Bilirkişinin Sır Saklama Yükümlülüğü Görevden Sonra Devam Eder mi? 6754 m.3/5 | 2026
Bilirkişinin gizlilik yükümlülüğünün hukuki dayanağı
6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m.3/5, bilirkişinin görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen bilgi ve belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğün bilirkişilik görevi sona erdikten sonra da devam ettiğini düzenler. Bilirkişilik Yönetmeliği m.5/5 de aynı kuralı temel ilke olarak tekrar eder.
Hüküm iki ayrı alanı korur. Birincisi bilirkişiye teslim edilen dosya, kayıt, belge, görüntü, veri ve diğer materyaldir. İkincisi ise bu belgelerden bağımsız olarak bilirkişinin görevi sırasında öğrendiği sır niteliğindeki bilgilerdir. Dolayısıyla gizlilik yalnız fiziki evrakı saklama yükümlülüğü değildir; görev nedeniyle öğrenilen içerik de korunur.
6754 sayılı Kanunun Resmî Gazete metni bu yükümlülüğü süreyle sınırlamamıştır. Rapor teslim edilmiş, bilirkişilik ücreti ödenmiş veya yargılama sona ermiş olsa bile görev sırasında edinilen gizli bilgi serbestçe kullanılabilir hâle gelmez.
Gizlilik yükümlülüğünün kapsamına hangi bilgi ve belgeler girer?
Bilirkişiye inceleme için verilen dava dosyası, taraf dilekçeleri, ticari defter ve kayıtlar, banka hareketleri, sağlık verileri, kişisel veriler, teknik projeler, şirket içi belgeler, üretim bilgileri, yazışmalar, fotoğraf ve görüntüler, dijital kayıtlar ve bilirkişilik incelemesinin gerektirdiği diğer veriler gizlilik yükümlülüğü kapsamındadır. Belgenin dosyada bulunması veya bilirkişiye elektronik olarak açılması, üçüncü kişilerle paylaşılmasına izin verildiği anlamına gelmez.
Gizliliğin kapsamı yalnız “sır” ibaresi taşıyan belgelere indirgenemez. Kanun açıkça “bilgi ve belgeler” ile “öğrenilen sırları” ayrı ayrı sayar. Bu nedenle belge üzerinde gizlilik damgası bulunmasa dahi bilirkişi görevi nedeniyle erişilen dosya içeriğinin korunması gerekir. İnceleme için gerekli olmayan kopyaların oluşturulması ve saklanması da veri güvenliği bakımından dikkatle değerlendirilmelidir.
Bilirkişinin raporunda yalnız görevin çözümü için gerekli teknik veriye yer vermesi gerekir. Dosyada bulunan her kişisel veya ticari bilgiyi rapora taşımak doğru değildir. Rapor, Yönetmelik m.55’teki zorunlu unsurları içermeli ve görevlendirme sorularını cevaplamalıdır; bunun dışındaki gereksiz kişisel ayrıntılar raporun kapsamına alınmamalıdır.
Sır saklama yükümlülüğü görevden sonra neden devam eder?
Bilirkişilik görevinin sona ermesi, bilginin niteliğini değiştirmez. Ticari sır, kişisel veri, sağlık bilgisi, özel hayat bilgisi veya dosyadaki diğer hassas içerikler rapor verildikten sonra da korunmaya ihtiyaç duyar. Kanun bu nedenle gizlilik yükümlülüğünü açıkça görev sonrası döneme taşımıştır.
Eski bir bilirkişilik dosyasındaki bilgilerin eğitim, reklam, sosyal medya paylaşımı, mesleki tanıtım veya başka bir özel iş için kullanılması mevzuat bakımından risklidir. Dosya taraflarının isimlerini çıkarmak her durumda yeterli olmayabilir; olayın ayrıntıları, şirket bilgileri, görüntüler veya teknik özellikler kişiyi ya da uyuşmazlığı belirlenebilir hâle getirebilir.
Bilirkişinin kendi arşivini oluşturması da sınırsız değildir. Rapor ve çalışma belgelerinin saklanması gerekiyorsa bu saklamanın hukuki amacı, süresi, güvenliği ve erişim yetkisi değerlendirilmelidir. Görev sona erdi diye dosyanın kişisel cihazlarda süresiz ve korumasız biçimde tutulması gizlilik ilkesinin amacıyla bağdaşmaz.
UYAP üzerinden erişilen belgelerde gizlilik nasıl sağlanmalıdır?
Yönetmelik m.51/2, UYAP üzerinden dosyanın incelenmesinin mümkün olduğu hâllerde bilirkişiye dosya inceleme yetkisi verilebileceğini düzenler. Elektronik erişim, fiziki teslimdeki gizlilik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bilirkişinin kullanıcı bilgilerini, ekran görüntülerini, indirilen dosyaları ve yerel kopyaları güvenli biçimde koruması gerekir.
UYAP erişiminin başka bir kişiyle paylaşılması, bilirkişinin görevi bizzat yerine getirme yükümlülüğü açısından da sorun doğurabilir. Bu konuda bilirkişi görevini başkasına devredebilir mi? rehberimizde bizzat çalışma ilkesini ayrıntılı açıkladık. Dosyanın asistan, meslektaş veya şirket çalışanı tarafından bilirkişinin yerine incelenmesi hem görev devri hem gizlilik tartışmasına yol açabilir.
Elektronik çalışma yapılacaksa cihaz erişimi parola ve uygun güvenlik tedbirleriyle sınırlandırılmalı, dosyalar kişisel bulut alanlarına veya ortak kullanılan klasörlere kontrolsüz biçimde aktarılmamalıdır. Bilirkişinin teknik çalışma yöntemini seçerken dosyanın mahremiyetini de koruması mesleki özen yükümlülüğünün parçasıdır.
Bilirkişi dosya bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşabilir mi?
Kural olarak görevin gerektirmediği üçüncü kişi paylaşımı yapılamaz. Bilirkişinin başka bir uzmanın yardımına ihtiyaç duyması hâlinde çözüm dosyayı o uzmana göndermek değildir. Yönetmelik m.53 gereği başka uzmanla işbirliği ihtiyacı en geç bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan mercie bildirilmelidir. Gerekirse merci usulüne uygun ek bilirkişi görevlendirir.
Bilirkişi, bir konferansta veya mesleki toplantıda dosya ayrıntılarını anlatırken de gizlilik kuralına tabidir. Kamuya açık hâle gelmiş bilgiler ile görev nedeniyle öğrenilen ve korunması gereken bilgiler birbirinden ayrılmalıdır. Dosya tarafının ayrıca kamuya yaptığı açıklama, bilirkişiye dosyanın tamamını açıklama yetkisi vermez.
Taraflardan birinin bilirkişiden doğrudan bilgi istemesi hâlinde de iletişim görevlendirme usulünün dışına çıkmamalıdır. Bilirkişi bağımsız ve tarafsızdır; taraflarla görev dışı bilgi alışverişi hem gizlilik hem tarafsızlık bakımından sakıncalıdır. Tarafların talepleri usulüne uygun şekilde yargı merciine sunulmalıdır.
Gizlilik yükümlülüğü ile kişisel verilerin korunması arasındaki ilişki
Bilirkişilik dosyaları çoğu zaman kimlik, iletişim, mali durum, sağlık, iş ilişkisi ve benzeri kişisel veriler içerir. 6754 sayılı Kanundaki gizlilik yükümlülüğü bilirkişilik görevinden doğan özel bir yükümlülüktür. Kişisel veri mevzuatından doğabilecek yükümlülükler ise ayrıca değerlendirilir. Bir kuralın uygulanması diğerini ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle bilirkişi raporunda veri minimizasyonu yaklaşımı önemlidir: teknik sonuca ulaşmak için gerekli bilgi kullanılmalı, gereksiz kişisel ayrıntı rapora taşınmamalı ve çalışma dosyaları yetkisiz erişime karşı korunmalıdır. Özellikle sağlık, finans ve bilişim dosyalarında rapor eklerinin paylaşım kapsamı dikkatle belirlenmelidir.
Gizlilik ihlalinin bilirkişilik bakımından sonuçları nelerdir?
Gizlilik yükümlülüğü Yönetmeliğin temel ilkeleri arasında yer alır. Yönetmelik m.48/1-ç temel ilkelere aykırı bilirkişilik faaliyetini sicil ve listeden çıkarılma sebeplerinden biri olarak düzenler. İhlalin niteliğine göre m.48/2 kapsamında uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı da uygulanabilir.
Yönetmelik m.59-63 çerçevesinde bölge kurulları bilirkişilerin görevle ilgili tutum ve davranışlarının mevzuata uygunluğunu resen veya başvuru üzerine denetler. İddiaların ciddi bulunması hâlinde m.63 uyarınca bilirkişiden bir hafta içinde yazılı savunma istenir. Denetim sonucu yaptırım uygulanabilir.
Gizlilik ihlalinin somut olayın niteliğine göre başka hukuki sonuçları da doğabilir. Kişisel veriler, ticari sırlar veya özel hayat bilgileri bakımından ilgili özel mevzuat ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle yalnız bilirkişilik disiplin sonucu üzerinden değerlendirme yapmak yeterli değildir.
Gizlilik ihlali iddiası nasıl somutlaştırılmalıdır?
Başvuruda hangi bilginin görev nedeniyle öğrenildiği, bilginin kimle ve hangi yolla paylaşıldığı, paylaşımın görevin gereği olup olmadığı ve iddiayı destekleyen belgeler açıkça gösterilmelidir. Sosyal medya gönderisi, e-posta, mesaj, toplantı kaydı veya başka bir somut veri mevcutsa hukuka uygun biçimde dosyaya sunulmalıdır. Genel “dosyam anlatıldı” iddiası yerine belirli bilgi ve paylaşımın ortaya konulması incelemenin sağlıklı yürütülmesini sağlar.
Raporun teknik içeriğine ilişkin itiraz ile gizlilik ihlali de ayrıdır. Teknik sonuç yanlışsa rapora ilgili usul hükümlerine göre itiraz edilir. Bilirkişinin dosya bilgisini yetkisiz kişiyle paylaşması ise bilirkişilik davranışının mevzuata uygunluğuna ilişkin ayrı bir denetim konusudur. Hukuk yargılamasında rapora ilişkin süreler için HMK m.281 bilirkişi raporuna itiraz rehberimiz kullanılabilir.
Gizlilik için pratik kontrol listesi
- Dosyaya yalnız görevlendirilen bilirkişi ve usulüne uygun yetkilendirilen kişiler erişmelidir.
- UYAP kullanıcı bilgileri üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır.
- İndirilen belgeler ortak ve korumasız cihazlarda bırakılmamalıdır.
- Rapor yalnız teknik sonuç için gerekli kişisel veriyi içermelidir.
- Başka uzman ihtiyacı varsa dosya doğrudan dışarıya gönderilmemeli, m.53 uyarınca merciye bildirilmelidir.
- Görev bittikten sonra da sır saklama yükümlülüğünün devam ettiği kabul edilmelidir.
- Mesleki sunum ve eğitimlerde dosya bilgileri izinsiz kullanılmamalıdır.
- Çalışma notları ve kopyaların saklama ihtiyacı ve güvenliği düzenli olarak gözden geçirilmelidir.
UYAP çalışma süreci hakkında ayrıca UYAP Bilirkişi Portalı Rehberi incelenebilir. Bilirkişinin görev sınırı ve hukuki değerlendirme yasağı için bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi? içeriğimiz tamamlayıcıdır.
Sık sorulan sorular
1. Bilirkişinin gizlilik yükümlülüğü rapor verilince biter mi?
Hayır. Kanun m.3/5 ve Yönetmelik m.5/5 yükümlülüğün görev sona erdikten sonra da devam edeceğini açıkça belirtir.
2. Bilirkişi dosyayı asistanına gönderebilir mi?
Görevin esasını veya dosya incelemesini yetkisiz kişiye bırakamaz. Bu durum gizlilik yanında görevi bizzat yerine getirme ilkesini de etkiler.
3. Bilirkişi dosya örneğini eğitimde kullanabilir mi?
Görev nedeniyle öğrenilen gizli bilgilerin korunması gerekir. Dosyanın eğitim veya tanıtım amacıyla kullanılması ayrıca hukuki değerlendirme gerektirir.
4. UYAP’tan indirilen belge de gizli midir?
Belgenin elektronik ortamda elde edilmiş olması gizlilik yükümlülüğünü kaldırmaz.
5. Başka uzman görüşü gerekiyorsa dosya o uzmana gönderilebilir mi?
Doğrudan görev devri yapılamaz. İhtiyaç m.53 uyarınca görevlendirmeyi yapan mercie bildirilmelidir.
6. Gizlilik ihlali listeden çıkarılma sebebi olabilir mi?
Temel ilkelere aykırılık Yönetmelik m.48 kapsamında yaptırıma konu olabilir.
7. Bölge kurulu gizlilik şikâyetini inceleyebilir mi?
Bilirkişinin görevle ilgili tutum ve davranışlarının mevzuata uygunluğu m.59 ve devamı kapsamında bölge kurullarınca denetlenebilir.
8. Teknik rapor hatası ile gizlilik ihlali aynı başvuru mudur?
Hayır. Teknik içerik yargı merciindeki rapor itirazının; gizlilik ve etik davranış ise bilirkişilik denetiminin konusu olabilir.
Resmî kaynaklar
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Bilirkişilik ve delil hukuku içerikleri.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
