Ürünü Kendi Markasıyla Satan İşletme İmalatçı Sayılır mı? 7223 m.11 | 2026

7223 m.11 hangi durumda işletmeyi imalatçı sayar?

7223 sayılı Kanun tedarik zincirindeki hukuki sıfatı yalnız fabrikanın kime ait olduğuna göre belirlemez. İthalatçı veya dağıtıcı bir ürünü kendi adı veya ticari markası altında piyasaya arz ederse, Kanunun imalatçıya yüklediği sorumluluklar bu işletmeye uygulanır. Böylece tüketici ve yetkili kuruluş bakımından ürünün arkasındaki sorumlu ekonomik operatör açık hale gelir.

Bu hüküm özellikle fason üretim, private-label ve white-label iş modellerinde önemlidir. Ürünün fiili üretimi başka bir fabrikada yapılabilir; ancak piyasada ürün marka sahibi işletmenin adıyla sunuluyorsa marka sahibi yalnız “ben üretmedim” diyerek imalatçı yükümlülüklerinden çıkamaz.

Kanunun amacı, piyasada kendi kimliğiyle ürün sunan işletmenin ürün uygunluğu sisteminin sorumluluğunu da üstlenmesini sağlamaktır.

Private label nedir?

Private label, bir ürünün başka bir üretici tarafından üretilmesine rağmen pazarda farklı bir işletmenin kendi markası veya adı altında satılması modelidir. Market markalı ürünler, özel marka elektronik cihazlar, kozmetik, tekstil, ekipman veya e-ticaret markaları bu modele örnek olabilir.

Private-label ilişkisinde fiili üretici ile piyasadaki marka sahibi farklı olabilir. Ticari sözleşmede “fason üretici”, “OEM”, “üretici” veya başka bir sıfat kullanılması 7223 bakımından tek başına belirleyici değildir. Ürünün kimin adı veya markası altında piyasaya arz edildiğine bakılır.

Bu nedenle marka sahibi işletme ürün güvenliği planını daha sözleşme aşamasında kurmalı; teknik dosya, test, uygunluk beyanı, izlenebilirlik ve geri çağırma sorumluluklarını netleştirmelidir.

Fason üretim yaptıran marka sahibi imalatçı mıdır?

Ürün fason üretici tarafından üretildiği halde marka sahibinin adı veya ticari markası altında piyasaya arz ediliyorsa m.11 gereği marka sahibi işletmeye imalatçı yükümlülükleri uygulanır. Fabrikanın başka şirkete ait olması bu sonucu değiştirmez.

Fason üreticinin teknik bilgi ve üretim kontrolünü yürütmesi, marka sahibinin m.7 kapsamındaki hukuki sorumluluğunu dışlamaz. Marka sahibi teknik dosyaya erişebilmeli, uygunluk değerlendirmesinin doğru yapıldığını doğrulayabilmeli ve seri üretim değişikliklerini izlemelidir.

Taraflar kendi aralarında kusur ve masraf paylaşımı düzenleyebilir; ancak kamu hukuku yükümlülükleri ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk Kanuna göre belirlenir.

Yabancı üreticinin ürünü kendi markasıyla ithal edilirse ne olur?

Türkiye’deki ithalatçı yabancı fabrikada üretilen ürünü kendi markası altında Türkiye piyasasına arz ediyorsa, yalnız m.9’daki ithalatçı yükümlülükleriyle sınırlı kalmayabilir; m.11 nedeniyle imalatçı yükümlülükleri de kendisine uygulanabilir.

Bu durumda ürünün teknik dosyasının yabancı üreticide kalması ve ithalatçının yalnız sertifika kopyası tutması yeterli olmayabilir. Marka sahibi, imalatçı olarak teknik dosyanın hazırlanması ve uygunluk değerlendirme sürecinin hukuken kendi ürününe bağlanması konusunda daha kapsamlı sorumluluk üstlenir.

Yabancı üreticiyle sözleşmede teknik dosya devri veya erişimi, testlerin kimin adına yapıldığı, uygunluk beyanını kimin imzaladığı ve marka kullanımının mevzuat etkisi açıkça düzenlenmelidir.

İmalatçı sayılmanın hukuki sonucu nedir?

İmalatçı sayılan işletmeye 7223 m.7’deki yükümlülükler uygulanır. Piyasaya yalnız uygun ürün arz etme, teknik dosyayı hazırlama veya hazırlatılmasını sağlama, uygunluk değerlendirmesini yapma/yaptırma, uygunluk beyanını düzenleme, gereken işaretleri ürüne koyma, seri üretim uygunluğunu sürdürme, numune testi ve şikâyet kayıtlarını yönetme, ürün kimlik ve iletişim bilgilerini sağlama ve riskli üründe düzeltici önlem alma bunların başlıcalarıdır.

Bu yükümlülüklerin bir kısmı operasyonel olarak fason üreticiye yaptırılabilir; ancak marka sahibinin kendi imalatçı sorumluluğu ortadan kalkmaz. Uygunluk belgelerinin ürünle ve marka sahibiyle doğru ilişkilendirildiği doğrulanmalıdır.

Ürün uygunsuz çıkarsa yetkili kuruluş marka sahibini doğrudan muhatap alabilir ve m.7 kapsamındaki bilgi-belgeleri isteyebilir.

Teknik dosyayı kim hazırlamalıdır?

Teknik dosyanın hazırlanması imalatçının çekirdek görevlerindendir. Fason üretici teknik çizim, test raporu, risk analizi ve üretim kayıtlarını hazırlayabilir; ancak marka sahibi m.11 nedeniyle imalatçı sayılıyorsa dosyanın kendi ürününe ilişkin mevzuat şartlarını karşılamasını sağlamalıdır.

Teknik dosya yalnız fason fabrikanın gizli arşivinde olup marka sahibinin hiçbir erişimi yoksa denetimde ciddi sorun doğar. Ticari sırların korunması için erişim protokolü kurulabilir; fakat yetkili kuruluş talebi karşılanabilecek şekilde belgeye erişim güvence altına alınmalıdır.

Dosya ürünün tasarım değişiklikleri ve standart güncellemeleriyle birlikte revize edilmelidir. Eski sürümler kanuni saklama süresi boyunca korunmalıdır.

Uygunluk beyanı ve CE işareti kimin sorumluluğundadır?

İlgili teknik düzenleme uygunluk beyanı ve CE işareti gerektiriyorsa, imalatçı sayılan marka sahibi bu yükümlülüklerin doğru şekilde yerine getirilmesinden sorumludur. Beyan başka işletmenin adıyla düzenlenmişse ürün üzerindeki marka ve hukuki imalatçı bilgisiyle uyum ayrıca incelenmelidir.

CE işaretinin kutuya basılması tek başına uygunluk yaratmaz. Ürünün ilgili teknik mevzuata uygunluğu gerekli değerlendirme prosedürüyle doğrulanmış olmalıdır.

Onaylanmış kuruluş katılımı gereken ürünlerde sertifikanın kapsamı, model ve üretim tesisiyle eşleşmesi kontrol edilmelidir.

Ürün üzerindeki imalatçı adı nasıl gösterilir?

7223 m.7/1-f kapsamında imalatçının adı veya kayıtlı ticari unvanı ya da markası ile ulaşılabilecek açık adresi ürün üzerinde; bunun mümkün olmadığı durumda ambalaj veya eşlik eden belgede bulunur. Private-label işletme bu yükümlülüğü kendi hukuki sıfatına göre yerine getirmelidir.

Fason fabrikanın adı ürün üzerinde ayrıca bulunabilir; ancak marka sahibinin imalatçı sıfatını gizleyecek veya kullanıcıyı yanıltacak etiketleme yapılmamalıdır. Özel teknik düzenleme hangi ekonomik operatör bilgilerinin nasıl gösterileceğini daha ayrıntılı belirleyebilir.

Marka ve adres değişikliklerinde yeni üretim için etiketler güncellenmeli, eski ürünlerin izlenebilirlik kayıtları korunmalıdır.

Şikâyet ve geri çağırma sistemi nasıl kurulmalıdır?

Marka sahibi m.11 nedeniyle imalatçı yükümlülüklerine tabi olduğunda piyasa sonrası gözetim sistemini de kurmak zorundadır. Müşteri şikâyetleri, uygunsuz ürün ve geri çağırma kayıtları marka sahibi tarafından izlenmelidir.

Fason üreticiye yalnız aylık kalite raporu göndermek yeterli olmayabilir. Marka sahibinin kendi satış kanallarındaki kaza ve şikâyetleri teknik üreticiye aktarması, kök neden çalışmasını izlemesi ve gerektiğinde düzeltici önlem başlatması gerekir.

Riskli üründe yetkili kuruluş bildirimi ve geri çağırma iletişimi marka sahibinin kriz planında açıkça yer almalıdır.

Fason üreticiyle sözleşmede neler yazılmalıdır?

Sözleşmede uygulanacak teknik düzenlemeler, ürün spesifikasyonu, test yöntemleri, uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya erişimi, değişiklik yönetimi, zorunlu işaretler, üretim kalite kontrolü ve mevzuat güncellemeleri düzenlenmelidir.

Fason üretici kritik malzeme veya tedarikçi değişikliğini marka sahibinin onayı olmadan yapmamalı; güvenlik şikâyetlerini derhal bildirmelidir. Denetim hakkı ve belge sağlama süresi açık yazılmalıdır.

Geri çağırma masrafları ve rücu ilişkisi sözleşmeyle düzenlenebilir; fakat bu hükümler marka sahibinin kanuni imalatçı sorumluluğunu kamu hukuku bakımından kaldırmaz.

Marka lisansı ve distribütörlükte dikkat edilecek hususlar

Bir işletmenin yalnız markayı lisanslaması ile ürünü kendi markası altında piyasaya arz etmesi farklıdır. Somut ürün zincirinde kimin adına piyasaya arz yapıldığı, etiket ve uygunluk beyanında hangi işletmenin yer aldığı incelenmelidir.

Distribütör yabancı markayı yalnız yetkili satıcı olarak kullanıyorsa otomatik olarak imalatçı olmayabilir; ancak ürünü kendi ticari markasıyla yeniden markalıyor veya uygunluğu etkileyen değişiklik yapıyorsa m.11 sonucu doğabilir.

Marka lisans sözleşmesi ürün güvenliği rollerini açık belirlemeli ve tüketicide sorumlu işletme konusunda yanıltıcı görünüm yaratmamalıdır.

Private-label işletmeler için kontrol listesi

Ürünün hangi şirket adı veya markası altında piyasaya arz edildiği belirlenmeli ve m.11 kapsamında imalatçı sıfatı değerlendirilmelidir. İmalatçı sayılıyorsa m.7 yükümlülükleri için yazılı uyum matrisi hazırlanmalıdır.

Fason üreticiyle teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi, değişiklik yönetimi ve geri çağırma prosedürü sözleşmeye bağlanmalıdır. Ürün üzerindeki imalatçı kimliği ve adresi doğru olmalı; uygunluk beyanı marka ve modelle eşleşmelidir.

Piyasa sonrası şikâyet ve test sistemi marka sahibinde kurulmalı; riskli ürün halinde satış durdurma, bildirim ve geri çağırma mekanizması hazır olmalıdır.

Sonuç olarak kendi markasıyla ürün satmak yalnız pazarlama tercihinden ibaret değildir. 7223 m.11, private-label işletmeyi imalatçı yükümlülüklerine taşıyabilir ve ürün güvenliği sorumluluğunu önemli ölçüde genişletir.

İlgili içerikler

• Üründe Model, Parti, Seri Numarası ve İmalatçı Adresi
• İmalatçı Teknik Dosyayı Kaç Yıl Saklar?
• İthalatçı Piyasaya Arzdan Önce Neleri Kontrol Etmeli?
• Private label ve ürün güvenliği uyumu için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular