Gemi Hangi Sicil Müdürlüğüne Kaydedilir? Bağlama Limanı, Yabancı Yönetim ve Temsilci | TTK 955 (2026)

Kısa ve Net Cevap

TTK m.955’e göre gemi kural olarak bağlama limanının tabi olduğu gemi sicili müdürlüğüne tescil edilir. Ancak geminin seferleri yabancı bir limandan, kara kentinden veya bizzat gemiden yönetiliyorsa malik dilediği yer sicilini seçebilir. Malikin Türkiye’de yerleşim yeri veya ticari işletmesi yoksa, Kanundaki hakları kullanmak ve yükümlülükleri yerine getirmek üzere sicil müdürlüğüne o bölgede oturan bir temsilci göstermesi zorunludur.

Bu madde üç ayrı arama niyetini çözer: yetkili sicilin belirlenmesi, Türkiye dışından yönetilen gemilerde seçimlik sicil ve yabancı/yerleşik olmayan malik için yerel temsilci. Gemi satışı, ipotek, ilk tescil ve yabancı sicilden Türk siciline geçiş dosyalarında yetki yanlış kurulursa işlem zinciri baştan aksar.

1. TTK m.955 Yetkili Gemi Sicilini Nasıl Belirler?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.955/1’in kuralı nettir: gemi, bağlama limanının tabi olduğu sicil müdürlüğünce tescil olunur. Bu nedenle ilk tescil dosyasında önce geminin bağlama limanı, sonra bu limanın bağlı bulunduğu sicil müdürlüğü belirlenir. Yetki, malik şirketin ticaret sicili merkezi veya avukatın bulunduğu yer esas alınarak seçilemez; Kanunun bağlama limanı bağlantısı dikkate alınır.

Gemi sicil işlemleri, liman başkanlıkları nezdindeki sicil müdürlükleri tarafından yürütülür. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Türk Gemi Sicilleri ve Gemi Sicil sayfaları idari başvurunun güncel yapısını gösterir. Somut dosyada yalnız internet listesine bakmakla yetinilmemeli; geminin mevcut sicil kaydı, bağlama limanı ve talep edilen işlemin türü birlikte teyit edilmelidir.

Yetkili sicil konusu sadece ilk kayıt aşamasında önem taşımaz. Mülkiyet devri, ipotek kurulması, sicile şerh, intifa hakkı, kayıt değişikliği, terkin ve gemi tasdiknamesine ilişkin işlemler de sicil bağlantısı üzerinden yürür. Bu sebeple finansman ve satış sözleşmelerinde “closing place” belirlenirken sicil işlem takvimi ayrıca planlanmalıdır.

2. Bağlama Limanı Neden Sicil Yetkisinin Merkezidir?

Bağlama limanı, deniz ticareti hukukunda geminin idari ve hukuki bağlantısını gösteren temel unsurlardan biridir. Sicil kayıtlarında geminin adı, türü, malik bilgisi, ölçme sonuçları gibi verilerin yanında bağlama limanı da yer alır. TTK m.960, ilk tescil isteminde bağlama limanının bildirilmesini açıkça ister.

Bu bağlantı nedeniyle gemi başka limanlarda sefer yapsa dahi sicil işlemi her uğrak limanında yapılamaz. Bir geminin Mersin’e ticari sefer yapması, tek başına Mersin’deki sicilin yetkili olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde geminin belirli bir limanda uzun süre kalması da bağlama limanı kaydını kendiliğinden değiştirmez. Sicilde kayıtlı hususlarda değişiklik varsa TTK m.964 kapsamında sicile bildirim ve tescil gerekir.

Gemi satışında alıcının ilk yapması gerekenlerden biri, satışa konu geminin güncel sicil örneğini almaktır. Bu örnekte bağlama limanı, malik, ipotek, şerh ve diğer kayıtlar kontrol edilerek işlemin hangi sicil müdürlüğünde tamamlanacağı belirlenir. TTK 954 gemi sicili müdürlüğü rehberi, sicilin teşkilatı ve mahkeme gözetimini ayrıca açıklar.

3. Seferleri Yurt Dışından Yönetilen Gemilerde Malik Sicili Seçebilir mi?

Evet. TTK m.955/2, geminin seferlerinin yabancı bir limandan, bir kara kentinden veya bizzat gemiden yönetilmesi hâlinde malike dilediği yer siciline tescil imkânı verir. Bu özel hüküm, yönetim merkezi ile klasik bağlama limanı bağlantısının her zaman örtüşmediği uluslararası denizcilik işletmeleri için pratik bir çözüm sağlar.

Ancak “dilediği sicil” ifadesi, aynı geminin birden fazla Türk gemi siciline paralel biçimde kaydedilebileceği anlamına gelmez. Seçim, ilk tescilde yetkili sicilin belirlenmesine ilişkindir. Yabancı sicilde mevcut kayıt varsa ayrıca TTK m.962 şartları uygulanır; önceki yabancı sicil kaydının sona erdiğinin güçlü biçimde belgelenmesi gerekir.

Bir geminin operasyonunun yabancı bir ofisten yürütüldüğünü göstermek için yönetim ve işletme belgeleri, şirket yapısı, gemi işletme sözleşmeleri ve fiilî organizasyon birlikte değerlendirilebilir. Sicil müdürlüğüne sunulacak belge seti işlemin özelliğine göre resmî idarenin güncel belge listesine uygun hazırlanmalıdır.

4. Türkiye’de Yerleşim Yeri Olmayan Malik Temsilci Göstermek Zorunda mı?

TTK m.955/3 bu konuda açık hüküm içerir. Malikin Türkiye’de yerleşim yeri veya ticari işletmesi yoksa, Kanunda yazılı hakları kullanmak ve görevleri yerine getirmek üzere sicil müdürlüğüne o bölgede oturan bir temsilci göstermesi gerekir. Bu temsilci, yalnız posta adresi işlevi gören sembolik bir kişi olarak düşünülmemelidir; sicil işlemleri bakımından kanuni iletişim ve işlem bağlantısının parçasıdır.

Yabancı şirket adına temsilci gösterilirken şirketin usulüne uygun temsil kararı, vekâlet veya yetkilendirme belgesi, imza yetkisi ve gerektiğinde apostil/tasdik ile Türkçe tercüme zinciri kontrol edilmelidir. Şirketin kendi ülkesindeki ticaret sicil belgesi güncel olmalı ve yetkiyi veren organın kim olduğu şirket hukukuna göre doğrulanmalıdır.

Temsilci gösterilmiş olması avukatlık vekâletnamesinin yerine geçmez. Sicil temsilcisi ile hukuki uyuşmazlıkta tarafı mahkeme veya icra mercileri önünde temsil edecek avukatın yetkileri farklıdır. İki yetki belgesi aynı dosyada bulunabilir; biri diğerini otomatik olarak ikame etmez.

5. Gemi Satışı ve Finansmanında Yetkili Sicil Neden Kapanış Şartıdır?

Sicile kayıtlı bir geminin devrinde TTK m.1001 uyarınca yazılı ve noter onaylı anlaşma ile zilyetliğin devri şartları bulunur. İpotek kurulmasında ise TTK m.1015, anlaşma ve sicile tescili birlikte arar. Bu işlemlerin etkili olabilmesi için başvurunun doğru sicilde yapılması gerekir.

Bu nedenle gemi finansmanı sözleşmelerinde “condition precedent” listesi hazırlanırken yalnız kredi sözleşmesi ve değerleme raporu değil; yetkili gemi sicili, güncel takyidat, ipotek derecesi, temsil belgeleri ve sicil randevusu da kapanış belgesi olarak ele alınmalıdır. Aksi hâlde kredi kullandırılmış fakat gemi ipoteği tescil edilememiş bir durum ortaya çıkabilir.

Mevcut gemi ipotekleri ve kanuni öncelikli alacaklar bakımından gemi alacaklısı hakkı ile gemi ihtiyati haczi rejimleri ayrıca incelenmelidir. Sicil yetkisi, maddi teminat riskini tek başına çözmez.

6. Yabancı Sicilde Kayıtlı Bir Gemi Türk Siciline Nasıl Geçer?

TTK m.962, daha önce yabancı bir gemi siciline kayıtlı bulunan Türk gemisinin Türk Gemi Siciline kaydolabilmesi için artık yabancı sicile kayıtlı olmadığını kuvvetle muhtemel gösteren belgelerin sicil müdürlüğüne sunulmasını ister. Tescili zorunlu bir gemi hâlen yabancı sicile kayıtlıysa malik bu kaydı sildirmeli ve durumu belgelendirmelidir; Kanunun öngördüğü imkânsızlık hâli saklıdır.

Bu nedenle “bayrak değişikliği” işlemi yalnız yeni sicile başvurudan ibaret değildir. Eski sicildeki terkin, mevcut ipotekli alacaklıların hakları, yeni bayrak koşulları ve geminin finansman sözleşmelerindeki değişiklik hükümleri eş zamanlı yönetilir. Bir sicildeki ipotek veya şerhin diğer sicildeki etkisi otomatik kabul edilmemelidir.

Yabancı sicil belgesinin hangi makamdan alınacağı, apostil veya konsolosluk tasdiki gerekip gerekmediği ve tercümenin nasıl yapılacağı işlem ülkesi ve belge türüne göre belirlenir. Resmî belgenin elektronik doğrulama imkânı varsa ayrıca kayıt altına alınması ispat güvenliğini artırır.

7. Yetkili Sicile Başvuru Dosyasında Neler Bulunmalıdır?

İlk tescil başvurularında TTK m.959-962 temel alınır. Dilekçede geminin adı, türü, esas yapım malzemesi, bağlama limanı, yapıldığı yer ve yıl, resmî ölçme sonuçları, makine gücü, malik bilgileri, iktisap sebebi ve Türk Bayrağı çekme hakkının dayanağı bildirilir. Türkiye’de yerleşik olmayan malik varsa TTK m.955/3 kapsamındaki temsilci bilgisi de dosyanın parçasıdır.

Satış veya ipotek işleminde ise güncel sicil örneği, şirket temsil belgeleri, noter işlemleri, gemi tasdiknamesi, borç/teminat belgeleri ve varsa üçüncü kişi onayları önem taşır. Başvuru öncesinde UAB’nin güncel belge listesi kontrol edilmelidir; idari form ve teknik belge gereklilikleri zaman içinde güncellenebilir.

Belgelerin yalnız varlığı değil, tarih ve içerik uyumu da önemlidir. Örneğin şirket temsilcisinin yetkisi sona ermişse eski imza sirküleriyle yapılan sözleşme tescil aşamasında sorun yaratabilir. Aynı şekilde gemi adı veya bağlama limanı değişmişse eski belgelerle güncel sicil verileri arasında çelişki doğabilir.

8. Yetkili Sicil Konusunda En Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata: Geminin bulunduğu limanı otomatik olarak yetkili sicil kabul etmektir. Yetki kural olarak bağlama limanı bağlantısına göre belirlenir.

İkinci hata: Yurt dışından yönetilen gemilerde m.955/2’deki seçimlik imkânı belgelememektir. Sefer yönetim yapısı dosyada gösterilmelidir.

Üçüncü hata: Türkiye’de yerleşim yeri veya ticari işletmesi bulunmayan malik için yerel temsilci şartını atlamaktır.

Dördüncü hata: Yabancı sicilde devam eden kaydı dikkate almadan Türk siciline ilk kayıt yapılacağını varsaymaktır. TTK m.962 ayrıca uygulanır.

Beşinci hata: Sicil işlemi ile şirket temsil yetkisini birbirinden koparmaktır. Geminin mülkiyeti doğru kişide olsa bile imza yetkisi eksikse işlem ilerlemez.

Altıncı hata: Finansman kapanışında ipotek tescilini kredi kullandırımından sonraya bırakmaktır. Teminatın tescili ve ödeme akışı koordineli yürütülmelidir.

9. Yargıtay Kararları Yetki Uyuşmazlığında Nasıl Kullanılmalı?

Gemi sicili yetkisiyle ilgili bir uyuşmazlıkta önce yürürlükteki TTK m.955 metni ve Gemi Sicil Yönetmeliği esas alınmalıdır. İçtihat araştırmasında kararın eski 6762 sayılı TTK dönemine mi yoksa 6102 sayılı TTK dönemine mi ait olduğu mutlaka kontrol edilmelidir.

Bu yazıda doğrulanmamış Yargıtay karar numarası kullanılmamıştır. Bir karar kullanılacaksa tam metin resmî Yargıtay/UYAP kaynağından doğrulanmalı; karardaki gemi türü, sicil türü, bağlama limanı ve taraf sıfatları somut dosyayla karşılaştırılmalıdır. Yalnız başlık veya üçüncü taraf özetinden hareketle sonuç çıkarılmamalıdır.

10. Yetkili Gemi Sicili Kontrol Listesi

• Geminin hangi sicil rejimine tabi olduğunu belirleyin.
• Güncel sicil kaydındaki bağlama limanını kontrol edin.
• Bağlama limanının tabi olduğu sicil müdürlüğünü resmî UAB kaynağından doğrulayın.
• Seferler yurt dışından veya gemiden yönetiliyorsa TTK m.955/2’nin uygulanabilirliğini belgeleyin.
• Malikin Türkiye’de yerleşim yeri/ticari işletmesi bulunup bulunmadığını kontrol edin.
• Gerekiyorsa bölgedeki temsilciyi usulüne uygun gösterin.
• Yabancı sicil geçmişi varsa terkin belgesini ve ipotek durumunu inceleyin.
• Şirket temsil ve imza yetkisini işlem tarihi itibarıyla doğrulayın.
• Satış/ipotek kapanışında sicil randevusunu ve belge sırasını önceden planlayın.
• Ret veya yetki uyuşmazlığında gerekçeli sicil kararını saklayın.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı TTK
• T.C. UAB Türk Gemi Sicilleri
• Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil
• Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil Yönetmeliği

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Rehber TTK m.955 ile bağlantılı m.959-964, m.1001 ve m.1015 hükümleri ve UAB’nin güncel gemi sicili kaynakları kontrol edilerek hazırlanmıştır. Varsayımsal Yargıtay karar numarası kullanılmamıştır.

Gemi tescili, yabancı sicilden geçiş, gemi satışı, ipotek ve deniz ticareti işlemleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Gemi Sicili İçin İletişim

Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →