Üründe Seri veya Parti Numarası Yoksa Satılabilir mi? 7223 m.7 ve m.12 | 2026

Ürün kimliği neden zorunludur?

Ürün güvenliği mevzuatında izlenebilirlik yalnız tedarikçinin faturasını saklamak değildir. Riskli bir ürün tespit edildiğinde hangi üretim grubunun etkilendiğini, hangi teknik dosya revizyonuyla üretildiğini ve hangi dağıtım kanallarına gönderildiğini belirlemek gerekir. Model, tip, parti ve seri numarası gibi bilgiler bu bağlantıyı kurar.

7223 m.7 imalatçıya ürünlerin tanınmasını sağlayacak tip, parti, seri veya başka ayırt edici bilgileri ürün üzerinde; bunun mümkün olmadığı durumda ambalaj veya ürüne eşlik eden belgede bulundurma yükümlülüğü getirir. Ürünün özel teknik düzenlemesi daha ayrıntılı kurallar öngörebilir.

M.12 ise ekonomik operatörler arasındaki tedarik zinciri kayıtlarını tamamlar. Ürün kimliği olmadan bu kayıtları somut fiziksel ürünle eşleştirmek zorlaşır.

Her üründe mutlaka seri numarası mı gerekir?

Hayır. Kanun yalnız tek bir “seri numarası” formatına zorlamaz; ürünün tanınmasını sağlayan tip, parti, seri numarası veya başka bir unsur kullanılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu ürünün niteliği ve özel teknik düzenlemesine göre belirlenir.

Tek tek yüksek değerli cihazlarda benzersiz seri numarası yaygındır. Çok sayıda üretilen basit ürünlerde parti veya lot numarası yeterli olabilir. Bazı ürünlerde model ve üretim kodu birlikte izlenebilirlik sağlar.

Esas olan, riskli üretim grubunun gerektiğinde güvenilir biçimde ayrıştırılabilmesidir. İşletme numaralandırma sistemini sadece ticari stok kodu olarak değil ürün güvenliği aracı olarak tasarlamalıdır.

Model, tip, parti ve seri numarası arasındaki fark

Model veya tip kodu aynı tasarım ailesini tanımlar. Parti veya lot numarası belirli üretim dönemini, vardiyayı, hammadde grubunu veya üretim koşulunu ayırt edebilir. Seri numarası ise çoğu zaman tekil fiziksel ürünü benzersiz olarak tanımlar.

Bir geri çağırma yalnız belirli batarya lotunu etkiliyorsa model numarası tek başına yeterli değildir. Tersine tasarım kaynaklı risk bütün modeli etkiliyorsa tek tek seri numaralarını bilmek yine dağıtım ve kullanıcıya ulaşma bakımından yararlıdır.

Ürün kimliği sistemi teknik dosya, üretim kalite kayıtları ve ERP sistemiyle aynı mantıkta çalışmalıdır.

Bilgi ürünün neresinde bulunmalıdır?

7223 m.7’nin yaklaşımı ayırt edici bilginin kural olarak ürün üzerinde bulunmasıdır. Ürünün boyutu veya niteliği nedeniyle bunun mümkün olmadığı durumlarda ambalaj veya eşlik eden belge alternatif olabilir. Özel teknik düzenleme daha özel bir işaretleme yeri belirleyebilir.

İşletme baskı maliyeti veya estetik tercih nedeniyle üründe bulunması gereken bilgiyi keyfi biçimde yalnız dış koliye taşıyamaz. Kullanıcı ürünü ambalajdan çıkardıktan sonra geri çağırma kapsamını belirleyebilecek bilgiye erişebilmelidir.

Etiket okunaklı, dayanıklı ve ürünün makul kullanım ömrü boyunca gerektiği ölçüde izlenebilir olmalıdır.

Ürün çok küçükse ne yapılır?

Çok küçük veya fiziksel olarak işaretlemeye elverişsiz ürünlerde Kanunun izin verdiği alternatif yerler değerlendirilebilir. Ambalaj veya ürüne eşlik eden belge kullanılabilir; bazı özel düzenlemeler başka yöntemler de öngörebilir.

Ancak ürün küçük diye izlenebilirlik tamamen kaldırılmaz. Ambalaj açıldığında ürün ile parti bilgisinin bağının nasıl korunacağı risk yönetimi açısından düşünülmelidir.

Birden fazla küçük parçanın aynı paket içinde satıldığı ürünlerde lot bilgisi paket seviyesinde kurulabilir; özel mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.

İthalatçı seri/parti eksikliğinde ne yapmalı?

İthalatçı m.9 uyarınca ürün piyasaya arz edilmeden önce imalatçının m.7 kapsamındaki ürün kimliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini kontrol eder. Zorunlu ayırt edici bilgi yoksa ürün satışa açılmamalıdır.

Yabancı imalatçıdan doğru numaralandırma ve teknik açıklama istenmelidir. Sonradan etiketleme teknik düzenlemeye uygunsa ve ürünün gerçek üretim kaydıyla güvenilir biçimde eşleştirilebiliyorsa düzeltici işlem yapılabilir.

Rastgele yeni seri numarası üretip geçmiş üretim kaydından kopuk etiket yapıştırmak izlenebilirliği sağlamaz; yalnız görünür eksikliği örter.

Dağıtıcı eksik ürün kimliğini görürse satabilir mi?

Dağıtıcı m.10 kapsamında ürünü piyasada bulundurmadan önce zorunlu görünür uygunluk unsurlarını kontrol eder. Model/seri/parti gibi zorunlu bilgi açıkça bulunmuyorsa tedarikçiye bildirim yapılmalı ve eksiklik giderilmeden satışa devam edilmemelidir.

Dağıtıcı teknik dosyanın tamamını incelemek zorunda değildir; fakat fiziksel etiketteki açık eksikliği görmezden gelemez. Özellikle geri çağırma veya resmi uyarı bulunan ürünlerde kimlik bilgisi daha da kritiktir.

Online ürün açıklamasında model kodunun bulunması, fiziksel ürün üzerindeki zorunlu izlenebilirlik bilgisinin yerine kendiliğinden geçmez.

Geri çağırmada seri ve parti numarasının önemi

Geri çağırmanın kapsamı teknik kök nedene göre belirlenir. Sorun yalnız belirli üretim günündeki partiye aitse, doğru lot bilgisi güvenli ürünlerin gereksiz yere geri çağrılmasını önler. İzlenebilirlik yoksa ihtiyat gereği daha geniş ürün grubu kapsama alınabilir.

Kullanıcı geri çağırma duyurusunda elindeki ürünün kapsama girip girmediğini seri/parti bilgisiyle kontrol edebilir. İade alınan ürünün de aynı bilgiyle kaydedilmesi gerekir.

İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı sistemlerinde aynı kodlama kullanılmazsa geri çağırma sırasında ciddi veri eşleştirme sorunu oluşur.

Numara sonradan etiketlenebilir mi?

Eksiklik ürün piyasaya arz edilmeden fark edilirse ve özel teknik düzenleme izin veriyorsa doğru üretim kaydıyla eşleşen etiketleme işlemiyle uygunsuzluk giderilebilir. İşlem ürünün kimliğini değiştirmemeli veya yanlış üretim geçmişi yaratmamalıdır.

Ürün zaten piyasaya çıktıysa sonradan etiketleme yöntemi kullanıcıdaki ürünlere nasıl ulaşılacağını da içermelidir. Sadece depodaki stokların etiketi düzeltilerek piyasadaki izlenebilirlik sorunu kapanmaz.

Etiket değişikliği teknik dosya ve düzeltici faaliyet kaydına işlenmelidir.

ERP kaydı ürün üzerindeki eksikliği giderir mi?

ERP sistemi tedarik zinciri ve stok izlenebilirliği için güçlü araçtır; ancak mevzuat ürün üzerinde veya izin verilen alternatif yerde kimlik bilgisini zorunlu tutuyorsa yalnız iç sistem kaydı bu fiziksel işaretleme yükümlülüğünün yerine geçmez.

Ürünün üzerindeki kod ile ERP’deki üretim/ithalat ve satış hareketi eşleştirilmelidir. Bir kod sadece muhasebe stok numarası olarak kullanılıyor ve üretim partisini göstermiyorsa geri çağırmada yetersiz kalabilir.

Veri sisteminin şirket değişiklikleri ve yazılım geçişlerinde geçmiş kayıtları koruması gerekir.

İzlenebilirlik eksikliği yaptırım doğurur mu?

7223 m.7 ve m.12 kapsamındaki ürün kimliği ve tedarik zinciri yükümlülüklerinin ihlali, somut fiile göre m.20’deki idari yaptırım hükümlerinin uygulanmasına yol açabilir. Ayrıca yetkili kuruluş ürünün uygun hale getirilmesini veya piyasada bulundurulmasının durdurulmasını isteyebilir.

Ürün güvenli olsa bile zorunlu izlenebilirlik bilgisinin eksikliği teknik mevzuat uygunsuzluğudur. Riskli ürünle birleştiğinde eksiklik geri çağırmayı güçleştirdiği için daha ağır operasyonel sonuç doğurur.

Ceza tutarı işlem tarihindeki güncel resmi değer üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.

Ürün kimliği kontrol listesi

Her ürün grubu için özel teknik düzenlemede hangi model, tip, parti, seri veya başka tanımlamanın gerektiği belirlenmelidir. Bilginin ürün, ambalaj veya eşlik eden belgede bulunacağı yer mevzuata göre seçilmelidir.

Kodlar teknik dosya, üretim kalite kayıtları, ithalat kayıtları ve ERP sistemiyle eşleştirilmelidir. Etiket değişikliği ve yeniden paketleme süreçleri bu bağı koparmamalıdır.

İthalatçı ve dağıtıcı piyasaya arz/satış öncesi görünür kimlik eksikliğini kontrol etmeli; eksiklik giderilmeden ürünü piyasaya vermemelidir.

Sonuç olarak seri veya parti numarası yalnız depo kolaylığı değildir. Ürün güvenliği krizinde hangi ürünün riskli olduğunu belirleyen temel izlenebilirlik aracıdır; zorunlu olduğu halde bulunmaması satış, geri çağırma ve idari yaptırım açısından doğrudan hukuki sonuç yaratır.

İlgili içerikler

• Üründe Model, Parti, Seri Numarası ve İmalatçı Adresi
• Ürün Tedarik Zinciri Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?
• Ürün Hangi Hallerde Geri Çağrılır?
• Ürün izlenebilirliği için hukuki destek

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular