Cevap Dilekçesi Nereye Verilir ve Ne Zaman Verilmiş Sayılır? HMK m.126 | 2026
Kısa ve net cevap: HMK m.126’ya göre davalı cevap dilekçesini davanın açılmış olduğu mahkemeye verir; dilekçeye davacı sayısı kadar örnek eklenir; cevap dilekçesi havale edildiği tarihte verilmiş sayılır ve bir örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir. Bu dört kural cevap dilekçesinin nereye sunulacağı, hangi tarihin sunum tarihi olduğu ve dilekçenin karşı tarafa nasıl ulaştırılacağı konusunda doğrudan kanuni çerçeveyi oluşturur. Cevabın iki haftalık süre içinde verilmesi ise HMK m.127’ye tabidir.
HMK m.126 neyi düzenler?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 126. maddesi “Cevap dilekçesinin verilmesi” başlığını taşır ve dört fıkradan oluşur. Birinci fıkra cevap dilekçesinin davanın açılmış olduğu mahkemeye verileceğini, ikinci fıkra davacı sayısı kadar örnek ekleneceğini, üçüncü fıkra cevap dilekçesinin havale edildiği tarihte verilmiş sayılacağını, dördüncü fıkra ise cevap dilekçesi örneğinin mahkeme tarafından davacıya tebliğ edileceğini düzenler.
Madde cevap dilekçesinin içeriğini değil, sunulma usulünü düzenler. Cevap dilekçesinde hangi unsurların bulunacağı HMK m.129’da; cevap süresi HMK m.127’de; süresinde cevap verilmemesinin sonucu HMK m.128’de; belirli içerik eksikliklerinin tamamlatılması ise HMK m.130’da düzenlenmiştir. Bu maddelerin her biri farklı bir usul sorununa cevap verir ve birbirinin yerine geçmez.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. Cevap dilekçesi içerik olarak eksiksiz olsa dahi yanlış dosyaya veya yanlış mahkemeye gönderilmesi süre bakımından risk yaratabilir. Tersine doğru mahkemeye süresinde sunulan fakat HMK m.129’daki zorunlu unsurları eksik olan bir cevap dilekçesi için HMK m.130’daki tamamlama mekanizması gündeme gelebilir.
Cevap dilekçesi hangi mahkemeye verilir?
HMK m.126/1’in açık kuralı, davalının cevap dilekçesini davanın açılmış olduğu mahkemeye vermesidir. Bu nedenle cevap dilekçesinde öncelikle dava dosyasına bakan mahkeme ve esas numarası doğru tespit edilmelidir. Cevap dilekçesinin başka bir dava dosyasına yüklenmesi veya aynı adliyedeki başka bir mahkemeye yöneltilmesi, sürenin son gününde ciddi hak kaybı riski doğurur.
Davacı ile davalı arasında daha önce farklı mahkemelerde başka uyuşmazlıkların bulunması, cevap dilekçesinin o dosyalardan birine sunulabileceği anlamına gelmez. Her cevap dilekçesi, kendisine tebliğ edilen dava dilekçesinin ait olduğu dosyaya verilmelidir. Özellikle UYAP Avukat Portal’da aynı tarafların birden çok dosyası varsa esas numarası, mahkeme adı ve dosya türü yükleme öncesinde kontrol edilmelidir.
Yetki itirazı yapılacak olması da cevap dilekçesinin yetkili olduğu iddia edilen başka mahkemeye verilmesi sonucunu doğurmaz. Kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı ilk itiraz olarak davaya bakan mahkemeye sunulan cevap dilekçesinde ileri sürülür. Mahkeme itirazı değerlendirir. Dolayısıyla “bu mahkeme yetkisizdir” savunması, cevap dilekçesinin o mahkemeye sunulması gereğini ortadan kaldırmaz.
Cevap dilekçesine kaç örnek eklenir?
HMK m.126/2’ye göre cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örnek eklenir. Fizikî dosya düzeninde bu kural, dilekçenin karşı tarafa tebliğini sağlayacak sayıda örneğin dosyaya verilmesini güvence altına alır. Elektronik dosya uygulaması yaygınlaşmış olsa da hükmün temel amacı değişmemiştir: cevap dilekçesi davacı tarafın erişebileceği ve tebliğ edilebileceği şekilde dosyaya kazandırılmalıdır.
Birden fazla davacı bulunan dosyada her bir davacının cevap dilekçesinden haberdar edilmesi gerekir. Vekille takip edilen dosyalarda tebligat vekile yapılabilir; ancak HMK m.126/2’nin düzenlediği örnek sayısı kuralı kanun metninde davacı sayısına bağlanmıştır. Elektronik yargılama sistemindeki teknik süreç, kanundaki karşı tarafa bildirim amacını ortadan kaldırmaz.
Cevap dilekçesine eklenen belgeler açısından ayrıca HMK m.129/2 önem taşır. Bu fıkra, HMK m.121’in cevap dilekçesi hakkında da uygulanacağını düzenler. Dolayısıyla davalının cevap dilekçesinde dayandığı ve elinde bulunan belgeleri de usulüne uygun biçimde dosyaya sunması gerekir. HMK m.121 belge sunma kuralı, cevap dilekçesi bakımından da kıyasen değil, HMK m.129/2’nin açık göndermesiyle uygulanır.
Cevap dilekçesi ne zaman verilmiş sayılır?
HMK m.126/3, cevap dilekçesinin havale edildiği tarihte verilmiş sayılacağını düzenler. Bu hüküm cevap süresinin son gününde özellikle önemlidir. Dilekçenin hazırlanma tarihi, bilgisayarda oluşturulduğu tarih veya imzalandığı tarih tek başına mahkemeye verilme tarihi değildir. Dilekçenin usulüne uygun şekilde mahkeme sistemine sunulduğu ve kayıt/havale işleminin gerçekleştiği tarih esas alınır.
Fizikî başvuruda mahkeme kalemine sunum ve havale kaydı önem taşır. Elektronik sunumda ise UYAP üzerinden dosyaya gönderilen dilekçenin sistem kayıtları, gönderim zamanı ve evrakın dosyaya alınma bilgileri incelenir. Süreye ilişkin uyuşmazlıkta varsayıma göre değil, sistem ve dosya kayıtlarına göre hareket edilmelidir.
Dilekçenin son gün hazırlanmış olması fakat teknik veya kullanıcı kaynaklı nedenle ilgili dosyaya gönderilmemiş olması, kural olarak mahkemeye verilmiş cevap dilekçesi sonucu doğurmaz. Bu nedenle özellikle sürenin son saatlerine bırakılan elektronik sunumlarda evrakın doğru dosyaya ulaştığı kontrol edilmelidir.
Cevap dilekçesi UYAP üzerinden verilebilir mi?
Avukatlar ve elektronik işlem imkânı bulunan kullanıcılar cevap dilekçesini UYAP üzerinden ilgili dosyaya gönderebilir. Elektronik imza ile gönderilen dilekçenin doğru dosyaya yüklenmesi, eklerin eksiksiz eklenmesi ve sistem kayıtlarının kontrol edilmesi gerekir. HMK m.126’nın amacı, cevap dilekçesinin davaya bakan mahkemeye verilmesidir; UYAP bu sunumun elektronik aracıdır.
UYAP üzerinden sunumda dosya seçimi temel kontroldür. Aynı tarafların farklı mahkemelerde veya aynı mahkemenin farklı esaslarında birden fazla dosyası bulunabilir. Dosya numarasındaki tek rakam hatası bile evrakın başka dosyaya gitmesine yol açabilir. Dilekçenin üst başlığındaki mahkeme ile UYAP’ta seçilen dosya birbiriyle karşılaştırılmalıdır.
Elektronik sunum sonrasında evrakın “gönderildi” görünmesiyle yetinilmemeli; ilgili dava dosyasında evrakın kayda geçtiği kontrol edilmelidir. Süreye tabi bir cevap dilekçesinde işlem belgesi veya gönderim kaydının saklanması da ispat kolaylığı sağlar.
Cevap dilekçesini davacıya kim tebliğ eder?
HMK m.126/4’e göre cevap dilekçesinin bir örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir. Davalının cevap dilekçesini ayrıca kişisel olarak davacıya göndermesi, mahkeme tebligatının yerini tutmaz. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması mahkeme aracılığıyla ve tebligat kuralları içinde yürür.
Cevap dilekçesinin davacıya tebliği, davacının HMK m.136 kapsamında cevaba cevap dilekçesi verme süresinin başlaması bakımından da önemlidir. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir. Bu nedenle HMK m.126/4 yalnız bilgilendirme işlemi değil, bir sonraki dilekçe süresini başlatan usul zincirinin parçasıdır.
Davalı bakımından da cevap dilekçesinin tebliğe elverişli, okunabilir ve ekleriyle birlikte düzenli sunulması önemlidir. Karşı tarafın savunmaya cevap verebilmesi için savunma vakıalarının ve dayanaklarının dosyada anlaşılır biçimde bulunması gerekir.
HMK m.126 ile HMK m.127 arasındaki fark nedir?
HMK m.126 cevap dilekçesinin nereye ve nasıl verileceğini, hangi tarihte verilmiş sayılacağını ve davacıya nasıl ulaştırılacağını düzenler. HMK m.127 ise cevap dilekçesinin verilme süresini düzenler. HMK m.127’ye göre cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Kanundaki şartlar varsa bu süre içinde başvurulmak kaydıyla bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
Bu nedenle süresinde hazırlanmış bir cevap dilekçesinin doğru mahkemeye sunulması gerekir; doğru mahkemeye sunulan bir dilekçenin de iki haftalık süreye uygun olması gerekir. Bir şartın yerine getirilmesi diğerindeki eksikliği ortadan kaldırmaz. Cevap dilekçesi süresi ve HMK m.127 ek süre konusu ayrı değerlendirilmelidir.
HMK m.126 ile HMK m.129 arasındaki bağlantı nedir?
HMK m.129 cevap dilekçesinin içeriğini düzenler. Cevap dilekçesinde mahkemenin adı, taraf bilgileri, davalının savunmasının dayanağı olan vakıaların açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza gibi kanunda sayılan unsurlar yer almalıdır. HMK m.129/2 ayrıca HMK m.121’in cevap dilekçesi hakkında da uygulanacağını düzenler.
Dolayısıyla cevap dilekçesi hazırlanırken üç ayrı kontrol birlikte yapılmalıdır: HMK m.126’ya göre doğru mahkemeye sunum, HMK m.127’ye göre süre kontrolü ve HMK m.129’a göre içerik kontrolü. Bu üç alan birbirinden ayrı olmakla birlikte aynı cevap dilekçesinin geçerli ve etkili biçimde yargılamaya katılmasını sağlar.
HMK m.129’un zorunlu unsurları bakımından ayrıca, m.130’da sayılan belirli eksikliklerin bulunması hâlinde hâkimin bir haftalık kesin süre vereceği; eksiklik tamamlanmazsa cevap dilekçesinin verilmemiş sayılacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle cevap dilekçesinin yalnız zamanında verilmesi yeterli değildir; kanundaki içerik şartlarının da kontrol edilmesi gerekir.
Havale tarihi ile tebliğ tarihi neden karıştırılmamalıdır?
Havale tarihi, davalının cevap dilekçesini mahkemeye verdiği tarihi belirler. Tebliğ tarihi ise bir evrakın karşı tarafa veya davalıya usulüne uygun biçimde bildirildiği tarihi ifade eder. Cevap süresinin başlangıcında dava dilekçesinin davalıya tebliğ tarihi; cevabın süresinde verilip verilmediğinde ise cevap dilekçesinin mahkemeye verildiği kayıt/havale tarihi önem taşır.
Cevap dilekçesinin davacıya tebliğ tarihi de davacının cevaba cevap süresini başlatır. Böylece aynı dosyada farklı işlemler için farklı tarihler esas alınır. Dava dilekçesinin tebliği, cevabın verilmesi, cevabın davacıya tebliği ve cevaba cevabın tebliği ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Cevap dilekçesi sunulurken sık yapılan hatalar
- Dilekçeyi yanlış esas numarasına yüklemek.
- Davanın açıldığı mahkeme yerine başka bir mahkemeye hitaben sunmak.
- Son gün yalnız dilekçeyi hazırlayıp sisteme göndermeyi unutmak.
- Ekleri yüklemeden yalnız ana dilekçeyi göndermek.
- İlk itirazları cevap dilekçesine eklemeyip daha sonra ayrıca sunulabileceğini düşünmek.
- HMK m.129’daki savunma vakıalarını ve delil-vakıa bağlantısını soyut bırakmak.
- Gönderimden sonra evrakın ilgili dosyaya kaydedilip kaydedilmediğini kontrol etmemek.
- Fizikî sunumda karşı tarafa yetecek örnekleri hazırlamamak.
Özellikle ilk itirazlar yönünden HMK m.131 ayrıca önemlidir. Cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi henüz dolmamış olsa dahi ilk itirazlar ileri sürülemez. Bu nedenle cevap dilekçesini erken sunmadan önce yetki ve tahkim itirazı gibi hususlar kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Resmî Gazete – Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Sık Sorulan Sorular
Cevap dilekçesi hangi mahkemeye verilir?
HMK m.126/1’e göre davanın açılmış olduğu mahkemeye verilir.
Cevap dilekçesine kaç örnek eklenir?
HMK m.126/2’ye göre davacı sayısı kadar örnek eklenir.
Cevap dilekçesi hangi tarihte verilmiş sayılır?
HMK m.126/3’e göre havale edildiği tarihte verilmiş sayılır.
Cevap dilekçesini davacıya davalı mı gönderir?
Hayır. HMK m.126/4 uyarınca cevap dilekçesi örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir.
Cevap dilekçesi UYAP’tan verilebilir mi?
Evet. Elektronik sunumda dilekçenin doğru dava dosyasına gönderilmesi, eklerin yüklenmesi ve sistem kaydının kontrol edilmesi gerekir.
Yanlış dosyaya yüklenen cevap dilekçesi riskli midir?
Evet. HMK m.126 doğru mahkemeye sunumu düzenler. Süreye tabi evrakın yanlış dosyaya gönderilmesi hak kaybı doğurabilecek ciddi bir usul sorunudur.
Cevap süresi kaç gündür?
HMK m.127’ye göre süre dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır.
Cevap dilekçesinin ekleri de sunulmalı mı?
Evet. HMK m.129/2, HMK m.121 hükmünün cevap dilekçesi hakkında da uygulanacağını düzenler.
Cevap dilekçesi verildikten sonra ilk itiraz eklenebilir mi?
Hayır. HMK m.131’e göre cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi dolmamış olsa bile ilk itirazlar ileri sürülemez.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
