Tersane İşletme İzni ve Kapsam Kurallarına Aykırılık Cezası 2026 | 60 Bin–600 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Tersane, tekne imal ve çekek yerlerinin işletme izin şartlarına ilişkin idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, izin belgesi bulunan tesisin yalnız bir defa belge almasını değil, faaliyet boyunca belge kapsamına ve teknik işletme koşullarına uygun kalmasını zorunlu tutar.

Tersane faaliyeti gemi inşa, bakım, onarım, tadilat, havuzlama, boya, kaynak, makine ve farklı ağır sanayi süreçlerini içerebilir. Tesisin fiziki alanı, kapasitesi ve faaliyet türü değiştiğinde kamu denetiminin de güncel bilgiye dayanması gerekir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Gemi teknik ölçüm faaliyetleri için Gemi Çelik Kalınlık Ölçümü ve Sualtı Sörveyi Cezası 2026; iş güvenliği bağlantılı tersane yükümlülükleri için bu kümede ayrıca hazırlanan ölçüm/belgelendirme rehberleri dikkate alınmalıdır.

Tersane İşletme İzni Nedir?

İşletme izni, tesisin belirli yerde ve belirli faaliyet kapsamıyla çalışmasına yönelik idari yetkilendirmedir. Tesisin unvanı, adresi, faaliyet türü, kapasitesi, teknik imkânları ve diğer şartları izin dosyasında tanımlanabilir.

İzin belgesinin bulunması, tesisin sınırsız biçimde her türlü gemi inşa veya onarım faaliyetini yapabileceği anlamına gelmez. Belge belirli faaliyet ve kapasiteyle sınırlıysa bunun dışına çıkmak ayrıca izin veya kapsam değişikliği gerektirebilir.

Tersanenin mülkiyet sahibi ile işletmeci şirket farklı olabilir. Kamu hukuku bakımından izin hangi tüzel kişi adına düzenlenmişse fiilî işletmeci ve belge sahibi arasındaki ilişki açık tutulmalıdır.

60.000–600.000 TL Ceza Hangi Durumda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili işletme izni/kapsam ihlalinde kanuni alt sınır 60.000 TL, üst sınır 600.000 TL‘dir. Geçerli izin bulunmasına rağmen izin kapsamının dışında faaliyet yürütülmesi, kapasite veya teknik şartların mevzuata aykırı değiştirilmesi, zorunlu güncellemenin yapılmaması veya izin şartlarının ihlal edilmesi bu yaptırım grubunda değerlendirilebilir.

Ceza miktarı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınarak belirlenir. Tek bir güncelleme eksikliği ile aylarca izin dışı ağır sanayi faaliyeti yürütülmesi aynı değildir.

Kararda tesisin hangi izin şartına tabi olduğu ve fiilen ne yaptığı gösterilmelidir. “Tesis izin kapsamına aykırı çalıştı” şeklindeki genel ifade yerine gemi tipi, iş türü, kapasite veya fiziki alan farkı somutlaştırılmalıdır.

İzinli Faaliyet Kapsamının Aşılması

Tesis yalnız bakım ve onarım için yetkili iken yeni gemi inşa faaliyetine başlamışsa veya belirli boy/kategori araçlara hizmet verebilirken daha farklı nitelikte gemi kabul etmişse kapsam sorunu doğabilir. Hangi sınırların hukuken bağlayıcı olduğu izin belgesi ve ilgili yönetmelikten belirlenir.

Şirketin müşterisiyle sözleşme imzalamış olması izin kapsamını genişletmez. Satış ekibi iş kabulünden önce projenin izin kapsamına uyduğunu teknik ve hukuk birimiyle doğrulamalıdır.

İzin dışı faaliyet fark edildiğinde yeni iş başlatılmamalı ve devam eden projenin güvenli biçimde nasıl durdurulacağı veya izin kapsamına alınacağı planlanmalıdır.

Kapasite ve Tesis Alanı Değişiklikleri

Tersane kapasitesi havuz, kızak, çekek alanı, vinç, üretim holü, rıhtım veya başka teknik altyapı yatırımlarıyla değişebilir. Kapasite artışı işletme izninde güncelleme veya yeni onay gerektiriyorsa yatırım devreye alınmadan bu işlem tamamlanmalıdır.

Tesis sınırının komşu alana genişletilmesi veya kiralanan yeni bölümde üretime başlanması yalnız kira sözleşmesiyle mümkün olmaz. Yeni alanın tersane faaliyet izinleri, imar, kıyı ve diğer teknik düzenlemeler bakımından uygunluğu kontrol edilmelidir.

Geçici proje alanı adı altında sürekli üretim yapılması da fiilî faaliyet üzerinden değerlendirilir.

Yeni Havuz, Kızak veya Çekek Alanı

Yeni kuru havuz veya yüzer havuz devreye alınması, çekek/kızak kapasitesinin değiştirilmesi tesisin işletme şartlarını doğrudan etkileyebilir. Yapısal ve operasyonel güvenlik kontrolleri tamamlanmadan ticari kullanıma başlanmamalıdır.

İlk gemi kabulünden önce ilgili teknik belgeler, izin güncellemesi, iş güvenliği planı ve acil durum düzeni tamamlanmalıdır. “Deneme operasyonu” adı altında ücretli ve tam ölçekli faaliyet yürütmek izin şartını aşabilir.

Yeni ekipman mevcut tesisin izin kapsamına otomatik dahil olmayabilir. Resmî onay veya bildirim gereği önceden kontrol edilmelidir.

Gemi Tipi ve İş Türü Değişikliği

Tersanenin ticari gemilerden yatlara, çelik gemiden kompozit tekneye, bakım-onarımdan yeni inşaya veya gemi dönüşüm projelerine geçmesi teknik risk profilini değiştirebilir. Yangın, kimyasal, havalandırma ve personel uzmanlığı şartları da farklılaşır.

Yeni faaliyete uygun ekipman bulunması tek başına kamu izninin yeterli olduğu anlamına gelmez. Tesis, iş kabul sistemine “izin kapsamı kontrolü” adımı eklemelidir.

Projede iş türü sonradan büyürse, örneğin küçük onarım kapsamındaki sözleşme büyük yapısal dönüşüme evrilirse izin şartları yeniden değerlendirilmelidir.

Alt Yüklenici ve Saha Paylaşımı

Tersaneler kaynak, boya, elektrik, izolasyon ve farklı alanlarda alt yükleniciler kullanabilir. Alt yüklenici kullanılması tesis işletmecisinin kamu hukuku sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Başka şirketin tersane sahasında bağımsız üretim alanı kullanması durumunda kimin hangi işletme iznine dayandığı açık olmalıdır. Saha kiralama sözleşmesi, kiracıya otomatik tersane işletme yetkisi vermez.

Alt yüklenicilerin personel, ekipman ve güvenlik kuralları ana tesis sistemine entegre edilmelidir. Yetkisiz faaliyet alt yüklenici adı altında gizlenmemelidir.

İzin Belgesi Güncelleme Yükümlülüğü

Şirket unvanı, tüzel kişilik, adres, tesis sınırı, faaliyet alanı veya önemli teknik kapasite değişiklikleri izin belgesinin güncellenmesini gerektirebilir. Hangi değişiklikte ön izin, hangisinde bildirim gerektiği özel mevzuata göre belirlenir.

Birleşme veya bölünmede eski şirkete ait izin yeni tüzel kişilik tarafından otomatik kullanılamaz. Devir planında işletme izin sürekliliği ayrı iş kalemi olarak ele alınmalıdır.

Elektronik ve fiziksel izin belgeleri arasında farklılık varsa resmî kayıt doğrulanmalı ve güncel belge tesis dosyasında tutulmalıdır.

Faaliyet Askısı ve Düzeltici İşlem

İzin şartı ihlali tespit edildiğinde ilgili makam faaliyetin belirli kısmının durdurulması veya eksikliğin giderilmesi yönünde işlem tesis edebilir. İşletme yalnız idari para cezasını ödemekle yetinmemeli, uygunsuzluğun kaynağını ortadan kaldırmalıdır.

Askıya alınan faaliyet resmî olarak yeniden izin verilmeden başlatılmamalıdır. Şirketin iç denetimde “düzeldi” kararı kamu kararının yerine geçmez.

Düzeltici faaliyet dosyasında teknik rapor, fotoğraf, izin başvurusu, eğitim ve yeni prosedürler saklanmalıdır.

Hiç İşletme İzni Olmamasıyla Farkı

Bu yazının konusu, esasen izin belgesi bulunan tesisin kapsam veya işletme şartına aykırı çalışmasıdır. Tesisin hiç işletme izin belgesi bulunmaması daha ağır ve ayrı bir yaptırım grubuna girer; o fiil için 165.000–950.000 TL ceza öngörülen ayrı düzenleme uygulanır.

Bu nedenle yaptırım kararında önce izin belgesinin varlığı ve geçerliliği belirlenmelidir. Süresi dolmuş veya iptal edilmiş belgenin hukuken hiç geçerli izin sayılıp sayılmadığı somut mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Yanlış yaptırım bendinin seçilmesi ceza tutarını ve savunma stratejisini doğrudan etkiler.

Denetimde Hangi Kayıtlar İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak tesisin denetim tarihinde geçerli bir işletme izni bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. İkinci olarak belgenin kapsamı ile fiilî faaliyet karşılaştırılmalıdır. Üçüncü olarak fiilin 60.000–600.000 TL’lik kapsam ihlaline mi yoksa tamamen izinsiz tesis cezasına mı girdiği ayrılmalıdır.

Ceza miktarı 5326 m.17/2 ölçütlerine göre gerekçelendirilmelidir. İzin kapsamı dışına çıkan faaliyetin süresi, hacmi ve güvenliğe etkisi kararda görünmelidir.

Tebliğ tarihi, izin değişikliği başvuruları ve denetim delilleri ayrıca kontrol edilmelidir. Sonradan alınan kapsam onayı geçmiş ihlali otomatik olarak kaldırmaz.

Tersaneler İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. İşletme izin belgesinin güncel kapsamını merkezi kayıt altında tutun.
2. Her yeni projede izin kapsamı kontrolü yapın.
3. Kapasite artışından önce gerekli güncellemeyi tamamlayın.
4. Yeni havuz/kızak devreye almadan izin durumunu doğrulayın.
5. Tesis genişlemesinde yeni alanın idari statüsünü kontrol edin.
6. Alt yüklenicileri ana tesis uyum sistemine dahil edin.
7. Şirket birleşmesi veya unvan değişikliğinde izinleri güncelleyin.
8. İş türü büyüdüğünde kapsamı yeniden değerlendirin.
9. Askıya alınan faaliyeti resmî onay olmadan başlatmayın.
10. İş emirlerini izin kapsamıyla periyodik çapraz kontrol edin.
11. Denetim kararında doğru yaptırım bendini doğrulayın.
12. İzin, yerleşim, teknik kapasite ve proje kayıtlarını birlikte saklayın.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Tersane işletme izni kapsamına aykırılık cezası kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili ihlalde 60.000 TL’den 600.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Bu ceza hiç izin belgesi olmayan tesis için mi?

Hayır. Hiç işletme izni olmayan tesis için kanunda ayrı ve daha yüksek yaptırım grubu vardır.

3. Yeni havuz açmak izin güncellemesi gerektirir mi?

Faaliyet veya kapasite kapsamını değiştiriyorsa ilgili mevzuata göre güncelleme/onay gereği kontrol edilmelidir.

4. Alt yüklenici kullanmak sorumluluğu kaldırır mı?

Hayır. Tesis işletmecisinin kamu hukuku ve saha gözetim sorumluluğu devam eder.

5. İzinli tersanede farklı gemi tipi onarılabilir mi?

Belge kapsamı ve teknik şartlar izin veriyorsa; aksi hâlde kapsam değişikliği gerekir.

6. Başvuru yapılmışsa yeni faaliyet hemen başlayabilir mi?

Açık mevzuat veya izin olmadan başvurunun kendisi faaliyete başlama yetkisi vermez.

7. Şirket unvanı değişince belge geçerli kalır mı?

İlgili idari kayıt güncellenmelidir; tüzel kişilik değişmişse ayrıca yeni yetki gerekebilir.

8. Ceza neden 60.000–600.000 TL arasında?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. Düzeltici faaliyet cezayı kaldırır mı?

Hayır. Düzeltme gelecekteki uyumu sağlar; geçmiş ihlal ayrıca değerlendirilir.

10. İşletme izni askıya alınırsa faaliyet devam eder mi?

Askı kararının kapsamına aykırı faaliyet yürütülmemelidir.

11. Tersane sahasının bir bölümü kiralanabilir mi?

Özel hukuk bakımından mümkün olabilir; ancak kiracının fiilî faaliyeti için gereken kamu izinleri ayrıca kontrol edilir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; ceza aralığında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili içerikler: gemi teknik sörvey cezası, SOLAS/ISPS liman güvenliği cezası.