İthalatçı Uygunsuz veya Riskli Ürünü Öğrenirse Ne Yapmalı? 7223 m.9 | 2026

İthalatçının ivedi düzeltici önlem borcu nedir?

7223 sayılı Kanun ithalatçının sorumluluğunu ürün piyasaya arz edildiğinde sona erdirmez. İthalatçı sonradan ürünün uygunsuz olduğunu öğrenirse veya mevcut veriler karşısında bunu bilmesi gerekiyorsa gecikmeden harekete geçmelidir. Kanunun amacı riskli veya mevzuata aykırı ürünün satışta kalmasını önlemektir.

Düzeltici önlem tek tip değildir. Uygunsuzluğun niteliğine göre etiket veya belge düzeltmesi, teknik tamir, yazılım güncellemesi, satış ve sevkiyat blokajı, dağıtıcı stoklarının geri alınması veya nihai kullanıcıdaki ürünlerin geri çağrılması gündeme gelebilir.

İthalatçı önlemi ticari kaygılarla geciktiremez. “Bir sonraki sevkiyatta düzeltiriz” yaklaşımı piyasada bulunan riskli ürün bakımından yeterli değildir. Mevcut ürünlerin durumu ayrıca ele alınmalıdır.

“Bildiği veya bilmesinin gerektiği” nasıl değerlendirilir?

İthalatçının bilgi düzeyi yalnız yönetim kuruluna resmi rapor sunulup sunulmadığına göre belirlenmez. Müşteri şikâyetleri, iade nedenleri, distribütör bildirimleri, test sonuçları, yabancı imalatçının güvenlik uyarısı veya başka ülkedeki geri çağırma bilgisi işletmenin bilmesi gereken veriler arasında olabilir.

Örneğin yabancı üretici belirli parti için güvenlik bülteni göndermişse ithalatçı Türkiye’de aynı partinin satıldığını kontrol etmek zorundadır. Bilginin e-posta kutusunda kalması veya farklı departmana gönderilmiş olması şirketin ürün güvenliği yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle ithalatçı yüksek riskli ürün güvenliği bilgilerinin kalite, hukuk, satış ve yönetim birimleri arasında hızla paylaşılmasını sağlayan yazılı eskalasyon sistemi kurmalıdır.

Uygunsuzluk ile risk arasındaki fark

Uygunsuzluk, ürünün teknik düzenleme veya genel ürün güvenliği mevzuatındaki şartları karşılamamasıdır. Risk ise bir tehlikenin gerçekleşme ihtimali ile doğurabileceği zararın ciddiyetinin birleşimidir. Etiket veya belge eksikliği de uygunsuzluk olabilir; yangın, elektrik çarpması veya ciddi yaralanma ihtimali ise daha ağır güvenlik riski oluşturabilir.

Her uygunsuzluk aynı düzeltici önlemi gerektirmez. Ancak düşük riskli bir uygunsuzluk bile giderilmeden satışa devam edilmesi m.4’teki teknik uygunluk kuralına aykırı olabilir. Risk seviyesi daha çok alınacak tedbirin aciliyeti ve kapsamını belirler.

Ürün risk taşıyorsa yetkili kuruluş bildirimi özellikle önem kazanır. Risk değerlendirmesi teknik verilerle ve gerektiğinde uzman incelemesiyle yapılmalıdır.

Ürünü uygun hale getirme ne zaman yeterlidir?

Uygunsuzluk teknik olarak güvenli ve mevzuata uygun biçimde düzeltilebiliyorsa ürünü uygun hale getirme ilk seçenek olabilir. Eksik Türkçe talimatın eklenmesi, doğru etiket uygulanması veya güvenli bir yazılım güncellemesi örnek olabilir; ancak her somut işlem özel teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.

Düzeltmenin güvenlik özelliğini gerçekten eski haline getirip getirmediği doğrulanmalıdır. Temel tasarım hatası veya kritik parça kusuru varsa basit etiket düzeltmesi yeterli değildir.

İthalatçı düzeltici işlemin kapsamını, uygulanan ürün parti/seri numaralarını ve doğrulama testini kayıt altına almalıdır.

Piyasaya arzın durdurulması nasıl uygulanır?

Uygunsuzluk öğrenildiğinde yeni ürünlerin satış ve dağıtım zincirine girmesi durdurulmalıdır. Depo yönetim sisteminde ilgili ürün kodu veya parti bloke edilmeli; e-ticaret ve pazaryeri ilanları satışa kapatılmalı; yeni siparişlerin sevki engellenmelidir.

Arzın durdurulması yalnız merkez depoyu kapsamaz. Bayi, distribütör, pazaryeri veya üçüncü taraf lojistik hizmet sağlayıcısında bulunan stoklar da talimatla satıştan çekilmelidir.

Ürün daha önce nihai kullanıcıya ulaşmışsa yeni satışları durdurmak tek başına yeterli olmayabilir. Mevcut kullanıcıların korunması için çekme veya geri çağırma ayrıca değerlendirilir.

Piyasadan çekme ne zaman gerekir?

Piyasadan çekme, ürünün tedarik zincirinde daha fazla bulundurulmasını önlemeyi amaçlar. Ürün dağıtıcı veya perakendeci stoklarında bulunuyor ancak henüz nihai kullanıcıya ulaşmamışsa çekme etkili bir tedbir olabilir.

İthalatçı hangi dağıtıcıya hangi parti ürünün gittiğini m.12 izlenebilirlik kayıtlarıyla belirlemeli ve stokların ayrı bir karantina alanına alınmasını sağlamalıdır. Geri dönen ürünün düzeltileceği, imha edileceği veya yabancı imalatçıya iade edileceği kayıt altına alınmalıdır.

Çekmenin tamamlandığı yalnız gönderilen e-postayla değil, dağıtıcılardan alınan stok ve iade verileriyle doğrulanmalıdır.

Geri çağırma hangi durumda gündeme gelir?

Ürün nihai kullanıcıya ulaşmışsa ve riskin giderilmesi için ürünün kullanıcıdan geri alınması gerekiyorsa geri çağırma gündeme gelir. 7223 m.19 geri çağırmanın usul ve esaslarını ayrıca düzenler.

İthalatçı ürün kullanıcılarını etkili biçimde bilgilendirmeli, etkilenen model ve seri/parti aralığını açıkça duyurmalı ve iade veya düzeltme yöntemini kolaylaştırmalıdır. Yalnız web sitesinin görünmeyen bir köşesine duyuru koymak etkin geri çağırma için yeterli olmayabilir.

Geri çağırma performansı, piyasaya arz edilen ürün sayısı ile geri dönen veya düzeltilen ürün sayısı karşılaştırılarak izlenmelidir.

İmalatçı ne zaman bilgilendirilmelidir?

Riskli veya uygunsuz ithal ürün tespit edildiğinde yabancı imalatçı derhal bilgilendirilmelidir. Çünkü kök neden üretim tasarımı, bileşen veya seri üretim sürecinden kaynaklanabilir. İmalatçı diğer ülkelerdeki ürünleri de değerlendirmek zorunda kalabilir.

İthalatçı bildirimde Türkiye’deki şikâyetler, test sonuçları, etkilenen parti ve alınan önlemleri paylaşmalıdır. İmalatçının verdiği teknik cevap ve düzeltme planı kayıt altına alınmalıdır.

Yabancı imalatçının “ürün uygundur” şeklindeki genel cevabı somut risk verilerini bertaraf etmez; gerekirse bağımsız teknik inceleme yapılmalıdır.

Yetkili kuruluş bildirimi hangi bilgileri içermelidir?

Ürün risk taşıyorsa ilgili yetkili kuruluş uygunsuzluk ve alınan düzeltici önlemler hakkında ayrıntılı şekilde ivedilikle bilgilendirilmelidir. Ürün adı, marka/model, seri veya parti numarası, ithal edilen miktar, dağıtılan miktar, riskin teknik açıklaması ve bilinen kaza/şikâyet verileri açıkça sunulmalıdır.

Satış durdurma, piyasadan çekme veya geri çağırma kararları; hangi tarihte başlatıldığı ve hangi kanalları kapsadığıyla birlikte bildirilmelidir. Yetkili kuruluş ek bilgi veya belge isterse ithalatçı iş birliği yapmak zorundadır.

Bildirim tarihi ve teslim edilen belgeler şirket dosyasında korunmalıdır.

Dağıtıcı ve pazaryerleriyle koordinasyon

Riskli ürünün piyasadan etkin biçimde kaldırılabilmesi için ithalatçı dağıtıcılar ve çevrim içi satış kanallarıyla eş zamanlı hareket etmelidir. Ürün kodu, parti bilgisi ve yapılacak işlem açık talimatla iletilmelidir.

Pazaryeri satıcılarının ilanı kapatması, üçüncü taraf depoların sevki durdurması ve fiziksel mağazaların ürünü raftan indirmesi kontrol edilmelidir. Stok ve satış verileri merkezde toplanmalıdır.

İthalatçının dağıtım sözleşmelerinde ürün güvenliği olaylarında hızlı bilgi paylaşımı ve iade yükümlülüklerini önceden düzenlemesi krizi yönetmeyi kolaylaştırır.

Düzeltici önlemin etkinliği nasıl ölçülür?

Önlem almak sürecin sonu değildir. Teknik düzeltme yapıldıysa yeniden test, satış blokajı uygulanmışsa sistem kontrolü, geri çağırma başlatılmışsa geri dönüş oranı izlenmelidir.

Ürün belirli partide riskli çıktıysa sonraki ithalat partisinde aynı hatanın giderilip giderilmediği doğrulanmalıdır. Kök neden kapanmadan tedarike devam edilmemelidir.

Etkinlik kontrolü, kararın gerekçesi ve kapanış tarihi yazılı kayıt altına alınmalıdır. Aynı şikâyetlerin devam etmesi önlemin yetersiz olduğunu gösterebilir.

İthalatçı için kriz yönetim kontrol listesi

Risk sinyali alındığında ürün ve parti kimliği belirlenmeli, yeni satış/sevkiyat blokajı uygulanmalı ve teknik risk değerlendirmesi başlatılmalıdır. Yabancı imalatçıdan aynı modelin diğer ülke verileri istenmelidir.

Gerekli tedbir ürünü uygun hale getirme, arzı durdurma, piyasadan çekme veya geri çağırma seçeneklerinden belirlenmelidir. Risk varsa yetkili kuruluş ayrıntılı şekilde ve ivedilikle bilgilendirilmelidir.

Dağıtıcı, depo ve e-ticaret kanalları eş zamanlı talimatlandırılmalı; uygulama ve etkinlik doğrulanmalıdır. Bütün kararlar, bildirimler ve testler ürün güvenliği dosyasında saklanmalıdır.

Sonuç olarak 7223 m.9 ithalatçıya aktif kriz yönetimi yükümlülüğü verir. Uygunsuzluğu öğrenen ithalatçı satışa devam edip imalatçıdan talimat beklemekle yetinemez; gerekli düzeltici önlemleri Türkiye piyasasında ivedilikle uygulamalıdır.

İlgili içerikler

• İthalatçı Numune Testi ve Şikâyet Kaydı Tutmak Zorunda mı?
• İthalatçı Piyasaya Arzdan Önce Neleri Kontrol Etmeli?
• İmalatçı Uygunsuz Ürünü Öğrenirse Ne Yapmalı?
• Ürün geri çağırma ve idari süreçler için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular