Ürün Hangi Hallerde Geri Çağrılır? 7223 m.19 | 2026

Geri çağırma nedir?

Geri çağırma, nihai kullanıcının eline ulaşmış bir ürünün, taşıdığı risk nedeniyle kullanıcıdan geri alınmasını amaçlayan düzeltici tedbirdir. 7223 sayılı Kanun ürün güvenliği sisteminde geri çağırmayı, piyasaya arz sonrası risk yönetiminin en güçlü araçlarından biri olarak düzenler.

Geri çağırma yalnız ürünün fabrikaya geri gönderilmesi anlamına gelmez. Riskin niteliğine göre kullanıcıdaki ürünün tamir edilmesi, değiştirilmesi, bedelinin ödenmesi veya mevzuatın öngördüğü başka yöntemle güvenli hale getirilmesi sürecinin başlangıcıdır.

Geri çağırma kararı ticari itibar kaygısıyla geciktirilemez. Risk kullanıcıda bulunan üründe devam ediyorsa şirketin ilk önceliği zararın önlenmesidir.

Piyasadan çekme ile geri çağırma farkı

Piyasadan çekme tedarik zincirindeki, yani ithalatçı, dağıtıcı, bayi veya mağaza stoklarında bulunan ürünün daha fazla piyasada bulundurulmasını önlemeyi hedefler. Geri çağırma ise nihai kullanıcının elindeki ürüne kadar ulaşır.

Riskli ürün henüz tüketiciye veya profesyonel nihai kullanıcıya satılmamışsa stokların bloklanması ve tedarik zincirinden geri alınması yeterli olabilir. Ancak kullanıcıya ulaşmış ürün aynı riski taşımaya devam ediyorsa yalnız mağaza stokunu çekmek kullanıcıyı korumaz.

Bu ayrım geri çağırma planında dağıtım verilerinin neden kritik olduğunu gösterir. Hangi ürünlerin halen stokta, hangilerinin nihai kullanıcıda olduğu belirlenmelidir.

Geri çağırma hangi risklerde gündeme gelir?

Her biçimsel uygunsuzluk otomatik olarak geri çağırma gerektirmez. Önlem, ürünün taşıdığı riskin niteliğine, gerçekleşme olasılığına ve zarar ciddiyetine göre belirlenir. Ciddi yaralanma, yangın, elektrik çarpması, boğulma, kimyasal maruziyet gibi riskler hızlı ve kapsamlı müdahale gerektirebilir.

Öte yandan yalnız etikette düzeltilebilir bir eksiklik varsa ve kullanıcıdaki ürün güvenli biçimde başka yöntemle uygun hale getirilebiliyorsa geri çağırmadan daha hafif bir önlem yeterli olabilir.

Esas ölçüt, seçilen önlemin riski gerçekten ve zamanında ortadan kaldırıp kaldırmadığıdır.

Önce daha hafif önlem uygulanabilir mi?

Evet. Ürün güvenliği sisteminde düzeltici önlem riskle orantılı olmalıdır. Ürün yazılım güncellemesiyle güvenli hale gelebiliyorsa ve güncelleme bütün kullanıcıya güvenilir biçimde uygulanabiliyorsa fiziksel geri alma her durumda şart olmayabilir.

Ancak daha hafif önlemin etkin olmadığı anlaşılırsa geri çağırma geciktirilmemelidir. Kullanıcıların güncellemeyi yapmadığı veya riskin fiziksel tasarımdan kaynaklandığı durumda ürünün geri alınması gerekebilir.

İşletme neden belirli önlemi seçtiğini risk analizi ve teknik verilerle belgelemelidir.

İmalatçı geri çağırmayı ne zaman başlatır?

İmalatçı m.7 kapsamında piyasaya arz ettiği ürünün uygunsuz olduğunu bildiği veya bilmesinin gerektiği anda ivedi düzeltici önlem almak zorundadır. Riskin kullanıcıdaki üründe devam ettiği ve diğer tedbirlerin yeterli olmadığı durumda m.19 geri çağırma sistemi devreye girer.

İmalatçı etkilenen model, seri ve partiyi belirlemeli; dağıtım kayıtlarını kullanarak ürünün hangi ülke ve kanallara gittiğini tespit etmelidir. Kullanıcıya açık ve anlaşılır duyuru hazırlanmalıdır.

Geri çağırmanın başladığı ve ilerleme sonuçları yetkili kuruluşla paylaşılmalıdır.

İthalatçının geri çağırmadaki rolü

İthal ürünlerde Türkiye piyasasındaki dağıtım verileri çoğunlukla ithalatçının elindedir. İthalatçı riskli ürün bilgisini aldığında yeni sevkiyatı durdurmalı, yabancı imalatçıyla teknik kök nedeni netleştirmeli ve Türkiye’deki dağıtıcıları bilgilendirmelidir.

Ürün nihai kullanıcıya ulaştıysa ithalatçı geri çağırma iletişimini, iade noktalarını ve lojistiği yönetebilir. Yabancı imalatçının başka ülkede yürüttüğü geri çağırma Türkiye’deki kanuni yükümlülüklerin yerine otomatik olarak geçmez.

Türkiye’de hangi seri/partilerin satıldığı ve kaç adet kullanıcıya ulaştığı ithalat kayıtlarından belirlenmelidir.

Dağıtıcı ve mağazaların rolü

Dağıtıcılar geri çağırma duyurusunu aldığında ürünün satışını durdurur, stokları karantinaya alır ve tüketiciden gelen ürünleri belirlenen prosedüre göre kabul eder. Mağaza personeli hangi model ve partinin geri çağrıldığını bilmelidir.

Geri alınan ürün tekrar satış stokuna karışmamalıdır. Seri/parti ve iade bilgileri merkezi sisteme işlenmelidir.

Online satış kanallarında ilanların kapatılması ve sipariş akışının durdurulması da aynı sürecin parçasıdır.

Hangi seri ve partiler kapsama alınır?

Geri çağırmanın kapsamı kök neden analizine dayanır. Risk yalnız belirli üretim tarihleri veya partiyle sınırlıysa hedefli geri çağırma yapılabilir. Tasarım kaynaklı riskte bütün model veya daha geniş üretim aralığı etkilenebilir.

Ürün üzerindeki model, seri ve parti bilgilerinin doğru olması bu nedenle kritiktir. İzlenebilirlik yetersizse riskli ürünleri güvenli ürünlerden ayırmak mümkün olmayabilir ve daha geniş kapsam gerekebilir.

Kapsam belirlenirken üretim, ithalat, servis ve şikâyet kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Online satılan ürünlerde geri çağırma

Ürünün e-ticaret yoluyla satılmış olması geri çağırma yükümlülüğünü değiştirmez. Kendi web sitesi, pazaryeri ve sosyal ticaret kanallarındaki satışlar aynı ürün güvenliği planına dahil edilmelidir.

Sipariş kayıtları kullanıcıya ulaşmak için önemli veri olabilir. İletişim yapılırken kişisel verilerin korunması mevzuatına uyulmalıdır.

Riskli ürünün ilanı kaldırılmalı, aynı ürünün farklı satıcı veya varyant koduyla satışta kalıp kalmadığı kontrol edilmelidir.

Yetkili kuruluş geri çağırma isteyebilir mi?

Evet. İktisadi işletmecinin aldığı önlem riski ortadan kaldırmak için yeterli değilse veya kanuni şartlar oluşmuşsa yetkili kuruluş geri çağırma dahil uygun tedbirlerin uygulanmasını isteyebilir ve kendi yetkilerini kullanabilir.

İşletmenin gönüllü geri çağırma başlatması idareyle iş birliğini ortadan kaldırmaz. Yetkili kuruluş kapsam, duyuru ve etkinlik hakkında bilgi isteyebilir.

Talimat ve idari kararlar süresinde uygulanmalı; hukuki itiraz hakkı varsa bu hak güvenlik tedbirini geciktirmeyecek şekilde ayrıca kullanılmalıdır.

Geri çağırma ne zaman tamamlanmış sayılır?

Bir duyurunun yayınlanması geri çağırmanın tamamlandığı anlamına gelmez. Piyasaya arz edilen ve etkilenen ürün sayısı ile ulaşılan, geri alınan veya güvenli hale getirilen ürün sayıları karşılaştırılmalıdır.

Düşük geri dönüş oranında ilave iletişim kanalları kullanılmalı, dağıtıcı ve servis kayıtları yeniden taranmalıdır. Riskli ürünlerin halen satışta olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Kapanış raporunda kapsam, uygulanan yöntem, sonuçlar ve geride kalan risk açıklanmalıdır.

İşletmeler için geri çağırma karar kontrol listesi

Risk tespit edildiğinde ürün modeli, seri/parti, zarar türü ve gerçekleşme olasılığı değerlendirilmelidir. Ürünün tedarik zincirinde mi, nihai kullanıcıda mı bulunduğu belirlenmelidir.

Daha hafif düzeltici önlemin riski tamamen giderip gidermeyeceği test edilmelidir. Yeterli değilse geri çağırma başlatılmalı; dağıtıcı, mağaza ve online kanallar eş zamanlı devreye alınmalıdır.

Duyuru, iade yöntemi, tüketiciye sunulacak seçenekler ve geri çağırma etkinlik ölçümü baştan planlanmalıdır.

Sonuç olarak geri çağırma, riskli ürünü kullanıcıdan geri almak için kullanılan son derece somut bir ürün güvenliği tedbiridir. Karar, ticari kaygıya değil riskin kullanıcıda devam edip etmediğine ve diğer önlemlerin etkinliğine göre verilmelidir.

İlgili içerikler

• İmalatçı Uygunsuz Ürünü Öğrenirse Ne Yapmalı?
• İthalatçı Uygunsuz veya Riskli Ürünü Öğrenirse Ne Yapmalı?
• Ürün Tedarik Zinciri Kayıtları ve İzlenebilirlik
• Geri çağırma ve ürün güvenliği için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular