Borsa İstanbul’da İşlem Yetkisi Verilen Kuruluş Nasıl Temsil Edilir? m.7 | 2026
Borsa İstanbul’da temsilin hukuki çerçevesi nedir?
Borsa İstanbul’da işlem yapma yetkisi bir tüzel kişiye veya mevzuatın izin verdiği kuruluşa verilmiş olsa da, Borsa ve takas-saklama süreçlerindeki fiili işlemler gerçek kişiler eliyle yürütülür. Yönetmelik m.7 bu nedenle “temsilci” statüsünü ayrıca düzenler. İşlem yapma yetkisi verilenler, kendilerini temsil edecek kişileri Borsaya bildirir; bu bildirim Borsanın belirlediği şekil ve şartlara uygun temsil belgeleriyle yapılır.
Temsil ilişkisi yalnız şirketler hukukundaki genel imza yetkisine indirgenemez. Bir kişinin şirket adına ticari sözleşme imzalama yetkisinin bulunması, Borsa nezdinde otomatik olarak temsilci olduğu anlamına gelmez. Borsa temsilciliği; ilgili piyasa veya sistem bakımından, Borsa düzenlemeleriyle belirlenen nitelik ve bildirim şartlarına bağlı özel bir statüdür.
İşlem yapma yetkisinin nasıl alındığına ilişkin temel süreç için Yönetmelik m.5 rehberimize bakılabilir. m.5 kuruluşun işlem yapma yetkisini; m.7 ise bu yetkinin gerçek kişiler eliyle Borsa nezdinde nasıl temsil edileceğini düzenler.
Temsil belgesi neden zorunludur?
Yönetmelik m.7, temsil belgesinin şeklini ve şartlarını doğrudan sabit bir form olarak saymak yerine bunların Borsa tarafından belirlenmesini öngörür. Bunun sonucu, işlem yapma yetkisi verilen kuruluşun kendi hazırladığı genel vekâletnameyi tek başına yeterli kabul etmemesi gerektiğidir. Borsa tarafından güncel olarak istenen temsil belgesi, yetki kapsamı ve bildirim yöntemi esas alınmalıdır.
Temsil belgesi, hem Borsa açısından yetkili kişinin kim olduğunu tespit eder hem de işlem güvenliği bakımından sorumluluk sınırını belirler. Emir ileten, sisteme erişen, takas veya saklama sürecinde kurum adına hareket eden kişinin yetkisi açık olmalıdır. Yetkisiz veya yetkisi sona ermiş bir kişinin sistem erişimine devam etmesi, hem operasyonel hem hukuki risk yaratır.
Belgede temsilcinin kimlik bilgileri, görev veya unvanı, hangi kapsamda temsil yetkisi bulunduğu, yetkinin başlangıç ve gerekiyorsa bitiş tarihi ile kurum adına bildirimi yapan yetkili kişilerin imza ve onayları güncel Borsa prosedürüne göre düzenlenmelidir. Borsanın form veya elektronik bildirim usulü öngördüğü durumda bu usul izlenir.
Borsa temsilcisinde aranacak şartları kim belirler?
Yönetmelik m.7 açıkça, temsilcilerde aranacak şart ve niteliklerin Genel Müdür tarafından belirleneceğini düzenler. Bu yetki, Borsa bünyesindeki piyasa, pazar, platform ve sistemlerin farklı teknik ve hukuki özelliklere sahip olmasına imkân verecek biçimde kurulmuştur. Genel Müdür her işlem ortamı için ayrı usul ve esas belirleyebilir.
Bu nedenle “Borsa temsilcisi olmak için tek ve değişmez şart listesi vardır” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir. Güncel düzenlemede hangi eğitim, lisans, tecrübe, teknik yetkinlik veya kurum içi görevin arandığı ilgili piyasanın Borsa düzenlemelerinden kontrol edilmelidir. Yönetmeliğin m.7’si, esas yetkinin kimde olduğunu belirler; ayrıntıların Borsa düzenlemelerine bırakıldığını açıklar.
Temsilci seçilirken yalnız asgari şekil şartlarının sağlanması yeterli görülmemelidir. Kişinin erişeceği sistem, göndereceği emir türleri, göreceği müşteri bilgileri, takas ve saklama süreçlerindeki rolü, iç kontrol sorumluluğu ve yedek temsil düzeni kurum tarafından ayrı ayrı belirlenmelidir.
Temsilcinin durumunda değişiklik olursa Borsaya bildirim gerekir mi?
Evet. m.7, temsilcilerin durumlarında meydana gelen değişikliklerin bildirim esaslarının Genel Müdür tarafından belirleneceğini söyler. Bunun yanında Yönetmeliğin 8. maddesi, işlem yapma yetkisi verilen kuruluşların temsilcilerinin yetkilerinde meydana gelen değişiklikleri gerçekleştiği tarihte Borsaya bildirmesini bir yükümlülük olarak düzenler.
Bu nedenle temsilcinin görevden ayrılması, temsil kapsamının genişlemesi veya daralması, erişim yetkisinin değişmesi ya da temsil statüsünü etkileyen başka bir gelişme olduğunda kurum yalnız iç insan kaynakları kaydını güncellemekle yetinmemelidir. Borsa bildirim yükümlülüğü ve teknik erişim iptali aynı süreç içinde tamamlanmalıdır.
Özellikle işten ayrılan temsilcinin kullanıcı hesabının açık kalması ciddi bir risk alanıdır. Hukuki bildirim yapılmış fakat sistem erişimi kapatılmamışsa operasyonel risk devam eder; teknik erişim kapatılmış fakat Borsa kayıtlarındaki temsil durumu güncellenmemişse de kayıt uyumsuzluğu oluşur. Kurumun insan kaynakları, bilgi teknolojileri, uyum ve hukuk birimleri arasında tetikleyici bir iş akışı kurulması gerekir.
Borsa temsilcisinin yetkisinin sınırı nasıl belirlenir?
Temsilcinin yetkisi, işlem yapma yetkisi verilen kuruluşun sahip olduğu yetkiden daha geniş olamaz. Kuruluş belirli bir piyasa veya sistemde işlem yapma yetkisine sahipse temsilci de yalnız kendisine tanımlanan ve kuruluşun yetkisi içinde kalan işlemleri yapabilir. Kuruluşun yetkisi dışında kalan bir piyasa bakımından temsil belgesi düzenlenmesi hukuki bir işlem yetkisi yaratmaz.
Ayrıca temsilci m.9’daki kişisel yükümlülüklere de tabidir. İyi niyet ve dürüstlük kurallarına uygun davranmak, sermaye piyasası mevzuatına ve Borsa düzenlemelerine uymak, Borsa görevlilerinin istediği bilgi ve belgeleri vermek ve gerekli yardım ile kolaylığı göstermek zorundadır. Bu yüzden temsil yetkisi yalnız teknik erişim hakkı değildir; kişisel uyum ve disiplin sorumluluğu da doğurur.
Şirket içindeki temsil ve imza yapısının genel esasları açısından şirketler hukuku rehberimiz, Borsa işlemlerindeki sözleşmesel ve kurumsal sorumluluklar için ticari sözleşmeler hukuku sayfamız tamamlayıcıdır.
Temsilci yönetiminde hangi iç kontrol sistemi kurulmalıdır?
Sağlıklı bir temsilci yönetimi için ilk adım güncel bir “Borsa temsilci envanteri” tutmaktır. Bu envanterde temsilcinin adı, görevi, hangi piyasa veya sistemlerde yetkili olduğu, yetki başlangıç tarihi, kullanılan kullanıcı hesabı, varsa lisans ve sertifika bilgileri, temsil belgesinin tarihi ve durum değişikliği kayıtları yer almalıdır.
İkinci adım görevlerin ayrılığıdır. Emir girişi, onay, risk kontrolü, takas ve muhasebe fonksiyonlarının tamamının tek kişide birleşmesi operasyonel riski artırabilir. Borsa ve sermaye piyasası düzenlemeleri ile kurumun faaliyet ölçeği dikkate alınarak kontrol noktaları oluşturulmalıdır. Yetki profilleri “ihtiyaç kadar erişim” yaklaşımıyla tanımlanmalıdır.
Üçüncü adım periyodik yetki kontrolüdür. Temsilci hâlen kurumda mı, görev tanımı aynı mı, Borsa nezdindeki temsil kapsamı kurum içindeki görevle uyumlu mu, sistem hesabı kullanılmaya devam ediyor mu soruları düzenli olarak kontrol edilmelidir. Kullanılmayan veya görevi sona eren hesaplar kapatılmalı; değişiklikler Borsaya gereken biçimde bildirilmelidir.
Dördüncü adım kayıt güvenliğidir. Temsil belgesinin imzalı nüshası, Borsaya gönderim kanıtı, Borsanın kabul veya kayıt bildirimi, erişim açılış ve kapanış kayıtları, görev değişikliği belgeleri ve iç onaylar birlikte saklanmalıdır. Bir uyuşmazlıkta “bu emir kim tarafından ve hangi yetkiye dayanarak verildi?” sorusunun cevabı bu kayıtlarla ispatlanır.
Temsilcinin kişisel sorumluluğu ile kuruluşun sorumluluğu nasıl ayrılır?
Borsa temsilcisi kurum adına hareket eder; ancak Yönetmelik temsilcinin kişisel yükümlülüklerini ayrıca düzenlediği için sorumluluk yalnız tüzel kişiye ait değildir. Temsilcinin mevzuata aykırı eylemi, olayın niteliğine göre temsilci bakımından disiplin sonucuna, kuruluş bakımından ise denetim, tedbir, tazminat veya başka hukuki sonuçlara yol açabilir.
Kuruluşun “çalışan yaptı” diyerek kendi iç kontrol sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırması mümkün değildir. Yönetmeliğin 8. maddesi, suiistimal ve yolsuzlukları önleyici denetim süreçlerinin kurulmasını, risk kontrollerinin yapılmasını ve çalışanların Borsa sistemlerini tehlikeye sokacak girişimlerinin engellenmesini işlem yapma yetkisi verilen kuruluşun yükümlülüğü olarak düzenler.
Öte yandan temsilcinin açıkça yetki sınırını aşması veya kişisel kusurlu davranışı da ayrıca değerlendirilir. İç yönergelerde temsil sınırlarının belirsiz olması hem kurum hem temsilci bakımından ispat sorununu büyütür. Bu nedenle görev tanımı, erişim profili ve Borsa bildirimlerinin aynı kapsamı göstermesi gerekir.
Yetkisiz temsilci tarafından emir iletilirse ne yapılmalıdır?
Yetkisiz erişim veya yetkisi sona ermiş kişinin emir ilettiğinin tespit edilmesi halinde ilk işlem, sistem erişimini derhal durdurmak ve olay kayıtlarını korumaktır. Emirlerin hangi kullanıcı hesabından, hangi saat ve IP/bağlantı üzerinden gönderildiği; kurum içi onay ve müşteri talimatı bulunup bulunmadığı; işlemin gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmelidir.
Daha sonra Borsa düzenlemelerinde öngörülen bildirim ve düzeltme usulleri kontrol edilir. Gerçekleşmiş bir işlem varsa yalnız kurum içi erişim iptali sorunu çözmez. İşlemin Borsa kaydı, takas durumu, müşteri hesabı ve varsa hata/iptal mekanizması ayrıca değerlendirilmelidir. Emirlerin veya işlemlerin Borsa tarafından iptaline ilişkin farklı sebepler m.33’te düzenlenir; güncel repo değişikliği için m.33/4 yazımıza bakılabilir.
Olayın temsilci değişikliğinin geç bildirilmesinden kaynaklanması halinde, temsilci yönetim süreci baştan gözden geçirilmelidir. Aynı hatanın tekrarlanmasını önlemek için işten ayrılma veya görev değişikliği kaydı, erişim sistemi ve Borsa bildirimi arasında otomatik veya zorunlu kontrol noktası kurulmalıdır.
Temsilci görevlendirme dosyasında bulunması gereken kayıtlar
Dosyada temsilcinin kimlik ve görev bilgileri, görev tanımı, kurum içi yetkilendirme kararı, Borsanın öngördüğü temsil belgesi, belgeyi imzalayan şirket yetkililerinin imza yetkisini gösteren kayıtlar, Borsaya gönderim kanıtı, temsilcinin kabul veya kayıt bilgileri, sistem erişim tanımları, eğitim/lisans belgeleri ve değişiklik kayıtları bulunmalıdır.
Temsilci ayrıldığında veya yetkisi değiştiğinde eski temsil belgesi silinmemeli; “sona ermiş” olarak arşivlenmelidir. Böylece geçmiş tarihli bir emrin o tarihte yetkili kişi tarafından verilip verilmediği sonradan ispatlanabilir. Elektronik erişim logları da aynı saklama politikasına bağlanmalıdır.
2026 temsilci uyum kontrol listesi
Kuruluşlar periyodik kontrolde şu sorulara kesin cevap verebilmelidir: Borsa nezdinde kayıtlı temsilciler kimlerdir? Her temsilcinin hangi piyasa, pazar, platform veya sistemde yetkisi vardır? Borsa kaydı ile kurum içi görev tanımı aynı mıdır? Kullanıcı hesapları aktif çalışanlarla eşleşiyor mu? Görevden ayrılan kişilerin erişimi aynı gün kapatılmış mıdır? Borsa bildirimleri zamanında yapılmış mıdır? Temsil belgelerinin güncel nüshaları saklanıyor mu?
Ayrıca yeni bir piyasa veya sistemde işlem yapma yetkisi alındığında mevcut temsil belgelerinin otomatik olarak o alanı kapsadığı varsayılmamalıdır. m.7’nin ikinci fıkrası her piyasa, pazar, platform ve sistem için ayrı usul ve esas belirlenmesine imkân verir. Yeni faaliyet başlarken temsilci şartları yeniden kontrol edilmelidir.
Borsa temsilcisi ile ticari temsilci arasındaki fark nedir?
Türk ticaret ve borçlar hukukunda bir şirket adına imza atmaya veya hukuki işlem yapmaya yetkili kişiler bulunabilir. Borsa temsilciliği ise bu genel temsil mekanizmasından farklı olarak, sermaye piyasası ve Borsa düzenlemeleri içinde tanımlanan özel bir statüdür. Ticaret sicilinde temsil yetkisi bulunan bir yönetici, Borsanın istediği temsil belgesi düzenlenmeden ve bildirim tamamlanmadan yalnız ticaret sicili kaydına dayanarak Borsa temsilcisi sıfatını kazanmış sayılmaz.
Tersine, Borsa temsilcisine tanımlanan teknik işlem yetkisi de kişiye şirketin bütün ticari işlemlerini yapma konusunda sınırsız imza yetkisi vermez. İki yetki alanı farklı kaynaklardan doğar ve farklı sınırlara sahiptir. Bu nedenle şirket içi yetki matrisi hazırlanırken şirketi genel temsil yetkisi, Borsa temsilciliği, emir iletim yetkisi, takas-saklama erişimi ve ödeme-onay yetkisi ayrı sütunlarda gösterilmelidir.
Temsilci değişikliğinde aynı gün yapılması gereken kontroller
Temsilcinin görevden ayrıldığı veya yetki kapsamının değiştiği gün, kurum en az dört paralel işlem yapmalıdır. İlk olarak insan kaynakları ve şirket içi yetki kayıtları güncellenir. İkinci olarak Borsa ve varsa takas-saklama sistemi erişimleri değiştirilir veya kapatılır. Üçüncü olarak Borsaya yapılması gereken temsilci değişikliği bildirimi ilgili usule uygun biçimde gerçekleştirilir. Dördüncü olarak açık emirler, devam eden işlemler veya temsilcinin sorumluluğunda bulunan bekleyen süreçler yeni yetkili kişiye kontrollü biçimde devredilir.
Bu adımların farklı günlerde ve birbirinden kopuk yürütülmesi yetkisi sona ermiş kullanıcıyla işlem, Borsa kaydında eski temsilci, sahipsiz açık emir veya kim tarafından gönderildiği belirsiz talimat gibi ciddi sorunlar doğurabilir. Özellikle elektronik işlem ortamında birkaç saatlik gecikme dahi yüksek işlem hacmi nedeniyle önemli bir operasyonel riske dönüşebilir.
Temsilci yetkisinin ispatında hangi deliller güçlüdür?
Bir işlem uyuşmazlığında yalnız temsilcinin kurum çalışanı olduğunun gösterilmesi yeterli olmayabilir. Temsil belgesi, Borsaya yapılan bildirim, Borsanın kayıt veya kabul cevabı, kullanıcı hesabının tanımlanma tarihi, yetki profili, emir logları, müşteri talimatı, kurum içi onay kayıtları ve erişim logları birlikte değerlendirilmelidir. Bu belgeler işlemin yapıldığı anda temsil yetkisinin mevcut olup olmadığını ortaya koyar.
Elektronik logların bütünlüğü de önemlidir. Kullanıcı adı paylaşımı, ortak hesap kullanımı veya birden fazla çalışanın aynı erişim bilgileriyle sisteme girmesi temsil ve ispat zincirini zayıflatır. Her temsilciye kişisel ve izlenebilir kullanıcı hesabı tanımlanması, güçlü kimlik doğrulama yöntemlerinin kullanılması ve erişim hareketlerinin tarih-saat bilgisiyle saklanması hukuki ispatı güçlendirir.
Temsilci yetkisi periyodik olarak nasıl denetlenir?
Kuruluş periyodik uyum kontrolünde Borsa kayıtlarındaki temsilci listesini insan kaynakları kayıtlarıyla karşılaştırmalıdır. Aktif olmayan personel, görev alanı değişen çalışan veya kullanılmayan kullanıcı hesabı tespit edilirse kayıtlar düzeltilmelidir. Yetki kapsamı ile fiili işlem davranışının uyumu da örneklem yoluyla kontrol edilebilir.
Ayrıca yeni Borsa düzenlemesi, yeni piyasa açılışı veya teknik sistem değişikliği sonrasında temsilci şartlarının değişip değişmediği kontrol edilmelidir. m.7 Genel Müdüre piyasa, pazar, platform ve sistem bazında ayrı usul ve esas belirleme yetkisi verdiği için önceki yıllardaki temsil koşullarının değişmeden devam ettiği varsayılmamalıdır. Denetim raporunda tespit edilen eksiklikler sorumlu birim, düzeltme tarihi ve kapanış kanıtıyla izlenmelidir.
Resmî kaynaklar
Güncel Yönetmelik ve Borsa alt düzenlemeleri için Borsa İstanbul Yönetmelikler, sermaye piyasası mevzuatı ve Kurul kararları için SPK, yürürlük kontrolü için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. İçerik 16 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
1. Borsa temsilcisi kimdir?
İşlem yapma yetkisi verilen kuruluşu Borsa veya takas ve saklama işlemlerinde temsil edebilen ve kurum adına belirli işlemleri yürüten kişidir.
2. Şirketin imza yetkilisi otomatik olarak Borsa temsilcisi olur mu?
Hayır. Borsa temsilciliği için Borsanın belirlediği temsil belgesi ve bildirim şartlarının yerine getirilmesi gerekir.
3. Temsil belgesinin şeklini kim belirler?
Yönetmelik m.7’ye göre temsil belgelerinin şekil ve şartlarını Borsa belirler.
4. Temsilcide aranacak nitelikleri kim belirler?
Temsilcilerde aranacak şart ve nitelikler Genel Müdür tarafından belirlenir.
5. Her piyasa için aynı temsil şartı mı geçerlidir?
Zorunlu değildir. Genel Müdür her piyasa, pazar, platform veya sistem için ayrı usul ve esas belirleyebilir.
6. Temsilcinin yetkisi değişirse bildirim gerekir mi?
Evet. Temsilci durumundaki ve yetkisindeki değişiklikler Borsa düzenlemelerine uygun şekilde bildirilmelidir.
7. Temsilci işten ayrıldığında sistem erişimi ne yapılmalıdır?
Yetki sona erdiğinde erişim derhal kapatılmalı, Borsa bildirimi tamamlanmalı ve işlem kayıtları arşivlenmelidir.
8. Temsilci mevzuata uymak zorunda mı?
Evet. Yönetmelik m.9 temsilciye iyi niyet, dürüstlük, mevzuata uyum ve Borsa görevlilerine bilgi-belge sağlama yükümlülükleri getirir.
9. Kuruluş temsilcinin hatasından tamamen kurtulur mu?
Hayır. Kuruluşun kendi iç kontrol, risk yönetimi ve gözetim yükümlülükleri devam eder; olayın niteliğine göre kurum ve temsilci ayrı ayrı sorumlulukla karşılaşabilir.
10. Eski temsil belgeleri saklanmalı mı?
Evet. Geçmiş işlemlerde yetki durumunu ispatlayabilmek için eski temsil belgeleri ve erişim kayıtları tarihçeli biçimde arşivlenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
