İkinci El Araç Ekspertiz Raporu Satıştan Kaç Gün Önce Alınır? M1, M1G, N1 ve N1G | m.16/1
İkinci el araçta ekspertiz raporu neden satıştan önceki 10 gün içinde alınır?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16, ikinci el araç ticaretinde ekspertiz raporunu satış öncesi bilgilendirme ve teknik durumun kayıt altına alınması mekanizması olarak düzenler. İşletme tarafından yapılan belirli araç sınıflarındaki satışlarda, noter satışından çok önce alınmış eski bir rapor yerine aracın güncel durumunu yansıtan rapor kullanılmasını sağlamak amacıyla süre satıştan önceki on gün olarak belirlenmiştir.
Bu süre, ekspertiz raporunun düzenlendiği tarih ile noter satış tarihi arasındaki zaman bakımından değerlendirilir. İşletme raporu aldıktan sonra satış gecikir ve on günlük süre aşılırsa eski rapora dayanarak satışa devam etmek yerine yeni ve güncel rapor alınmalıdır. Çünkü aracın kilometresi, mekanik durumu, boya/değişen bilgisi veya yeni bir hasar olayı bu arada değişebilir.
Ekspertiz yükümlülüğü, satıcı işletmenin “aracı zaten biliyorum” beyanıyla ortadan kalkmaz. Yönetmelikteki şartlar oluştuğunda rapor, TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesinden alınmalı ve satış zincirinde notere de ibraz edilmelidir.
Hangi araç sınıflarında ekspertiz raporu zorunlu?
m.16/1, M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki ikinci el motorlu kara taşıtlarını sayar. M1 sınıfı esas olarak sürücü dışında en fazla sekiz oturma yeri bulunan yolcu taşıma amaçlı motorlu araçları; M1G bunların arazi tipi özellik taşıyanlarını; N1 ise yük taşıma amacıyla kullanılan ve azami kütlesi 3,5 tonu aşmayan araçları kapsar. N1G ise bu sınıfın arazi tipi araçlarını ifade eder.
Uygulamada binek otomobiller, bazı SUV ve hafif ticari araçlar bu sınıflar içinde yer alır. Araç sınıfı ruhsat/tescil kayıtlarından kontrol edilmelidir. Sadece aracın halk arasındaki “otomobil”, “panelvan”, “pickup” veya “SUV” adıyla hareket edilmemelidir.
Yönetmelik m.16’daki ekspertiz zorunluluğu bütün motorlu kara taşıtlarını sınırsız biçimde kapsamaz. Motosiklet, ağır ticari veya başka sınıf araçlarda aynı m.16/1 zorunluluğu doğrudan uygulanmadan önce araç sınıfı kontrol edilmelidir.
On günlük süre nasıl hesaplanır?
Madde “satıştan önceki on gün içinde” ifadesini kullanır. Bu nedenle satış tarihi esas alınarak geriye doğru on günlük dönem içinde rapor düzenlenmiş olmalıdır. Raporda saat bilgisi bulunuyorsa aynı gün içindeki kronoloji de uyuşmazlık halinde dikkate alınabilir.
Örneğin ekspertiz raporu 1 Eylül’de düzenlenmiş, noter satışı 8 Eylül’de yapılmışsa süre bakımından sorun yoktur. Satış 15 Eylül’e kalmışsa rapor artık on günlük pencerenin dışında kalır ve yenilenmesi gerekir.
Sürenin iş günü olarak değil “gün” olarak ifade edilmesi nedeniyle takvim günü yaklaşımı esas alınır. Hafta sonu veya resmi tatil günlerinin ekspertiz işletmesinin çalışma planına etkisi ayrı olsa da Yönetmeliğin süre sınırı değişmez.
Ekspertiz işletmesinin TSE hizmet yeterlilik belgesi olmak zorunda mı?
Evet. m.16/1 kapsamındaki zorunlu ekspertiz raporu, Türk Standardları Enstitüsü tarafından ilgili standarda göre verilen hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesi tarafından düzenlenmelidir. Her oto servisinin veya mekanik ustasının hazırladığı kontrol formu Yönetmelikteki ekspertiz raporunun yerine geçmez.
İşletme, araç göndermeden önce ekspertiz şirketinin TSE hizmet yeterlilik belgesinin geçerli olup olmadığını kontrol etmelidir. Belgenin askıda, iptal edilmiş veya kapsam dışında olması halinde raporun Yönetmelik şartını karşılamaması riski doğar.
Yetkili ekspertiz işletmesinin rapor üzerindeki unvanı, belge bilgisi ve araç şasi/plaka bilgileri doğru olmalıdır. Galerici kendi yetki belgesi numarasını da m.15/1-b gereği ekspertiz işletmesine beyan eder.
8 yaş veya 160.000 kilometre üzerindeki araçta ekspertiz zorunlu mu?
Hayır. Yönetmelik m.16/3, araç sekiz yaşın üzerinde veya yüz altmış bin kilometrenin üzerinde ise ekspertiz raporu alma zorunluluğunu kaldırır. Buradaki “veya” önemlidir: iki koşulun aynı anda oluşması gerekmez. Araç yalnızca yaş sınırını veya yalnızca kilometre sınırını aşmışsa zorunlu ekspertiz istisnası uygulanabilir.
Yaş hesabında model yılı/tescil bilgisi Yönetmelikteki uygulama esaslarına göre değerlendirilmelidir. Kilometre ise satış tarihindeki gerçek gösterge ve kayıtlarla uyumlu olmalıdır. Kilometreyi yanlış göstermek veya düşürmek ekspertiz istisnasından yararlanmak için hukuka uygun bir yöntem değildir; aksine ağır tüketici ve ceza hukuku sorunları doğurabilir.
Ekspertiz zorunlu değil diye satıcının ayıp ve doğru bilgi verme sorumluluğu ortadan kalkmaz. Araçtaki bilinen önemli arıza, hasar veya kilometre bilgisi alıcıya doğru şekilde bildirilmelidir. 8 yaş/160.000 km istisnasını ayrı ve daha ayrıntılı olarak ayıplı ikinci el araç alıcısının hakları çerçevesinde de değerlendirmek gerekir.
İlde TSE belgeli ekspertiz işletmesi yoksa ne olur?
Yönetmelik, il genelinde TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesi bulunmayan durum için istisna öngörür. Bu istisnanın amacı işletmenin fiilen yerine getirmesi imkânsız olan bir hizmete erişememesi nedeniyle satışın tamamen durmasını önlemektir.
Ancak “yakınımda yok”, “randevu dolu” veya “başka ilçede” gibi durumlar ilde hiç yetkili ekspertiz işletmesi bulunmamasıyla aynı değildir. İstisna dar yorumlanmalı ve satış tarihinde ilde gerçekten TSE hizmet yeterlilik belgeli işletme olup olmadığı resmi kayıtlardan kontrol edilmelidir.
İşletme bu istisnaya dayanıyorsa, sonradan denetimde hangi resmi bilgiye dayanıldığını gösterebilecek kayıt tutmalıdır.
Ekspertiz raporu noter satışında nasıl kullanılır?
m.15/1-c uyarınca işletme, zorunlu ekspertiz raporunun bir nüshasını satış sırasında notere ibraz eder. Noter de m.27 kapsamında raporun varlığı, tarihi ve ilgili bilgileri satış işlemiyle ilişkilendirir. Bu nedenle rapor sadece alıcıya verilen bilgilendirme evrakı değildir; resmi noter satış zincirinin de parçasıdır.
Galerici yetki belgesi numarasını hem ekspertiz işletmesine hem notere bildirir. Bu zincirin ayrıntıları için yetki belgesi numarası ve ekspertiz/noter bildirimi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Rapordaki araç ile noter satışındaki araç farklıysa, şasi/plaka veya diğer tanımlayıcı bilgiler uyuşmuyorsa raporun satışa dayanak oluşturması mümkün değildir. Satış öncesi eşleşme mutlaka kontrol edilmelidir.
Ekspertiz raporunda hangi konuların güncel olması gerekir?
Ekspertiz raporu aracın teknik durumunu, ilgili standart kapsamında incelenen motor, mekanik, elektronik, kaporta, boya ve diğer bölümlerini kayıt altına alır. Raporun kapsamı TSE standardı ve Yönetmelik çerçevesinde belirlenir. Rapordaki kilometre, araç kimliği ve tespitler satış günü aracı doğru biçimde göstermelidir.
Ekspertizden sonra araç kaza yaparsa, mekanik arıza oluşursa veya önemli parça değişirse on günlük süre dolmamış olsa bile mevcut rapor fiili durumu yansıtmayabilir. İşletmenin m.28 kapsamındaki doğru bilgi verme ve haksız/yanıltıcı uygulamalardan kaçınma yükümlülüğü nedeniyle yeni durum alıcıya açıklanmalı ve gerekiyorsa rapor yenilenmelidir.
Ekspertiz raporunun varlığı, galericinin bildiği ayıpları saklama hakkı vermez. Satıcının bilgi verme sorumluluğu, ekspertiz işletmesinin teknik rapor sorumluluğundan ayrıdır.
Süresi geçmiş veya hatalı ekspertiz raporuyla satış yapılırsa ne olur?
Yönetmeliğin zorunlu tuttuğu raporun süresi geçmişse işletme m.16 yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılmaz. Bu durum m.31 kapsamında idari yaptırıma ve şartlarına göre m.9’daki yetki belgesi sonuçlarına yol açabilir.
Rapor süresi içinde olsa bile teknik tespitler hatalıysa ekspertiz işletmesinin m.16/5 kapsamındaki sorumluluğu gündeme gelir. Tüketicinin 6502 sayılı Kanun kapsamındaki ayıplı mal ve ayıplı hizmet hakları saklıdır. Galericinin de bildiği veya bilmesi gereken ayıp bakımından bağımsız sorumluluğu doğabilir.
Alıcı, satış sonrası uyuşmazlıkta ekspertiz raporu, noter sözleşmesi, ilan ekranı, taşıt tanıtım kartı, servis kayıtları ve kendi yaptırdığı teknik incelemeyi birlikte saklamalıdır. ayıplı araçta iade ve bedel indirimi rehberimiz özel hukuk taleplerini ayrıca açıklar.
Galeriler için ekspertiz kontrol sistemi
İşletme satış yazılımında araç sınıfı, yaş, kilometre, ekspertiz tarihi ve noter satış tarihi alanlarını zorunlu hale getirmelidir. Sistem, M1/M1G/N1/N1G sınıfındaki ve istisna dışında kalan araçlarda on günden eski raporla noter işlemine izin vermemelidir.
Ekspertiz şirketinin TSE hizmet yeterlilik belgesi geçerliliği periyodik kontrol edilmeli; rapor dosyası araç şasi numarasıyla arşivlenmelidir. Rapor alındıktan sonra araçta yeni kaza/onarım meydana gelirse bu olay ayrıca sisteme işlenmelidir.
Güncel resmi mevzuat için Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfası esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
İkinci el araç ekspertiz raporu kaç günlük olmalı?
Zorunluluk kapsamındaki satışta rapor satıştan önceki 10 gün içinde düzenlenmiş olmalıdır.
10 iş günü mü 10 takvim günü mü?
Madde “on gün” ifadesini kullanır; iş günü demediği için takvim günü esas alınır.
Hangi araç sınıflarında zorunlu?
M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki araçlarda, yaş/kilometre istisnası yoksa zorunludur.
8 yaş üstü araçta rapor şart mı?
Hayır. m.16/3’e göre sekiz yaşın üzerinde olan araçta zorunlu değildir.
160.000 km üzeri araçta rapor şart mı?
Hayır. Kilometre sınırının aşılması da tek başına istisna için yeterlidir.
Ekspertiz herhangi bir serviste yapılabilir mi?
Hayır. Zorunlu rapor TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesinden alınmalıdır.
İlde hiç TSE belgeli ekspertiz yoksa ne olur?
Yönetmelikte bu durum için istisna vardır; satış tarihinde ilde gerçekten yetkili işletme bulunmaması gerekir.
Rapor notere verilir mi?
Evet. Zorunlu ekspertiz raporunun bir nüshası satış sırasında notere ibraz edilir.
Ekspertizden sonra araç kaza yaparsa eski rapor kullanılabilir mi?
Rapor fiili durumu artık yansıtmıyorsa yeni durumu açıklamak ve gerektiğinde raporu yenilemek gerekir; yanıltıcı bilgi verilemez.
Hatalı raporda kim sorumlu?
Ekspertiz işletmesinin m.16/5 kapsamındaki sorumluluğu ile satıcı işletmenin ayıp ve bilgilendirme sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.15, m.16 ve m.27. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Ekspertiz raporunda üç kontrol birlikte yapılmalıdır: araç sınıfı/istisna, TSE yetkisi ve rapor tarihi. On günlük süre aşılmışsa satıştan önce rapor yenilenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
