Gazete ve Haber Merkezinde Stajyer Sayısı En Fazla Ne Kadar? | 5953 m.10 (2026)
Kısa ve net cevap: 5953 sayılı Basın İş Kanunu m.10, stajyer miktarının sözleşmeli yazı işleri kadrosunun yüzde 10’unu geçemeyeceğini açıkça düzenler. Bu sınır, haber merkezlerinde gerçek eğitim/staj ilişkisinin sınırsız ve ucuz işgücüne dönüştürülmesini önleyen özel bir korumadır. İşveren, normal muhabir veya editör işini sürekli yaptırdığı kişiyi yalnız “stajyer” etiketiyle yüzde 10 hesabının dışına çıkaramaz. Kişi vardiyaya giriyor, işveren talimatıyla haber üretiyor, düzenli ve sürekli iş görüyorsa ilişkinin gerçek niteliği ayrıca değerlendirilir. Üniversite zorunlu stajı, mesleğe ilk kez giren gazetecinin m.10’daki üç aylık deneme dönemi ve gerçek iş sözleşmesine dayalı gazetecilik birbirinden farklı hukuki kategorilerdir.
5953 m.10’daki yüzde 10 stajyer sınırı nedir?
M.10’un son cümlesi stajyer miktarının sözleşmeli yazı işleri kadrosunun yüzde 10’unu geçemeyeceğini düzenler. Böylece yayın kuruluşu, haber üretiminin ana yükünü stajyer adı verilen kişiler üzerine kuramaz. Stajyer istihdamı gerçek çalışan kadronun sınırlı bir bölümünde tutulur.
Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. M.10’un aynı maddede düzenlediği üç aylık deneme süresi için gazeteci deneme süresi rehberi ayrıca incelenebilir.
Yüzde 10 kuralının uygulanmasında işveren yalnız bordroda “stajyer” yazan kişi sayısına bakmamalıdır. Gerçek çalışma ilişkisi önemlidir. Normal gazeteci görevini sürekli biçimde yerine getiren kişinin stajyer adı altında çalıştırılması, hem stajyer oranı hem işçilik ve sosyal güvenlik hakları yönünden uyuşmazlık yaratabilir.
Staj programının eğitim amacı, süresi, görev kapsamı ve sorumlu editörü açık olmalıdır. Stajyerin yalnız yetiştirilmesi hedeflenirken kadrolu muhabirin yerine sürekli vardiya kapatması veya tek başına haber masası yürütmesi gerçek staj görüntüsüyle bağdaşmaz.
“Sözleşmeli yazı işleri kadrosu” hangi çalışanları ifade eder?
M.10 tarihsel basın terminolojisiyle “mukaveleli yazı işleri kadrosu” ifadesini kullanır. Esas alınacak kadro, haber ve editoryal üretimde sözleşmeli olarak görev yapan yazı işleri çalışanlarıdır. Muhabir, editör, haber editörü, foto muhabiri veya benzeri fikir-sanat işi yapan personelin gerçek görevleri incelenir.
Medya şirketindeki muhasebeci, güvenlik görevlisi, satış personeli veya teknik bakım çalışanı yazı işleri kadrosuyla aynı kategori değildir. Yüzde 10 paydasını şirketin tüm çalışan sayısıyla şişirmek m.10’un amacına aykırı sonuç doğurabilir.
Dijital haber merkezlerinde görev unvanları değişmiştir. “Content editor”, “social media news editor”, “fact-check editor” veya “video news producer” gibi görevlerin gerçekten haber yazı işleri fonksiyonuna ait olup olmadığı fiilen belirlenmelidir. Unvan tek başına değil, yapılan iş esastır.
Gazetecilik görevlerinin kapsamı için editör ve muhabir statüsü rehberi kullanılabilir.
Yüzde 10 stajyer sınırı nasıl hesaplanır?
Önce sözleşmeli yazı işleri kadrosundaki gerçek çalışan sayısı belirlenir. Sonra bu sayının yüzde 10’u hesaplanır. Sonuç tam sayı vermiyorsa uygulamada kaç stajyer çalıştırılabileceği konusunda kanun lafzı, idari uygulama ve işletmenin somut kadro sayısı birlikte değerlendirilmelidir; işveren sınırı yukarı yuvarlayarak sistematik biçimde aşmamalıdır.
Örneğin 20 kişilik sözleşmeli yazı işleri kadrosunda yüzde 10 iki kişidir. İşveren bu kadro içinde iki stajyeri aşmamalıdır. 50 kişilik gerçek editoryal kadroda üst sınır beş stajyerdir.
Kadronun geçici olarak küçülmesi veya büyümesi halinde stajyer oranı yeniden kontrol edilmelidir. İşveren, kadrolu çalışanları işten çıkarıp aynı sayıda stajyeri tutarak oranı aşmamalıdır. Hesap anlık bordro manipülasyonuyla değil gerçek organizasyonla uyumlu yapılmalıdır.
Birden fazla yayın/işyeri bulunan medya grubunda hangi yazı işleri kadrosunun m.10 hesabına esas olacağı, işveren ve işyeri organizasyonuna göre somut olarak belirlenmelidir. Ayrı tüzel kişilerin kadrolarını rastgele birleştirmek veya bölmek doğru değildir.
Gerçek staj ilişkisinin temel özellikleri nelerdir?
Gerçek stajın ana amacı eğitim, gözlem ve mesleki beceri kazanımıdır. Stajyerin yaptığı görevler öğrenme planıyla bağlantılı olmalı, deneyimli gazeteci/editör gözetiminde yürütülmeli ve normal kadrolu işçinin yerini sürekli biçimde doldurmamalıdır.
Üniversite veya meslek eğitimi kapsamında zorunlu staj varsa okul protokolü, staj dönemi, sigorta yükümlülüğünün hangi kurum tarafından karşılandığı ve görev planı belgelenmelidir. Gönüllü stajda da tarafların ilişkiyi yazılı olarak açıklaması önemlidir.
Stajyer haber toplantısına katılabilir, araştırmaya yardım edebilir, taslak metin hazırlayabilir ve gözetim altında saha deneyimi yaşayabilir. Ancak düzenli gece vardiyasını tek başına yürütmek, günlük haber kotasına tabi olmak, sürekli performans hedefiyle çalışmak ve kadrolu gazetecinin bütün sorumluluğunu üstlenmek iş ilişkisi yönünü güçlendirir.
Stajın “süresiz” devam etmesi de gerçek eğitim amacıyla bağdaşmaz. İşveren aylar veya yıllar boyunca aynı kişiyi ücretsiz stajyer olarak kullanamaz. Fiili çalışma gerçek iş sözleşmesine dönüştüğünde ücret ve SGK hakları doğar.
Stajyer adı verilen kişi aslında gazeteci işçi olabilir mi?
Evet. Hukuki nitelendirmede belgenin başlığı tek başına belirleyici değildir. Kişi işverenin organizasyonuna bağlı, düzenli vardiya içinde, ücret karşılığı veya ücret ödenmesi gereken biçimde haber üretiyor ve işveren talimatına tabi çalışıyorsa gerçek iş sözleşmesi ilişkisi doğabilir.
Örneğin “stajyer editör” adıyla altı ay boyunca her gün 09.00–18.00 çalışan, CMS’ye haber giren, editör talimatıyla günlük kota tamamlayan ve kadrolu çalışanla aynı işi yapan kişinin statüsü yalnız staj belgesine göre belirlenmez. Fiili iş, bağımlılık ve süreklilik incelenir.
Gerçek iş ilişkisi saptanırsa 5953 m.1 kapsam şartları da oluşuyorsa kişi gazeteci sayılabilir. Bu durumda m.4 yazılı sözleşme, m.14 ücret, Ek m.1 çalışma süresi ve diğer özel haklar gündeme gelir.
İşveren, yüzde 10 stajyer sınırını “freelance”, “gönüllü”, “intern” gibi farklı İngilizce veya Türkçe unvanlarla aşamaz. Her ilişkinin gerçek niteliği ayrı değerlendirilir.
Stajyerlik ile üç aylık deneme süresi aynı şey mi?
Hayır. M.10 aynı madde içinde iki farklı kurumu düzenler. Birincisi mesleğe ilk kez giren gazetecinin en çok üç aylık deneme süresidir; ikincisi stajyer sayısının yazı işleri kadrosunun yüzde 10’unu aşmaması kuralıdır.
Deneme süresindeki gazeteci işçidir. Ücret alır, SGK’lıdır ve gerçek gazetecilik iş sözleşmesi vardır; yalnız ilk üç ay fesih bakımından ihbar/tazminat kolaylığı bulunur. Stajyer ise eğitim amacı baskın olan ayrı bir statüde olabilir.
İşveren “üç ay ücretsiz staj, sonra üç ay deneme” şeklinde her çalışan için otomatik altı aylık düşük korumalı dönem yaratamaz. İlk üç aylık gerçek çalışma zaten gazetecilik iş ilişkisi ise ücret ve sigorta hakları doğar.
Mesleğe ilk giriş deneme süresinin ayrıntıları için 5953 m.10 deneme rehberi incelenebilir.
Stajyerin ücret ve sigorta durumu nasıl belirlenir?
Gerçek öğrenci stajında ücret ve sigorta yükümlülükleri 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, sosyal güvenlik mevzuatı ve eğitim kurumunun statüsüne göre ayrıca değerlendirilir. 5953 m.10’daki yüzde 10 sınırı tek başına bütün ücret/SGK rejimini açıklamaz.
Buna karşılık “stajyer” adı altında gerçek işçi çalıştırılıyorsa işveren ücret ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinden kaçınamaz. Fiili iş sözleşmesi varsa çalışılan süre için ücret, SGK primi ve koşulları varsa diğer işçilik alacakları doğar.
Sigorta hiç yapılmamış veya eksik bildirilmişse hizmet tespit davası bakımından süre ve deliller ayrıca incelenmelidir. Üniversitenin yaptığı staj sigortası ile işverenin gerçek işçi sigortası yükümlülüğü aynı kapsamda olmayabilir.
İşveren personel dosyasında staj protokolü, eğitim kurumu yazısı, tarih aralığı ve görev planını saklamalıdır. Gerçek staj kaydı bulunmaması ve kişinin sürekli çalışan gibi görünmesi işçilik statüsü iddiasını güçlendirir.
İnternet haber sitesindeki stajyerler de yüzde 10 sınırında mı?
7418 sayılı Kanunla internet haber sitelerinin m.1 kapsamına açıkça dahil edilmesi, dijital haber merkezlerinin Basın İş Kanunu sistemi içinde değerlendirilmesini güçlendirmiştir. M.10’daki stajyer sınırı da kanunun kapsamındaki gazetecilik organizasyonunda göz ardı edilmemelidir.
Dijital haber sitelerinde uzaktan staj programı yürütülebilir. Ancak stajyerin evden çalışması gerçek staj kriterlerini değiştirmez. Günlük tam vardiya, düzenli haber kotası, performans hedefi ve kadrolu personel sorumluluğu varsa ilişki iş sözleşmesine yaklaşabilir.
İnternet haber sitesi kapsamı için internet haber sitesi çalışanı rehberi incelenebilir.
İşveren dijital stajyerleri “ofiste değiller” gerekçesiyle kadro hesabından tamamen dışlamamalıdır. Hukuki ilişki uzaktan veya fiziksel çalışmaya göre değil, gerçek görev ve statüye göre belirlenir.
Stajyer sınırı ve gerçek çalışma nasıl ispatlanır?
Personel listesi, yazılı gazeteci sözleşmeleri, görev tanımları ve bordrolar sözleşmeli yazı işleri kadrosunu belirlemede kullanılır. Stajyerler için okul protokolü, staj sözleşmesi, tarih aralığı ve eğitim planı önemlidir.
Fiili işin niteliği için vardiya çizelgeleri, CMS kullanıcı kayıtları, görev mesajları, günlük haber üretim sayıları, e-posta ve editoryal toplantı kayıtları incelenebilir. Kişinin sürekli normal personel gibi çalıştığını gösteren kayıtlar “staj” etiketinin gerçeğe uymadığını ortaya koyabilir.
İşveren yüzde 10 sınırını hesapladığı tabloyu dönemsel olarak tutmalı ve kadro değişikliklerinde güncellemelidir. Çok sayıda “stajyer” çalıştırılan haber merkezinde gerçek kadro ve görev dağılımı denetim konusu olabilir.
İşçilik alacağı veya hizmet tespiti uyuşmazlığı doğarsa görevli yargı ve arabuluculuk şartı talebin türüne göre belirlenir. İşçi alacağı ve tazminat taleplerinde 7036 m.3 dava şartı arabuluculuk uygulanır; hizmet tespiti ise sosyal güvenlik hukukunun özel usulüne tabidir.
Stajyer oranı kontrol listesi
- Sözleşmeli yazı işleri kadrosundaki gerçek çalışan sayısını belirleyin.
- Teknik/idari personeli editoryal kadrodan ayırın.
- Yüzde 10 üst sınırını hesaplayın.
- Stajyerlerin okul/protokol ve eğitim belgelerini kontrol edin.
- Stajın başlangıç-bitiş tarihini açık tutun.
- Stajyere kadrolu gazetecinin işini sürekli yaptırmayın.
- Deneme süresi ile stajyerliği birbirine karıştırmayın.
- Gerçek iş ilişkisi varsa ücret ve SGK yükümlülüklerini yerine getirin.
- Dijital/uzaktan stajyerleri de gerçek statülerine göre değerlendirin.
- Kadro değiştikçe yüzde 10 hesabını yenileyin.
Sık Sorulan Sorular
Gazetede stajyer sayısı en fazla yüzde kaç?
M.10’a göre stajyer miktarı sözleşmeli yazı işleri kadrosunun yüzde 10’unu geçemez.
20 kişilik yazı işleri kadrosunda kaç stajyer olabilir?
Yüzde 10 hesabı iki stajyere karşılık gelir.
Muhasebe çalışanları paydaya dahil edilir mi?
M.10 sözleşmeli yazı işleri kadrosunu esas alır; teknik ve idari çalışanlar editoryal kadroyla aynı değildir.
Stajyer tam vardiya haber yazabilir mi?
Staj eğitim amaçlıdır. Sürekli kadrolu gazeteci işi yürütülmesi gerçek iş sözleşmesi iddiasını güçlendirir.
Ücretsiz staj her durumda geçerli mi?
Hayır. Gerçek ilişki iş sözleşmesiyse ücret hakkı sırf “staj” etiketiyle ortadan kaldırılamaz.
Stajyer ile deneme süreli gazeteci aynı mı?
Hayır. Deneme süreli gazeteci işçidir; m.10’daki stajyer sınırı ayrı bir kurumdur.
İnternet haber sitesinde de yüzde 10 sınırı uygulanır mı?
İnternet haber siteleri m.1 kapsamında olduğundan dijital haber organizasyonunda m.10 hükümleri dikkate alınmalıdır.
“Freelance intern” denirse sınır aşılabilir mi?
Hayır. Unvan değil gerçek çalışma ve hukuki ilişki esas alınır.
Sigortasız stajyer işçi çıkarsa ne olur?
Gerçek iş ilişkisi saptanırsa ücret ve SGK yükümlülükleri gündeme gelir; hizmet tespiti ayrıca değerlendirilebilir.
Stajyer uyuşmazlığında arabuluculuk var mı?
İşçi-işveren alacağı ve tazminat talebi varsa 7036 m.3 dava şartı arabuluculuk uygulanır; sosyal güvenlik tespit taleplerinin özel usulü ayrıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
