Piyasa Katılımcısı Dâhilî Bilgiyi Nasıl Tespit, İşlemeli, Korumalı ve Açıklamalı? | Yönetmelik m.10/a (2027)
Kısa ve net cevap: Yönetmelik m.10/a, piyasa katılımcısına dâhilî bilgilerin tespit edilmesi, işlenmesi, dâhilî bilgi suistimalini önleyecek şekilde muhafaza edilmesi ve Dâhilî Bilgi Platformunda etkin ve zamanında açıklanması sorumluluğunu yükler. Bu dört görev birbirinden kopuk değildir. Şirket yalnız açıklama ekranına veri girmekle uyum sağlamış olmaz; dâhilî bilgiyi doğduğu anda tanıyacak süreç, erişimi sınırlayacak güvenlik, doğru veri akışı ve m.7’ye uygun açıklama mekanizması birlikte kurulmalıdır.
- m.10/a’nın hukuki dayanağı
- Dâhilî bilgiyi tespit etmek
- Dâhilî bilgiyi işlemek
- Suistimali önleyecek şekilde muhafaza
- Etkin ve zamanında açıklama
- Olay sınıflandırma sistemi
- Erişim listeleri
- Teknik güvenlik
- m.7 ile bağlantı
- m.8 ve m.9 ile bağlantı
- Denetim kayıtları
- Sık sorulan sorular
Yürürlük tarihi ve resmî dayanak
Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik 14 Şubat 2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. 23 Mayıs 2026 tarihli değişiklikle yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak değiştirildi. m.10/a’daki dâhilî bilgi yönetimi sorumluluğu bu tarihten itibaren piyasa katılımcıları için uygulanacaktır.
Resmî metin için 14 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete, EPDK kaynağı için EPDK Yönetmelik sayfası ve yürürlük değişikliği için 23 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete esas alınmalıdır.
m.10/a neden m.7’den ayrı bir yükümlülük getirir?
m.7 dâhilî bilginin hangi içerik ve zaman kurallarıyla Dâhilî Bilgi Platformunda açıklanacağını düzenler. m.10/a ise piyasa katılımcısının bu açıklamayı mümkün kılacak iç organizasyonu kurma sorumluluğunu geniş biçimde tanımlar. Dâhilî bilgi hiç tespit edilemiyorsa m.7 açıklaması da zamanında yapılamaz.
Bu nedenle m.10/a “uyum altyapısı”, m.7 ise “açıklama davranışı” olarak birlikte ele alınmalıdır. Şirket operasyon, ticaret, hukuk, uyum ve IT birimleri arasında dâhilî bilgi akışını önceden tanımlamalıdır.
Dâhilî bilgiyi tespit etmek ne demektir?
m.4/1-c’ye göre dâhilî bilgi; enerji veya çevre ürünleriyle doğrudan/dolaylı ilgili, kamuya açıklanmamış ve açıklandığında bu ürünlerin fiyatlarını önemli ölçüde etkilemesi muhtemel gerçekleşmiş veya normal olarak gerçekleşmesi beklenen durum/olaylara ilişkin bilgidir. Tespit süreci bu üç temel unsuru olay bazında test etmelidir.
Şirket yalnız hukuk biriminden “dâhilî bilgi var mı?” kararı beklememelidir. Teknik ekip, üretim birimi, ticaret masası ve operasyon personeli hangi olayların potansiyel dâhilî bilgi olduğunu tanıyacak eğitim ve olay kodlarına sahip olmalıdır.
m.5/2 tespit sürecinde neden önemlidir?
m.5/2 tesislerin planlı/plansız elverişsizliği dahil üretim, depolama, tüketim ve iletim kapasitesi ile kullanımına ilişkin bilgileri ve basiret sahibi piyasa katılımcısının işlem/teklif kararında temel unsur olarak kullanması muhtemel diğer bilgileri dâhilî bilgi alanında sayar.
Şirket bu veri gruplarını risk envanterine dönüştürebilir: kapasite olayı, bakım, arıza, yakıt kısıtı, depolama, tüketim değişimi, iletim etkisi, çevre/emisyon olayı ve diğer fiyat etkili gelişmeler. Dâhilî Bilgi Platformu için m.5 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Dâhilî bilgiyi “işlemek” ne anlama gelir?
İşlemek, tespit edilen bilginin doğrulanması, sınıflandırılması, gerekli alanlara dönüştürülmesi, yetkili kişilerce incelenmesi ve açıklamaya hazır hâle getirilmesini kapsayan şirket içi süreç olarak yorumlanabilir. Yönetmelik tek bir yazılım veya form zorunluluğu koymaz; şirket kendi faaliyet yapısına uygun süreç kurmalıdır.
İşleme aşamasında veri kaynağı, olay başlangıç zamanı, tahmini süre, kapasite etkisi, ilgili ürün ve açıklama sorumlusu belirlenmelidir. Eksik veri varsa hangi birimin tamamlayacağı ve son kontrolü kimin yapacağı önceden yazılmalıdır.
Veriyi işlemek, içeriği değiştirmek anlamına gelir mi?
Hayır. m.7/1 açıklamanın tam ve doğru olmasını emreder. İşleme süreci, gerçeğe uygun teknik verinin açıklama formatına dönüştürülmesini sağlar; fiyat etkisini azaltmak amacıyla kritik bilgiyi saklamak veya gerçeği farklı göstermek hukuka uygun işleme değildir.
Şirket kaynak veriyi değiştirilemez kayıt olarak korumalı; açıklama metniyle kaynak veri arasında izlenebilir bağlantı kurmalıdır. Sonradan düzeltme yapılırsa eski ve yeni versiyon saklanmalıdır.
Dâhilî bilgi suistimalini önleyecek şekilde muhafaza ne demektir?
m.10/a bilgi güvenliğini piyasa bütünlüğünün parçası haline getirir. Dâhilî bilgiye yalnız görevi gereği erişmesi gereken kişiler erişmeli, erişim kaydı tutulmalı ve bilgi yetkisiz üçüncü kişilere çıkmamalıdır. Yetkisiz erişim m.8’deki ifşa/işlem riskini büyütür.
Rol bazlı erişim, güçlü kimlik doğrulama, dosya indirme kontrolü, güvenli mesajlaşma, veri kaybı önleme, loglama ve görev değişikliğinde erişim kapatma gibi teknik/organizasyonel kontroller kullanılabilir. m.10/a belirli teknoloji adı zorunlu kılmaz; önemli olan suistimali önlemeye elverişli güvenli muhafazadır.
Erişim listesi neden gereklidir?
m.8 kişi gruplarının sorumluluğunu ve dâhilî bilgiyle işlem, ifşa, tavsiye yasaklarını düzenler. Şirket bir olay hakkında kimin ne zaman bilgi sahibi olduğunu bilmiyorsa işlem gözetimi ve sızıntı incelemesi yapamaz. Bu nedenle olay bazlı dâhilî bilgi erişim listesi güçlü bir uyum aracıdır.
Listede kişi, rol, erişim sebebi, erişim başlangıç zamanı, erişim sona erme zamanı ve varsa üçüncü taraf kuruluş yer almalıdır. Dış avukat, danışman ve denetçi de erişim listesine dahil edilebilir.
Etkin açıklama ne demektir?
m.10/a dâhilî bilginin Dâhilî Bilgi Platformunda “etkin ve zamanında” açıklanmasını ister. Etkin açıklama, bilginin gerçeği anlaşılır ve kullanılabilir biçimde yansıtmasını gerektirir. Eksik, çelişkili veya anlamsız veri yayımlamak şeklen açıklama yapılmış olsa bile uyum riskini ortadan kaldırmaz.
m.7/1 ayrıca içeriğin tam, doğru, belirlenen biçime uygun ve gecikmeksizin açıklanmasını emreder. Bu nedenle şirket m.10/a’daki “etkin” standardını m.7’nin kalite kriterleriyle birlikte uygulamalıdır.
Zamanında açıklama için hangi zamanlar kaydedilmeli?
Olayın teknik olarak oluştuğu zaman, şirket tarafından öğrenildiği zaman, dâhilî bilgi olarak sınıflandırıldığı zaman, açıklama onayı ve platform yayın zamanı ayrı alanlarda kaydedilmelidir. Böylece gecikmenin hangi aşamada oluştuğu tespit edilebilir.
m.7/1 “gecikmeksizin” açıklama ister ve sabit dakika/saat sınırı vermez. Şirket kendi SLA hedeflerini daha sıkı belirleyebilir; ancak mevzuatta olmayan sabit süreyi kanun gibi sunmamalıdır.
Geciktirme kararı m.10/a’yı ortadan kaldırır mı?
Hayır. m.7/2’deki üç koşul birlikte sağlanıyorsa dâhilî bilgi açıklaması geciktirilebilir; ancak bilgi yine tespit edilmeli, işlenmeli, güvenli muhafaza edilmeli ve geciktirme sona erdiğinde zamanında açıklanmalıdır. Geciktirme, iç bilgi yönetimi yükümlülüğünü kaldırmaz.
Geciktirme şartları için m.7/2 rehberimize bakabilirsiniz.
m.8 ile bağlantı
Dâhilî bilgi güvenli muhafaza edilmezse bilgiye yetkisiz erişim, işlem, ifşa veya tavsiye riski doğar. m.8/1 bu davranışları suistimal olarak düzenler. m.10/a şirketin önleyici bilgi yönetimi sorumluluğunu kurarak m.8 ihlal riskini azaltmayı amaçlar.
Şirket erişim listesi ile işlem sistemi arasında otomatik kontrol kurabilir. Dâhilî bilgiye erişen kişinin ilgili ürünlerde emir verme/değiştirme/iptal yetkisi için uyarı veya kısıt uygulanabilir.
m.9 ile bağlantı
Yanlış işlenmiş veya doğrulanmamış bilginin dışarı yayılması m.9/2 kapsamındaki yanlış/yanıltıcı bilgi manipülasyonu riskini doğurabilir. Bu nedenle m.10/a’daki işleme ve etkin açıklama yalnız dâhilî bilgi suistimalini değil, yanlış bilgi yayımı riskini de azaltır.
Kurumsal sosyal medya ve haber süreçleri Dâhilî Bilgi Platformu verisiyle tutarlı olmalı; çelişkili açıklama yapılmamalıdır.
Toplayıcı portföylerinde m.10/a nasıl uygulanır?
m.7/6 toplayıcı portföyündeki tesiste dâhilî bilgi açıklama yükümlülüğünün muhatabını toplayıcı olarak belirler ve tesis sahibine dâhilî bilgiyi toplayıcıya derhâl bildirme görevi verir. m.10/a bakımından toplayıcı bu bilgi zincirini tespit, işleme, koruma ve açıklama süreçlerine dahil etmelidir.
Tesis sahibi-toplayıcı zaman damgaları ortak formatta tutulmalı, veri doğrulama ve eskalasyon sorumluluğu sözleşmede belirlenmelidir. Ayrıntı için m.7/6 rehberimize bakabilirsiniz.
Şirketin tek sorumlu birimi hukuk mudur?
Hayır. Hukuk ve uyum birimi mevzuat değerlendirmesini yapabilir; ancak olay kaynağı çoğu zaman teknik/operasyon birimidir. IT erişim ve logları, ticaret masası işlem kısıtlarını, yönetim ise karar/escalation mekanizmasını yürütür. m.10/a çapraz fonksiyonlu süreç gerektirir.
Şirket RACI matrisi hazırlayarak olay tespiti, veri doğrulama, dâhilî bilgi sınıflandırma, platform açıklaması, erişim kontrolü ve denetim dosyası sorumlularını ayrı ayrı belirlemelidir.
Denetim dosyasında hangi kayıtlar bulunmalı?
Olay kaynağı ve ilk teknik kayıt, dâhilî bilgi sınıflandırması, erişim listesi, açıklama taslağı, onay ve platform zaman damgası, varsa geciktirme kararı, EPİAŞ bildirimi ve sonraki düzeltmeler tek dosyada ilişkilendirilmelidir.
m.12/2 EPDK’ya elektronik bilgi-belge ve bilgi sistemlerini inceleme yetkisi verir. m.10/ç ise Kurumun talep ettiği bilgi-belgelerin istenilen süre içinde tam ve doğru verilmesini ayrıca zorunlu kılar.
İhlal fark edilirse ne yapılmalı?
Yanlış veya gecikmiş açıklama fark edilirse gerçek durumu düzeltmek, logları korumak ve olayın kök nedenini belirlemek gerekir. m.7/7 uyarınca açıklama yükümlülüğü ihlali halinde EPİAŞ ayrıntılı raporu EPDK’ya ivedilikle sunar.
EPİAŞ raporu ve EPDK süreci için m.7/7 rehberimize bakabilirsiniz.
m.10/a uyum mimarisi
- Potansiyel dâhilî bilgi olay kataloğu oluşturun.
- Her olay için teknik tetikleyici ve sorumlu birim tanımlayın.
- m.4 ve m.5’e göre sınıflandırma formu kullanın.
- Kaynak veriyi değiştirilemez zaman damgasıyla saklayın.
- Erişimi “bilmesi gereken” kişilerle sınırlandırın.
- Erişim listesi ve işlem kısıt sistemini entegre edin.
- Açıklama taslağında dört göz kontrolü uygulayın.
- Oluşma-öğrenme-sınıflandırma-yayın zamanlarını ayrı loglayın.
- Geciktirme kararını m.7/2 ve m.7/3 süreçleriyle ilişkilendirin.
- Düzeltme ve güncellemeleri ilk açıklamayla versiyonlayın.
Sık Sorulan Sorular
m.10/a yalnız açıklama yükümlülüğü mü getirir?
Hayır. Tespit, işleme, suistimali önleyecek muhafaza ve etkin/zamanında açıklama sorumluluklarının tamamını düzenler.
Dâhilî bilgiyi kim tespit etmeli?
Şirket süreç belirlemeli; teknik ve operasyon birimleri olayları tanıyıp hukuk/uyuma eskale etmelidir.
Her şirket içi veri dâhilî bilgi midir?
Hayır. m.4/1-c ve m.5 ölçütleri uygulanır.
Erişim listesi zorunlu mu?
Yönetmelik “erişim listesi” ifadesini ayrı form olarak zorunlu kılmaz; ancak suistimali önleyecek muhafaza ve denetlenebilirlik için güçlü bir uyum aracıdır.
Geciktirme kararı bilgi güvenliğini kaldırır mı?
Hayır. Gizlilik m.7/2’nin zaten şartlarından biridir.
Teknik ekip açıklamadan sorumlu olabilir mi?
Şirket içi görev dağılımı yapılabilir; ancak piyasa katılımcısının mevzuat sorumluluğu devam eder.
Toplayıcı portföyünde veri kimden gelir?
m.7/6 uyarınca tesis sahibi dâhilî bilgiyi toplayıcıya derhâl bildirir; açıklama yükümlülüğünün muhatabı toplayıcıdır.
Yanlış açıklama fark edilirse ne yapılmalı?
Gerçeğe uygun düzeltme yapılmalı, olay/loglar korunmalı ve düzenleyici bildirim yükümlülükleri değerlendirilmelidir.
EPDK iç sistemleri inceleyebilir mi?
Evet. m.12/2 bilgi sistemlerine erişim ve elektronik kayıt inceleme yetkisi verir.
Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girer?
1 Ocak 2027 tarihinde.
Sonuç
m.10/a, dâhilî bilgi uyumunu yalnız “platforma bildirim” işi olmaktan çıkarıp uçtan uca kurumsal süreç hâline getirir. Piyasa katılımcısı bilgiyi doğru zamanda tespit etmeli, kaynak veriyi doğrulayıp işlemeli, suistimali önleyecek güvenlikle korumalı ve Dâhilî Bilgi Platformunda etkin/zamanında açıklamalıdır. En güçlü uyum modeli teknik olay kaydından platform yayın zamanına kadar bütün adımları tek zaman çizelgesinde gösterebilen modeldir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
