Piyasa Manipülasyonunun EPDK Cezası Nedir? Piyasa Katılımcısı ve Gerçek Kişi | m.13/1-ç-d (2027)
Kısa ve net cevap: Yönetmelik m.13/1-ç ve d, m.9 kapsamındaki piyasa manipülasyonu için piyasa katılımcısı ile gerçek kişi bakımından ayrı idarî para cezası üst sınırları düzenler. 14 Şubat 2026 tarihli ilk metinde piyasa katılımcısı için 25.098.000 TL’ye, gerçek kişi için 2.509.800 TL’ye kadar idarî para cezası öngörülmüştür. Ancak aynı fıkradaki açık kural gereği bu tutarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu nedenle 2027 ihlali için 2026 başlangıç rakamlarını “güncel kesin ceza” olarak kullanmak doğru değildir. Ayrıca menfaat veya zarar varsa m.13/2, girişim varsa m.13/3 ve cezanın somut miktarı için m.13/4’teki altı kriter uygulanır.
- m.13/1-ç ve d’nin hukuki dayanağı
- Piyasa katılımcısı için ceza
- Gerçek kişi için ceza
- 2027 güncel tutarı nasıl bulunur?
- m.9/1-a yanlış/yanıltıcı işaret
- m.9/1-b yapay fiyat
- m.9/1-c tertip ve hileli yol
- m.9/1-ç piyasa kurallarını kötüye kullanma
- m.9/2 yanlış bilgi yayımı
- Tüzel kişi karar vericileri
- Menfaat/zarar ve girişim
- Ceza miktarı kriterleri
Yürürlük tarihi ve resmî kaynak
Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik 14 Şubat 2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. 23 Mayıs 2026 tarihli değişiklikle yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak değiştirildi. m.13’teki manipülasyon yaptırımları bu tarihten itibaren uygulanacaktır.
Resmî metin için 14 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete, güncel düzenleme için EPDK Yönetmelik sayfası ve yürürlük değişikliği için 23 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete esas alınmalıdır.
m.13/1-ç hangi fail için uygulanır?
m.13/1-ç, m.9 kapsamındaki piyasa manipülasyonunu gerçekleştiren piyasa katılımcısı için idarî para cezası üst sınırını düzenler. Şirket hesabında yanlış/yanıltıcı işaret veren, fiyatı yapay seviyeye taşıyan, tertip veya aldatıcı/hileli yol kullanan ya da piyasa kurallarını kötüye kullanan davranış gerçekleşirse bu bent gündeme gelebilir.
Manipülasyon yalnız gerçekleşen işlemle sınırlı değildir. Teklif, mevcut teklif veya işlemde değişiklik/iptal, teklifler arasında bağ kurma ve girişimler m.9’un kapsamındadır.
m.13/1-d hangi fail için uygulanır?
m.13/1-d, m.9 kapsamındaki manipülasyonu gerçekleştiren gerçek kişi için ayrı idarî para cezası üst sınırı getirir. Gerçek kişi şirket yöneticisi, trader, karar komitesi üyesi veya başka rol sahibi olabilir; önemli olan somut fiile ve işlem kararına katılımıdır.
m.9/3, manipülasyon tüzel kişi tarafından işlendiğinde tüzel kişi adına işlem yapma kararına dahil olan gerçek kişilerin de yaptırıma tabi olabileceğini açıkça düzenler.
2026 başlangıç rakamları nedir?
Yönetmeliğin ilk yayımlanan 2026 metninde m.13/1-ç bakımından piyasa katılımcısı için 25.098.000 TL’ye, m.13/1-d bakımından gerçek kişi için 2.509.800 TL’ye kadar idarî para cezası düzenlenmiştir.
Bu rakamlar yalnız başlangıç değerleridir. Aynı fıkradaki yeniden değerleme hükmü nedeniyle sonraki takvim yıllarında artırılmış tutarlar uygulanır.
2027’de uygulanacak rakam neden ayrıca kontrol edilmeli?
Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecektir ve ceza tutarları takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranıyla güncellenecektir. Bu nedenle 2027 ihlali için güncel EPDK/resmî mevzuat rakamı kontrol edilmeden 2026 tutarını kesin ceza diye yazmak hatalıdır.
Hukukî görüş hazırlanırken ihlal tarihi, fail türü ve o tarihte geçerli güncellenmiş üst sınır ayrı ayrı belirlenmelidir.
m.9/1-a yanlış veya yanıltıcı işaret manipülasyonu
m.9/1-a, enerji veya çevre ürünlerinin arzı, talebi veya fiyatı hakkında yanlış veya yanıltıcı işaretler veren ya da verebilecek teklif, işlem, değişiklik, iptal, teklifler arası bağ ve diğer davranışları kapsar. Gerçek işlem amacı olmayan büyük teklifler veya piyasada sahte arz-talep görünümü yaratan davranışlar somut olayda incelenebilir.
Bu bentte hukuki değerlendirme teklifin fiyatı, miktarı, piyasada kalma süresi, iptal davranışı ve diğer hesaplarla ilişkisi üzerinden yapılabilir.
m.9/1-b yapay fiyat manipülasyonu
m.9/1-b, haklı bir gerekçeye ve genel kabul görmüş piyasa uygulamalarına dayanmadığı sürece tek başına veya diğer kişilerle işbirliği içinde enerji/çevre ürünü fiyatını yapay seviyeye getiren veya getirebilecek davranışları düzenler.
Şirket olağandışı fiyat davranışının maliyet, kapasite, portföy veya risk yönetimi gerekçesini işlem anındaki objektif kayıtlarla gösterebilmelidir. Sonradan üretilmiş genel açıklamalar tek başına yeterli değildir.
m.9/1-c tertip, aldatıcı veya hileli yol
m.9/1-c, yanlış veya yanıltıcı işaret verecek şekilde bir tertip kurmak suretiyle veya aldatıcı ya da hileli diğer bir yolla manipülatif davranışta bulunmayı düzenler. Birden fazla hesap, kullanıcı, ürün veya işlem adımının koordinasyonu somut olayda önem taşır.
Tertip ve hileli yöntem için m.9/1-c rehberimize bakabilirsiniz.
m.9/1-ç piyasa veya piyasa kurallarını kötüye kullanma
m.9/1-ç, piyasanın veya piyasa kurallarının piyasa ya da piyasa katılımcıları aleyhine kötüye kullanılmasını manipülasyon olarak düzenler. Teknik sistemin bir davranışa izin vermesi, bu davranışın düzenlemenin amacına uygun olduğu anlamına gelmez.
Kuralın teknik özelliğini sırf diğer katılımcılara maliyet yüklemek veya piyasa işleyişini bozmak için kullanmak somut olayda değerlendirilir.
m.9/2 yanlış veya yanıltıcı bilgi yayımı
m.9/2, internet dahil medya veya başka herhangi bir yolla enerji/çevre ürünlerinin arzı, talebi veya fiyatı hakkında yanlış/yanıltıcı işaret veren ya da verebilecek bilgi yayımını; bilgiyi yayan kişinin içeriğin yanlış veya yanıltıcı olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği hâllerde manipülasyon sayar.
Sosyal medya ve internet yayımı için m.9/2 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Tüzel kişi ve gerçek kişi aynı olayda yaptırıma tabi olabilir mi?
Evet. m.9/3, manipülasyon tüzel kişi tarafından işlendiğinde tüzel kişi adına işlem yapma kararına dahil olan gerçek kişilerin de yaptırıma tabi olacağını düzenler. Bu nedenle yalnız şirketin emir hesabına bakmak yeterli değildir; karar zinciri incelenir.
Gerçek kişi sorumluluğu için m.9/3 rehberimize bakabilirsiniz.
m.13/2: menfaat veya zarar varsa ne olur?
İhlal yoluyla menfaat sağlanmış veya zarar doğmuşsa idarî para cezası bu menfaat veya zararın iki katından az olamaz. Bu özel alt sınır, m.13/1’deki fail türüne göre belirlenen temel ceza çerçevesiyle birlikte uygulanır.
Menfaatin veya zararın hesaplanması işlem, fiyat, pozisyon ve piyasa verisinin teknik analizini gerektirir.
m.13/3: girişimde ceza var mı?
Evet. m.9 kapsamındaki ihlal edici fiil girişim aşamasında kalırsa ilgili tutarların yarısına kadar idarî para cezası uygulanabilir. Manipülatif teklifin eşleşmemesi, algoritmanın teknik nedenle başarısız olması veya davranışın sonuç doğurmadan kesilmesi otomatik cezasızlık sağlamaz.
Girişim için m.9 ve m.13/3 rehberimize bakabilirsiniz.
m.13/4 ceza miktarını nasıl etkiler?
m.13/4 altı kriteri dikkate alır: ihlalin ağırlığı ve süresi, failin kusur derecesi, piyasa ve fiyatlara etki, tekerrür, ihlalden önceki takvim yılındaki ilgili piyasa net satış hasılatı ve gerçeğin ortaya çıkarılması için EPDK ile işbirliği.
Bu kriterler aynı ihlal başlığı altında bile farklı olaylarda farklı ceza miktarı çıkabilmesinin temelini oluşturur.
Piyasa etkisi yüksekse ne değişir?
Manipülasyonun fiyatı, hacmi, likiditeyi veya diğer katılımcıların kararlarını güçlü biçimde etkilemesi m.13/4 kapsamında ceza miktarının belirlenmesinde dikkate alınır. Etkinin ölçümü ürün ve piyasa yapısına göre teknik analiz gerektirir.
Ancak piyasa etkisi bulunmaması ihlali otomatik olarak ortadan kaldırmaz; bazı m.9 bentleri “verecek nitelikte” veya “getirebilecek” davranışları da kapsar ve girişim ayrıca düzenlenir.
Tekerrür ne demektir?
m.13/4 tekerrürü ceza miktarında dikkate alınan kriter olarak sayar. Aynı veya benzer piyasa bozucu davranışın daha önce yaptırıma konu olması şirketin uyum sistemindeki kalıcı zafiyet bakımından önem taşıyabilir.
Yaptırım sonrası düzeltici faaliyet bu nedenle kritik önemdedir. Alarm, erişim, algoritma veya eğitim eksikliği kalıcı olarak giderilmelidir.
Net satış hasılatı neden kriter?
m.13/4, failin ihlal tarihinden önceki takvim yılındaki ilgili piyasadaki net satış hasılatını dikkate alınacak kriterler arasında sayar. Bu, cezanın ekonomik büyüklükle orantılı değerlendirilmesine imkan sağlar.
Şirket ilgili piyasa hasılatını doğru muhasebe ve piyasa verisiyle destekleyebilmelidir.
EPDK ile işbirliği nasıl değerlendirilir?
Gerçeğin ortaya çıkarılması için Kurumla işbirliği m.13/4 kriteridir. Şirket m.10/c şartları oluştuğunda ivedilikle bildirim yapmalı, m.10/ç taleplerine tam/doğru cevap vermeli ve ilgili kayıtları korumalıdır.
İşbirliği otomatik cezasızlık sağlamaz; ceza miktarında dikkate alınan unsurlardan biridir.
m.14 tedbirleri ceza yerine geçer mi?
Hayır. m.14 piyasa bozucu davranışın tespiti veya kuvvetli şüphe halinde olası olumsuz etkiyi önlemek/sınırlamak için ek teminat, alacak blokesi, teklif/işlem askıya alma-iptal ve geçici işlem yasağı gibi tedbirler düzenler.
Bu tedbirler nihai m.13 idarî yaptırımından ayrıdır; aynı olayda farklı aşamalarda gündeme gelebilir.
Kurul kararı yayımlanır mı?
Evet. m.13/5 Kurul tarafından verilen yaptırım kararlarının EPDK internet sitesinde yayımlanmasını düzenler. Ayrıntı için m.13/5 rehberimize bakabilirsiniz.
Şirketler için yaptırım riski kontrol listesi
- m.9/1-a, b, c, ç ve m.9/2 risklerini ayrı alarm senaryolarıyla izleyin.
- Gerçek işlem gerekçelerini işlem anında belgeleyin.
- Bağlantılı hesap ve karar verici haritası tutun.
- Algoritma sürüm/parametre değişikliklerini saklayın.
- Kurumsal dış iletişimi veri doğrulamasına bağlayın.
- 2027 ceza tutarını ihlal tarihindeki güncel yeniden değerlenmiş rakamdan kontrol edin.
- Menfaat/zarar için m.13/2 analizini yapın.
- Girişim için m.13/3’ü değerlendirin.
- m.13/4’teki altı kriterin kayıtlarını hazırlayın.
- Yaptırım sonrası kalıcı düzeltici faaliyet uygulayın.
Sık Sorulan Sorular
Piyasa manipülasyonunda şirket ve gerçek kişi için ceza ayrı mı?
Evet. m.13/1-ç piyasa katılımcısı, m.13/1-d gerçek kişi için ayrı üst sınırlar düzenler.
2026 ilk metindeki üst sınırlar nedir?
Piyasa katılımcısı için 25.098.000 TL’ye, gerçek kişi için 2.509.800 TL’ye kadar ceza yazılmıştır.
2027’de aynı rakamlar mı geçerli?
Hayır. Her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır.
Yapay fiyat için ceza hangi bentten?
m.9 kapsamındaki manipülasyon olduğundan fail türüne göre m.13/1-ç veya d uygulanır.
Yanlış sosyal medya bilgisi ceza doğurabilir mi?
m.9/2 şartları oluşursa manipülasyon yaptırımı gündeme gelebilir.
İşlem gerçekleşmezse ceza yok mu?
Hayır. m.13/3 girişim aşamasındaki m.9 fiillerine yarıya kadar ceza imkânı verir.
Menfaat sağlanmışsa ne olur?
m.13/2 uyarınca ceza menfaat veya zararın iki katından az olamaz.
Şirket yöneticisi ayrıca ceza alabilir mi?
m.9/3 koşulları oluşursa karar veren gerçek kişi ayrıca yaptırıma tabi olabilir.
Yaptırım kararı yayımlanır mı?
Evet. m.13/5 gereği EPDK internet sitesinde yayımlanır.
Yönetmelik ne zaman yürürlükte?
1 Ocak 2027’den itibaren.
Sonuç
m.13/1-ç ve d piyasa manipülasyonunda şirket/piyasa katılımcısı ile gerçek kişiyi ayrı ceza çerçevelerine tabi tutar. 2026 başlangıç rakamları 2027 için sabit güncel tutar değildir; yeniden değerleme uygulanır. Somut olayda menfaat/zarar, girişim, kusur, piyasa etkisi, tekerrür, net satış hasılatı ve EPDK ile işbirliği cezanın gerçek seviyesini belirleyen temel unsurlardır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
