Vakıf 10 Yıl Yöneticisiz Kalırsa Ne Olur? 5737 m.7 | 2026

5737 sayılı Kanun m.7 hangi sonucu bağlıyor?

Vakıflar Kanununun 7 nci maddesinin ilk fıkrası iki şartı birlikte kurar. Birincisi, vakfın mülhak vakıf niteliğinde olmasıdır. İkincisi, bu vakfa on yıl süreyle yönetici atanamaması veya yönetim organı oluşturulamamasıdır. Bu iki durum gerçekleştiğinde Kanun, vakfın mahkeme kararıyla Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetileceğini ve temsil edileceğini öngörür.

Dolayısıyla “on yıl doldu, vakıf otomatik olarak VGM’ye geçti” biçimindeki ifade hukuken eksiktir. Sürenin dolması maddi şarttır; hukuki statü değişikliğini tamamlayan işlem mahkeme kararıdır. Mahkeme kararı verilmeden önce vakfın geçmiş kayıtları, vakfiye şartları, yönetici atanamama nedenleri ve on yıllık dönemin gerçekten kesintisiz biçimde gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmelidir.

Maddenin devamı da statü değişikliğinin kalıcı etkisini gösterir: Kanunun yürürlüğünden önce mazbut vakıflar arasına alınmış vakıflarla, 5737 sayılı Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamaz. Bu nedenle m.7 yalnız geçici bir idari tedbir değildir.

Kural her vakıf için geçerli mi?

Hayır. On yıl kuralı, m.7 metninde açıkça mülhak vakıflar için düzenlenmiştir. 5737 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre mülhak vakıf, mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilmiş vakıftır. Yeni vakıflar, cemaat vakıfları ve esnaf vakıfları bakımından yönetim sorunlarının çözümü kendi özel hükümlerine göre yapılır.

Yeni vakıfta organ eksikliği oluştuğunda m.8 uygulanır. Ölüm, istifa veya başka nedenle eksilen organ öncelikle vakıf senedindeki hükümlere göre tamamlanır; senette hüküm yoksa m.8’deki organ kararı, VGM görüşü ve mahkeme yolu devreye girer. Bu mekanizma m.7’deki on yıllık mülhak vakıf rejimiyle karıştırılmamalıdır.

Cemaat vakıflarında yönetim m.6 uyarınca mensupların seçimiyle oluşur. Mülhak vakıfta ise vakfiye şartları ve Meclis tarafından atama esastır. Bu nedenle bir vakfın türü doğru tespit edilmeden “10 yıl yöneticisiz kalma” sonucuna gidilemez.

On yıllık yöneticisizlik süresinde ne araştırılır?

Kanun yalnız “on yıl” demekle yetinmez; süre boyunca yönetici atanamaması veya yönetim organı oluşturulamaması şartını arar. Bu nedenle arşivdeki yönetici atama kararları, mahkeme dosyaları, vakfiye ve zeyilleri, VGM yazışmaları, soy ilişkisini gösteren kayıtlar ve görevin fiilen kim tarafından yürütüldüğüne ilişkin belgeler birlikte değerlendirilir.

Yönetici atanmamasının sebebi önemlidir. Vakfiyede yöneticilik belirli bir soy koluna bırakılmış olabilir; ilgili kişiler şartları taşımıyor, küçük veya kısıtlı durumda bulunuyor ya da hak sahipliği ispatlanamamış olabilir. 5737 m.6 bu geçiş dönemlerinde vakıf işlerinin Genel Müdürlük tarafından temsilen yürütülmesini ayrıca düzenler. Bu geçici temsil ile m.7 sonucunda mahkeme kararıyla sürekli VGM yönetimine geçiş aynı hukuki durum değildir.

Sürenin hesabında belgesiz varsayım yapılmamalıdır. “Uzun zamandır yönetici yok” ifadesi yerine, son geçerli yöneticinin görevinin ne zaman sona erdiği ve sonraki atama girişimlerinin hukuki etkisi dosya üzerinden belirlenmelidir.

Mahkeme kararı neden gereklidir?

Vakıf, özel hukuk tüzel kişisidir ve vakfedenin iradesi vakıf hukukunda temel öneme sahiptir. Mülhak vakfın soy bağına dayalı yönetim modelinden çıkarılıp VGM tarafından sürekli yönetilir hâle gelmesi ağır ve kalıcı bir sonuç doğurur. Kanun bu nedenle statü değişikliğini yalnız idarenin tespitine bırakmamış, mahkeme kararını zorunlu kılmıştır.

Yargısal incelemede vakfın türü, vakfiye yönetim şartları, yönetici atanamama olgusu ve on yıllık sürenin gerçekleşmesi hukuken ortaya konur. Mahkeme kararı, VGM’nin vakfı yönetme ve temsil etme yetkisinin dayanağı hâline gelir. Bu karar tapu, banka, kira, dava ve diğer temsil işlemlerinde vakfın yetkili organının belirlenmesi bakımından da önem taşır.

Dava sırasında vakıf malvarlığının korunması gereken somut bir risk varsa, genel usul hükümleri kapsamında geçici hukuki koruma ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Ancak m.7’nin nihai sonucu, kesin bir statü değişikliği olduğundan, esasa ilişkin mahkeme kararı ile kurulmalıdır.

VGM tarafından yönetilmek ne anlama gelir?

Mahkeme kararıyla m.7 kapsamına alınan vakfın yönetim ve temsil görevleri Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bu, vakıf malvarlığının Devletin genel bütçesine katılması anlamına gelmez. Vakıf tüzel kişiliği ve vakıf amacı korunur; gelir ve giderlerin vakıf adına, vakfiye ve Kanuna uygun biçimde yönetilmesi gerekir.

VGM, mazbut vakıfların gelir ve giderlerini ayrı ayrı takip eder. Kanunun 31 inci maddesi, mazbut vakıfların her birinin gelir ve giderlerinin ayrı izleneceğini açıkça düzenler. Dolayısıyla farklı vakıfların malvarlıkları tek bir özel mülkiyet havuzunda eritilemez; her vakfın hukuki aidiyeti ve amacı gözetilir.

Taşınmaz kiralama, bakım, restorasyon, dava, alacak takibi ve hayır hizmetleri bakımından 5737 sayılı Kanunun mazbut vakıflara ilişkin hükümleri uygulanır. VGM’nin yönetim yetkisi, vakfın amacını ortadan kaldırma yetkisi değildir.

Mahkeme kararından sonra yeniden yönetici atanabilir mi?

Kanunun cevabı nettir: Hayır. 5737 m.7, bu Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağını düzenler. Bu hüküm, mahkeme kararının geçici vekâlet veya kayyım kararı olmadığını gösterir.

Bu nedenle m.7 sürecinden sonra vakfeden soyundan bir kişinin ortaya çıkması veya daha önce eksik olan yöneticilik şartlarını sonradan taşıması, tek başına yeniden mülhak yönetimine dönüş sağlamaz. Kanunun m.6’da düzenlediği geçici temsil dönemi ile m.7’deki nihai mazbutlaşma sonucu arasında bu açıdan keskin fark vardır.

Mahkeme kararı henüz verilmeden önce yöneticilik şartlarını taşıyan kişinin ortaya çıkması ise farklı bir hukuki durumdur. On yıllık sürenin dolup dolmadığı, atama başvurusunun tarihi ve vakfiye şartlarının gerçekleşmesi dosya üzerinden değerlendirilir.

İntifa hakları VGM yönetimine geçince sona erer mi?

Hayır. 5737 m.7 açık biçimde ilgililerin vakfiye şartlarına göre intifa haklarının saklı olduğunu belirtir. Vakfın yönetiminin VGM’ye geçmesi, vakfiyede geçerli biçimde tanınmış intifa hakkını kendiliğinden yok etmez. Ancak intifa hakkının varlığı ile bu hakkın hangi dönem ve hangi miktar için talep edilebileceği ayrı konulardır.

Maddenin ek fıkrasına göre intifa hakkına ilişkin talepler, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Mazbut vakıflarda intifa miktarı da mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren vakfın son beş yıldaki malvarlığı, gelir ve giderleriyle sınırlı ve galle fazlasının varlığı şartıyla VGM tarafından belirlenir.

Bu nedenle m.7 dosyasında yönetim statüsü incelenirken, varsa intifa hakları ve bunlara ilişkin kesinleşmiş kararlar ayrıca dosyalanmalıdır. Yönetim değişikliği intifa borcunu silmez; fakat talep süresi ve galle fazlasının mevcut olup olmadığı belirleyicidir.

On yıllık süre ve yönetim statüsü için hangi belgeler önemlidir?

Vakıf vakfiyesi ve zeyilleri ilk kaynaktır. Vakfiyede yöneticiliğin hangi kişiye veya soy grubuna bırakıldığı, sıra ve şartlar, küçük veya kısıtlıların durumu ve vekâlet düzeni incelenir. VGM Meclis kararları, önceki yönetici atama yazıları ve mahkeme kararları tarihsel zinciri tamamlar.

Nüfus ve soy ilişkisini gösteren belgeler, yöneticilik hakkının vakfiyedeki kişilere ulaşıp ulaşmadığını gösterir. Ölüm kayıtları, gaiplik veya kısıtlılık kararları, reddedilmiş yönetici başvuruları ve eksiklik yazıları da on yıllık süreçte yönetici atanmamasının nedenini ortaya koyar.

Taşınmaz, banka, kira ve dava kayıtları ise yöneticisiz dönemde vakfın fiilen nasıl temsil edildiğini gösterir. Kanunun m.6 uyarınca VGM’nin temsilen yürüttüğü işlemler ile m.7 sonrasında sürekli yönetim kapsamında yapılan işlemler tarih olarak ayrılmalıdır.

M.7 uygulamasında en kritik hukuki ayrımlar

Birinci ayrım, geçici temsil ile mahkeme kararıyla VGM yönetimi arasındadır. M.6, vakfiyedeki şartları taşımayanlar şartları elde edinceye, küçük ve kısıtlılar fiil ehliyeti kazanıncaya ve boş yöneticilik dolduruluncaya kadar VGM’nin işleri temsilen yürütmesini düzenler. M.7 ise on yıllık başarısızlığın ardından mahkeme kararıyla kalıcı yönetim rejimi kurar.

İkinci ayrım, yönetim hakkı ile intifa hakkı arasındadır. Yönetici atanamaması veya yönetimin VGM’ye geçmesi, vakfiyeden kaynaklanan intifa hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Üçüncü ayrım, on yılın fiilî bir tahmin değil, belgeye dayalı hukuki süre olmasıdır.

Dördüncü ayrım, vakfın malvarlığı ile VGM malvarlığının birbirinden ayrılmasıdır. VGM yönetici ve temsilci konumundadır; vakfın gelirleri vakfın amacı doğrultusunda ayrı izlenir. Bu ayrımlar, tapu ve dava dosyalarında yanlış taraf veya yanlış temsilci gösterilmesini önler.

Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Mevzuat

Vakıf yönetiminin genel yapısı için Vakıfta Yönetim Organı Zorunlu mu?; vakfın kuruluş belgesi ve yönetim şartları için Vakıf Senedinde Neler Yazmak Zorunlu? yazıları okunabilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Her vakıf 10 yıl yöneticisiz kalınca VGM’ye mi geçer?

Hayır. 5737 m.7’deki on yıllık kural mülhak vakıflar için düzenlenmiştir.

2. On yıl dolunca geçiş otomatik mi?

Hayır. Kanun mahkeme kararı şartını açıkça arar.

3. Mülhak vakıf nedir?

5737 m.3’e göre eski Medeni Kanun öncesi kurulmuş ve yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilmiş vakıftır.

4. On yıllık sürede VGM vakıf işlerini yürütebilir mi?

5737 m.6’daki şartlar oluştuğunda VGM boş yöneticilik doldurulana kadar işleri temsilen yürütebilir.

5. M.6’daki temsil ile m.7 aynı mı?

Hayır. M.6 geçici temsili, m.7 ise mahkeme kararıyla kalıcı VGM yönetimini düzenler.

6. Mahkeme kararından sonra yeni yönetici atanabilir mi?

Hayır. M.7, mazbut vakıflar arasına alınan vakfa yeniden yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağını belirtir.

7. İntifa hakları sona erer mi?

Hayır. Vakfiye şartlarına göre intifa hakları saklıdır; ancak talep süresi ve galle fazlası kuralları uygulanır.

8. İntifa talebi kaç yılda düşer?

Hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer.

9. Vakfın malları VGM’nin kendi malı olur mu?

Hayır. Vakıf tüzel kişiliği ve malvarlığı aidiyeti korunur; VGM yönetim ve temsil görevini yürütür.

10. Sürenin başlangıcı nasıl belirlenir?

Son geçerli yönetici, atama kararları, vakfiye ve ilgili resmi kayıtlar üzerinden somut olarak belirlenir; tahmine dayalı süre hesabı yapılmamalıdır.