TİO Yetki Belgesine Kimler Başvurabilir? Gerçek ve Tüzel Kişi Şartları | Yönetmelik m.7 (2026)
Kısa ve net cevap: Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m.7/1-a ve b uyarınca TİO yetki belgesine başvuracak gerçek kişinin Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olması; tüzel kişinin ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kurulmuş ve ticaret siciline kayıtlı şirket veya işletme olması gerekir. Bu şartlar 19 Haziran 2025 değişikliğiyle güncel metinde açık biçimde düzenlenmiştir.
Başvurucunun kişi veya şirket statüsünün uygun olması tek başına belge almaya yetmez. Aynı maddenin devamında mesleki saygınlık, en az 1.000.000 TL sermaye, merkez adresi, faal vergi mükellefiyeti, mesleki yeterlilik, oda kaydı ve elektronik tebligat şartları da aranır. Adi ortaklıklara ise Yönetmelik m.9/4 gereğince TİO yetki belgesi verilmez.
Gerçek kişi TİO yetki belgesine hangi şartla başvurabilir?
Yönetmelik m.7/1-a, gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olmasını zorunlu tutar. Bu şart, TİO yetki belgesi bakımından başvurucunun temel statü şartıdır. Gerçek kişi işletme üzerinden faaliyet yürütülecekse başvuranın kimliği, vergi mükellefiyeti, oda kaydı, merkez adresi ve diğer Yönetmelik şartları aynı kişi üzerinden uyumlu olmalıdır.
Gerçek kişi başvuru sahibi yalnız vatandaşlık şartını sağlayarak yetki belgesi alamaz. M.7/1-c uyarınca sahip ve varsa temsil ve ilzama yetkili kişiler mesleki saygınlığa sahip olmalıdır. M.7/1-ç uyarınca en az 1.000.000 TL sermaye, m.7/1-d uyarınca merkez adresi, m.7/1-e uyarınca faal vergi mükellefiyeti ve m.7/1-f uyarınca mesleki yeterlilik şartları birlikte aranır.
Gerçek kişi işletmenin TİO faaliyetini yürütmesi, şirket kurma zorunluluğu bulunduğu anlamına gelmez; Yönetmelik açıkça gerçek ve tüzel kişilerin yetkilendirilebileceğini kabul eder. Ancak gerçek kişi modelinde yetki belgesinin sahibinin ölümü gibi durumlar m.13’te özel hükümlere bağlanmıştır. Bu nedenle faaliyet modelinin kuruluş aşamasında hukuki devamlılık bakımından da planlanması gerekir.
Tüzel kişi TİO yetki belgesine nasıl başvurur?
Yönetmelik m.7/1-b, 19 Haziran 2025 değişikliğiyle tüzel kişilerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kurulan ve ticaret sicilinde kaydı olan şirket veya işletme olmasını şart koşar. Bu ifade, başvurunun ticaret sicilindeki tüzel kişilik ve işletme kayıtları üzerinden yürütülmesini zorunlu kılar.
Anonim şirket, limited şirket veya Türk Ticaret Kanununun izin verdiği diğer şirket yapılarında ticaret sicili kayıtlarının güncel olması gerekir. Şirket unvanı, merkez adresi, sermaye, ortaklık yapısı, yönetim ve temsil-ilzam yetkilileri Bakanlığa sunulan belgelerle uyumlu olmalıdır. Ticaret sicilinde henüz işlenmemiş bir sermaye artırımı veya temsil değişikliği, başvuru dosyasında varmış gibi gösterilemez.
Tüzel kişilikte mesleki saygınlık şartı da şirket türüne göre belirli kişilere uygulanır. Anonim şirkette yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ile temsil ve ilzama yetkili yöneticiler; diğer şirket statülerinde ise tüm ortaklar ve tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili yöneticiler m.7/1-c kapsamındadır. Dolayısıyla yalnız şirket müdürünün kişisel durumuna bakmak yeterli olmayabilir.
Adi ortaklık TİO yetki belgesi alabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.9/4 açıkça adi ortaklıklara yetki belgesi verilmez hükmünü içerir. Adi ortaklığın vergi kaydı bulunması, ortakların ticari faaliyette bulunması veya sözleşmeyle bir organizasyon kurmuş olması bu açık yasağı ortadan kaldırmaz.
TİO faaliyeti için ortak hareket etmek isteyen kişiler, başvuru modelini Türk Ticaret Kanununa uygun bir şirket veya Yönetmeliğin kabul ettiği gerçek kişi işletme yapısı üzerinden kurmalıdır. Adi ortaklığın ortaklarından birinin kendi adına belge alması halinde ise faaliyetin, faturanın, sözleşmelerin ve sorumluluğun gerçekten o yetki belgesi sahibi üzerinden yürütülmesi gerekir; belge başka bir kişi veya ortaklığın fiili faaliyeti için kullandırılamaz.
Yetki belgesinin satılamayacağı ve devredilemeyeceği m.9/6’da ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle adi ortaklık yasağını belge sahibi bir kişinin adını şeklen kullanarak aşmaya çalışmak mevzuata uygun değildir.
Yabancı gerçek kişi veya yabancı şirket TİO belgesi alabilir mi?
Gerçek kişiler bakımından m.7/1-a açıkça Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetini arar. Bu nedenle yalnız yabancı tabiiyetindeki gerçek kişi, bu hükümdeki gerçek kişi başvurusu şartını karşılamaz. Tüzel kişiler bakımından m.7/1-b ise başvurucunun Türk Ticaret Kanununa göre kurulmuş ve ticaret sicilinde kayıtlı şirket veya işletme olmasını şart koşar.
Bu düzenleme, yabancı sermayeli bir Türk şirketi ile yabancı ülkede kurulmuş bir şirketin hukuki statüsünü birbirinden ayırmayı gerektirir. Türkiye’de TTK’ya göre kurulmuş ve ticaret siciline kayıtlı bir şirketin ortaklık yapısında yabancı sermaye bulunması, sırf bu nedenle m.7/1-b şartını ortadan kaldırmaz. Ancak şirketin diğer bütün TİO şartlarını sağlaması gerekir.
Öte yandan TİO’nun yabancı taşıt veya gemi kullanımı ayrı kurallara tabidir. Yönetmelik m.17/14 yabancı plakalı taşıtların Türkiye sınırları içindeki iki nokta arasında; m.17/15 yabancı bayraklı gemilerin Türkiye limanları arasında TİO tarafından taşıma yaptıracak şekilde kullanılmasını yasaklar. Şirketin ortaklık yapısıyla taşıma aracının kabotaj statüsü farklı hukuki konulardır.
Mesleki saygınlık hangi kişilerde aranır?
Yönetmelik m.4/1-f mesleki saygınlığı, taşımacılık faaliyetinin kurallarına uygun davranma ve belirli suçlardan hükümlü olmama ile belli haklardan yoksun bırakılmama çerçevesinde tanımlar. Kaçakçılık, dolandırıcılık, hileli iflas, sahtecilik, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, hırsızlık, rüşvet ile 3713 ve 5607 sayılı kanunlar kapsamındaki suçlar hükümde açıkça sayılmıştır.
Gerçek kişi işletmede sahip ve varsa temsil-ilzam yetkilileri; anonim şirkette yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ile temsil-ilzam yetkili yöneticiler; diğer şirketlerde tüm ortaklar ve temsil-ilzam yetkilileri mesleki saygınlığa sahip olmalıdır. Bu nedenle şirket ortaklık ve yönetim yapısında değişiklik yapılırken TİO belgesine etkisi ayrıca kontrol edilmelidir.
2025’te m.15/5’e eklenen hüküm gereğince m.7/1-c’de sayılan kişilerin mesleki saygınlıklarını kaybetmeleri halinde yetki belgesi kapsamındaki faaliyetler geçici olarak durdurulur; mesleki saygınlık yeniden kazanıldığında faaliyete izin verilir. Bu, şartın yalnız başvuru anında değil faaliyet süresince korunması gerektiğini gösterir.
Başvurucunun diğer temel şartları nelerdir?
M.7/1-ç uyarınca başvurucunun en az 1.000.000 Türk Lirası sermayeye sahip olması gerekir. Bu tutar 19 Haziran 2025 değişikliğiyle Yönetmeliğe alınmıştır. M.7/1-d merkez adresi, m.7/1-e faal vergi mükellefiyeti, m.7/1-f mesleki yeterlilik, m.7/1-g ilgili oda kaydı ve m.7/1-ğ elektronik tebligat sistemine kayıt şartlarını düzenler.
Oda kaydı bakımından merkez adresinin bulunduğu yerdeki ticaret odası, ticaret ve sanayi odası, esnaf ve sanatkârlar odası, deniz ticaret odası veya ziraat odasından birine kayıt yeterlidir. Başvuruda sunulacak oda belgesinin başvuru yılındaki ve en az altı ay geçerliliğe sahip olması m.8/1-c’de ayrıca aranır.
Mesleki yeterlilik şartının operasyonel karşılığı m.16’dadır. Merkez için kural olarak en az bir ÜDY3; yetki belgesine eklenmiş her bir şube için kural olarak en az bir ODY3 sahibi olunması veya bu nitelikte personelin istihdam edilmesi gerekir. 2025 değişikliği belirli lojistik ve denizcilik bölümü mezunları ile IRU/FIATA eğitimlerini başarıyla tamamlayanların diplomalarının ÜDY veya ODY yerine kullanılmasına imkân tanımıştır.
TİO başvurucusu hangi belgeleri sunar?
Yönetmelik m.8’e göre başvuru dilekçesi, dilekçeyi imzalayan kişilerin temsil ve ilzama yetkisini gösteren sicil tasdiknamesi, ilgili oda kaydını gösteren güncel belge, ticaret sicili veya esnaf ve sanatkârlar sicil gazeteleri ve m.7’deki zorunlu şartlara ilişkin diğer belgeler sunulur. Ayrıca TİO yetki belgesi veya yenileme ücretinin ödenmiş olması m.8/4 gereğince zorunludur.
Başvurunun kim tarafından imzalandığı önemlidir. Tüzel kişilik adına işlem yapan kişinin temsil yetkisi ticaret sicilindeki güncel kayıtla eşleşmelidir. Şirket içinde verilen vekâlet veya görev tanımı, ticaret siciline tescili gereken temsil yetkisini kendiliğinden ikame etmez.
Bakanlık m.9/2 uyarınca başvuruyu en geç 30 gün içinde inceler. Başvuru belgeleri mevzuata uygun ve noksansız, m.7 ve m.8 şartları sağlanmışsa belge ücretinin ödendiği tarih veriliş tarihi kabul edilerek yetki belgesi düzenlenir.
Belge alındıktan sonra şirket yapısı değişirse ne olur?
TİO şirketinin unvan, adres, vergi numarası, ortaklık, belirli hisse devirleri, sermaye azalışları ve yönetici değişiklikleri m.17/12 uyarınca değişiklik tarihinden itibaren 90 gün içinde Bakanlığa bildirilir. Temsil ve ilzama yetkili kişilere ilişkin değişiklikler ise m.17/13 gereğince 60 gün içinde bildirilmelidir.
Şirket bölünmesi, birleşmesi veya tür değişikliği m.14’te özel olarak düzenlenmiştir. Yetki belgeli tüzel kişinin TTK’ya uygun bölünmesinde belge, yeni ortaya çıkan tüzel kişilerden yalnız biri adına ve noter onaylı muvafakat şartıyla düzenlenebilir. Birleşmede belge birleşilen tüzel kişi, tür değişikliğinde yeni ortaya çıkan tüzel kişi adına yeniden düzenlenir.
Bu işlemler “şirket değişti, belge otomatik geçer” şeklinde yürütülemez. Yönetmelikteki özel yeniden düzenleme prosedürü uygulanmalıdır.
Başvuru öncesinde hangi kontroller yapılmalıdır?
İlk olarak başvurucunun hukuki statüsü tespit edilmelidir: gerçek kişi mi, TTK’ya göre kurulmuş ticaret siciline kayıtlı şirket/işletme mi? Adi ortaklıksa TİO yetki belgesi verilemeyeceği baştan kabul edilmelidir. İkinci olarak şirket sicili, sermaye, merkez adresi, vergi mükellefiyeti ve oda kayıtları birbiriyle eşleştirilmelidir.
Üçüncü olarak m.7/1-c’de sayılan tüm kişiler mesleki saygınlık bakımından kontrol edilmelidir. Dördüncü olarak merkez ve planlanan şubeler için ÜDY3/ODY3 veya m.16/4’teki geçerli diploma alternatifi hazırlanmalıdır. Beşinci olarak elektronik tebligat kaydı ve başvuru yılına ait en az altı ay geçerli oda belgesi temin edilmelidir.
Başvurunun en önemli kalite ölçütü, evrakların “var” olması değil aynı hukuki gerçeği göstermesidir. Unvan, adres, sermaye ve temsil yetkisi farklı kayıtlarda farklıysa başvuru öncesinde kaynağındaki sicil düzeltilmelidir.
Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği güncel metni, UHDGM Yönetmelikler ve UHDGM Kanunlar sayfaları kullanılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Gerçek kişi TİO belgesi alabilir mi?
Evet. M.7/1-a uyarınca Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetindeki gerçek kişi, diğer bütün şartları da sağlarsa başvurabilir.
Yabancı gerçek kişi TİO belgesi alabilir mi?
M.7/1-a gerçek kişi başvurucu için Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetini şart koşar.
Limited şirket TİO belgesi alabilir mi?
TTK’ya göre kurulmuş, ticaret siciline kayıtlı limited şirket diğer Yönetmelik şartlarını da sağlarsa başvurabilir.
Anonim şirkette mesleki saygınlık kimlerde aranır?
Yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ve temsil-ilzama yetkili yöneticilerde aranır.
Limited şirkette yalnız müdürün saygınlığı yeterli mi?
Hayır. M.7/1-c, anonim şirket dışındaki şirketlerde tüm ortaklar ve temsil-ilzama yetkili yöneticiler için mesleki saygınlık şartı getirir.
Adi ortaklık TİO belgesi alabilir mi?
Hayır. M.9/4 adi ortaklıklara yetki belgesi verilmeyeceğini açıkça düzenler.
TİO için asgari sermaye ne kadar?
Güncel m.7/1-ç hükmünde en az 1.000.000 TL sermaye şartı vardır.
Şirketin faal vergi mükellefi olması zorunlu mu?
Evet. M.7/1-e bu şartı açıkça düzenler.
Elektronik tebligat kaydı gerekir mi?
Evet. M.7/1-ğ uyarınca elektronik tebligat sistemine kayıt zorunludur.
Başvuru kaç günde incelenir?
M.9/2 uyarınca Bakanlık başvuru incelemesini en geç 30 gün içinde tamamlar.
TİO başvurusunda ilk kontrol “şirket var mı?” değil, başvurucunun Yönetmelik m.7’deki hukuki statüye ve devamındaki bütün şartlara aynı anda sahip olup olmadığıdır. Adi ortaklık yasağı, mesleki saygınlıkta şirket türüne göre değişen kişi kapsamı ve 2025’te güncellenen 1.000.000 TL sermaye şartı özellikle başvuru öncesinde sicil üzerinden doğrulanmalıdır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
