Sıhhî İşyeri Ruhsatında Ek-1 Özel Şartları Zorunlu mu? Yönetmelik m.14 | 2026

Kısa ve net cevap: Evet. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesi, sıhhî işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında yalnız genel şartların değil, işyerinin sınıfı ve özelliğine göre Yönetmeliğin Ek-1 bölümünde belirtilen özel şartların da aranacağını açıkça düzenler. Bu nedenle “genel ruhsat koşullarını sağlıyorum” demek tek başına yeterli değildir. Berber, güzellik salonu, lokanta, fırın, kahvehane, gıda satış yeri veya diğer sıhhî işyerleri kendi faaliyet türü için Ek-1’de öngörülen fiziki, hijyenik, teknik ve mesleki şartları da karşılamak zorundadır. Ruhsat sonrası denetimde Ek-1’e aykırılık tespit edilirse Yönetmelik m.13’teki 15 günlük giderme ve devamında iptal-kapatma sistemi uygulanır.

Yönetmelik m.14 tam olarak neyi düzenler?

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesi kısa fakat kapsamlıdır. Hükme göre sıhhî işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında Yönetmelikte belirtilen genel şartların yanı sıra, işyerinin sınıfına ve özelliğine göre Ek-1’de belirtilen şartlar aranır. Bu nedenle ruhsat uygunluğu iki katmanlıdır: bütün işyerleri için ortak nitelikteki genel koşullar ve belirli faaliyet türüne özgü Ek-1 koşulları.

Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Yönetmeliğin 14. maddesi, ruhsat makamına Ek-1’i uygulama yükümlülüğü verir; Ek-1’deki şartlar tavsiye niteliğinde değildir.

Genel şartların ayrıntıları İşyeri Açma Ruhsatı Şartları Nelerdir? rehberinde ele alınmıştır. m.14 bu genel çerçeveyi kaldırmaz; aksine faaliyet özelindeki Ek-1 koşullarını buna ekler.

Genel şart ile Ek-1 özel şart arasındaki fark nedir?

Yönetmeliğin genel şartları işyerinin bulunduğu yapı, kullanım amacı, yangın ve güvenlik tedbirleri, çevre ve toplum sağlığı, erişilebilirlik ve benzeri ortak alanları düzenler. Ek-1 ise işyerinin ne iş yaptığına göre daha ayrıntılı koşullar getirir. Bir faaliyet için belirli bir bölüm, oda, cihaz, havalandırma sistemi, hijyen alanı veya mesleki sorumluluk aranabilir.

İki grup şart birbirinin alternatifi değildir. Bir işletme Ek-1’deki özel koşulları karşılıyor olsa bile genel şartlardan muaf olmaz; aynı şekilde genel şartları yerine getirmesi Ek-1’in faaliyet özel şartlarını gereksiz hale getirmez. Ruhsat incelemesi bu iki seviyeyi birlikte kapsar.

Örneğin bir güzellik salonunun taşınmaz bakımından genel ruhsat koşullarını sağlaması yetmez. Ek-1/J’de güzellik salonuna özel bekleme alanı, çalışma bölümleri, sterilizasyon, atık, sorumlu müdür ve uygulanabilecek işlemler yönünden ayrıca hükümler vardır. Bu özel koşulların somut örneği Güzellik Salonu Açma Ruhsatı Şartları 2026 rehberinde incelenmiştir.

Sıhhî işyerinin sınıfı ve özelliği nasıl belirlenir?

İlk adım faaliyetin gerçekten sıhhî işyeri kapsamında olup olmadığını belirlemektir. Yönetmelik, gayrisıhhî müesseseleri çevre veya toplum sağlığı yönünden belirli etkileri bulunan tesisler olarak ayrı sınıflandırır. Gayrisıhhî müessese kapsamına girmeyen işyerleri sıhhî işyeri rejiminde değerlendirilir. Ancak yalnız işletmenin küçük olması veya perakende çalışması tek başına hukuki sınıfı belirlemez.

Faaliyet adı Ek-1 veya Ek-2’de açıkça yer almıyorsa Yönetmeliğin 9. maddesi uygulanır. Yetkili idare işyerini, niteliği ve faaliyet biçimi bakımından benzer işyerleriyle karşılaştırarak sınıflandırır. Bu konuda Yönetmelikte Adı Geçmeyen İşyeri Nasıl Ruhsatlandırılır? rehberi ayrıntılıdır.

Doğru sınıflandırma yalnız hangi şartların aranacağını değil, ruhsat süresini ve denetim rejimini de belirler. Sıhhî işyerinde m.12’deki aynı gün ruhsat sistemi; ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerde ise m.23’teki beş günlük ruhsat sistemi uygulanır.

Ek-1 hangi tür şartları içerir?

Ek-1, sıhhî işyerlerinin faaliyet gruplarına göre fizikî ve teknik şartlarını ayrıntılandırır. İşyerinin temizliği, aydınlatması, havalandırması, müşteri ve çalışma bölümleri, tuvalet ve lavabo düzeni, gıda ile temas edilen alanlar, ekipman yerleşimi, sterilizasyon, atık yönetimi, mesleki sorumluluk ve faaliyet sınırları gibi başlıklar iş koluna göre değişir.

Ek-1’in mantığı “her sıhhî işyerine aynı metrekare ve aynı cihaz” kuralı değildir. İşletmenin niteliğine göre risk ve hizmet yapısına uygun şartlar düzenlenir. Bu nedenle başka bir iş koluna ait kontrol listesi örnek alınarak ruhsat hazırlığı yapılmamalıdır.

İşletmeci, kira sözleşmesi imzalamadan veya pahalı tadilata başlamadan önce kendi faaliyet kodunun Ek-1’de hangi bölüme girdiğini belirlemelidir. Sonradan zorunlu bir bölüm için alan bulunmaması, ruhsat sürecinde ciddi maliyet yaratabilir.

Ek-1 şartlarına hangi somut örnekler verilebilir?

Güzellik salonlarında Ek-1/J hükümleri önemlidir. Kullanılan cihazların niteliği, işlem sınırları, sorumlu müdür, sterilizasyon ve hizmet alanları bu bölümde düzenlenir. Berber ve kuaförlerde hijyen, kullanılan aletlerin temizliği ve hizmet alanı düzeni gibi özel şartlar bulunur. Gıda üretim, satış ve toplu tüketim işyerlerinde temizlenebilir yüzeyler, gıdanın korunması, bulaşmayı önleyici düzen ve hijyen şartları öne çıkar.

Lokanta, kahvehane veya benzeri müşteri kabul eden işyerlerinde faaliyet türüne göre oturma, servis, hazırlık ve sanitasyon alanları ayrıca değerlendirilir. Konaklama veya umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğine giren işletmelerde ise yalnız Ek-1 değil Yönetmeliğin dördüncü kısmındaki özel ruhsat rejimi gündeme gelebilir.

Bu örneklerin amacı, her işyerinde aynı şartların aranmadığını göstermektir. Nihai kontrol, güncel Ek-1 metni ve işyerinin gerçek faaliyet tanımı üzerinden yapılmalıdır.

Ruhsat başvurusundan önce Ek-1 uygunluğu nasıl kontrol edilmelidir?

Birinci adım faaliyet tanımını kesinleştirmektir. İşletmenin fiilen hangi ürün veya hizmetleri sunacağı, tali faaliyet olup olmayacağı ve üretim kapasitesi belirlenmelidir. İkinci adım taşınmazın genel şartlara uygunluğunu kontrol etmektir. Üçüncü adım ise tam olarak bu faaliyet için Ek-1’de öngörülen şartları madde madde işyerine uygulamaktır.

Başvuru yapılmadan önce alan ölçüleri, zorunlu bölümler, lavabolar, havalandırma, elektrik ve su tesisatı, yangın tedbirleri, erişilebilirlik ve faaliyet özel ekipmanı tamamlanmalıdır. m.12’deki aynı gün ruhsat sisteminin mantığı, işyerinin başvuru öncesinde Yönetmeliğe uygun şekilde tanzim edilmiş olmasıdır.

Uygun sıhhî işyeri başvurusu için aynı gün ruhsat rehberi incelenebilir. Eksik fizikî koşulların başvurudan sonra tamamlanacağı varsayımı, ruhsat sonrası m.13 denetiminde iptal riskine dönüşebilir.

Ek-1 şartları ruhsat verildikten sonra da denetlenir mi?

Evet. Sıhhî işyeri ruhsatı m.12 uyarınca başvuru ve beyan formuna göre hızlı biçimde düzenlenebilir; ancak m.13 yetkili idareye ruhsat tarihinden itibaren en geç bir ay içinde kontrol görevi verir. Bu kontrolde genel şartların yanı sıra m.14 gereği Ek-1’deki faaliyet özel koşullarının fiilen bulunup bulunmadığı incelenir.

Eksiklik tespit edilirse bir defaya mahsus 15 günlük giderme süresi verilir. Verilen süre içinde aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir ve işyeri kapatılır. Bu sürecin ayrıntıları İşyeri Ruhsatı Denetiminde Eksiklik 15 Günde Giderilmezse Ne Olur? rehberindedir.

Bu nedenle Ek-1 şartları yalnız ruhsat dosyasına yazılan taahhütler değildir. İşletme faaliyette bulunduğu sürece işyerinin gerçek durumunda korunması gereken şartlardır.

Faaliyet değişirse eski Ek-1 şartları yeterli olur mu?

Hayır. İşyerinin faaliyet konusu değiştiğinde veya yeni bir faaliyet eklendiğinde, mevcut ruhsatın ve Ek-1 bölümünün yeni faaliyeti kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir. Yönetmeliğin 10. maddesi aynı işyerinde birden fazla faaliyet için ana faaliyet ve tali faaliyet sistemini düzenler. Tali faaliyetin sınıfı ve ruhsat üzerindeki gösterimi buna göre belirlenir.

Örneğin yalnız perakende satış ruhsatı bulunan bir yerde sonradan üretim faaliyetine başlanması, faaliyetin hukuki sınıfını değiştirebilir. Üretim belirli kapasite ve teknik özelliklere ulaştığında gayrisıhhî müessese rejimine geçiş dahi söz konusu olabilir. Bu durumda eski Ek-1 kontrol listesine güvenilemez.

Aynı işyerinde farklı faaliyetlerin ruhsatlandırılması için Aynı İşyerinde Birden Fazla Faaliyet İçin Kaç Ruhsat Gerekir? rehberi incelenebilir.

Ek-1 özel şartları ile “ek belge istenemez” kuralı çelişir mi?

Hayır. m.14’teki Ek-1 şartı işyerinin hukuki ve fiziki uygunluğuna ilişkindir. m.12’deki ek belge yasağı ise ruhsat makamının Yönetmelikte öngörülmeyen yeni evrak şartları oluşturmasını engeller. Ek-1’de açıkça belirlenen koşulun varlığını doğrulamak ile Yönetmelikte bulunmayan belge istemek aynı şey değildir.

Örneğin Ek-1 belirli bir sorumlu müdür şartı getiriyorsa bu şart ruhsat uygunluğunun parçasıdır. Buna karşılık Yönetmelikte veya özel mevzuatta bulunmayan bir belgenin “bizim belediye böyle istiyor” denilerek zorunlu tutulması farklıdır. Bu ayrım ruhsat başvurusunda ek belge rehberinde açıklanmıştır.

Başvuru dosyasında hangi belgenin gerçekten zorunlu olduğu belirlenirken m.14, ilgili Ek-1 bölümü, m.12 ve özel sektör mevzuatı birlikte okunmalıdır.

İşletmeci için Ek-1 kontrol planı

İlk aşamada işyerinin ticari adı değil, gerçek faaliyet konusu yazılmalıdır. İkinci aşamada faaliyet Ek-1’deki doğru başlıkla eşleştirilmelidir. Üçüncü aşamada her özel şart “mevcut / eksik / uygulanamaz” şeklinde kontrol edilmelidir. Dördüncü aşamada genel şartlar ayrı listede değerlendirilmelidir.

Tadilat gerektiren konular başvurudan önce tamamlanmalı, teknik ekipman ve hijyen düzeni faaliyete başlamadan kurulmalıdır. Personel veya sorumlu müdür şartı varsa sözleşme ve mesleki yeterlilik belgeleri güncel tutulmalıdır. Ruhsat verildikten sonra da ilk bir aylık denetim beklenmeden işletme içi kontrol yapılmalıdır.

İşletmeci, faaliyet değişikliği veya taşınma halinde eski kontrol listesini otomatik olarak kullanmamalıdır. Yeni faaliyet ve yeni adres için Yönetmelik şartları yeniden incelenmelidir. Böylece ruhsatın iptali, tadilatın tekrar edilmesi ve faaliyet kaybı riski azaltılır.

m.14 içeriği neden ayrı bir SEO arama niyetidir?

“İşyeri açma ruhsatı şartları” genel bir aramadır; “sıhhî işyeri Ek-1 şartları” ise işletmenin faaliyet özel koşullarını arayan daha teknik bir sorgudur. Bu sayfa m.5’teki genel koşulları tekrar etmek yerine m.14’ün iki katmanlı uygunluk sistemini ve Ek-1’in işlevini açıklar.

Böylece güzellik salonu gibi tekil faaliyet yazıları ile genel ruhsat yazıları arasında bir konu merkezi oluşur. Kullanıcı kendi faaliyet yazısına geçebilir, arama motoru ise m.14’ü tüm sıhhî işyeri alt konularını bağlayan mevzuat hub’ı olarak anlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sıhhî işyeri için yalnız Yönetmelik m.5 şartları yeterli mi?

Hayır. m.14 gereği genel şartların yanında işyerinin sınıfı ve özelliğine göre Ek-1 şartları da aranır.

Ek-1 şartları tavsiye midir?

Hayır. m.14 ruhsatlandırma sırasında bu şartların aranacağını açıkça düzenler.

Her sıhhî işyerinde aynı Ek-1 şartları mı uygulanır?

Hayır. Şartlar işyerinin sınıfı ve özelliğine göre değişir.

Faaliyet Ek-1’de açıkça yazmıyorsa ne yapılır?

Yönetmelik m.9 uyarınca benzer nitelikteki işyerlerine göre sınıflandırma yapılır.

Ek-1 eksikliği ruhsat verildikten sonra tespit edilirse ne olur?

m.13 uyarınca bir defaya mahsus 15 gün süre verilir; giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılır.

Ek-1 şartı belediyenin ek belge istemesi anlamına gelir mi?

Hayır. Ek-1 şartları mevzuattan doğan uygunluk koşullarıdır; Yönetmelik dışı keyfî belge talebi ayrı konudur.

Faaliyet değişirse Ek-1 yeniden kontrol edilir mi?

Evet. Yeni faaliyet mevcut ruhsatın kapsamını ve uygulanacak Ek-1 bölümünü değiştirebilir.

Ruhsat aynı gün verilse bile Ek-1 kontrol edilir mi?

Evet. Başvuru uygunluğu için şartlar aranır; ayrıca m.13 kapsamında ruhsat sonrası denetim yapılır.

Güzellik salonunda hangi bölüm uygulanır?

Güzellik salonları için Yönetmeliğin Ek-1/J hükümleri esas alınır.

Güncel Ek-1 metni nereden okunmalıdır?

Mevzuat Bilgi Sistemindeki konsolide Yönetmelik ve ekleri esas alınmalıdır.