10 ve Daha Fazla Personelli İşletme Kaç Öğrenciye Mesleki Eğitim Yaptırır? 3308 m.18 | 2026
3308 m.18’in güncel temel kuralı nedir?
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.18, belirli büyüklüğe ulaşan işletmelere mesleki ve teknik eğitim öğrencilerine işyeri eğitimi sağlama yükümlülüğü getirir. Güncel hükme göre on ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi; mesleki ve teknik ortaöğretim öğrencilerine staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırır.
2025 tarihli MEB ders materyallerinde de güncel hüküm bu biçimde aktarılmaktadır. Bu nedenle işletmeler eski metin veya internet içeriklerinde görülebilen farklı oranlara göre değil, yürürlükteki en az %5 kuralına göre planlama yapmalıdır. Yükümlülüğün başlangıç eşiği 10 personeldir.
%5 öğrenci sayısı nasıl hesaplanır?
İlk adım, m.18 bakımından esas alınacak personel sayısını belirlemektir. İkinci adım, bu sayıyı 0,05 ile çarpmaktır. Üçüncü adım, sonuç tam sayı değilse Kanunun açık kuralı gereğince kesri bir üst tam sayıya tamamlamaktır. Bu hesap işletmenin öğrenci kontenjanını aşağı yuvarlamasını engeller.
Örneğin 40 personelli bir işletmede 40 × 0,05 = 2 olduğundan asgari 2 öğrenci; 41 personelde 41 × 0,05 = 2,05 olduğundan kesir tam sayıya tamamlanarak asgari 3 öğrenci için mesleki eğitim/staj/tamamlayıcı eğitim yükümlülüğü hesaplanır.
10 personelli işletmede neden 1 öğrenci çıkar?
10 personelin %5’i 0,5’tir. M.18 öğrenci sayısının tespitinde kesirlerin tam sayıya tamamlanacağını düzenlediği için 0,5 sonucu aşağıya sıfırlanamaz. Bu nedenle 10 personel eşiğine ulaşan bir işletmede asgari kontenjan 1 öğrencidir.
Aynı ilke 11 ila 20 arasındaki birçok personel sayısında da uygulanır. Örneğin 19 personelde %5 = 0,95’tir ve tam sayıya tamamlanarak 1 öğrenci çıkar. 20 personelde ise tam olarak 1 öğrenciye ulaşılır.
25 personelli işletmede kaç öğrenci gerekir?
25 × 0,05 = 1,25’tir. Kesir tam sayıya tamamlandığı için asgari 2 öğrenci gerekir. İşletmenin “%5 zaten yaklaşık bir öğrenci ediyor” diyerek aşağı yuvarlama yapması doğru değildir.
Bu hesap özellikle insan kaynakları planlamasında önemlidir. İşletme yıl içindeki personel değişikliklerini ve MEB’in kontenjan belirleme sürecini takip etmeli; öğrenci sayısını son anda değil eğitim dönemi başlamadan planlamalıdır.
50 ve 100 personelli işletmelerde hesap nasıl yapılır?
50 personelde %5 hesabı 2,5’tir ve kesir tamamlanarak asgari 3 öğrenci çıkar. 100 personelde hesap tam olarak 5 öğrenci verir. 101 personelde ise %5 = 5,05 olduğundan asgari 6 öğrenciye yükselir.
Bu örnekler, kesir kuralının özellikle %5 katına tam oturmayan personel sayılarında kontenjanı artırdığını gösterir. İşletmeler personel sayısını bilinçli olarak yuvarlayarak öğrenci sayısını azaltamaz.
Hesaplama tablosu
| Personel | %5 hesabı | Asgari öğrenci |
|---|---|---|
| 10 | 0,50 | 1 |
| 20 | 1,00 | 1 |
| 25 | 1,25 | 2 |
| 40 | 2,00 | 2 |
| 41 | 2,05 | 3 |
| 50 | 2,50 | 3 |
| 75 | 3,75 | 4 |
| 100 | 5,00 | 5 |
| 101 | 5,05 | 6 |
Personel sayısına kimler dahil edilir?
M.18’in uygulanmasında işletmede çalışan personel sayısı esas alınır. Hangi çalışanların bu hesabın içinde değerlendirileceği işletmenin istihdam ve çalışma düzenine göre kayıtlar üzerinden belirlenmelidir. Çıraklar bakımından ise 3308 m.11, aday çırak ve çırağın işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmeyeceğini açıkça düzenler.
İşletme, SGK ve insan kaynakları kayıtlarını esas alarak MEB’in kontenjan tespit sürecine doğru personel bilgisi vermelidir. Farklı tüzel kişiliklerde çalışan personeli tek işletme gibi birleştirmek veya aynı işletmedeki gerçek personeli yapay biçimde bölmek hukuki risk yaratır.
Vardiyalı işletmelerde personel sayısı nasıl ele alınır?
3308 m.18 vardiyalı veya mevsimlik faaliyet gösteren işletmeler için özel hesap sistemi öngörür. Vardiyalı işletmelerde eğitim görecek öğrenci sayısının belirlenmesinde eğitim ve gözetimin fiilen yürütüleceği çalışma düzeni önem taşır. Güncel MEB uygulamasında işletmenin personel ve vardiya bilgileri okul tarafından kontenjan planlamasında incelenir.
İşletme farklı vardiyalardaki öğrenci gözetimini usta öğretici ve iş sağlığı-güvenliği açısından planlamalıdır. Sadece toplam personel sayısına bakıp öğrenciyi usta öğreticinin bulunmadığı vardiyaya yerleştirmek mümkün değildir.
Mevsimlik işletmelerde kontenjan nasıl planlanır?
Mevsimlik işletmede personel sayısı yıl boyunca önemli ölçüde değişebilir. M.18’in özel kuralı ve MEB’in eğitim dönemi planlaması birlikte dikkate alınmalıdır. Faaliyetin yoğun olduğu dönemde gerçek personel sayısı ve öğrencinin eğitim alacağı zaman dilimi okul ile paylaşılmalıdır.
Mevsimsel yoğunluk, öğrencinin eğitim programını ikinci plana atma gerekçesi değildir. Blok teorik-pratik eğitim uygulanacaksa 3308 m.12 ve okul programı çerçevesinde yürütülmelidir. Bu konuda Mevsimlik mesleklerde blok eğitim rehberimiz incelenebilir.
M.18 hangi öğrenci türlerini kapsar?
Güncel hüküm mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki öğrencilerin beceri eğitimi ile mesleki ve teknik ortaöğretim öğrencilerinin staj ve tamamlayıcı eğitimini kapsar. İşletmenin yalnızca “stajyer” kelimesine odaklanması eksik olur. Öğrencinin program türü okul tarafından belirlenir ve sözleşme buna göre düzenlenir.
MESEM öğrencileri ise çıraklık sözleşmesi ve mesleki eğitim merkezi sistemi içinde ayrıca değerlendirilir. Her öğrenci türü için aynı sözleşme, aynı ders takvimi veya aynı uygulama yapılacağı varsayılmamalıdır.
10’dan az personelli işletme öğrenci alamaz mı?
Alabilir. M.18, 10’dan az personel çalıştıran işletmelerin de bu Kanunun ilgili hükümlerine göre beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırabilmesine izin verir. Aradaki fark, 10+ işletmelerdeki zorunlu asgari kontenjan yükümlülüğünün küçük işletmede aynı şekilde bulunmamasıdır.
Küçük işletmenin öğrenci alabilmesi için de meslek alanı, eğitim kapasitesi, usta öğretici ve iş sağlığı-güvenliği koşulları sağlanmalıdır. Bu konu ayrı bir rehberde detaylandırılmalıdır; burada yalnızca m.18’deki istisnayı belirtmekle yetiniyoruz.
İşletme hesaplanan sayıdan daha fazla öğrenci alabilir mi?
%5 oranı asgari yükümlülüğü ifade eder. İşletmenin eğitim kapasitesi, usta öğretici sayısı, fiziksel şartlar ve okul planlaması uygunsa daha fazla öğrenciye eğitim sağlanabilir. Ancak öğrenci sayısının artması eğitim kalitesini ve güvenliği düşürmemelidir.
Özellikle 10 ve daha fazla öğrenciye beceri eğitimi yaptıran işletmeler bakımından eğitim birimi ve eğitim personeline ilişkin ek yükümlülükler gündeme gelir. İşletme öğrenci sayısını artırırken bu özel m.18 hükümlerini de kontrol etmelidir.
Kontenjan hesaplamak tek başına yükümlülüğü yerine getirir mi?
Hayır. İşletmenin öğrenci için gerçek eğitim ortamı sağlaması gerekir. Program, usta öğretici, sözleşme, ücret, sigorta, devam, İSG ve koordinatör öğretmen süreçleri birlikte yürütülmelidir. Sadece öğrenci ismini listeye yazmak mesleki eğitim yaptırmak anlamına gelmez.
Öğrencinin yaptığı iş, kayıtlı olduğu alan/dalla uyumlu olmalı; program kazanımları izlenmeli ve eksik kalan pratik eğitim gerektiğinde okul veya uygun eğitim biriminde tamamlanmalıdır.
Ücret yükümlülüğü nasıl etkilenir?
M.18 kapsamında işletmede mesleki eğitim, staj veya tamamlayıcı eğitim yapan öğrencilere ücret ödenmesi 3308 m.25 ve yürürlükteki güncel düzenlemelere tabidir. Kontenjan zorunluluğu işletmenin öğrenciyi ücretsiz çalıştırma hakkı olduğu anlamına gelmez.
2026 net asgari ücret 28.075,50 TL’dir. Öğrencinin türüne göre uygulanacak kanuni alt sınır okul ve güncel MEB düzenlemeleri üzerinden belirlenmelidir. Ödeme banka kanalıyla belgelenmelidir.
İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü
İşletme, kontenjan kapsamında kabul ettiği öğrencilerin yaşını, deneyimsizliğini ve yaptığı işin risklerini dikkate almalıdır. 6331 sayılı Kanun, 3308 sayılı Kanun, ilgili yönetmelikler ve MEB’in 2024/36 sayılı İSG Genelgesi mesleki eğitimde birlikte önem taşır.
Öğrenciye işbaşı eğitimi, gerekli kişisel koruyucu donanım, güvenli makine kullanımı ve acil durum bilgisi verilmelidir. Usta öğretici/işletme eğitim sorumlusu fiilen gözetim yapmalıdır.
İşletme kontenjan bildiriminde hangi belgeleri hazırlamalıdır?
- Güncel personel sayısı ve varsa vardiya/mevsim bilgisi.
- %5 hesaplama tablosu.
- Öğrenci kabul edilebilecek meslek alan ve dalları.
- Usta öğretici ve eğitim personeli belgeleri.
- İşletmenin faaliyet ve iletişim bilgileri.
- İSG ve eğitim ortamı bilgileri.
- Okul ile sözleşme ve koordinasyon kayıtları.
İnsan kaynakları için yıllık kontrol listesi
Personel sayısı 10 eşiğine yaklaşıyorsa insan kaynakları birimi m.18 yükümlülüğünü eğitim dönemi öncesinde değerlendirmelidir. Personel sayısı arttığında %5 hesabı yeniden yapılmalı, kesir varsa üst tam sayıya tamamlanmalıdır. Hangi okullardan hangi alanlarda öğrenci kabul edilebileceği planlanmalıdır.
Öğrenci geldiğinde sözleşme, ücret, usta öğretici ve İSG süreçleri ayrı bir eğitim dosyasında izlenmelidir. Eğitim yılı sonunda devam, başarı ve okul koordinasyonu kayıtları kapatılmalıdır.
Resmî kaynaklar
3308 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler için MEB’in Mesleki Eğitim Mevzuatı sayfası; güncel MEB eğitim materyalleri için Mesleki ve Teknik Eğitim içerikleri kontrol edilmelidir. Öğrenci statüsünde işçi sayısına dahil edilmeme kuralı için MESEM öğrencisi işçi sayılır mı? rehberimiz incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
10 personelli işletme kaç öğrenci almalı?
%5 hesabı 0,5’tir; kesir tam sayıya tamamlandığı için asgari 1 öğrenci çıkar.
25 personelde kaç öğrenci gerekir?
25 × %5 = 1,25; kesir tamamlanır ve asgari 2 öğrenci olur.
50 personelde kaç öğrenci gerekir?
2,5 hesabı üst tam sayıya tamamlanır ve asgari 3 öğrenci gerekir.
100 personelde kaç öğrenci gerekir?
%5 hesabı tam 5 öğrencidir.
Kesirler aşağı yuvarlanabilir mi?
Hayır. M.18 öğrenci sayısı tespitinde kesirlerin tam sayıya tamamlanacağını düzenler.
10’dan az personelli işletme öğrenci alabilir mi?
Evet. Kanun küçük işletmelere de şartları sağlayarak eğitim/staj yaptırma imkânı verir.
Çıraklar personel sayısına eklenir mi?
3308 m.11’e göre aday çırak ve çırak işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmez.
%5 üst sınır mı alt sınır mı?
Güncel m.18 sisteminde en az oranı ifade eder.
İşletme daha fazla öğrenci alabilir mi?
Eğitim kapasitesi ve mevzuat şartları uygunsa alabilir; yüksek öğrenci sayısında eğitim birimi yükümlülükleri ayrıca doğabilir.
Öğrenciler ücretsiz mi çalışır?
Hayır. Ücret 3308 m.25 ve güncel düzenlemelere göre ödenir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 17.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
