Pazar Yeri İdari Para Cezası Aynı Yıl Tekrarlanırsa Ne Olur? Her Tekrarda İki Kat | Yönetmelik m.25 (2026)
Aynı yıl tekrarlanan pazar yeri ihlalinde iki kat kuralının dayanağı nedir?
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik m.25/1, pazar yerlerinde başka kanunlara göre daha ağır bir ceza gerekmiyorsa 5957 sayılı Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezalarının uygulanacağını düzenler. m.25/2 ise bu cezalarda özel tekrar sistemini kurar.
Kural nettir: idari para cezası verilmesini gerektiren fiil bir takvim yılı içinde tekrarlanırsa idari para cezası her tekrar için iki katı olarak uygulanır. Bu hüküm, aynı pazar kuralının aynı kişi tarafından yıl içinde sürekli ihlal edilmesini ekonomik olarak caydırmayı amaçlar.
“Aynı takvim yılı” hangi dönemi ifade eder?
Takvim yılı 1 Ocak ile 31 Aralık arasındaki dönemdir. Tekrar hesabı olaydan itibaren on iki aylık kayan süre üzerinden değil, aynı takvim yılı içindeki fiiller üzerinden yapılır. Örneğin Aralık 2026’daki ilk fiille Ocak 2027’deki fiil farklı takvim yıllarındadır.
Bu ayrım ceza miktarını doğrudan etkiler. Belediyenin elektronik kayıt sistemi tekrarları kişi, satış yeri, fiil kodu ve takvim yılı bazında ayırmalıdır.
İki kat ceza için aynı fiilin tekrarlanması mı gerekir?
Evet. m.25/2, “idari para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir takvim yılı içinde tekrarı” ifadesini kullanır. Farklı hukuki nitelikte iki eylemi yalnız aynı kişi işledi diye tekrar saymak doğru değildir.
Örneğin ilk olay fiyat etiketi ihlali, ikinci olay geçiş yoluna kasa koyma ise bunlar ayrı fiillerdir. Tekrar değerlendirmesinde her eylemin kendi hukuki kodu ve önceki kesin işlem kaydı kontrol edilmelidir.
İlk tekrar halinde ceza nasıl hesaplanır?
İlk fiil için ilgili yılın yürürlükteki temel idari para cezası uygulanır. Aynı fiil aynı takvim yılı içinde ikinci kez gerçekleştiğinde m.25/2 gereği ceza iki katı uygulanır. Cezanın temel tutarı da o yıl için yeniden değerlenmiş güncel tutardır.
Belediye kararında temel ceza, tekrarın dayanağı olan önceki fiil ve iki kat uygulamasının hukuki gerekçesi açıkça gösterilmelidir. İlgilinin hangi önceki işlem nedeniyle tekrar sayıldığını anlayabilmesi gerekir.
Üçüncü ve sonraki tekrarlarda ne olur?
m.25/2 “her tekrar için iki katı olarak uygulanır” hükmünü içerir. Uygulamada her yeni tekrar bakımından maddenin lafzı esas alınarak ilgili idari para cezası iki kat uygulanır; ayrıca fiilin türüne göre m.26 faaliyetten men veya m.27 tahsis iptali gibi tekrar esaslı başka yaptırımlar devreye girebilir.
Bu nedenle belediyenin yalnız para cezası miktarını değil, aynı kişinin kaçıncı kez hangi fiili gerçekleştirdiğini de doğru takip etmesi gerekir. Farklı yaptırım maddelerinin tekrar eşikleri birbirinden farklıdır.
Her tekrar için yeni ceza tutanağı düzenlenir mi?
Evet. m.23 gereği her eylem için ayrı idari para cezası tutanağı düzenlenir. İkinci fiil, birincinin tutanağına eklenemez. Yeni tarih, saat, satış yeri ve eylem ayrı belgeyle tespit edilir.
Yeni tutanakta önceki fiilin numarasına atıf yapılması tekrar hesabını kolaylaştırabilir; ancak yeni eylemin kendisi de bütün unsurlarıyla ayrıca ispatlanmalıdır.
İdari para cezasına kim karar verir?
m.25/4 uyarınca, m.23’teki ceza tutanağına dayanılarak idari para cezasına ilgili belediye encümeni karar verir. Denetim personeli sahada nihai para cezası kararı vermez; fiili tespit eder ve tutanağı düzenler.
Encümen dosyada eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini, doğru kişiyle eşleştirilip eşleştirilmediğini, tekrar koşulunun varlığını ve uygulanacak güncel ceza tutarını değerlendirir. Kararla birlikte tahakkuk işlemi gerçekleşir.
Tutanak ne zaman encümen gündemine alınmalıdır?
m.25/5 özel bir zaman kuralı getirir: idari para cezası tutanakları, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye encümeni toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara bağlanır.
Tutanakların aylarca bekletilip topluca karara bağlanması Yönetmeliğin öngördüğü hızlı yaptırım sistemiyle bağdaşmaz. Belediye yazı işleri ve pazar denetim birimi, tutanakların ilk toplantı gündemine yetişmesini sağlayacak süreç kurmalıdır.
Encümen ceza vermemeye karar verebilir mi?
Evet. Tutanak, cezanın otomatik olarak kesinleştiği belge değildir. Encümen fiilin oluşmadığını, yanlış kişiye yöneltildiğini veya hukuki unsurların bulunmadığını değerlendirirse ceza vermeme kararı alabilir.
Ancak m.25/5 gereği ceza kesilmemesine ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olmalıdır. “Ceza verilmesine yer olmadığına” şeklindeki açıklamasız karar, denetlenebilirlik bakımından yeterli değildir.
Para cezası uygulanması diğer yaptırımları engeller mi?
Hayır. m.25/3 açıkça, idari para cezasının uygulanmasının Kanun ve Yönetmelikte öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel olmadığını düzenler. Aynı fiilin tekrar sayısı m.26’da faaliyetten men veya m.27’de tahsis iptali eşiğine ulaşıyorsa bu yaptırımlar ayrıca değerlendirilebilir.
Ancak her yaptırımın kendi maddi ve usuli şartları ayrı ayrı oluşmalıdır. Para cezası verildi diye otomatik olarak tahsis iptal edilemez.
Hangi tekrarlar faaliyetten men sonucunu doğurabilir?
m.26, belirli eylemleri bir takvim yılı içinde iki kez gerçekleştirenlerin belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilebileceğini düzenler. Bunlar arasında geçiş yolunda mal teşhiri, çevreyi rahatsız edecek satış, çalışma saatlerine aykırılık, fiyat etiketi ihlali, çalışan ve kıyafet kurallarına aykırılık bulunur.
Bu eylemler aynı zamanda idari para cezası kapsamına giriyorsa m.25 iki kat kuralı ve m.26 faaliyetten men şartları birlikte, fakat ayrı hukuki dayanaklarla uygulanabilir.
Hangi tekrarlar tahsis iptaline kadar gidebilir?
m.27 belirli ağır veya tekrarlanan fiilleri tahsis iptaline bağlar. Örneğin üreticinin kendi üretimi dışında veya belirlenen miktarın üzerinde bir takvim yılında üç kez satış yapması, ölçü ve tartı aletlerini hileli kullanmanın üç kez tekrarı veya belirli idari para cezalarının bir takvim yılında üç kez uygulanması tahsis iptaline yol açabilir.
Bu nedenle tekrar kaydındaki hata yalnız para cezasının iki kat uygulanmasını değil, satış yeri hakkının sona ermesini de etkileyebilir. Kayıtların kişi ve fiil bazında çok dikkatli tutulması gerekir.
İdari para cezası tutarları her yıl nasıl güncellenir?
m.25/6’ya göre idari para cezaları her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
Bu nedenle 2025 tutarının 2026’da aynen uygulanması mümkün değildir. Fiilin işlendiği tarihte geçerli yılın tutarı esas alınmalı; tekrar varsa bu güncel tutar üzerinden m.25/2 uygulanmalıdır.
2026 cezası için hangi tarih esas alınır?
İdari yaptırımda fiilin işlendiği tarih temel önemdedir. 2026 yılında işlenen eylem için 2026’da yürürlükte bulunan yeniden değerlenmiş ceza tutarı dikkate alınır. Tutanak 2026’da düzenlenmiş ancak fiil farklı tarihte gerçekleşmişse olayın gerçek tarihi açıkça belirlenmelidir.
Yıl değişiminde tekrar hesabı da sıfır takvim yılı üzerinden yeniden değerlendirilir. 31 Aralık ve 1 Ocak tarihli iki olayın aynı yıl tekrarı olmadığı unutulmamalıdır.
Tebligat ve diğer usul konularında hangi kanun uygulanır?
m.25/7, idari para cezası uygulanması ve ilgilisine tebliğ edilmesine ilişkin olarak Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanununun uygulanacağını düzenler. Böylece başvuru yolu, ödeme ve genel kabahat usulü konularında tamamlayıcı kanun belirlenmiştir.
Somut dosyada ayrıca Tebligat Kanunu ve elektronik tebligat hükümleri uygulanabilir. Başvuru süresi hesabında nihai encümen kararının usulüne uygun tebliği önemlidir.
İki kat ceza kararına nasıl itiraz edilir?
İlgili, aynı fiilin daha önce işlenmediğini, önceki işlemin farklı kişi veya farklı fiile ait olduğunu, önceki cezanın yanlış kaydedildiğini veya olayın farklı takvim yılında kaldığını ileri sürebilir. İtirazda önceki ve yeni tutanakların numaraları ile tarihleri karşılaştırılmalıdır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunundaki kanun yolu ve süre kuralları, cezanın dayanağına göre uygulanır. Süre kaçırılmamalı; tebliğ belgesi saklanmalıdır.
Yanlış tekrar kaydı nasıl düzeltilmelidir?
Belediye sisteminde aynı kişi adına yanlış fiil kodu, mükerrer tutanak veya başka satış yerine ait kayıt görünüyorsa tahsis sahibi yazılı düzeltme talebinde bulunmalıdır. Kimlik, satış yeri, tutanak ve encümen kararları eklenmelidir.
Belediye de iki kat kararı vermeden önce sistem kaydını ham tutanak ve kesinleşmiş/uygulanmış işlem belgeleriyle karşılaştırmalıdır. Otomatik yazılım uyarısı tek başına hukuki tekrarın ispatı değildir.
Belediyeler için tekrar cezası kontrol listesi
Yeni tutanağın fiil kodunu ve kişiyi doğrulayın. Aynı takvim yılı içinde aynı fiile ilişkin önceki işlem olup olmadığını arayın. Önceki tutanağın ve encümen kararının gerçek kişiye/satış yerine ait olduğunu kontrol edin. Güncel yılın temel ceza tutarını belirleyin.
Tekrar varsa m.25/2 gerekçesini encümen kararında açıkça yazın. Tutanağı ilk encümen toplantısında görüşün. Ceza vermiyorsanız gerekçeli karar alın. Aynı fiilin m.26 veya m.27 tekrar eşiklerini de ayrı listede takip edin.
Tahsis sahipleri için ceza kontrol listesi
Yeni tutanakta yazılan fiilin kodunu, tarihini ve satış yeri numarasını kontrol edin. Belediye iki kat ceza uyguluyorsa dayanak gösterilen önceki tutanağı ve encümen kararını isteyin. Olayların aynı takvim yılında ve aynı fiile ilişkin olup olmadığını karşılaştırın.
Nihai kararın tebliğ tarihini kaydedin. Hatalı tekrar hesabı varsa ilgili belgelerle idari düzeltme başvurusu ve kanuni itiraz yolunu süresinde kullanın. Faaliyetten men veya tahsis iptali eşiğine yaklaşan tekrar kayıtlarını ayrıca takip edin.
İlgili içerikler
Resmî kaynaklar
- Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu
- T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti Mevzuatı
Sık Sorulan Sorular
Pazar yeri cezası aynı yıl tekrarlanırsa kaç kat olur?
Aynı fiilin aynı takvim yılı içindeki tekrarında idari para cezası her tekrar için iki kat uygulanır.
Farklı iki ihlal tekrar sayılır mı?
m.25/2 aynı ceza gerektiren fiilin tekrarını esas alır; farklı fiiller ayrı değerlendirilir.
Cezaya kim karar verir?
İlgili belediye encümeni.
Tutanak ne zaman görüşülür?
Düzenlendiği günü takip eden ilk belediye encümeni toplantısında.
Encümen ceza vermeyebilir mi?
Evet; ceza kesilmemesi kararı gerekçeli olmalıdır.
Para cezası faaliyetten meni engeller mi?
Hayır. Diğer yaptırımların şartları oluşmuşsa ayrıca uygulanabilir.
Cezalar her yıl artar mı?
Evet. VUK mükerrer 298 uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
Tebligatta hangi kanun tamamlayıcıdır?
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.