Tanığın Sözü Kesilebilir mi? Duruşmada Tanığa Müdahale ve HMK 262 | 2026

HMK m.262 ne düzenler?

HMK m.262 tanık dinlenirken tarafların yapamayacağı davranışları ve uyarıya rağmen devam edilmesi hâlinde uygulanacak HMK hükümlerini açıkça belirler.

Soru sorma hakkı ile tanığın sözünü kesme, övme veya tahkir etme aynı şey değildir. Sorular mahkemenin yönettiği usul içinde sorulur; tarafların tanığı yönlendiren veya baskılayan müdahalesi yasaktır.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: Taraflar tanığın sözünü kesemez. Tanık beyanının güvenilirliği, yalnız içeriğe değil usulün kanuna uygun yürütülmesine de bağlıdır.

Duruşma kaydında bu unsur ayrıca görünmelidir: Tanığı söz veya hareketle övmek yasaktır. İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Hâkimin yetkisi burada şu sınırda kullanılır: Tanığı söz veya hareketle tahkir etmek yasaktır. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Tarafların usul hakkı bakımından sonuç şudur: Yasak davranış taraf vekili tarafından da yapılamaz. Bu nedenle hangi işlemin nerede ve ne şekilde yapıldığı tutanaktan anlaşılmalıdır.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: Hâkim aykırılığı görürse taraf veya vekili uyarır. Kanunda düzenlenmeyen bir yöntemle tanığın beyanını yönlendirmek veya sınırlamak doğru değildir.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Uyarıya rağmen davranış sürerse HMK m.79 veya m.151 uyarınca işlem yapılır. Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Kanunun açık kuralı şudur: Düzenleme tanığın serbest ve baskısız beyanını korur. Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Kanuni şartlar

Yasak davranış ile usulüne uygun soru ve itiraz birbirinden ayrılmalıdır.

Duruşma kaydında bu unsur ayrıca görünmelidir: Tanık dinleniyor olmalıdır. Kanunda düzenlenmeyen bir yöntemle tanığın beyanını yönlendirmek veya sınırlamak doğru değildir.

Hâkimin yetkisi burada şu sınırda kullanılır: Taraf veya vekilin davranışı söz kesme, övme veya tahkir niteliğinde olmalıdır. Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Tarafların usul hakkı bakımından sonuç şudur: Hâkim davranışı durdurmak için uyarı yapmalıdır. Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: Davranış uyarıya rağmen sürerse m.79 veya m.151 sonucu uygulanmalıdır. Tanık beyanının güvenilirliği, yalnız içeriğe değil usulün kanuna uygun yürütülmesine de bağlıdır.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Olay duruşma tutanağına geçirilmelidir. İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Kanunun açık kuralı şudur: Tanık dinlemesine düzenli biçimde devam edilmelidir. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Mahkemede uygulama sırası

Hâkim tanık dinleme düzenini korur; yasak müdahalede önce uyarı, devamında kanuni işlem uygular.

Hâkimin yetkisi burada şu sınırda kullanılır: Tanık serbest anlatımını yapar. İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Tarafların usul hakkı bakımından sonuç şudur: Taraf veya vekil yasak müdahalede bulunursa hâkim derhal düzeni sağlar. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: Davranışın kesilmesi için açık uyarı yapılır. Bu nedenle hangi işlemin nerede ve ne şekilde yapıldığı tutanaktan anlaşılmalıdır.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Uyarıya rağmen devam edilirse ilgili HMK hükmü uygulanır. Kanunda düzenlenmeyen bir yöntemle tanığın beyanını yönlendirmek veya sınırlamak doğru değildir.

Kanunun açık kuralı şudur: Davranış ve uyarı tutanakta gösterilir. Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: Tanığın beyanı mümkün olduğunca etkilenmeden tamamlanır. Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Hukuki sonuç

m.262 tanığın beyanının dış müdahaleden korunmasını ve duruşma disiplininin hâkim tarafından yürütülmesini sağlar.

Tarafların usul hakkı bakımından sonuç şudur: Tanığın anlatımı kesintisiz sürer. Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: Övgü yoluyla tanığı yönlendirme veya teşvik etme engellenir. Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Tahkir yoluyla baskı ve yıldırma önlenir. Tanık beyanının güvenilirliği, yalnız içeriğe değil usulün kanuna uygun yürütülmesine de bağlıdır.

Kanunun açık kuralı şudur: Hâkimin uyarısı ilk müdahaledir; devam hâlinde m.79 veya m.151 uygulanır. İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: Tutanak davranışın niteliğini ve mahkemenin tepkisini denetlenebilir hale getirir. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Diğer HMK hükümleriyle ilişki

m.262, m.261’deki sözü kesmeden dinleme kuralını taraf davranışları bakımından güvence altına alır.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: HMK m.261 tanığın sözü kesilmeden dinlenmesini düzenler. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: HMK m.79 tarafların duruşmadaki davranışlarıyla ilgili sonuçlarla bağlantılıdır. Bu nedenle hangi işlemin nerede ve ne şekilde yapıldığı tutanaktan anlaşılmalıdır.

Kanunun açık kuralı şudur: HMK m.151 duruşma düzenini koruyan hükümler içerir. Kanunda düzenlenmeyen bir yöntemle tanığın beyanını yönlendirmek veya sınırlamak doğru değildir.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: HMK m.255 tanığa itirazın yasal yolunu gösterir; hakaret veya müdahale yerine usulî itiraz kullanılmalıdır. Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Sık yapılan hatalar

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Tanığın cevabını beğenmeyip sözünü kesmek m.262’ye aykırıdır. Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Kanunun açık kuralı şudur: Tanığa ‘çok doğru söylüyorsunuz’ gibi onaylayıcı müdahaleler övme yasağı kapsamına girebilir. Tanık beyanının güvenilirliği, yalnız içeriğe değil usulün kanuna uygun yürütülmesine de bağlıdır.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: Tanığa hakaret etmek veya küçük düşürücü hareket yapmak açıkça yasaktır. İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Duruşma kaydında bu unsur ayrıca görünmelidir: Usulüne uygun itiraz hakkını yasak davranışla aynı saymak yanlıştır. Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

Hâkimin yetkisi burada şu sınırda kullanılır: Hâkimin uyarısına rağmen devam eden davranışı tutanağa geçirmemek sonraki işlemin dayanağını zayıflatır. Bu nedenle hangi işlemin nerede ve ne şekilde yapıldığı tutanaktan anlaşılmalıdır.

Dosya kontrol listesi

Kanunun açık kuralı şudur: Tanık sözünü kesmeden anlatabiliyor mu? Bu nedenle hangi işlemin nerede ve ne şekilde yapıldığı tutanaktan anlaşılmalıdır.

Tanık dinleme usulünde belirleyici nokta şudur: Taraf veya vekil övgü yapıyor mu? Kanunda düzenlenmeyen bir yöntemle tanığın beyanını yönlendirmek veya sınırlamak doğru değildir.

Duruşma kaydında bu unsur ayrıca görünmelidir: Tahkir edici söz/hareket var mı? Mahkemenin gerekçesi, bu usul kuralının dosyadaki somut karşılığını göstermelidir.

Hâkimin yetkisi burada şu sınırda kullanılır: Hâkim uyarı yaptı mı? Bu ayrım, tanık dinleme kuralları ile duruşma disiplinini birbirine karıştırmayı önler.

Tarafların usul hakkı bakımından sonuç şudur: Davranış devam etti mi? Tanık beyanının güvenilirliği, yalnız içeriğe değil usulün kanuna uygun yürütülmesine de bağlıdır.

Bu hüküm, tanık beyanının alınmasında şu güvenceyi kurar: m.79 veya m.151 işlemi gerekiyorsa uygulandı mı? İşlem adımları açık tutulduğunda tarafların itiraz ve açıklama hakları etkili biçimde kullanılabilir.

Madde metni uygulamada şu işlemi zorunlu kılar: Olay tutanağa yazıldı mı? Tanıkların birbirlerini etkilemesini önleyen ve beyanı serbest bırakan düzen korunmalıdır.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 1

Taraflar tanığın sözünü kesemez. Davranışın kesilmesi için açık uyarı yapılır. Bunun sonucu olarak övgü yoluyla tanığı yönlendirme veya teşvik etme engellenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 2

Tanığı söz veya hareketle övmek yasaktır. Uyarıya rağmen devam edilirse ilgili HMK hükmü uygulanır. Bunun sonucu olarak tahkir yoluyla baskı ve yıldırma önlenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 3

Tanığı söz veya hareketle tahkir etmek yasaktır. Davranış ve uyarı tutanakta gösterilir. Bunun sonucu olarak hâkimin uyarısı ilk müdahaledir; devam hâlinde m.79 veya m.151 uygulanır. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 4

Yasak davranış taraf vekili tarafından da yapılamaz. Tanığın beyanı mümkün olduğunca etkilenmeden tamamlanır. Bunun sonucu olarak tutanak davranışın niteliğini ve mahkemenin tepkisini denetlenebilir hale getirir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 5

Hâkim aykırılığı görürse taraf veya vekili uyarır. Tanık serbest anlatımını yapar. Bunun sonucu olarak tanığın anlatımı kesintisiz sürer. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 6

Uyarıya rağmen davranış sürerse HMK m.79 veya m.151 uyarınca işlem yapılır. Taraf veya vekil yasak müdahalede bulunursa hâkim derhal düzeni sağlar. Bunun sonucu olarak övgü yoluyla tanığı yönlendirme veya teşvik etme engellenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 7

Düzenleme tanığın serbest ve baskısız beyanını korur. Davranışın kesilmesi için açık uyarı yapılır. Bunun sonucu olarak tahkir yoluyla baskı ve yıldırma önlenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 8

Taraflar tanığın sözünü kesemez. Uyarıya rağmen devam edilirse ilgili HMK hükmü uygulanır. Bunun sonucu olarak hâkimin uyarısı ilk müdahaledir; devam hâlinde m.79 veya m.151 uygulanır. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 9

Tanığı söz veya hareketle övmek yasaktır. Davranış ve uyarı tutanakta gösterilir. Bunun sonucu olarak tutanak davranışın niteliğini ve mahkemenin tepkisini denetlenebilir hale getirir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 10

Tanığı söz veya hareketle tahkir etmek yasaktır. Tanığın beyanı mümkün olduğunca etkilenmeden tamamlanır. Bunun sonucu olarak tanığın anlatımı kesintisiz sürer. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 11

Yasak davranış taraf vekili tarafından da yapılamaz. Tanık serbest anlatımını yapar. Bunun sonucu olarak övgü yoluyla tanığı yönlendirme veya teşvik etme engellenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 12

Hâkim aykırılığı görürse taraf veya vekili uyarır. Taraf veya vekil yasak müdahalede bulunursa hâkim derhal düzeni sağlar. Bunun sonucu olarak tahkir yoluyla baskı ve yıldırma önlenir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 13

Uyarıya rağmen davranış sürerse HMK m.79 veya m.151 uyarınca işlem yapılır. Davranışın kesilmesi için açık uyarı yapılır. Bunun sonucu olarak hâkimin uyarısı ilk müdahaledir; devam hâlinde m.79 veya m.151 uygulanır. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

HMK m.262 ayrıntılı uygulama 14

Düzenleme tanığın serbest ve baskısız beyanını korur. Uyarıya rağmen devam edilirse ilgili HMK hükmü uygulanır. Bunun sonucu olarak tutanak davranışın niteliğini ve mahkemenin tepkisini denetlenebilir hale getirir. Bu üç başlık aynı duruşma kaydı üzerinde birlikte değerlendirildiğinde tanık dinleme işleminin kanuni sınırı açıkça belirlenir. Mahkeme, beyanın içeriği ile beyanın alınma usulünü ayrı göstermeli ve kanunda yer almayan varsayımlarla delil sonucunu genişletmemelidir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Birincil kanun metni için Adalet Bakanlığı HMK metni esas alınmalıdır.

• Tanık mahkemeye nasıl çağrılır? HMK 243
• Tanık duruşmaya gelmezse HMK 245
• İkinci tanık listesi verilebilir mi?

Sık sorulan sorular

Tanığın sözü kesilebilir mi?

Taraflar tanığın sözünü kesemez.

Avukat tanığı övebilir mi?

m.262 tanığı söz veya hareketle övmeyi yasaklar.

Tanığa hakaret edilirse ne olur?

Hâkim duruşma düzenini sağlar; uyarıya rağmen devam edilirse m.79 veya m.151 uygulanır.

Taraf soru soramaz mı?

Usulüne uygun soru hakkı ayrı konudur; yasak olan söz kesme, övme ve tahkirdir.

Hâkim önce uyarır mı?

Madde uyarıya rağmen devam hâlinde m.79 veya m.151 işlemini öngörür.

Vekil de kapsama girer mi?

Evet. Uyarıya rağmen devam eden taraf veya vekili hakkında işlem yapılır.

Davranış tutanağa yazılır mı?

Denetlenebilirlik için yazılmalıdır.

Amaç nedir?

Tanığın serbest beyanını ve duruşma düzenini korumaktır.