TİO Faaliyeti Sadece Bildirilen Merkez ve Şubelerde mi Yürütülür? | Yönetmelik m.5/3 (2026)

TİO merkez ve şube kuralının kanuni dayanağı nedir?

Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m.5/3, TİO yetki belgesi sahibinin faaliyetlerini Bakanlığa bildirdiği merkez ve şubelerinde yürütmesini zorunlu tutar. Bu hüküm, yetki belgesinin yalnız şirket tüzel kişiliğine bağlı soyut bir izin olmadığını; faaliyet yerlerinin de Bakanlık kayıtlarıyla eşleşmesi gerektiğini gösterir. Yönetmelik m.7/1-d ayrıca yetki belgesi almak veya yenilemek için merkez adresine sahip olmayı temel şartlardan biri olarak sayar.

Merkez adresi, şirketin veya gerçek kişi işletmenin TİO faaliyetinin ana işyeri olarak Bakanlığa bildirdiği adrestir. Şube ise m.4/1-h uyarınca merkez işyeri dışındaki faaliyetle ilgili olarak ticaret siciline tescil edilmiş ve yetki belgesi eki şube listesine eklenmiş birimdir. Bu iki unsur birlikte aranır: ticaret siciline tescil ve Bakanlık şube listesine ekleme.

Bu nedenle yalnız vergi dairesine işyeri bildirimi yapılması, kira sözleşmesi imzalanması veya tabelanın asılması TİO bakımından şube kaydını tamamlamaz. Yönetmeliğin öngördüğü şube statüsü ayrıca kurulmalıdır.

Yönetmeliğe göre şube nedir?

Şube tanımı, herhangi bir irtibat noktasından daha dar ve belirli bir hukuki anlam taşır. Yönetmelik m.4/1-h, şubeyi yetki belgesi sahibinin merkez işyeri adresi dışındaki faaliyetiyle ilgili, ticaret siciline tescil edilmiş ve yetki belgesi eki şube listesine eklenmiş birim olarak tanımlar. Şube listesi de m.4/1-ı kapsamında yetki belgesi sahibinin faaliyet göstermek üzere Bakanlığa bildirdiği şubeleri gösteren ve elektronik olarak düzenlenebilen belgedir.

Dolayısıyla bir işletmenin farklı şehirde personel bulundurması veya müşterilerle toplantı yaptığı bir alan kiralaması, bu yer üzerinden TİO faaliyeti sürekli biçimde yürütülüyorsa kayıt durumunun ayrıca değerlendirilmesini gerektirir. Yönetmelikte esas olan faaliyet biriminin Bakanlığın bildiği ve denetleyebildiği bir adres olmasıdır.

Şube statüsünün amacı, organizatörün faaliyet ağını görünür kılmak, mesleki yeterlilik yükümlülüğünü hangi birimlerin taşıdığını belirlemek ve denetimin muhatabını açık hale getirmektir. Nitekim m.16/2, yetki belgesine şube olarak eklenmiş her bir şube için kural olarak en az bir ODY3 mesleki yeterlilik belgesi sahibi bulunmasını veya bu niteliğe sahip kişinin istihdam edilmesini zorunlu tutar. Onun üzerindeki şubeler için m.16/3 özel istisna getirir.

Yeni TİO şubesi nasıl kayda alınır?

Yeni bir TİO şubesinin faaliyete hazırlanmasında ilk adım ticaret hukuku bakımından şube kaydının oluşturulmasıdır. Şubenin ticaret siciline tescili, temsil yetkilileri ve adresi şirket kayıtlarında doğru biçimde yer almalıdır. TİO Yönetmeliği açısından ikinci adım, şubenin yetki belgesi eki şube listesine eklenmesi için Bakanlığa başvurudur.

Yönetmelik m.8/3, merkez adresi dışındaki şubelerde faaliyette bulunmak üzere şube listesine ilave yapılmasını özel olarak düzenler. Başvuru tamamlanmadan şubeyi TİO faaliyet noktası gibi işletmek m.5/3’teki merkez ve bildirilmiş şube sistemine aykırılık doğurur.

Şube açılışının şirket içi organizasyonla karıştırılmaması gerekir. Bir departmanın “Adana ofisi”, “İstanbul satış ofisi” veya “liman operasyon noktası” diye adlandırılması, hukuki statüsünü belirlemez. O birimde TİO yetki belgesi kapsamındaki sözleşmeler kuruluyor, taşıma işleri organize ediliyor veya müşteri operasyonu yürütülüyorsa resmi kayıtlar ile fiili faaliyetin uyumlu olması gerekir.

TİO şubesi eklemek için hangi belgeler zorunludur?

Yönetmelik m.8/3’e göre şube listesine eklenecek şube için başvuru dilekçesi sunulur. Şubeyi temsil edecek kişi veya kişilerin T.C. kimlik numarası beyanları, şubeye ait ticaret odası, ticaret ve sanayi odası veya ziraat odası belgesi, ticaret sicili gazetesi veya esnaf ve sanatkârlar sicil gazetesi ile şubeyi şirket adına temsil ve ilzama yetkili kişilerin yetkisini gösteren sicil tasdiknamesi ibraz edilir.

Belge seti, şubenin yalnız fiziksel adresini değil hukuki temsil yapısını da ortaya koyar. Şubedeki imza ve temsil yetkisi şirket siciliyle tutarlı olmalıdır. Bir personelin operasyon yürütmesi ile şirketi hukuken temsil ve ilzam yetkisi aynı kavram değildir. Şirket adına sözleşme imzalayacak kişinin temsil yetkisi ayrıca ticaret sicili kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır.

Şubeye ilişkin oda belgesinin ve sicil kayıtlarının güncelliği başvuru öncesinde kontrol edilmelidir. Adres yazımındaki küçük farklılıklar dahi elektronik kayıt eşleşmesinde sorun çıkarabilir; bu nedenle MERSİS, vergi, oda ve Bakanlık kayıtlarının aynı adresi göstermesi gerekir.

Merkez veya şube adresi değişirse ne yapılır?

Yönetmelik m.17/12, TİO yetki belgesi sahiplerinin unvan, adres, vergi numarası, ortaklık, belirli hisse devirleri, sermaye azalışları ve yönetici değişikliklerini değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 90 gün içinde Bakanlığa bildirmesini zorunlu tutar. Bu süre açık bir bildirim yükümlülüğüdür.

Adres değişikliğinde yalnız yeni ofise taşınmak yeterli değildir. Ticaret sicili, vergi kaydı, oda kaydı ve Bakanlık kaydının güncellenmesi gerekir. Merkez adresi aynı zamanda m.7’deki yetki belgesi şartıdır. Merkez işyeri şartının kaybedilmesi halinde m.15/2 uyarınca geçici faaliyet durdurma mekanizması gündeme gelir; bildirim tarihini takip eden otuzuncu günde geçici durdurma yürürlüğe girer ve şart yeniden sağlandığında faaliyete izin verilir.

Bu nedenle kira sözleşmesinin sona ermesi, ofisin fiilen boşaltılması veya merkez kaydının silinmesi basit idari ayrıntı değildir. TİO yetkisinin devamı bakımından merkez adresinin kesintisiz korunması gerekir.

Uzaktan çalışma TİO şube kuralını ortadan kaldırır mı?

Hayır. Personelin bazı işleri uzaktan yapabilmesi, Yönetmeliğin m.5/3 hükmünü ortadan kaldırmaz. Hüküm TİO faaliyetinin Bakanlığa bildirilen merkez ve şubeler üzerinden yürütülmesini zorunlu tutar. Şirketin dijital sistem kullanması, e-posta üzerinden teklif vermesi veya çevrim içi sözleşme süreçleri yönetmesi, resmi işyeri ve şube kayıtlarının gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Dijital operasyon ile resmi faaliyet adresi farklı kavramlardır. Çalışanın evden sisteme bağlanması iş organizasyonuna ilişkin olabilir; ancak şirketin müşteriye karşı TİO hizmetini hangi işyeri üzerinden sunduğu, sözleşmelerde ve faturalarda hangi adresi kullandığı, kayıtların nerede tutulduğu ve Bakanlığa hangi faaliyet noktalarının bildirildiği açık olmalıdır.

Özellikle bir şehirde devamlı personel, tabela, müşteri kabulü ve yerel operasyon yürütülüyorsa bu yapının şube niteliği ticaret sicili ve TİO mevzuatı birlikte değerlendirilerek resmi hale getirilmelidir. “Sanal ofis” veya “irtibat noktası” etiketi, fiili faaliyetin hukuki niteliğini değiştirmez.

TİO şubesi denetiminde hangi kayıtlar önemlidir?

Yönetmelik m.20 uyarınca TİO faaliyetleri Bakanlık denetimine tabidir ve denetimde istenilen belgelerin verilmesi zorunludur. Şube bakımından ticaret sicili tescili, oda kaydı, şube listesi, temsil yetkileri, kira veya kullanım hakkını gösteren kayıtlar, personel kayıtları ve mesleki yeterlilik belgeleri birlikte incelenebilir.

Şubenin yürüttüğü taşıma organizasyonlarının sözleşmeleri, taşıma senetleri, taşıyıcı seçimi, faturalar ve sigorta kayıtları da faaliyetle ilişkilidir. Şubedeki personelin hangi tüzel kişi adına işlem yaptığı açık olmalı; farklı grup şirketlerinin aynı adreste bulunması halinde sözleşme ve fatura tarafı karıştırılmamalıdır.

Denetimde yalnız belge varlığı değil, kayıtların birbiriyle tutarlılığı önemlidir. Ticaret sicilinde bulunmayan bir adresin müşteri sözleşmelerinde “şube” olarak kullanılması veya Bakanlık şube listesinde bulunmayan bir birimden sürekli faaliyet yürütülmesi uyumsuzluk göstergesidir.

Kayıtsız şube veya faaliyet noktasının hukuki riski nedir?

İlk risk, m.5/3’teki açık yükümlülüğe aykırılıktır. İkinci risk, şube için aranabilecek mesleki yeterlilik düzeninin uygulanmamasıdır. Üçüncü risk ise Bakanlığa verilmesi gereken adres ve yönetici bilgilerinin güncel olmamasıdır. Bu sorunlar aynı faaliyet noktasında birikirse denetim dosyasının bütününü etkiler.

Ayrıca yetkisiz imza ve temsil sorunu ortaya çıkabilir. Şirket adına taşıma sözleşmesi imzalayan kişinin sicilde veya şirket içi yetki düzeninde gerekli yetkiye sahip olmaması özel hukuk uyuşmazlığı doğurabilir. TİO operasyonunda yük bedelleri, navlun, demuraj, depolama ve hasar talepleri yüksek tutarlara ulaşabildiğinden temsil yetkisinin tereddütsüz olması gerekir.

Kayıtsız faaliyet noktası vergi ve iş hukuku bakımından da ayrı yükümlülükler doğurabilir. TİO mevzuatına uyum, bu diğer mevzuat alanlarındaki kayıt yükümlülüklerinin yerine geçmez.

TİO şirketleri için merkez ve şube uyum kontrol listesi

Şirket önce Bakanlık kayıtlarında görünen merkez ve şubelerin listesini çıkarmalıdır. Ardından her bir adresi güncel ticaret sicili, vergi ve oda kayıtlarıyla karşılaştırmalıdır. Faaliyeti sona eren şubeler kapatılmalı; fiilen kullanılan ancak kayıtlarda bulunmayan birimler gerekli tescil ve Bakanlık bildirimleri tamamlanmadan TİO faaliyet noktası olarak kullanılmamalıdır.

Her şubenin temsil-ilzam yetkilileri ve personel yapısı kontrol edilmelidir. Yönetmelik m.16/2 kapsamındaki ODY3 yükümlülüğü veya 2025 değişikliğiyle m.16/4’te kabul edilen diploma alternatifleri uygulanıyorsa dayanak belgeler personel dosyasında bulunmalıdır. Personel ayrılması halinde m.17/7’deki süreler ayrıca takip edilmelidir.

Adres ve temsil değişiklikleri için şirket içinde takvim sistemi kurulmalıdır. M.17/12 kapsamındaki değişiklikler 90 gün, temsil ve ilzama yetkili şahıslara ilişkin m.17/13 değişiklikleri 60 gün içinde Bakanlığa bildirilir. Bu süreler şirket karar tarihi değil, değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren takip edilmelidir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği güncel metni, UHDGM Yönetmelikler ve UHDGM Kanunlar sayfaları mevzuat kontrolünde kullanılmalıdır.

• TİO yetki belgesi zorunluluğu
• Karayolu taşıma yetki belgesi başvuru belgeleri
• TİO mesleki yeterlilik belgesi eksikliği

Sık sorulan sorular

TİO merkezi dışında müşteriyle görüşme yapılabilir mi?

Müşteri görüşmesi ile sürekli TİO faaliyet birimi aynı değildir. Yönetmelik kapsamındaki faaliyetin resmi olarak Bakanlığa bildirilen merkez ve şubeler üzerinden yürütülmesi gerekir.

Şube için ticaret sicili tescili zorunlu mu?

Evet. Yönetmelik m.4 şubeyi ticaret siciline tescil edilmiş ve yetki belgesi eki şube listesine eklenmiş birim olarak tanımlar.

Şube listesi elektronik olabilir mi?

Evet. Yönetmelik m.4/1-ı şube listesinin elektronik olarak da düzenlenebileceğini belirtir.

Şube açmadan farklı ilde taşıma organize edilebilir mi?

Taşımanın güzergâhının başka ilde olması ayrı konudur. Ancak o ilde sürekli bir TİO faaliyet birimi kuruluyorsa merkez-şube düzenine uygunluk gerekir.

Şubede ODY3 zorunlu mu?

Kural olarak evet. M.16/2, yetki belgesine şube olarak eklenen her şube için en az bir ODY3 sahibi olunmasını veya bu niteliğe sahip kişinin istihdam edilmesini öngörür; m.16/3 ondan sonraki şubeler için istisna getirir.

Adres değişikliği kaç günde bildirilir?

M.17/12 uyarınca adres değişikliği değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 90 gün içinde Bakanlığa bildirilir.

Temsil ve ilzam yetkilisi değişikliği kaç günde bildirilir?

M.17/13 uyarınca 60 gün içinde bildirilir.

Merkez adresi kaybedilirse ne olur?

M.15/2 uyarınca merkez işyeri şartının kaybedilmesinde geçici durdurma işlemi, bildirimi takip eden otuzuncu günde yürürlüğe girer; şart sağlanınca faaliyete yeniden izin verilir.

Şube başvurusu için oda belgesi gerekir mi?

Evet. M.8/3, şubeye ait ilgili oda belgesini zorunlu belgeler arasında sayar.

Uzaktan çalışan personel şube sayılır mı?

Personelin uzaktan çalışması tek başına şube oluşturmaz. Şube, m.4’teki tescil ve Bakanlık şube listesine eklenme şartlarıyla tanımlanır.