Sulama Mevsimi Dışında Sulak Alana İlave Su Bırakma Zorunluluğu 2026 | Yönetmelik m.8/2-c
Kısa ve net cevap: 5 Eylül 2026 tarihinde Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğine eklenen 8/2-c maddesi uyarınca, sulak alan yönetim planlarında belirlenen sürdürülebilir su seviyesini korumak amacıyla, çevresel akış miktarına ilave olarak sulama mevsimi dışındaki zamanlarda ekosistem değerlendirme raporunda belirtilen miktarda ilave su bırakılması zorunludur. Bu yükümlülük çevresel akışın yerine geçmez; çevresel akışa ek bir su bırakma rejimidir. Uygulama, ilgili sulak alanın onaylı yönetim planı, sürdürülebilir su seviyesi hedefi ve ekosistem değerlendirme raporundaki teknik miktar esas alınarak yürütülür.
Yeni kuralın hukuki dayanağı nedir?
Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinin 8. maddesi su alımını, su rejiminin korunmasını ve sulak alan ekosisteminin devamı için gerekli suyun bırakılmasını düzenler. 5 Eylül 2026 tarihli değişiklikle maddenin ikinci fıkrasına eklenen (c) bendi, sulak alan yönetim planındaki sürdürülebilir su seviyesinin korunması için yeni ve bağımsız bir yükümlülük getirmiştir.
Düzenleme 5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete içinde yayımlanmıştır. Yönetmeliğin güncel konsolide metni ve 2872 sayılı Çevre Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Faaliyet sahibi yalnız eski izin veya su kullanım hakkı anlaşmasına değil, 2026 sonrası güncel sulak alan koruma hükümlerine de uymak zorundadır.
İlave su bırakma neden getirildi?
Çevresel akış, bir su yapısının mansabındaki akarsu ekosisteminin devamı için sürekli bırakılması gereken suyu güvence altına alır. Ancak bazı sulak alanlarda yalnızca mansaba bırakılan çevresel akış, göl, sazlık, bataklık veya bağlı sulak alan sisteminde yönetim planıyla hedeflenen su seviyesinin korunmasına yetmeyebilir. Özellikle sulama döneminde yapılan yoğun çekimler, buharlaşma ve kuraklık su seviyesini ekolojik eşiklerin altına düşürebilir.
Yeni m.8/2-c bu soruna dönemsel ve plan temelli bir ek yükümlülük getirir. Sulama mevsimi sona erdiğinde veya sulama baskısının azaldığı dönemde, ekosistem değerlendirme raporunda belirlenen miktarda ek su bırakılarak sulak alanın su bütçesinin desteklenmesi amaçlanır. Böylece kışlama, üreme, beslenme ve habitat devamlılığı bakımından kritik su seviyelerinin korunması mümkün olur.
Çevresel akış ile ilave su arasındaki fark nedir?
Çevresel akış, Yönetmelik m.8/2-b kapsamında enerji, sulama ve içme suyu amaçlı su yapılarında akarsu yatağına bırakılması gereken ve Genel Müdürlükçe belirlenen usul ve esaslara göre hesaplanan akıştır. Bu miktar, 15 Haziran 2019 tarihli Su Kullanım Hakkı Anlaşması Yönetmeliği çerçevesinde belirlenen miktardan az olamaz.
İlave su ise m.8/2-c kapsamındadır. Yönetim planında belirlenen sürdürülebilir su seviyesini korumak için çevresel akışa ek olarak, sulama mevsimi dışında bırakılır. Dolayısıyla işletme yalnızca m.8/2-b’deki çevresel akış değerini sağladığını göstererek m.8/2-c yükümlülüğünü tamamlamış sayılmaz. İlgili yönetim planı ve ekosistem değerlendirme raporu ilave su öngörüyorsa bu miktar ayrıca bırakılmalıdır.
Çevresel akışın hesaplanması ve alt sınırı hakkında ayrıntılı açıklamalar için HES ve Su Yapılarında Çevresel Akış Miktarı 2026 rehberimiz incelenebilir.
Sürdürülebilir su seviyesi ne anlama gelir?
Yönetmelik m.8/2-c ilave su yükümlülüğünü “sulak alan yönetim planlarında belirlenen sürdürülebilir su seviyesi”ne bağlar. Bu seviye, sulak alanın ekolojik karakterinin, habitatlarının, kuşların, balıkların, sucul bitkilerin ve diğer canlı topluluklarının sürekliliğini sağlayacak hidrolojik rejimin yönetim planında tanımlanan hedefini ifade eder.
Her sulak alan için tek bir evrensel su kotu yoktur. Sığ bir göl ile derin rezervuar, mevsimsel sulak çayır ile Ramsar alanı aynı su seviyesi hedefiyle yönetilemez. Bu nedenle sulak alanın su bütçesi, mevsimsel seviye değişimleri, yağış, buharlaşma, yeraltı suyu ilişkisi, besleyici akımlar ve ekolojik ihtiyaçlar birlikte değerlendirilir.
İlave su hangi dönemde bırakılır?
m.8/2-c açıkça sulama mevsimi dışındaki zamanları belirtir. Bunun amacı, tarımsal su talebinin görece azaldığı dönemde sulak alanın kaybettiği suyu ekolojik hedef seviyesine yaklaştırmaktır. Ancak “sulama mevsimi” ülke genelinde her havza için aynı takvim günü değildir.
İşletmeci sulama dönemini kendi takdirine göre belirlememelidir. İlgili sulama planı, havza yönetimi, su tahsis kararları, DSİ uygulamaları, onaylı sulak alan yönetim planı ve yetkili idarenin talimatları esas alınmalıdır. İlave suyun hangi tarihler arasında, hangi debiyle ve toplam ne kadar hacimde bırakılacağı teknik raporda açıklaştırılmalıdır.
İlave su miktarını kim belirler?
Yönetmelik bütün projeler için sabit bir yüzde, metreküp veya debi değeri koymaz. m.8/2-c, ekosistem değerlendirme raporunda belirtilen miktarı esas alır. Bu nedenle miktar sulak alanın hidrolojik özellikleri, ekolojik ihtiyaçları, hedef su seviyesi, mevsimsel açık ve su yapısının işletme koşulları dikkate alınarak teknik çalışma ile belirlenir.
Faaliyet sahibi ekonomik üretim veya sulama ihtiyacına göre tek taraflı bir rakam seçemez. İdarece kabul edilmiş ekosistem değerlendirme raporu ve yönetim planı, uyulacak miktarın hukuki ve teknik temelidir. Raporda miktarın yanında bırakma dönemi, süre, ölçüm noktası ve izleme yöntemi de gösterilmelidir.
Her sulak alanda bu yükümlülük uygulanır mı?
m.8/2-c, yönetim planlarında belirlenen sürdürülebilir su seviyesini koruma amacına bağlıdır. Bu nedenle ilgili sulak alanın onaylı yönetim planı, su seviyesi hedefi ve ekosistem değerlendirme raporu incelenmeden her tesis için aynı ilave su miktarı belirlenemez.
Faaliyet sahibi, işletme sahasının hangi sulak alan statüsü içinde veya hangi sulak alan sistemiyle hidrolojik bağlantı içinde olduğunu belirlemeli ve yönetim planının kendisine yüklediği koşulları kontrol etmelidir. Ramsar alanı, ulusal öneme haiz sulak alan, mahalli öneme haiz sulak alan veya diğer sulak alan statüsü yetkili idari birimi ve değerlendirme sürecini de etkileyebilir.
HES işletmeleri bu yükümlülükten etkilenir mi?
HES’ler m.8/2-b kapsamında çevresel akış bırakma yükümlülüğünün doğrudan muhataplarındandır. HES’in kullandığı su sistemi, yönetim planında sürdürülebilir su seviyesi belirlenen bir sulak alanla bağlantılıysa ve ekosistem değerlendirme raporu ilave su öngörüyorsa m.8/2-c ayrıca uygulanır.
HES işletmecisi yalnız lisans üretim hedefini veya su kullanım hakkı anlaşmasındaki minimum akışı dikkate alamaz. Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinden doğan ek yükümlülükler işletme planına dahil edilmelidir. Çevresel akış ve ilave su birbirinden ayrı kalemler halinde ölçülüp kayıt altına alınmalıdır.
Sulama barajları bakımından sonuç nedir?
Sulama barajları yeni düzenlemenin en önemli uygulama alanlarından biridir. Sulama mevsiminde tarımsal üretim için yoğun su çekilmesi, sulak alan sisteminde sezon sonu su açığı doğurabilir. Yönetim planı ve ekosistem değerlendirme raporu belirli miktarda ilave su öngörüyorsa, sulama mevsimi dışındaki işletme programı buna göre hazırlanmalıdır.
Su tahsis planı hazırlanırken m.8/2-c yükümlülüğünün önceden hesaba katılması gerekir. Sezon sonunda depoda su kalmadığı gerekçesiyle ilave su yükümlülüğünün fiilen imkânsız hale getirilmesi, planlama aşamasındaki uyum sorununun göstergesi olabilir. Bu nedenle çevresel su ihtiyacı yıllık işletme programının başında ayrılmalıdır.
İçme suyu barajlarında ilave su bırakılır mı?
Yönetmelik m.8/2-b enerji, sulama ve içme suyu amaçlı su yapılarını birlikte sayar. m.8/2-c ise yönetim planındaki sürdürülebilir su seviyesini esas alır. Dolayısıyla bir içme suyu barajı veya rezervuarı ilgili sulak alan sistemiyle bağlantılıysa, yönetim planındaki ilave su yükümlülüğü değerlendirilmelidir.
İçme suyu temini önemli bir kamu hizmetidir; ancak sulak alan koruma mevzuatı da ekolojik su ihtiyacını bağlayıcı kılar. Çatışan su talepleri, yetkili idarelerin planlama ve tahsis kararları içinde mevzuata uygun biçimde dengelenmelidir. İşletmeci kendi kararıyla m.8/2-c yükümlülüğünü yok sayamaz.
Kuraklık halinde ilave su yükümlülüğü ortadan kalkar mı?
Yönetmelik kuraklık halinde m.8/2-c’nin otomatik olarak uygulanmayacağını söylemez. Aksine kuraklık, sulak alanın sürdürülebilir su seviyesini koruma ihtiyacını daha kritik hale getirebilir. Ancak mevcut su miktarı, membadaki su kullanım hakları ve iklim koşulları resmi değerlendirme gerektirebilir.
İşletmeci tek taraflı olarak “kuraklık var” gerekçesiyle ilave suyu kesmemelidir. Zorunlu teknik değişiklik söz konusuysa yetkili idareye başvurulmalı, izin ve yönetim planı çerçevesinde yazılı karar alınmalıdır. Geçici Madde 3/2’de de iklim değişikliği ve memba su kullanım haklarından kaynaklanan zorunlu değişikliklerin çevresel akış miktarının yeniden belirlenmesinde dikkate alınabileceği ayrıca düzenlenmiştir.
İlave su nasıl ölçülür ve belgelenir?
m.8/2-c belirli marka veya modelde ölçüm cihazı öngörmez. Bununla birlikte yükümlülüğün denetlenebilmesi için bırakılan ilave suyun debi, süre ve toplam hacim bakımından ölçülebilir ve kayıt altına alınabilir olması gerekir. Debimetre, kapak açıklığı-seviye ilişkisi, otomatik telemetri veya idarece kabul edilen başka teknik yöntem kullanılabilir.
İşletme kayıtlarında çevresel akış ile ilave su ayrı başlıklarda tutulmalıdır. Böylece m.8/2-b kapsamında sürekli bırakılan çevresel akış ile m.8/2-c kapsamında sulama mevsimi dışında bırakılan ek su birbirinden ayrılır. Zaman damgalı ölçüm kayıtları, cihaz kalibrasyonları ve arıza kayıtları denetimde önemlidir.
Yönetim planı sonradan değişirse ne olur?
Sulak alan yönetim planları, alanın ekolojik durumu ve yeni bilimsel veriler ışığında güncellenebilir. Yeni yönetim planı hedef su seviyesini veya ilave su ihtiyacını değiştirirse, faaliyet sahibinin işletme planını ve izin koşullarını güncel duruma göre kontrol etmesi gerekir.
Eski bir izin belgesi veya eski işletme planı, sonradan yürürlüğe giren bağlayıcı yönetim planı hükümlerini otomatik olarak etkisiz bırakmaz. Faaliyet sahibi idari bildirimleri ve yönetim planı revizyonlarını düzenli izlemelidir.
İlave su bırakılmamasının hukuki sonucu nedir?
Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği m.41/1, uygulamadan sorumlu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerin Yönetmelik ve yönetim planı esaslarına uygun işlem yapmakla yükümlü olduğunu düzenler. m.41/2 ise Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili maddelerinin uygulanacağını belirtir.
Buna ek olarak su kullanım hakkı anlaşması, izin belgesi, ÇED kararı, üretim lisansı veya başka sektörel izinlerde aynı yükümlülüğe ilişkin hükümler varsa ayrı idari sonuçlar doğabilir. Somut yaptırımın türü ve tutarı, dayanak alınan ihlal maddesi ve olay tarihi üzerinden belirlenmelidir; Yönetmelikte bulunmayan sabit ceza rakamı genellenmemelidir.
2872 sayılı Kanundaki idari para cezası yetki ve itiraz sistemi için Çevre İdari Para Cezası Yetki ve İtiraz 2026 rehberimiz incelenebilir.
Ekosistem değerlendirme raporunda neler bulunmalıdır?
Raporda sulak alanın mevcut su seviyesi, mevsimsel değişimi, su bütçesi, yüzey ve yeraltı suyu ilişkisi, besleyici akışlar, buharlaşma, sulama çekimleri, habitat ve tür ihtiyaçları, iklim eğilimleri ve yönetim planındaki sürdürülebilir su seviyesi birlikte incelenmelidir. İlave su miktarının neden gerekli olduğu teknik gerekçeyle gösterilmelidir.
Ayrıca bırakma dönemi, debi veya hacim, ölçüm yöntemi, izleme periyodu ve raporlama sistemi açıkça belirlenmelidir. Tek bir teorik rakam verip sahada ölçüm ve izleme sistemi kurmamak, m.8/2-c’nin denetlenebilirlik amacına uygun değildir.
Sulak alandan doğrudan su alma izni ile ilişkisi nedir?
m.8/2-a, sulak alanın su aynasından veya sulak alan sınırı içindeki besleyici kaynak, akarsu ve derelerden su alımını izin belgesine bağlar. m.8/2-c ise sulak alana ilave su bırakılmasını düzenler. Aynı proje hem su alma hem de su bırakma yükümlülüğünün muhatabı olabilir.
Örneğin bir sulama sistemi sulak alanı besleyen kaynaktan su alırken aynı zamanda sezon dışı dönemde sulak alan yönetim planı uyarınca ilave su bırakmak zorunda olabilir. Su alma izin sistemi için Sulak Alandan Su Alma İzin Belgesi 2026 yazımız incelenebilir.
İzin ve işletme sözleşmelerine hangi hükümler eklenmeli?
Su yapısını işleten özel şirket veya kamu kurumu için ilave su yükümlülüğünün yalnız mevzuat metninde kalmaması gerekir. İşletme prosedüründe sürdürülebilir su seviyesi, ilave su miktarı, bırakma dönemi, ölçüm noktası, sorumlu personel, raporlama sıklığı ve arıza halinde uygulanacak yöntem yazılı hale getirilmelidir.
Özel işletmeci ile kamu idaresi arasında sözleşme varsa, m.8/2-c yükümlülüğünün ihlalinde masraf, yaptırım ve sorumluluk paylaşımı açıklaştırılabilir. Ancak özel sözleşme, idareye karşı mevzuattan doğan çevresel yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Faaliyet sahipleri için 12 maddelik uyum listesi
- İlgili sulak alanın onaylı yönetim planını edinin.
- Yönetim planındaki sürdürülebilir su seviyesi hedefini tespit edin.
- Ekosistem değerlendirme raporundaki ilave su miktarını belirleyin.
- Sulama mevsiminin resmi ve teknik dönemini netleştirin.
- m.8/2-b çevresel akış ile m.8/2-c ilave suyu ayrı planlayın.
- Yıllık su tahsis ve depolama planında ilave suyu önceden ayırın.
- Debi, süre ve toplam hacmi ölçebilecek sistemi kurun.
- Çevresel akış ve ilave su kayıtlarını ayrı tutun.
- Ölçüm cihazlarını kalibre edin ve arıza kayıtlarını saklayın.
- Kuraklık veya zorunlu değişiklik halinde yazılı idari karar alın.
- Yönetim planı revizyonlarını düzenli takip edin.
- Denetim için zaman damgalı ölçüm verilerini ve raporları saklayın.
Sık sorulan sorular
Çevresel akış bırakmak tek başına yeterli mi?
Her zaman değil. Yönetim planında sürdürülebilir su seviyesi belirlenmiş ve ekosistem değerlendirme raporu ilave su öngörmüşse m.8/2-c uyarınca çevresel akışa ek su bırakılır.
İlave su ne zaman bırakılır?
Yönetmelik açıkça sulama mevsimi dışındaki zamanları belirtir. Somut dönem ilgili havza ve sulama planına göre belirlenir.
İlave su miktarı yüzde kaçtır?
Yönetmelik sabit bir yüzde yazmaz. Miktar ekosistem değerlendirme raporunda belirtilir.
Her HES ilave su bırakmak zorunda mı?
m.8/2-b çevresel akış yükümlülüğünü ayrı düzenler. m.8/2-c ise ilgili sulak alan yönetim planı, sürdürülebilir su seviyesi ve ekosistem değerlendirme raporuyla birlikte uygulanır.
Sulama barajı sezon sonunda suyu tamamen kullanabilir mi?
İşletme planı Yönetmelikteki ekolojik su yükümlülüklerini gözetmelidir. Yönetim planı ilave su öngörüyorsa sezon dışı bırakılacak miktar önceden planlanmalıdır.
Kuraklık ilave su yükümlülüğünü otomatik kaldırır mı?
Hayır. İşletmeci tek taraflı olarak yükümlülüğü durduramaz; zorunlu değişiklik için yetkili idareyle resmi süreç yürütülmelidir.
İlave su ile can suyu aynı şey mi?
Hayır. Çevresel akış m.8/2-b’deki sürekli ekolojik akıştır; ilave su m.8/2-c’deki dönemsel ve yönetim planına bağlı ek yükümlülüktür.
İlave su ölçülmeli mi?
Evet. Yükümlülüğün denetlenebilmesi için miktar ve sürenin ölçülebilir ve kayıtlı olması gerekir.
Yönetim planı değişirse eski miktar devam eder mi?
Güncel yönetim planı ve yetkili idarenin kararları esas alınır. İşletme revizyon sonrası izin ve işletme planını kontrol etmelidir.
İlave su bırakmamanın yaptırımı var mı?
Evet. Yönetmelik m.41/2, aykırılıklarda 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağını düzenler.
Sulak alandan su alma izni ayrı mı?
Evet. Su alma m.8/2-a kapsamında, ilave su bırakma ise m.8/2-c kapsamında ayrı yükümlülüklerdir.
İlave su miktarı işletmeci tarafından değiştirilebilir mi?
Hayır. İdarece kabul edilen yönetim planı ve ekosistem değerlendirme raporundaki koşullar esas alınmalıdır. Değişiklik gerekiyorsa resmi onay alınmalıdır.
Sonuç
5 Eylül 2026 değişikliği sulak alan su yönetimine çevresel akıştan ayrı ve tamamlayıcı bir yükümlülük eklemiştir. Yönetim planında belirlenen sürdürülebilir su seviyesini korumak için, çevresel akış miktarına ek olarak sulama mevsimi dışındaki dönemlerde ekosistem değerlendirme raporunda belirtilen miktarda ilave su bırakılması gerekir. Bu yükümlülük sabit bir yüzdeye değil, sulak alanın yönetim planı ve teknik ekosistem değerlendirmesine dayanır.
HES, sulama ve içme suyu işletmeleri ilgili sulak alan yönetim planını, ekosistem değerlendirme raporunu ve sezon dışı su bırakma yükümlülüğünü yıllık işletme programına dahil etmelidir. Debi ve süre kayıtları tutulmalı; kuraklık veya zorunlu değişiklik halinde tek taraflı kesinti yerine yetkili idareyle resmi süreç yürütülmelidir.
Resmî kaynaklar: 5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete; Mevzuat Bilgi Sistemi – Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ve 2872 sayılı Çevre Kanunu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
