Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı Nedir? SHY-GÜVENLİK m.5 | 2026
Sivil havacılık güvenliği yalnızca havaalanındaki yolcu aramasından ibaret değildir. Havaalanının kara tarafı ve hava tarafı ayrımından güvenlik tahditli alanlara girişe, uçakların korunmasından kargo ve postanın taranmasına, personelin güvenlik eğitiminden siber tehdit yönetimine kadar geniş bir alanı kapsar. 22 Mayıs 2026 tarihli ve 33261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği (SHY-GÜVENLİK), bu yapının ana hukuki çerçevesini yeniden düzenlemiştir. Yönetmeliğin 5. maddesi ise uygulamanın merkezine Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programını yerleştirir.
Bu nedenle MSHGP, tavsiye niteliğinde bir rehber olarak görülemez. Yönetmelik açık biçimde, güvenlik tedbirlerinin usul ve esaslarının MSHGP’de belirleneceğini hükme bağlamıştır. Havaalanı işletmeleri, havayolu işletmeleri, yetkili acenteler, güvenlik hizmeti sunan işletmeler ve havacılık alanında çalışan diğer kuruluşlar bakımından günlük güvenlik uygulamalarının önemli bölümü, Yönetmelik ile MSHGP’nin birlikte okunmasını gerektirir.
Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.5
SHY-GÜVENLİK m.5’in temel kuralı nettir: sivil havacılık alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların, şahısların ve yolcuların uyması gereken güvenlik tedbirleri ile yasaklanan hususlara ilişkin uygulama usul ve esasları MSHGP’de belirlenir. Bu düzenleme, ulusal havacılık güvenliği için iki katmanlı bir yapı kurar. Birinci katmanda Yönetmelik yer alır ve temel sorumlulukları, yetkili makamları ve ana güvenlik standartlarını gösterir. İkinci katmanda MSHGP yer alır ve Yönetmelikteki yükümlülüklerin operasyonel uygulanışını düzenler.
Yönetmeliğin dayanak sistemi, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun havacılık güvenliğine ilişkin hükümleriyle de bağlantılıdır. Sitemizde 2920 sayılı Kanun m.40 çerçevesinde havaalanı güvenlik kontrollerini ayrıca incelediğimiz havaalanında arama ve bagaj güvenliği yazısı, kanun düzeyindeki çerçevenin anlaşılması bakımından tamamlayıcıdır. SHY-GÜVENLİK m.5 ise bu çerçeveyi 2026 tarihli yeni düzenleme altında MSHGP ile somutlaştırır.
MSHGP’yi kim hazırlar ve nasıl yürürlüğe girer?
Program taslağını hazırlama görevi Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne aittir. Taslağın doğrudan tek idari makamın kararıyla yürürlüğe girmesi öngörülmemiştir. Önce Merkez Güvenlik Kurulunun uygun görüşü alınır. Ardından İçişleri Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bakan Yardımcılarının imzasıyla program yürürlüğe girer.
Bu prosedür, havacılık güvenliğinin yalnızca ulaştırma idaresine ait teknik bir alan olmadığını gösterir. Konu aynı zamanda kamu düzeni, kolluk, sınır güvenliği, göç, gümrük, kritik altyapı ve uluslararası taşımacılık güvenliği ile doğrudan bağlantılıdır. Yönetmelikte İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, havaalanı mülki idare amirleri ve diğer kurumlar için ayrı görevlerin düzenlenmesinin nedeni de budur.
Program yürürlüğe girdikten sonra işletmeler bakımından yapılması gereken, yalnızca kendi iç prosedürlerini korumak değildir. İşletme güvenlik planları, havaalanı güvenlik programları, eğitim süreçleri, erişim yetkileri, tarama usulleri ve kayıt düzeni MSHGP ile uyumlu olmalıdır. Yönetmelik m.6 uyarınca SHGM, işletmelerin güvenlik planlarının genel esaslarını belirleme ve uygun görülen planları onaylama yetkisine sahiptir.
Uluslararası standart değişirse MSHGP ne olur?
SHY-GÜVENLİK m.5/3, uluslararası havacılık güvenliği standartlarındaki değişikliklerin ulusal programa yansıtılmasını zorunlu tutar. Şikago Sözleşmesinin 9 ve 17 numaralı Ekleri ile ECAC Doc.30 Kısım II’de değişiklik meydana geldiğinde, MSHGP’deki sivil havacılık güvenliği uygulamaları yeniden değerlendirilir ve güncellenir.
Bu hüküm önemlidir; çünkü ulusal işletmeler mevcut iç prosedürlerinin geçmişte onaylanmış olmasına dayanarak güncel uluslararası güvenlik standardının dışında kalamaz. Sivil havacılık güvenliği dinamik bir düzenleme alanıdır. Tehdit yöntemlerinin, tarama teknolojilerinin, kargo güvenliği zincirinin ve siber risklerin değişmesi, ulusal uygulamaların da güncellenmesini gerektirir.
Hava trafik ve seyrüsefer güvenliği bakımından 2920 sayılı Kanun m.41 çerçevesini ele aldığımız hava trafik kontrolü, seyrüsefer ve uçuş güvenliği rehberi ile SHY-GÜVENLİK sistemi birlikte değerlendirildiğinde, teknik emniyet ile yasadışı eylemlere karşı güvenlik tedbirlerinin farklı fakat birbirini tamamlayan iki alan olduğu görülür.
Acil güvenlik kararları program güncellemesini bekler mi?
Hayır. Yönetmeliğin 5. maddesi, acil uygulanması gereken havacılık güvenliği kararlarının program değişikliğine ilişkin olağan toplantı sürecini beklemesini zorunlu kılmaz. SHGM, gerekli gördüğü değişiklikleri ve acil uygulanması gereken güvenlik kararlarını toplantı yapılmaksızın Merkez Güvenlik Kurulu üyelerinin görüşüne sunabilir.
Bu düzenleme, güvenlik alanında zaman faktörünün hukuken dikkate alındığını gösterir. Ortaya çıkan yeni bir riskin, kurulun olağan toplantı takvimi nedeniyle cevapsız kalması kabul edilmemiştir. Bununla birlikte acil karar yetkisi kurumsal koordinasyon sisteminin içinde kullanılır.
İlave güvenlik tedbiri ne zaman uygulanır?
SHY-GÜVENLİK m.5/4 iki durumda standart tedbirlere ek güvenlik önlemlerinin uygulanmasına izin verir. Birincisi, uçuş gerçekleştirilen ülkenin sivil havacılık otoritesinin ilave tedbir talep etmesidir. İkincisi, yapılan güvenlik risk değerlendirmesinde mevcut tedbirlerin yeterli görülmemesidir.
Ancak ilave tedbir ifadesi sınırsız bir müdahale yetkisi değildir. Yönetmelik, havaalanı bazındaki taleplerde mülki idare amirliği, uluslararası taleplerde ise Genel Müdürlük tarafından risk değerlendirmesi yapılmasını öngörür. Tedbir tehditle ilgili, objektif, tarafsız ve riskle orantılı olmalıdır. Ayrıca geçici ve makul bir süre için uygulanır. Süre sonunda tedbirin devam edip etmeyeceği yeniden değerlendirilir.
Bu dört ölçüt — tehditle bağlantı, objektiflik, tarafsızlık ve orantılılık — işletmeler açısından da önemlidir. İlave güvenlik uygulaması yapılırken işlemin hangi risk değerlendirmesine dayandığı, hangi süre için getirildiği, kim tarafından kararlaştırıldığı ve ne zaman yeniden değerlendirileceği kayıt düzeninde açıkça izlenebilmelidir.
Havaalanı işletmeleri için MSHGP neden bağlayıcıdır?
Havaalanı işletmesi, yalnızca terminal binasının fiziksel işletmecisi değildir. SHY-GÜVENLİK’in devam eden maddelerinde giriş kontrol sistemleri, yolcu ve personel taraması, araç kontrolleri, bagaj güvenliği, kargo güvenliği, tedarik güvenliği ve çeşitli fiziksel tedbirler doğrudan işletme sorumluluğuna bağlanmıştır. Bu yükümlülüklerin uygulama ayrıntıları MSHGP ile tamamlandığı için işletmenin uyum sistemi iki kaynağı birlikte takip etmelidir.
Örneğin Yönetmelik m.20, hava tarafı ve güvenlik tahditli alanlara girişin kısıtlı olduğunu; kişiler ve araçlar için giriş kontrol sistemi kurulacağını düzenler. MSHGP ise bu tür kontrollerin teknik ve operasyonel usullerini belirleyen ana programdır. Aynı şekilde yolcu ve kabin bagajı taraması, uçak altı bagajı, kargo ve posta, uçuş tedarikleri ve havaalanı tedarikleri için Yönetmelik temel sorumluyu gösterirken, ayrıntılı güvenlik prosedürü program üzerinden işler.
Havayolu işletmeleri hangi uyum belgelerini kontrol etmelidir?
Bir havayolu işletmesinin 2026 SHY-GÜVENLİK uyumunda en az şu başlıkları yazılı olarak kontrol etmesi gerekir: işletme güvenlik planının güncel olması; personelin eğitim ve sertifikasyon kayıtlarının tutulması; hava aracının korunması ve güvenlik araması süreçlerinin yazılı hale getirilmesi; potansiyel tehlike arz eden yolculara ilişkin bildirim zincirinin belirlenmesi; kargo, posta ve uçuş tedarikleri bakımından kabul süreçlerinin güvenlik kurallarına bağlanması; yetkisiz kokpit erişiminin önlenmesine ilişkin süreçlerin tanımlanması; siber güvenlik ve kritik sistemler bakımından SHGM standartlarının izlenmesi.
Bu liste, MSHGP’nin yalnızca güvenlik personeline yönelik bir belge olmadığını da ortaya koyar. Uçuş operasyon, yer hizmetleri, insan kaynakları, bilgi teknolojileri, kargo, tedarik, hukuk ve uyum birimlerinin her biri kendi sorumluluk alanında programı dikkate almak zorundadır.
MSHGP ile SHY-OLAY aynı düzenleme midir?
Hayır. MSHGP, havacılık güvenliği tedbirlerinin uygulanma sistemidir; SHY-OLAY ise emniyet olaylarının raporlanmasına ilişkin farklı bir düzenleme alanına aittir. Emniyet ve güvenlik kavramları uygulamada birbirine karıştırılmamalıdır. Sitemizde SHY-OLAY kapsamında hangi havacılık emniyet olaylarının raporlanacağını ayrıca ele aldık. SHY-GÜVENLİK ise yasadışı eylemlere ve yetkisiz müdahalelere karşı koruyucu güvenlik rejimini düzenler.
Uyumsuzluk halinde hangi kayıtlar önem taşır?
Havacılık güvenliğinde bir denetim veya uyuşmazlık ortaya çıktığında yalnızca tedbir alındığı açıklaması yeterli değildir. Uygulamanın hangi mevzuat ve programa dayandığının belgeyle gösterilmesi gerekir. İşletmeler bakımından güvenlik planı ve revizyon kayıtları, eğitim ve tazeleme eğitimi kayıtları, personel yetkilendirmeleri, giriş kartı süreçleri, tarama ve kontrol kayıtları, cihaz bakım ve kalite kontrol kayıtları, olay ve uygunsuzluk raporları, risk değerlendirmeleri ve düzeltici faaliyet kayıtları kritik önemdedir.
Yönetmeliğin 51 ve 52. maddelerinde kalite kontrol programı ile ulusal havacılık güvenliği denetim görevlilerinin geniş denetim yetkileri düzenlenmiştir. Bu nedenle kayıt sistemi yalnızca şirket içi izleme amacı taşımaz; idari denetimde yükümlülüğün fiilen yerine getirildiğinin ispat aracıdır.
2026’da işletmeler için uygulanacak net kontrol listesi
1. Güncel SHY-GÜVENLİK metni ile SHGM’nin yürürlükteki MSHGP ve ilgili güvenlik dokümanları karşılaştırılmalıdır.
2. İşletmenin güvenlik planında sorumluluk verilen birimler ve kişiler güncel organizasyon yapısıyla eşleştirilmelidir.
3. Uluslararası standart değişikliklerinin kim tarafından takip edileceği yazılı görev tanımında belirlenmelidir.
4. İlave güvenlik tedbiri uygulanması halinde tedbirin hukuki dayanağı, risk değerlendirmesi, başlangıç tarihi, süresi ve yeniden değerlendirme tarihi kayda bağlanmalıdır.
5. Eğitim, sertifikasyon, tarama cihazı, fiziksel güvenlik ve siber güvenlik kayıtları tek denetim zincirinde erişilebilir tutulmalıdır.
6. Alt yüklenici kullanılıyorsa güvenlik görevinin devredilmesinin işletmenin gözetim sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı dikkate alınmalıdır.
MSHGP uyumunda sorumluluk matrisi nasıl kurulmalıdır?
SHY-GÜVENLİK m.5’in işletmeler bakımından en önemli sonucu, güvenlik yükümlülüklerinin yalnızca “güvenlik müdürlüğü” başlığı altında bırakılmamasıdır. Yönetmelik boyunca farklı görevler havaalanı işletmesine, havayolu işletmesine, yetkili acenteye, tedarikçiye, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısına ve kamu makamlarına dağıtılmıştır. Bu nedenle işletme içi uyum belgesinde her yükümlülük için mevzuat maddesi, sorumlu birim, uygulayan personel, kontrol eden yönetici, saklanacak kayıt ve gözden geçirme sıklığı ayrı sütunlarda gösterilmelidir. Böyle bir matris, denetimde hangi görevin kim tarafından yerine getirileceğini tartışmasız hale getirir.
Özellikle bir görevin dış hizmet sağlayıcısı aracılığıyla yerine getirilmesi, düzenleyici sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Güvenlik kontrol noktası personeli, teknik bakım firması, yer hizmetleri şirketi veya kargo operasyonunda görev yapan alt yüklenici kullanıldığında sözleşmedeki görev tanımı ile MSHGP’deki sorumluluk dağılımı uyumlu olmalıdır. Denetim sırasında yalnızca sözleşmenin varlığı değil, verilen hizmetin güvenlik standardına uygun yürütülüp yürütülmediğinin işletme tarafından izlendiğini gösteren kayıtlar da önem taşır.
Risk değerlendirmesi ile ilave tedbir arasındaki bağ nasıl belgelenir?
Yönetmelik m.5, ilave güvenlik tedbirinin risk değerlendirmesiyle bağlantısını açık şekilde kurmuştur. Bu nedenle ilave tedbir dosyasında yalnızca karar yazısının bulunması yeterli değildir. Risk veya tehdit bilgisinin hangi tarihte alındığı, değerlendirmenin hangi makam tarafından yapıldığı, tedbirin hangi faaliyet veya uçuşları kapsadığı, neden mevcut tedbirlerin yetersiz görüldüğü, uygulanacak ek kontrolün kapsamı ve gözden geçirme tarihi kayıt altına alınmalıdır. Tedbirin riskle orantılı ve geçici olduğunun sonradan denetlenebilmesi ancak bu kayıt zinciriyle mümkündür.
İşletme bakımından doğru yöntem, ilave tedbir sona erdiğinde de dosyayı kapatmamaktır. Sona erdirme veya uzatma kararının dayanağı, yeniden değerlendirme sonucu ve ilgili birimlere yapılan bildirimler aynı dosyada tutulmalıdır. Böylece sonraki kalite kontrol faaliyetinde yalnızca tedbirin uygulanıp uygulanmadığı değil, m.5’in aradığı süre ve orantılılık şartlarının da yerine getirildiği gösterilebilir.
MSHGP güncellemesi işletme prosedürlerine nasıl yansıtılır?
MSHGP’de yapılan değişikliğin sahadaki prosedürlere geç yansıtılması, güncel mevzuata aykırı uygulama riskini doğurur. İşletme içinde mevzuat değişikliğini takip eden bir sorumlu birim belirlenmeli; yeni metin yayımlandığında etkilenen süreçler tespit edilmeli; güvenlik planı ve iş talimatlarında gerekli revizyon yapılmalı; değişiklik personel görevini etkiliyorsa eğitim veya bilgilendirme tamamlanmalıdır. Revizyon numarası, yürürlük tarihi ve eski metnin kullanım dışına çıkarıldığı tarih kayıt altına alınmalıdır.
Bu süreç özellikle tarama usulleri, giriş yetkilendirmeleri, kargo kabulü, hava aracının korunması, tedarik zinciri, eğitim ve siber güvenlik gibi doğrudan operasyonu etkileyen başlıklarda önemlidir. Güncel kuralın yalnızca hukuk veya kalite biriminde bilinmesi yeterli değildir; uygulayıcı personelin kullandığı prosedür ve formlar da aynı güncel standardı göstermelidir.
Resmî kaynaklar
Güncel düzenleme kontrolünde öncelikle Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Sektörel Yönetmelikler sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır. SHGM kayıtlarında SHY-Güvenlik’in yayınlanma tarihi 22 Mayıs 2026 olarak gösterilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
MSHGP nedir?
Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı, SHY-GÜVENLİK kapsamında uygulanacak sivil havacılık güvenliği tedbirlerinin usul ve esaslarını belirleyen ulusal programdır.
MSHGP’yi hangi kurum hazırlar?
Taslak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanır. Merkez Güvenlik Kurulunun uygun görüşü sonrasında İçişleri Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bakan Yardımcılarının imzasıyla yürürlüğe girer.
MSHGP yalnızca havaalanı işletmelerini mi bağlar?
Hayır. Yönetmelik, sivil havacılık alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler, yerli ve yabancı işletmeler ile yolcular açısından güvenlik yükümlülükleri öngörür. Somut yükümlülük, ilgili faaliyet türüne göre belirlenir.
Uluslararası havacılık güvenliği standardı değişirse ne yapılır?
Şikago Sözleşmesinin ilgili ekleri veya ECAC Doc.30 Kısım II’deki değişiklikler sonrasında MSHGP’deki uygulamalar yeniden değerlendirilir ve gerekli güncelleme yapılır.
Yabancı ülke ilave güvenlik tedbiri isteyebilir mi?
Evet. Uçuş gerçekleştirilen ülkenin sivil havacılık otoritesinin talebi üzerine ilave tedbir uygulanabilir. Tedbir risk değerlendirmesine dayanmalı, tehditle ilgili, objektif, tarafsız ve riskle orantılı olmalı; geçici ve makul süreyle uygulanmalıdır.
İlave güvenlik tedbiri süresiz uygulanabilir mi?
Yönetmelik m.5 sistemi süresiz ve denetimsiz bir ilave tedbir öngörmez. Tedbir geçici ve makul bir süre için uygulanır; sürenin sonunda uygulama yeniden değerlendirilir.
Acil güvenlik kararı için kurul toplantısı beklenir mi?
Hayır. SHGM, acil uygulanması gereken havacılık güvenliği kararlarını toplantı yapılmaksızın Merkez Güvenlik Kurulu üyelerinin görüşüne sunabilir.
İşletme kendi güvenlik prosedürünü MSHGP’den bağımsız belirleyebilir mi?
İşletme iç prosedürü, yürürlükteki Yönetmelik, MSHGP ve SHGM tarafından onaylanan veya belirlenen güvenlik esaslarıyla uyumlu olmak zorundadır. İç prosedür üst düzenlemeye aykırı olamaz.
MSHGP ile SHY-OLAY arasındaki fark nedir?
MSHGP ve SHY-GÜVENLİK yasadışı eylemlere karşı güvenlik tedbirlerine odaklanır. SHY-OLAY ise havacılık emniyet olaylarının raporlanmasına ilişkin ayrı bir düzenleme alanıdır.
Havacılık güvenliği denetiminde hangi belgeler önemlidir?
Güvenlik planları ve revizyon kayıtları, eğitim ve sertifikasyon belgeleri, personel yetkilendirmeleri, tarama ve cihaz kayıtları, risk değerlendirmeleri, olay raporları ve düzeltici faaliyet belgeleri denetim açısından temel ispat araçlarıdır.
Bu içerik, 22 Mayıs 2026 tarihli SHY-GÜVENLİK m.5 ve bağlantılı güncel sivil havacılık mevzuatı esas alınarak hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylarda uygulanacak usul, faaliyet türü ve yetkili makamın işlemlerine göre belirlenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
