Finansal Kiralamada Mal Kaç Yıl İçinde Teslim Edilmeli? 6361 m.20’de İki Yıllık Süre | 2026

6361 m.20’deki İki Yıllık Süre Nedir?

6361 sayılı Kanun m.20 finansal kiralama bedelleri ve ödeme dönemlerini düzenlerken teslim için de açık bir kural getirir: sözleşmede aksi belirtilmediği takdirde, sözleşme konusu malın sözleşme tarihinden itibaren iki yıl içinde kiracıya teslim edilmesi gerekir. Bu hüküm, özellikle henüz üretilmemiş veya tedarik süreci uzun olan mallarda belirsizliğin sınırsız sürmesini önleyen bir çerçeve oluşturur.

Kanunun “aksi belirtilmediği takdirde” ifadesi önemlidir. Bu ifade, iki yıllık sürenin emredici ve değiştirilemez bir üst sınır olmadığını gösterir. Taraflar yatırımın niteliğine göre daha kısa veya daha uzun bir teslim süresi belirleyebilir. Ancak farklı süre, sözleşmede açık ve ispatlanabilir şekilde yer almalıdır.

İki yıllık kuralın varlığı, finansal kiralama sözleşmesinin imzalanmasıyla satıcı-üretici ilişkisinin önemsiz hale geldiği anlamına gelmez. Malın satın alınması, üretimi, ithalatı, teknik kabulü ve kiracıya fiziksel teslimi bir işlem zinciridir. Gecikmenin hangi halkada ortaya çıktığı, hukuki sorumluluğun tespitinde belirleyicidir.

İki Yıllık Süre Ne Zaman Başlar?

Kanun başlangıç anını açıkça “sözleşme tarihi” olarak belirler. Bu nedenle kural olarak süre, finansal kiralama sözleşmesinin kurulduğu tarihten itibaren hesaplanır. Satıcıyla daha sonra satın alma sözleşmesi yapılması veya üretimin ileride başlaması, sözleşmede farklı bir düzenleme yoksa kanuni başlangıç anını değiştirmez.

Uygulamada ana sözleşme ile ek finansman protokolü, sipariş formu veya değişiklik sözleşmesi farklı tarihler taşıyabilir. Hangi belgenin yeni bir finansal kiralama sözleşmesi, hangisinin mevcut sözleşmenin eki olduğu ayrıştırılmalıdır. Sürenin hesabı sırf son tarihli belgeye bakılarak yapılamaz.

Mal sonradan değiştirildiyse veya ek ekipman finansmanı yapıldıysa yeni mal bakımından ayrı bir sözleşme kurulup kurulmadığı da önemlidir. Tek sözleşmeye eklenen yeni bir mal ile baştan ayrı sözleşme konusu yapılan yatırım aynı süre hesabına tabi olmayabilir.

Taraflar İki Yıldan Farklı Teslim Süresi Kararlaştırabilir mi?

Evet. M.20’nin açık lafzı buna izin verir. Örneğin standart bir ticari araç için üç aylık, özel üretim fabrika hattı için on sekiz aylık, büyük ölçekli ve uzun imalat gerektiren ekipman için iki yılı aşan bir takvim kararlaştırılabilir. Burada önemli olan sürenin sözleşmede açık olması ve yatırımın gerçekçi üretim-teslim takvimiyle uyumlu bulunmasıdır.

“Makûl sürede teslim” gibi soyut ifadeler, özellikle milyonlarca liralık yatırımda yeterli açıklık sağlamaz. Mümkünse kesin tarih, değilse objektif olarak hesaplanabilir süre ve başlangıç olayı yazılmalıdır. Örneğin “üreticiye ilk avansın ödenmesini izleyen 240 gün” şeklindeki hüküm, başlangıç olayı da belgelenebildiğinde daha öngörülebilir bir düzen kurar.

Süre uzatılacaksa yazılı ek protokol yapılması önemlidir. Tarafların aylarca sessiz kalması veya e-postayla yeni tarih konuşması her zaman ana sözleşmedeki şekil ve değişiklik şartlarını karşılamayabilir. Uzatma belgesi; yeni teslim tarihini, ödeme planına etkisini ve gecikme dönemi risk paylaşımını göstermelidir.

Özel Üretim Makinelerde Teslim Süresi Nasıl Düzenlenmeli?

Özel üretim makinelerde sipariş, mühendislik tasarımı, malzeme tedariki, üretim, fabrika kabul testi, sevkiyat, montaj ve saha kabul testi gibi çok sayıda aşama bulunur. Teslim süresini yalnız “12 ay” yazmak, hangi aşamanın tamamlanmasıyla teslimin gerçekleştiğini açıklamayabilir.

Sözleşme dosyasında üretici teklifine bağlı kilometre taşları yer almalıdır. Tasarım onayı için kiracının vereceği süre, üreticinin imalat başlangıcı, FAT testi, sevk tarihi, gümrük işlemleri, montaj ve SAT testi ayrı ayrı yazılabilir. Böylece gecikmenin kiracı, kiralayan veya satıcıdan hangisinin kontrol alanında oluştuğu tespit edilebilir.

Teknik kabulün finansal teslimden farklı olup olmadığı da açıkça belirtilmelidir. Bazı yatırımlarda makine fiziksel olarak fabrikaya gelir fakat kurulum tamamlanmadan kullanıma hazır değildir. Tarafların “teslim” kavramına hangi olayı bağladığı; kira başlangıcı, sigorta riski ve ayıp bildirimi açısından doğrudan sonuç doğurur.

İthal Mallarda Gümrük veya Lojistik Gecikmesi Nasıl Değerlendirilir?

İthal finansal kiralama mallarında teslim takvimi yalnız üreticiye bağlı değildir. Yükleme, taşıma, gümrük beyannamesi, uygunluk kontrolleri, ithalat izinleri, liman işlemleri ve iç nakliye teslim süresini etkileyebilir. Bu nedenle sözleşme teslim yerini ve ithalat sürecinde hangi tarafın hangi işlemi üstlendiğini açıkça göstermelidir.

Gecikmenin “gümrükte bekleme” şeklinde genel ifade edilmesi yeterli değildir. Beklemenin eksik belge, mevzuata aykırı ürün, ithalat izni, finansal kiralama şirketinin ödeme gecikmesi veya taşıyıcının hatası nedeniyle oluşup oluşmadığı belirlenmelidir. Sorumluluk değerlendirmesi sebebe göre değişir.

Taraflar ithalat riskini düzenlerken döviz, navlun, demuraj, depolama ve sigorta masraflarının kimde kalacağını da yazmalıdır. Uzayan teslim süresi yalnız zaman kaybı değil, ek maliyet doğurur. Bu maliyetlerin sözleşmede açıkça paylaşılması uyuşmazlığı azaltır.

Kiralayanın Kusuru Teslimi Geciktirirse Ne Olur?

6361 sayılı Kanun m.25 bu konuda özel düzenleme içerir. Finansal kiralama konusu malın, kiralayanın finansal kiralama sözleşmesi kurulduktan sonra satıcıyla zamanında sözleşme yapmaması, gerekli ödemeyi zamanında gerçekleştirmemesi veya diğer kusur ve ihmali nedeniyle kiracıya teslim edilmemesi halinde Türk Borçlar Kanunu’nun m.123, 125 ve 126 hükümleri uygulanır.

Dolayısıyla finansal kiralama şirketinin satıcıya ödeme yapmayı geciktirmesi nedeniyle üretim başlamamışsa, konu yalnız m.20’deki iki yıllık süreye indirgenemez. Kiralayanın kusuru, temerrüt ve kiracının seçimlik hakları ayrıca incelenir. Kiracı teslim öncesinde finansal kiralama bedeli ödüyorsa bu ödemeler de hesaplaşmada önem taşır.

Kiralayanın kusurunu ortaya koymak için satıcı sipariş teyidi, banka transfer tarihi, akreditif belgeleri, e-postalar ve üretici yazışmaları incelenebilir. Kiralayanın yalnızca “üretici gecikti” demesi, gecikmenin gerçek nedenini ispatlamaya yetmeyebilir.

Gecikme Satıcıdan Kaynaklanıyorsa Kiracının Durumu Nedir?

Finansal kiralama işlemi çoğunlukla üçlü yapıdadır: kiracı malı seçer, kiralayan satın alır, satıcı veya üretici malı teslim eder. Satıcının üretimi geciktirmesi halinde finansal kiralama sözleşmesi ile satın alma ilişkisi birlikte incelenir. Kiracının satıcıya karşı hangi hakları doğrudan kullanabileceği, sözleşme hükümlerine ve hakların devrine göre belirlenir.

Satıcı gecikmesine karşı satın alma sözleşmesinde cezai şart, avans iadesi, ikame mal veya fesih düzenlemeleri bulunabilir. Finansal kiralama sözleşmesinde de bu hakların kiracı yararına nasıl kullanılacağı açıklanmalıdır. Aksi halde kiracı malı kullanamadığı halde ödeme planıyla, kiralayan ise satıcıyla ayrı uyuşmazlık yürütmek zorunda kalabilir.

Satıcının seçimi bizzat kiracı tarafından yapılmış olsa da kiralayanın m.25’te sayılan kendi yükümlülükleri ortadan kalkmaz. Aynı şekilde kiralayanın finansman rolü, satıcının sözleşmeye aykırı davranışını otomatik olarak üstlendiği anlamına gelmez. Somut sözleşme zinciri esas alınmalıdır.

Kiracının Teknik Değişiklik Talebi Teslim Süresini Etkiler mi?

Evet. Kiracı üretim başladıktan sonra kapasite, model, yazılım, aksesuar veya montaj şartını değiştirirse teslim takvimi uzayabilir. Bu durumda gecikmenin tamamını satıcıya veya kiralayana yüklemek doğru değildir. Değişiklik talebinin tarihi, kapsamı ve üretici tarafından bildirilen ek süre belgelendirilmelidir.

Önemli teknik değişiklikler yazılı değişiklik emri veya ek protokolle yapılmalıdır. Yeni teslim tarihi, ek maliyet, finansal kiralama bedeline etkisi ve mevcut ödemelerin durumu aynı belgede gösterilebilir. Böylece daha sonra eski teslim tarihine dayanılarak haksız gecikme iddiası doğması önlenir.

Kiracının onay vermesi gereken çizim veya numuneyi geciktirmesi de benzer şekilde değerlendirilir. Sözleşme, kiracının cevap vermesi gereken süreleri ve cevap verilmemesinin sonuçlarını belirlemelidir.

Teslim Ne Zaman Tamamlanmış Sayılır?

Teslim kavramı malın türüne göre değişebilir. Araçta anahtar ve ruhsat işlemi; standart makinede fiziksel teslim; özel üretim tesiste montaj ve kabul testi; taşınmazda zilyetliğin devri ve tapu işlemleri önem kazanabilir. Sözleşmenin teslimi hangi belge ve olaya bağladığı açık olmalıdır.

Teslim-tesellüm tutanağı; malın marka, model, seri numarası, teslim tarihi, görünür hasar durumu, eksik aksesuarlar ve varsa çekinceleri içermelidir. “Eksiksiz teslim alındı” şeklindeki genel tutanak, daha sonra açık ayıp iddiaları bakımından delil tartışması yaratabilir.

Kabul testi varsa sonuç raporu sözleşme dosyasına eklenmelidir. Test başarısız olduğunda malın hukuken teslim edilmiş sayılıp sayılmadığı, ödeme planının başlayıp başlamadığı ve satıcının düzeltme süresi önceden yazılmalıdır.

İki Yıllık Süre Aşılırsa Ne Yapılmalı?

Önce sözleşmede iki yıldan farklı bir süre bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Farklı süre varsa sözleşme hükmü esas alınır. Böyle bir hüküm yoksa m.20’deki iki yıllık varsayılan süre önem kazanır. Ancak hukuki sonuç belirlenirken gecikmenin sebebi, tarafların sonradan yaptıkları değişiklikler ve m.25 kapsamındaki kusur değerlendirilir.

Taraflar teslimin artık mümkün olup olmadığını, ek süre verilip verilmeyeceğini, satın alma sözleşmesinin durumunu ve finansal kiralama bedellerinin nasıl hesaplaşacağını yazılı biçimde ele almalıdır. Yüksek bedelli yatırımlarda belirsizliği sürdürmek, hem finansman maliyetini hem delil riskini artırır.

Kiracı sözleşmeyi sona erdirmeyi düşünüyorsa m.25’in TBK atıfları ve sözleşmedeki fesih hükümleri incelenmelidir. Kiralayan da teslim süresini uzatmak istiyorsa tek taraflı e-posta yerine sözleşmenin değişiklik şekline uygun ek protokol kullanmalıdır.

Teslim Süresi Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Saklanmalı?

• Finansal kiralama sözleşmesi ve bütün ekleri.
• Ödeme planı ve sözleşme değişiklikleri.
• Satın alma sözleşmesi veya sipariş teyidi.
• Proforma fatura ve teknik şartname.
• Üretim programı ve ilerleme raporları.
• Kiralayanın satıcıya ödeme belgeleri.
• Kiracının teknik onay ve değişiklik talepleri.
• Taşıma ve gümrük belgeleri.
• FAT/SAT ve diğer kabul testi kayıtları.
• Teslim-tesellüm tutanağı.
• KEP, noter ve e-posta bildirimleri.
• Sigorta poliçesi ve risk başlangıç tarihi.

Uygulama Örnekleri

Sözleşmede süre yok: Finansal kiralama sözleşmesi 10 Ocak 2026’da imzalanmış ve teslim için özel süre belirlenmemişse m.20’deki iki yıllık kural esas alınır.

Otuz aylık özel süre: Taraflar özel üretim hattı için sözleşmede açıkça 30 aylık teslim süresi kararlaştırmışsa “aksi belirtilmediği takdirde” ifadesi nedeniyle iki yıllık varsayılan süre yerine sözleşme hükmü dikkate alınır.

Kiracının revizyonu: Kiracı üretim başladıktan sonra kapasiteyi artırır ve üretici yazılı olarak dört aylık ek süre bildirirse yeni takvim ek protokole bağlanmalıdır.

İlgili İçerikler

• Mal teslim edilmeden finansal kiralama bedeli alınabilir mi?
• Finansal kiralamaya hangi mallar konu olabilir?
• Ticari sözleşmeler hukuku

Resmî Kaynaklar

• 6361 sayılı Kanun
• Türk Borçlar Kanunu
• BDDK

Sık Sorulan Sorular