Doğrudan Satışta Cayınca Yan Sözleşme de Biter mi? Yönetmelik m.17 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.17 uyarınca, 6502 sayılı Kanun’un 30. maddesi hükümleri saklı kalmak üzere tüketici doğrudan satış sözleşmesinde cayma hakkını kullandığında yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer. Tüketici yan sözleşmenin sona ermesi nedeniyle masraf, tazminat veya cezai şart ödemekle yükümlü değildir. Doğrudan satıcı veya doğrudan satış şirketi, cayma hakkının kullanıldığını yan sözleşmenin tarafı olan üçüncü kişiye derhal bildirmek zorundadır. Böylece ana satıştan vazgeçen tüketicinin yalnız finansman, üyelik, ek hizmet veya başka bağlantılı sözleşme nedeniyle borç altında kalması önlenir.
- Yan sözleşmenin hukuki dayanağı
- Yan sözleşme nedir?
- Caymada otomatik sona erme
- Masraf ve cezai şart yasağı
- Üçüncü kişiye bildirim
- Finansman ve kredi bağlantısı
- Ek hizmet ve üyelikler
- İspat ve belge düzeni
- Şirket-satıcı sorumluluğu
- Sık sorulan sorular
Hukuki dayanak: Yönetmelik m.17
Doğrudan satış sistemi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/A ile düzenlenmiş, cayma hakkının ana sonuçları 8 Ağustos 2025 tarihli Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.14-18’de ayrıntılandırılmıştır. Yönetmelik m.17, ana doğrudan satış sözleşmesine bağlı olarak kurulan yan sözleşmelerin akıbetini özel biçimde düzenler.
Madde, 6502 sayılı Kanun m.30 hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle doğrudan satış işlemi tüketici kredisi veya başka özel finansman ilişkisiyle bağlantılıysa Kanun’daki bağlı kredi ve diğer özel hükümler ayrıca dikkate alınmalıdır. Yönetmelik m.17’nin temel sonucu ise açıktır: tüketici cayınca bağlantılı yan sözleşmelerin tüketiciyi tek başına borç altında bırakmasına izin verilmez.
Güncel resmi çerçeveye Ticaret Bakanlığı Doğrudan Satış Bilgi Rehberi üzerinden ulaşılabilir. Ana cayma kuralı için Doğrudan Satışta 30 Gün Cayma Hakkı yazımız incelenebilir.
Yan sözleşme nedir?
Yan sözleşme, tüketicinin ana doğrudan satış sözleşmesiyle bağlantılı olarak mal veya hizmet edinmesini sağlayan ve ekonomik amacı ana işleme bağlı bulunan ayrı sözleşmedir. Bu ilişki aynı şirketle kurulabileceği gibi üçüncü bir kişiyle de kurulabilir. Önemli olan yan sözleşmenin ana satışın tamamlayıcısı olması ve tüketicinin onu esas işlem nedeniyle kurmuş bulunmasıdır.
Örneğin doğrudan satışla alınan cihaz için ek bakım paketi, ürüne özel üyelik hizmeti, teslimata bağlı ayrı servis paketi veya belirli koşullarda finansman ilişkisi yan sözleşme niteliği taşıyabilir. Her “aynı gün imzalanan sözleşme” otomatik olarak yan sözleşme değildir; ekonomik ve hukuki bağlantı incelenir.
Ana sözleşmede cayınca yan sözleşme ne zaman biter?
Yönetmelik m.17’nin ifadesi “kendiliğinden sona erme” sonucunu öngörür. Tüketicinin ana doğrudan satış sözleşmesindeki cayma hakkını geçerli biçimde kullanmasıyla, koşulları taşıyan yan sözleşme için ayrıca yeni bir fesih veya cayma bildirimi yapılması gerekmez.
Bu otomatik sonuç, tüketicinin ana satıştan çıkıp yine de ek hizmet aboneliğine veya bağlantılı mali yükümlülüğe devam etmek zorunda kalmasını önler. Şirket veya satıcının “ana ürün iade edildi ama ek hizmet sözleşmesi ayrı olduğu için devam eder” demesi, sözleşme gerçekten m.17 anlamında yan sözleşmeyse doğru değildir.
Tüketici yan sözleşme nedeniyle ceza öder mi?
Hayır. Yönetmelik m.17, yan sözleşmenin sona ermesi nedeniyle tüketicinin masraf, tazminat veya cezai şart ödemekle yükümlü olmadığını açıkça düzenler. Dolayısıyla “ek paket erken iptal bedeli”, “üyelik kapama ücreti” veya “finansman sonlandırma cezası” gibi adlarla tüketiciden cayma sonucu bedel istenemez.
Ancak tüketicinin caymadan önce gerçekten ifa edilmiş ve mevzuat gereği bedeli hak edilmiş bağımsız bir hizmetin durumu somut sözleşmeye göre ayrıca değerlendirilebilir. m.17’nin amacı tüketiciyi yan sözleşmenin sona ermesi nedeniyle cezalandırmamaktır; hiç sunulmamış veya ana işleme bağlı hizmetin sürdürülmesini sağlamak değildir.
Şirket üçüncü kişiye bildirim yapmak zorunda mı?
Evet. Doğrudan satıcı veya doğrudan satış şirketi, tüketicinin cayma hakkını kullandığını yan sözleşmenin tarafı olan üçüncü kişiye derhal bildirmek zorundadır. Bu yükümlülük özellikle yan sözleşme başka bir hizmet sağlayıcı veya finans kuruluşuyla kurulmuşsa önemlidir.
Tüketici ana şirkete cayma bildirimi yaptıktan sonra üçüncü kişi tarafından tahsilata devam edilmesi, şirketin bildirim sisteminin çalışmadığını gösterebilir. Şirket cayma talebini aldığı anda ana siparişle eşleştirilmiş bütün yan sözleşmeleri otomatik olarak tespit edip ilgili üçüncü kişilere bildirim göndermelidir.
Tüketici üçüncü kişiye ayrıca bildirim yapmalı mı?
Yönetmelik m.17 bildirim yükümlülüğünü doğrudan satıcı veya şirkete yükler. Tüketicinin hakkın doğması için üçüncü kişiye ayrıca bildirim yapması zorunlu değildir. Ancak uygulamada tahsilatın durduğunu kontrol etmek ve ispatı güçlendirmek için tüketici yan sözleşme sağlayıcısına da bilgi verebilir.
Bu ek bildirim, şirketin kanuni yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tüketici üçüncü kişiye haber vermedi diye otomatik sona erme sonucu kaybolmaz.
Bağlı kredi varsa ne olur?
Yönetmelik m.17, 6502 sayılı Kanun m.30 hükümlerini saklı tuttuğu için kredi veya finansman ilişkisi varsa Kanun’daki özel bağlı kredi kuralları ayrıca uygulanmalıdır. Bir kredi sözleşmesinin gerçekten “bağlı kredi” sayılması için Kanun’daki koşulların oluşması gerekir; tüketicinin bağımsız olarak bankadan çektiği her kredi satış sözleşmesinin yan sözleşmesi değildir.
Satış bedelinin doğrudan belirli finansman kuruluşunca finanse edilmesi, şirket ile kredi veren arasında ekonomik birlik bulunması veya kredi sözleşmesinde belirli mal/hizmetin finansmanının amaçlanması gibi unsurlar somut olayda değerlendirilir. Bu nedenle yüksek bedelli doğrudan satışlarda finansman yapısı ayrıca incelenmelidir.
Kredi kartı taksitlendirmesi yan sözleşme midir?
Bir alışverişin tüketicinin mevcut kredi kartına taksitlendirilmesi, tek başına her durumda m.17 anlamında bağımsız yan sözleşme oluşturmaz. Kart sözleşmesi zaten tüketici ile banka arasında önceden kurulmuş genel bir çerçeve olabilir. Ancak işlem için özel bir finansman veya ek kredi sözleşmesi kurulmuşsa bunun ana satışla bağlantısı ayrıca değerlendirilir.
Cayma halinde satıcı/şirket tahsil edilen bedeli ödeme aracına uygun biçimde iade etmeli; bankanın taksit düzeltme süreçleri tüketicinin kanuni iade hakkını geciktirmek için kullanılmamalıdır.
Ek garanti veya bakım paketi yan sözleşme olabilir mi?
Ana ürünü alırken aynı anda kurulan, yalnız o ürün için sunulan ek bakım, servis veya özel garanti paketi ekonomik ve hukuki bağlantısına göre yan sözleşme niteliği taşıyabilir. Tüketici ana ürün satışından caymışsa, artık ürüne bağlı hizmeti sürdürme amacı da ortadan kalkabilir.
Şirket, ek hizmeti ayrı fatura etmiş olmasını otomatik bağımsızlık kanıtı olarak görmemelidir. Sözleşmenin kurulma amacı, birlikte pazarlanma biçimi, fiyat yapısı ve hizmetin ana ürün olmadan anlamlı olup olmadığı dikkate alınır.
Üyelik ve abonelik yan sözleşmesi
Doğrudan satış ürünüyle birlikte tüketiciye aylık dijital üyelik, eğitim platformu veya bakım aboneliği verilebilir. Bu hizmet ana malın kullanılmasına bağlı veya satışın parçası olarak sunulmuşsa m.17 kapsamı gündeme gelebilir. Tüketicinin ana satıştan caymasına rağmen üyelik ücretinin karttan çekilmeye devam etmesi hukuki sorun yaratır.
Şirketler sipariş sisteminde ana sözleşme ile abonelik numarasını ilişkilendirmeli; cayma durumunda otomatik durdurma talebi üretmelidir. Tüketicinin ayrıca müşteri hizmetlerinde tekrar tekrar işlem yapmaya zorlanması Yönetmeliğin amacına aykırıdır.
Yan sözleşme üçüncü kişiyle kurulmuşsa şirket sorumsuz mu?
Hayır. m.17 zaten üçüncü kişiyle kurulan yan sözleşmeyi dikkate alarak satıcı veya şirkete derhal bildirim yükümlülüğü getirir. Şirket “bu sözleşme başka firma ile, bizi ilgilendirmez” diyemez; eğer sözleşme ana doğrudan satışa bağlı yan sözleşmeyse caymanın sonucunu üçüncü kişiye iletmek zorundadır.
Şirket ile yetkilendirilmiş satıcının tüketiciye karşı sorumluluğu m.8 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar için Müteselsil Sorumluluk 2026 rehberimize bakılabilir.
Cayma bildirimi nasıl yapılır?
Tüketici cayma hakkını Yönetmelik m.16 uyarınca yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya ya da şirkete yöneltmelidir. Yan sözleşmenin otomatik sona erme sonucu bu geçerli cayma bildirimine bağlıdır. Bildirimin ispatı tüketicide olduğundan e-posta, KEP veya kayıtlı talep sistemi tercih edilmelidir.
Cayma yöntemleri ve ispat için Doğrudan Satışta Cayma Bildirimi ve İspat Yükü yazımız incelenebilir.
Yan sözleşmeden para çekilmeye devam ederse ne yapılmalı?
Tüketici önce ana sözleşmedeki cayma bildirimini ve yan sözleşmenin ana satışla bağlantısını belgelemelidir. Şirkete ve yan sözleşme tarafına yazılı olarak caymanın tarihini, sipariş numarasını ve devam eden tahsilatı bildirmelidir. Banka/kart hareketleri saklanmalıdır.
Uyuşmazlık çözülmezse 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurulur.
Şirketin iç sistemi nasıl kurulmalıdır?
- Her ana satışa bağlı yan sözleşmeler sipariş numarasıyla ilişkilendirilmeli.
- Cayma talebi geldiğinde sistem bütün yan sözleşmeleri otomatik göstermeli.
- Üçüncü kişiye “derhal bildirim” kayıtlı elektronik yöntemle yapılmalı.
- Bildirim tarihi ve içeriği saklanmalı.
- Yan sözleşme tahsilatının durduğu kontrol edilmeli.
- Tüketiciden iptal/ceza bedeli istenmemeli.
- Finansman ilişkisi varsa 6502 m.30 ayrıca kontrol edilmeli.
- Satıcılara yan sözleşme hakkında eğitim verilmeli.
- Bilgilendirme formunda bağlantılı hizmetler açık gösterilmeli.
- Şikâyet sisteminde ana ve yan sözleşme tek dosyada görüntülenmeli.
Örnek 1: Ürün + bakım paketi
Tüketici doğrudan satış yoluyla cihaz ve yalnız bu cihaz için üç yıllık bakım paketi almıştır. Süresi içinde ana cihaz satışından cayarsa, bakım paketi ana işleme bağlı yan sözleşme niteliğindeyse m.17 gereğince kendiliğinden sona erer. Şirket bakım sağlayıcısına derhal bildirim yapmalıdır.
Örnek 2: Ürün + ayrı dijital üyelik
Tüketiciye ürün satışı sırasında “ilk ay ücretsiz, sonra ücretli” dijital üyelik eklenmiştir. Üyelik ana satışın tamamlayıcı unsuruysa cayma sonrası tahsilatın devam etmemesi gerekir. Üyelik tamamen bağımsız ve tüketicinin ayrı iradesiyle kurulmuşsa yan sözleşme niteliği ayrıca değerlendirilir.
Örnek 3: Bağımsız banka kredisi
Tüketici ürünü aldıktan sonra genel ihtiyaçlarını da karşılamak üzere bağımsız olarak bankadan ihtiyaç kredisi çekmişse, bu kredi sırf aynı dönemde kullanıldığı için otomatik olarak m.17 yan sözleşmesi veya 6502 m.30 bağlı kredisi sayılmaz. Ekonomik bağlantı ve özel yasal koşullar incelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Doğrudan satıştan cayınca yan sözleşme de biter mi?
Evet. Yönetmelik m.17 koşullarını taşıyan yan sözleşmeler caymayla kendiliğinden sona erer.
Yan sözleşme için ayrıca iptal dilekçesi gerekir mi?
Kural olarak hayır. Ana sözleşmede geçerli cayma kullanıldığında yan sözleşme kendiliğinden sona erer.
İptal bedeli alınabilir mi?
Hayır. Tüketici yan sözleşmenin sona ermesi nedeniyle masraf, tazminat veya cezai şart ödemez.
Üçüncü kişiye kim haber verir?
Doğrudan satıcı veya doğrudan satış şirketi caymayı yan sözleşmenin tarafı üçüncü kişiye derhal bildirmelidir.
Tüketici üçüncü kişiye ayrıca haber vermeli mi?
Hukuken şirket/satıcıya bildirim görevi yüklenmiştir; tüketici ispat ve pratik kontrol için ayrıca bilgi verebilir.
Her kredi yan sözleşme midir?
Hayır. 6502 m.30’daki bağlı kredi koşulları ve ekonomik bağlantı ayrıca incelenir.
Kredi kartı taksiti otomatik yan sözleşme midir?
Hayır. Mevcut kart sözleşmesi ile satışa özel finansman ilişkisi aynı değildir.
Ek bakım paketi yan sözleşme olabilir mi?
Evet. Ana ürüne ekonomik ve hukuki olarak bağlıysa m.17 kapsamında değerlendirilebilir.
Üyelik ücret çekmeye devam ederse ne yapılmalı?
Cayma belgesiyle şirkete ve üyelik sağlayıcısına yazılı başvuru yapılmalı; çözülmezse parasal sınıra göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yoluna gidilmelidir.
Şirket “üçüncü firma sorumlu” diyebilir mi?
Yan sözleşme m.17 kapsamındaysa şirket/satıcı üçüncü kişiye derhal bildirim yükümlülüğünden kaçamaz.
Sonuç
Doğrudan satışta cayma yalnız ana mal veya hizmet sözleşmesini sona erdiren dar bir işlem değildir. Yönetmelik m.17, tüketiciyi ana sözleşmeye ekonomik olarak bağlı yan borçlardan da korur. Geçerli caymayla yan sözleşmeler kendiliğinden sona erer; tüketici masraf, tazminat veya cezai şart ödemez ve şirket/satıcı üçüncü kişiye derhal bildirim yapmak zorundadır. Şirketler ana sipariş ile finansman, bakım, üyelik ve diğer yan sözleşmeleri teknik olarak eşleştirmeli; cayma halinde bütün bağlı işlemleri aynı dosyada kapatmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
