Petrol Taşıma Lisansı Hangi Faaliyetleri Kapsar? 5015 m.6

Kısa ve net cevap: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nda “taşıma”, ham petrol ve akaryakıtların kabotaj kapsamında denizyolu ve demiryolu taşıma araçlarıyla yapılan nakil faaliyetini ifade eder. Kanun m.3 taşıma faaliyetini lisansa tabi faaliyetler arasında sayar; m.6 ise taşıma dâhil ilgili piyasa faaliyetleri için lisans başvuru, değerlendirme ve faaliyet esaslarının EPDK düzenlemeleriyle belirlenmesine dayanak oluşturur. Karayoluyla tanker sevkiyatı ise Kanundaki bu özel “taşıma” tanımıyla otomatik olarak aynı lisans başlığı değildir; karayolu, tehlikeli madde, bayi/dağıtıcı teslim ve EPDK mevzuatı birlikte incelenmelidir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Güncel mevzuat kontrol tarihi: 17 Eylül 2026. Bu yazı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.2, m.3, m.6 ve ilgili EPDK Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.

1. Petrol taşıma faaliyeti nedir?
2. Taşıma lisansının kanuni dayanağı
3. Denizyoluyla taşıma
4. Demiryoluyla taşıma
5. Karayolu tankeri neden ayrıca değerlendirilir?
6. Taşıma ile iletim arasındaki fark
7. Taşıma ile dağıtım arasındaki fark
8. Lisans kapsamı ve alt başlıklar
9. Taşıma araçlarının teknik uygunluğu
10. Ürün ve belge zinciri
11. Tehlikeli madde ve çevre güvenliği
12. Lisans değişikliği ve araç/operasyon değişimi
13. Uygulama örnekleri
14. Kontrol listesi
15. Sık sorulan sorular

Petrol Taşıma Faaliyeti Nedir?

5015 sayılı Kanun m.2’de “taşıma”, ham petrol ve akaryakıtların kabotaj kapsamında denizyolu ve demiryolu taşıma araçlarıyla yapılan nakil faaliyetleri olarak tanımlanır. Bu tanım gündelik dilde kullanılan “akaryakıt taşıması” kavramından daha dardır. Kanun koyucu, petrol piyasası lisans terminolojisinde taşıma faaliyetini belirli ulaştırma modlarına bağlamıştır.

Kabotaj kapsamı, Türkiye liman ve kıyıları arasındaki deniz taşıması bakımından ayrıca 815 sayılı Kabotaj Kanunu ve denizcilik mevzuatıyla değerlendirilir. Demiryolu taşımalarında ise demiryolu işletmeciliği ve tehlikeli madde taşımacılığı kuralları ayrıca uygulanır. EPDK lisansı, diğer ulaştırma ve güvenlik izinlerinin yerine geçmez.

Taşıma Lisansının Kanuni Dayanağı

5015 sayılı Kanun m.3, akaryakıt taşımasını lisans alınması gereken piyasa faaliyetleri arasında açıkça sayar. Kanun m.6 ise taşıma dâhil petrol piyasası faaliyetlerinde lisans verilmesi ve faaliyetin yürütülmesi için uygulanacak teknik ve ekonomik kriterlerin EPDK tarafından düzenlenmesine imkân verir. Bu nedenle lisansın somut şartları yalnız kanun metninden değil Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ve güncel Kurul kararlarından belirlenmelidir.

Lisans başvurusu yapılırken yapılacak faaliyetin Kanundaki tanıma gerçekten girip girmediği ilk sorudur. Genel nakliye şirketi olmak, akaryakıt taşıma lisansına sahip olmak anlamına gelmez. Aynı şekilde akaryakıt dağıtıcı veya bayi lisansına sahip olmak da her durumda m.2’deki bağımsız taşıma faaliyetini yapma yetkisi vermez; lisans ve alt başlıklar somut işlem için kontrol edilmelidir.

Genel lisans sistemi için Petrol Piyasasında Hangi Faaliyetler Lisansa Tabidir? yazımız incelenebilir.

Denizyoluyla Petrol Taşıması

Kabotaj kapsamındaki denizyolu petrol nakli m.2’deki taşıma tanımının doğrudan içindedir. Akaryakıt veya ham petrol taşıyan tanker gemi, bunker operasyonu, liman yükleme-boşaltma sistemi ve kıyı tesisi birlikte değerlendirilir. EPDK yönünden ürünün kaynağı ve alıcısı kadar taşıma faaliyetinin lisans yapısı da önemlidir.

Deniz taşımasında ayrıca Türk Ticaret Kanunu, liman ve kıyı tesisi mevzuatı, tehlikeli yük düzenlemeleri, gemi güvenliği, çevre kirliliğinin önlenmesi ve sigorta hükümleri uygulanabilir. Taşıma lisansı, geminin denize elverişliliği veya kıyı tesisinin işletme izni yerine geçmez. Her izin kendi mevzuatında aranır.

Demiryoluyla Petrol Taşıması

Demiryoluyla ham petrol ve akaryakıt nakli de m.2’deki taşıma tanımı içindedir. Vagonların tehlikeli madde taşımaya uygunluğu, yükleme-boşaltma noktalarının teknik güvenliği ve ürünün lisanslı tedarik zincirindeki yeri birlikte kontrol edilmelidir.

Demiryolu taşımacılığında taşıma işletmecisinin ulaştırma mevzuatındaki yetkileri ile EPDK petrol piyasası lisansının kapsamı birbirinden ayrıdır. Şirket demiryolu işletmeciliği yönünden gerekli yetkiye sahip olsa bile, petrol piyasasında lisansa tabi faaliyeti ayrıca enerji piyasası mevzuatına uygun yürütmelidir.

Karayolu Tankeri Taşıma Lisansı mıdır?

5015 sayılı Kanun m.2’deki “taşıma” tanımı kabotaj kapsamındaki denizyolu ve demiryolu taşıma araçlarına özgüdür. Bu nedenle karayolu tankerinin bir dağıtıcı deposundan bayiye ürün götürmesi, yalnız gündelik dilde “taşıma” denildiği için m.2’deki bağımsız taşıma lisansı başlığına sokulamaz. Karayolu sevkiyatının hukuki niteliği dağıtıcı/bayi faaliyeti, istasyon dışı teslim, tehlikeli madde taşımacılığı ve karayolu mevzuatıyla birlikte incelenir.

Özellikle 5015 m.9’un 1 Ocak 2025’ten itibaren geçerli yedinci fıkrası, istasyon dışında yapılan akaryakıt teslimlerinde ürünün alıcı deposuna taşınması veya taşıttırılmasını bayilik lisansına sahip satıcının sorumluluğuna bağlamıştır. Dolayısıyla karayolu sevkiyatı için “taşıma lisansı yok, işlem serbesttir” sonucu çıkarılamaz.

Taşıma ile İletim Arasındaki Fark

Kanun m.2’de iletim, petrolün boru hattı vasıtasıyla taşınması olarak ayrı tanımlanır. Üreticilerin rafineriye veya iletim hattına ulaşan boru hatları ile tesis içindeki boru hatları tanım dışında tutulur. Taşıma ise deniz ve demiryolu araçlarıyla kabotaj kapsamındaki nakildir.

Bu ayrım lisans türü bakımından belirleyicidir. Ürünü tren vagonuyla limandan depoya götürmek taşıma; lisanslı boru hattından belirli tesisler arasında sürekli ürün hareketi sağlamak ise iletim faaliyeti olabilir. Teknik olarak her ikisi de “ürünü bir yerden başka yere götürme” işidir; hukuken farklı lisans kategorileridir.

Taşıma ile Dağıtım Arasındaki Fark

Dağıtım, serbest kullanıcılara toptan akaryakıt satışı ve ikmali dâhil bayilere yapılan satış ve ikmal faaliyetlerinin bütünüdür. Taşıma ise ürünün belirli ulaştırma araçlarıyla naklidir. Bir dağıtım işleminde fiziksel nakil bulunabilir; ancak satış ve ikmal ilişkisi dağıtım, taşıma hizmeti ise kendi hukuki statüsü içinde değerlendirilir.

Dağıtıcı lisansının satış alanını ayrıntılı olarak Dağıtıcı Lisansı Hangi Satışları Yapabilir? yazımızda ele aldık. Taşıma lisansı, satış hakkı veren bir dağıtıcı lisansı gibi kullanılmamalıdır.

Lisans Kapsamı Nasıl Kontrol Edilir?

Taşıma faaliyetinden önce lisans belgesinin güncel kopyası, faaliyet alt başlığı ve varsa araç/tesis bağlantılı kayıtlar kontrol edilmelidir. EPDK Lisans Yönetmeliğinde taşıma lisansına ilişkin başvuru belgeleri ve teknik şartlar değişebilir. Bu nedenle geçmişte alınmış bir lisansın bugünkü operasyonu otomatik olarak kapsadığı varsayılmamalıdır.

Yeni bir taşıma modeli, yeni ürün türü veya yeni operasyon altyapısı lisans içeriğini değiştiriyorsa m.3 gereği gerekli onay ve tadil faaliyetten önce tamamlanmalıdır. Bu konuda Petrol Lisansında Değişiklik ve EPDK Onayı yazımıza bakılabilir.

Taşıma Araçlarının Teknik Uygunluğu

Petrol ürünleri tehlikeli nitelikte olduğundan taşıma aracının teknik uygunluğu lisans hukukundan bağımsız değildir. Tanker gemi veya demiryolu tank vagonunun ürün cinsine uygun olması, sızdırmazlık, yangın güvenliği, yükleme-boşaltma bağlantıları ve tehlikeli yük kurallarını karşılaması gerekir.

Taşıma aracındaki teknik eksiklik yalnız ulaştırma mevzuatı sorunu olarak görülmemelidir. 5015 m.4 lisans sahiplerine ticari ve teknik mevzuata uyma, can-mal-çevre güvenliğini koruma ve tehlikeyi önleme yükümlülüğü yükler. Güvenli olmayan araçla ürünü sevk etmek enerji piyasası yükümlülükleri bakımından da sonuç doğurabilir.

Ürün ve Belge Zinciri

Taşıma operasyonunda ürünün kaynağı, miktarı, cinsi, yükleme noktası, gönderici, alıcı ve teslim yeri belgelerle izlenebilir olmalıdır. Fatura, sevk irsaliyesi, yükleme belgesi, tank/vagon/gemi kayıtları ve stok hareketleri birbirini doğrulamalıdır.

Belge üzerinde bir alıcı gösterilirken ürünün farklı depoya boşaltılması veya yolculuk sırasında teslim adresinin değiştirilmesi petrol piyasası tedarik zinciri yönünden ciddi risk yaratır. Operasyonel değişiklik şirketin hukuk/uyum birimi tarafından onaylanmadan uygulanmamalıdır.

Tehlikeli Madde ve Çevre Güvenliği

Petrol taşıması sırasında sızıntı, yangın, patlama ve çevre kirliliği riskleri bulunur. Taşıma planı yalnız güzergâh ve teslim süresi üzerinden değil, acil durum senaryoları üzerinden de hazırlanmalıdır. Kazada kimin hangi kamu birimine haber vereceği, ürünün nasıl izole edileceği ve çevresel yayılımın nasıl sınırlandırılacağı önceden belirlenmelidir.

5015 m.4’teki tehlikeli eylem yükümlülükleri hakkında ayrıntılı açıklama için Petrol Piyasasında Kötüniyet ve Tehlikeli Eylem Yasağı yazımız incelenebilir.

Sigorta Yükümlülüğü

5015 m.15 lisans kapsamında yürütülen faaliyetlerin sigortalanmasını temel kural olarak düzenler. Taşıma faaliyetinde hangi sigorta türünün ve teminatın aranacağı EPDK düzenlemeleri ile deniz/demiryolu ve tehlikeli madde mevzuatına göre ayrıca belirlenebilir.

Poliçede taşınan ürün, araç tipi, coğrafi kapsam ve faaliyet niteliği doğru gösterilmelidir. İşletmenin taşıma modeli değiştiğinde sigorta şirketine bildirim ve poliçe güncellemesi gerekebilir.

Uygulama Örneği 1: Limandan Depoya Tanker Gemi

Türkiye limanları arasında akaryakıtın tanker gemiyle taşınması planlandığında kabotaj ve denizcilik kurallarıyla birlikte 5015 kapsamındaki taşıma lisansı değerlendirilir. Gönderici ve alıcının lisansları, geminin teknik uygunluğu, kıyı tesislerinin izinleri ve ürün belgeleri tek operasyon dosyasında birleştirilmelidir.

Uygulama Örneği 2: Demiryolu Tank Vagonu

Rafineriden iç bölgede bulunan depoya demiryolu tank vagonlarıyla akaryakıt gönderilecekse, demiryolu taşımacılık yetkisi yanında petrol piyasası taşıma faaliyeti ve lisans kapsamı kontrol edilir. Vagonların ürün uyumu, yükleme-boşaltma sistemi ve teslimde stok kayıtlarının eşleşmesi gerekir.

Uygulama Örneği 3: Bayiye Karayolu Tankeri

Dağıtıcının deposundan kendi bayisine karayolu tankeriyle akaryakıt sevki m.2’deki taşıma tanımıyla doğrudan aynı değildir. Burada dağıtıcı-bayi tedarik zinciri, karayolu tehlikeli madde kuralları ve bayi denetim sistemi esas alınır. Tankerin kullanılması tek başına bağımsız taşıma lisansı sonucu doğurmaz.

Taşıma Uyum Kontrol Listesi

1. İşlemin m.2’deki taşıma tanımına girip girmediğini belirleyin.
2. Deniz/demiryolu operasyonunda güncel EPDK lisansını kontrol edin.
3. Ürünün cinsi ve miktarını lisans kapsamıyla eşleştirin.
4. Gönderici ve alıcının lisans statüsünü doğrulayın.
5. Taşıma aracının teknik uygunluğunu belgeleyin.
6. Tehlikeli madde izinlerini ve personel yeterliliğini kontrol edin.
7. Fatura, sevk ve yükleme kayıtlarını aynı işlemle eşleştirin.
8. Teslim adresi değişikliklerini yazılı onaya bağlayın.
9. Acil durum ve çevre müdahale planını hazır tutun.
10. Sigorta poliçesini faaliyetle uyumlu tutun.
11. Lisans değişikliği gerektiren yeni operasyonu EPDK onayı olmadan başlatmayın.
12. Operasyon sonunda teslim ve stok kayıtlarını karşılaştırın.

Taşıma Sözleşmesinde Lisans ve Sorumluluk Maddeleri

Petrol taşıma sözleşmesinde tarafların yalnız navlun veya hizmet bedelini kararlaştırması yeterli değildir. Göndericinin ve taşıma hizmetini üstlenen tarafın EPDK lisans statüsü, taşınacak ürünün cinsi, yükleme ve boşaltma noktaları, taşıma aracının teknik uygunluğu, tehlikeli madde yükümlülükleri ve teslimde oluşturulacak kayıtlar açıkça düzenlenmelidir. Sözleşmede mevzuata aykırı ürün veya teslim talimatının yerine getirilmeyeceği, lisansın askıya alınması veya sona ermesi halinde operasyonun duracağı ve tarafların lisans değişikliklerini birbirine derhal bildireceği yazılmalıdır.

Denizyolu veya demiryolu taşımasında alt taşıyıcı kullanılıyorsa alt taşıyıcının hukuki ve teknik yeterliliği de kontrol edilmelidir. Ana yüklenicinin sözleşmeyi başka bir taşıyıcıya devretmesi, ürünün lisanssız veya teknik olarak uygun olmayan araçla sevk edilmesini meşru hale getirmez. Alt yüklenici seçimi için yazılı onay prosedürü oluşturulması, zincirdeki sorumlulukların izlenebilirliğini artırır.

Rota ve Teslim Noktası Değişirse Ne Yapılmalı?

Petrol taşımacılığında sevkiyat başladıktan sonra hava, liman operasyonu, demiryolu trafiği veya ticari nedenlerle rota ve teslim noktası değişebilir. Böyle bir değişiklik ürünün başka bir lisanslı depoya, farklı bir alıcıya veya farklı bir kıyı tesisine yönlendirilmesini gerektiriyorsa değişiklik yalnız operasyon ekibinin kararıyla uygulanmamalıdır. Yeni alıcının ve tesisin lisans durumu, sözleşme, sevk belgeleri ve stok kayıtları güncellenmelidir.

Ürün fiziksel olarak farklı yere teslim edilirken faturada ve irsaliyede eski alıcının bırakılması tedarik zincirinin izlenebilirliğini bozar. Bu nedenle acil yönlendirme prosedürü; hukuk/uyum onayı, yeni teslim belgesi, taşıyıcı talimatı ve sistem kaydının aynı anda güncellenmesini sağlamalıdır.

Kaza veya Sızıntı Sonrası Dosya Nasıl Hazırlanır?

Kaza, ürün sızıntısı, vagon/gemi hasarı veya yükleme-boşaltma taşması gerçekleştiğinde ilk amaç can, mal ve çevre güvenliğini sağlamaktır. Olay kontrol altına alındıktan sonra saat, konum, araç, ürün cinsi, tahmini miktar, ilk müdahale, kamu bildirimleri, fotoğraflar, numuneler, teknik servis raporları ve sigorta bildirimleri tek olay dosyasında toplanmalıdır. Zarar gören üçüncü kişiler ve çevresel temizleme faaliyetleri ayrıca kayıt altına alınmalıdır.

Olayın kök nedeni belirlendikten sonra tekrarını önleyecek düzeltici faaliyet atanmalı; bakım, eğitim veya prosedür değişikliği gerekiyorsa tamamlanma tarihi izlenmelidir. Aynı hata yeniden oluşuyorsa yalnız personel hatası denilmesi yeterli değildir; sistem, ekipman ve yönetim kontrolleri de gözden geçirilmelidir.

Denetim İçin Saklanacak Operasyon Kayıtları

Taşıma faaliyeti bakımından lisans, araç ve teknik yeterlilik belgeleri, taşıma sözleşmeleri, yükleme talimatları, ürün analiz/kalite kayıtları, sevk irsaliyeleri, teslim tutanakları, rota ve değişiklik kayıtları, bakım belgeleri ve eğitim kayıtları birlikte saklanmalıdır. EPDK veya diğer yetkili idarelerin denetiminde işlemin başlangıcından teslimine kadar ürün hareketi kesintisiz olarak gösterilebilmelidir.

Şirket, farklı sistemlerde tutulan muhasebe, lojistik ve lisans kayıtlarını ortak sevkiyat numarasıyla eşleştirirse denetim ve iç kontrol kolaylaşır. Böylece bir sevkiyatın hangi lisansa, hangi araca, hangi alıcıya ve hangi teslim belgesine dayandığı tek sorguda görülebilir.

Resmî Kaynaklar

• 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
• EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular

1. Petrol taşıma lisansı hangi ulaşım türlerini kapsar?

Kanundaki taşıma tanımı, kabotaj kapsamında denizyolu ve demiryoluyla ham petrol ve akaryakıt naklini ifade eder.

2. Karayolu tankeri için aynı taşıma lisansı mı gerekir?

Karayolu tankeri m.2’deki taşıma tanımına doğrudan girmez; dağıtım/bayilik, tehlikeli madde ve karayolu mevzuatı ayrı değerlendirilir.

3. Taşıma lisansı ürün satma hakkı verir mi?

Taşıma lisansı nakil faaliyetine ilişkindir. Satış ve dağıtım yetkisi ayrı lisans ve hükümlerle belirlenir.

4. Boru hattıyla petrol nakli taşıma mıdır?

Kanunda boru hattıyla taşıma “iletim” başlığı altında ayrı tanımlanır.

5. Taşıma lisansı diğer ulaştırma izinlerinin yerine geçer mi?

Hayır. Deniz, demiryolu ve tehlikeli madde mevzuatının izinleri ayrıca gereklidir.

6. Ürün değişirse lisans tadili gerekir mi?

Değişiklik lisans kayıtlarını etkiliyorsa EPDK düzenlemelerine göre tadil veya bildirim gerekebilir.

7. Taşıma sırasında sızıntı olursa EPDK sorumluluğu doğar mı?

5015 m.4 kapsamındaki can-mal-çevre güvenliği ve bildirim yükümlülükleri olayın niteliğine göre uygulanır.

8. Taşıma belgeleri hangileridir?

Enerji piyasası belgelerine ek olarak ulaşım türüne göre sevk, yükleme, taşıma, tehlikeli madde ve teslim kayıtları bulunmalıdır.

9. Başka bir depoya yönlendirme yapılabilir mi?

Teslim değişikliği lisans ve tedarik zinciri yönünden kontrol edilmeden uygulanmamalıdır.

10. Taşıma faaliyeti sigortalanmalı mı?

5015 m.15’in genel sigorta yükümlülüğü ve ilgili özel mevzuat uyarınca gerekli poliçeler düzenlenmelidir.

Sonuç

5015 sayılı Kanunda petrol taşıma faaliyeti özel ve teknik bir lisans kavramıdır. Taşıma; ham petrol ve akaryakıtın kabotaj kapsamında denizyolu ve demiryolu araçlarıyla naklini ifade eder. Karayolu tanker sevki bu tanımla karıştırılmamalı; dağıtım, bayilik ve tehlikeli madde mevzuatı içinde ayrıca değerlendirilmelidir. Taşıma operasyonunda lisans, teknik uygunluk, ürün-belge zinciri, çevre güvenliği ve sigorta birlikte yönetilmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →