan gruplar dikkate alınır.
Üretici iç risk analizi yapmalı ve teknik dokümantasyon hazırlamalıdır. Ürünün tipi/seri/parti numarası veya eşdeğer tanımlayıcısı ürün üzerinde; mümkün değilse ambalajda veya eşlik eden belgede bulunmalıdır. Üretici adı ve iletişim adresleri de mevzuata uygun şekilde gösterilir.
Ürünün tehlikeli olduğu anlaşılırsa üretici piyasadan çekme, geri çağırma, yetkili makama bildirim ve tüketiciyi bilgilendirme gibi düzeltici tedbirleri gecikmeden uygulamalıdır.
AB ithalatçısı ve distribütörü neyi kontrol etmeli?
İthalatçı, AB dışından gelen ürünün üreticisinin risk analizi/teknik dokümantasyon yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ürün kimlik bilgilerinin ve gerekli uyarıların bulunduğunu kontrol eder. Uygunsuz veya tehlikeli olduğuna inanmak için nedeni varsa ürünü piyasaya sunmamalıdır.
Distribütör de ürün üzerindeki üretici/ithalatçı bilgileri, tanımlama, uyarı ve eşlik eden belgeleri özenle kontrol eder. Depolama ve taşıma koşulları ürünün güvenliğini tehlikeye atmamalıdır.
Türk ihracatçı, AB müşterisinin bu kontrolü yapabilmesi için teknik dosya, test raporu, risk değerlendirmesi ve etiket/ambalaj örneğini satış öncesinde paylaşmalıdır.
GPSR ürün izlenebilirliğini nasıl düzenliyor?
Ekonomik işletmeciler, ürünün hangi tedarikçiden alındığını ve kime verildiğini belirlemeye yarayan bilgileri yetkili otoriteye sağlayabilmelidir. Ürün, parti veya seri tanımlayıcılarının fatura ve depo kayıtlarıyla eşleşmesi geri çağırmanın kapsamını doğru belirlemek için kritik önem taşır.
Teknik dosyada test edilen numune ile piyasadaki ürünün aynı ürün revizyonu olması gerekir. Hammadde, üretim yeri veya kritik bileşen değiştiğinde eski test raporunun otomatik olarak geçerli kabul edilmesi risklidir.
Ürün kazası nasıl bildirilir?
Üretici, piyasaya arz ettiği ürünün neden olduğu ciddi kaza hakkında bilgi edindiğinde olayı ilgili üye devlet yetkili makamına Safety Business Gateway üzerinden gecikmeksizin bildirmelidir. Ölüm veya sağlığa ciddi etki doğuran kazalar bu mekanizmanın temel konusudur.
İthalatçı veya distribütör kaza bilgisi alırsa bunu üreticiye iletir; tarafların yükümlülükleri somut role göre uygulanır. Şirketin müşteri destek ekibi, “şikâyet” olarak kaydedilen olayın aynı zamanda GPSR kaza bildirimi gerektirip gerektirmediğini değerlendirecek prosedüre sahip olmalıdır.
Geri çağırmada tüketici nasıl bilgilendirilir?
Tehlikeli ürünün geri çağrılması gerekiyorsa tüketiciye açık, anlaşılır ve hızlı bilgi verilmelidir. GPSR standartlaştırılmış geri çağırma duyurusu ve tüketicinin doğrudan bilgilendirilmesi yaklaşımını güçlendirir.
İşletme müşterinin iletişim bilgisine sahipse gizlilik mevzuatına uygun biçimde doğrudan iletişim kurulması gerekebilir. Geri çağırma çözümü tüketici bakımından etkili olmalı; ürünün niteliğine göre onarım, değiştirme veya geri ödeme seçenekleri gündeme gelebilir.
Online pazaryerlerinin GPSR yükümlülükleri nelerdir?
Online marketplace sağlayıcıları Safety Gate Portal’a kayıt, yetkili makamlarla iletişim için tek temas noktası, tehlikeli ürün bildirimlerini işleme ve otorite emirlerine uyma gibi özel yükümlülüklere tabidir. Üçüncü taraf satıcıların listelediği ürünler bakımından ürün güvenliği ihbar ve kaldırma süreçleri kurmalıdırlar.
Türk satıcının pazaryerinde hesap açmış olması kendi ürün bilgi ve güvenlik yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Platformun alanları eksikse satıcı, ürün teklifinin GPSR m.19 bilgilerini tam göstermesini sağlamalıdır.
Türk ihracatçının sözleşmesinde hangi GPSR maddeleri bulunmalı?
- AB’de sorumlu ekonomik işletmecinin kim olduğunu açıkça belirleyin.
- Teknik dosya ve test raporlarının teslim formatını düzenleyin.
- Online ürün ilanındaki zorunlu bilgileri kimin gireceğini yazın.
- Ürün veya ambalaj değişikliğinde yeniden uygunluk kontrolünü düzenleyin.
- Kaza bilgisinin taraflar arasında kaç saat içinde iletileceğini belirleyin.
- Safety Business Gateway bildiriminden kimin sorumlu olduğunu açıklayın.
- Geri çağırma, ürün çekme ve tüketici iletişim maliyetlerini dağıtın.
- Ürün izlenebilirliği ve parti kayıtlarını saklama yükümlülüğünü belirleyin.
- Yetkili otorite bilgi talebine karşı işbirliği maddesi ekleyin.
AB’ye dijital unsur içeren ürün satılıyorsa GPSR’ye ek olarak Cyber Resilience Act; ambalaj için PPWR; bağlı ürün verisi için Data Act ayrıca kontrol edilmelidir.
GPSR 2026 kontrol listesi
- Ürünün GPSR ve varsa sektörel AB mevzuatı kapsamını belirleyin.
- AB’de sorumlu kişi/ekonomik işletmeciyi sözleşmeyle belirleyin.
- Ürün risk analizi ve teknik dokümantasyonu güncel tutun.
- Ürün/ambalaj üzerinde model, seri veya parti tanımlayıcısını gösterin.
- Üretici ve AB sorumlu kişinin gerekli iletişim bilgilerini ekleyin.
- Online ürün ilanına GPSR m.19 bilgilerinin tamamını koyun.
- Uyarı ve güvenlik bilgilerini satış yapılan ülkenin tüketicisinin anlayacağı dilde hazırlayın.
- Kaza bildirimi ve geri çağırma prosedürünü yazılı hale getirin.
- Safety Business Gateway sorumlusunu belirleyin.
- Pazaryeri ürün sayfalarını düzenli denetleyin.
Sık sorulan sorular
GPSR ne zamandan beri uygulanıyor?
13 Aralık 2024’ten beri uygulanıyor.
Türk üreticinin AB’de sorumlu kişi bulması gerekir mi?
GPSR kapsamındaki ürün AB pazarına sunulacaksa AB’de yerleşik sorumlu ekonomik işletmeci bulunmalıdır. Bunun kim olacağı tedarik zincirine göre belirlenir.
Amazon veya başka pazaryerinde sorumlu kişi bilgisi yazılmalı mı?
Mesafeli satış teklifinde, AB dışı üretici varsa sorumlu kişinin adı ile posta ve elektronik adresi açıkça gösterilmelidir.
Online ilanda yalnız ürün fotoğrafı yeterli mi?
Hayır. Üretici/sorumlu kişi bilgileri, ürün kimliği ve uygulanabilir uyarı/güvenlik bilgileri de bulunmalıdır.
CE işareti varsa GPSR kontrolü gereksiz mi?
Hayır. Özel harmonizasyon mevzuatı bulunan üründe GPSR’nin uygulanabilir hükümleri ve çevrim içi satış/geri çağırma gibi alanlar ayrıca değerlendirilebilir.
Ürün kazası nereye bildirilir?
Uygulanabilir durumda Safety Business Gateway üzerinden ilgili AB yetkili makamına bildirim yapılır.
Pazaryeri bütün sorumluluğu üstlenir mi?
Hayır. Pazaryerinin kendi yükümlülükleri vardır; satıcı, üretici ve ithalatçının GPSR sorumlulukları devam eder.
Uyarılar Türkçe olabilir mi?
AB’de ürünün sunulduğu üye devlette tüketicinin kolayca anlayacağı dil veya diller kullanılmalıdır. Yalnız Türkçe çoğu AB pazarı için yeterli olmayacaktır.
AB Data Act ile GPSR aynı şey mi?
Hayır. GPSR ürün güvenliğini, Data Act bağlı ürün verisine erişimi düzenler. Aynı akıllı ürün iki düzenlemeye birden tabi olabilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; ürün türü, sektörel mevzuat, AB ekonomik işletmeci rolü, satış ülkesi ve online ilan yapısı somut ürün bazında ayrıca incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
