Hükmün Tavzihi ve Tamamlanması Nedir? HMK 305 ve 305/A | 2026
Kısa ve net cevap: Tavzih, hüküm yeterince açık değilse, icrada tereddüt doğuruyorsa veya çelişkili fıkralar içeriyorsa icra tamamlanıncaya kadar istenebilir; tavzihle hak ve borçlar değiştirilemez. HMK 305/A’ya göre ise nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, ileri sürülmüş veya resen karar verilmesi gereken fakat tamamen ya da kısmen karara bağlanmamış hususlar için hükmün tamamlanması istenebilir.
HMK 305 Ne Düzenliyor?
HMK 305 tavzihi, HMK 305/A ise hükmün tamamlanmasını düzenler. Tavzih; hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt varsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. Tavzih yoluyla taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar sınırlandırılamaz, genişletilemez veya değiştirilemez. 7251 sayılı Kanunla eklenen HMK 305/A uyarınca taraflardan her biri, nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, yargılamada ileri sürülmüş veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen ya da kısmen karar verilmeyen hususlarda ek karar verilmesini isteyebilir. Tamamlama kararına karşı kanun yoluna başvurulabilir.
Bu hüküm hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından ayrı bir usul kurumu kurar. Tashih, tavzih, tamamlama, feragat ve kabul farklı amaç ve sonuçlara sahiptir; birinin şartı diğerine taşınamaz.
Kanuni Unsurlar
1. Tavzih için açıklık sorunu, icra tereddüdü veya fıkra çelişkisi bulunmalıdır.
Tavzih için açıklık sorunu, icra tereddüdü veya fıkra çelişkisi bulunmalıdır. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
2. Tavzih icra tamamlanıncaya kadar istenebilir.
Tavzih icra tamamlanıncaya kadar istenebilir. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
3. Tavzih hak ve borçları değiştiremez.
Tavzih hak ve borçları değiştiremez. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
4. Tamamlama karara bağlanmamış husus içindir.
Tamamlama karara bağlanmamış husus içindir. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
5. Tamamlama süresi nihai kararın tebliğinden itibaren bir aydır.
Tamamlama süresi nihai kararın tebliğinden itibaren bir aydır. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
6. Ek karara karşı kanun yolu açıktır.
Ek karara karşı kanun yolu açıktır. Bu unsur hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından kanunun doğrudan kuralıdır. Beyan, talep veya karar dosyada açık biçimde görünmeli; kapsam varsayımla genişletilmemelidir. Taraf iradesine dayalı işlemlerde beyanın açık ve tereddütsüz olması özellikle önemlidir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme talebin tavzih mi tamamlama mı olduğunu niteliğine göre ayırmalı ve tavzih adı altında hükümdeki hak veya borçları değiştirmemelidir.
Mahkeme talep veya beyanın gerçek kapsamını belirlemeli, tarafların usul haklarını korumalı ve kararını maddede öngörülen sınır içinde kurmalıdır.
Tarafların Kontrolü
Taraf sorunun belirsizlik mi yoksa hiç karar verilmemiş husus mu olduğunu belirleyip HMK 305 veya 305/A yolunu seçmelidir.
Doğru hukuki aracın seçilmesi gerekir. Hükmün belirsizliği, unutulan talep, talep sonucundan vazgeçme veya karşı tarafın talebi kabulü aynı işlem değildir.
Maddenin Sınırı
Tavzih hükmün anlamını açıklığa kavuşturur; tamamlama unutulan veya karara bağlanmayan hususta ek karar verilmesini sağlar. İki yol da hükmün esasını serbestçe yeniden değiştirme aracı değildir.
Süre
Tavzih hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. HMK 305/A’daki tamamlama talebi nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır.
Süre hesabında tebliğ, kesinleşme veya icranın tamamlanması gibi kanunda açık olaylar esas alınmalıdır.
Hukuki Sonuç
Şartları varsa mahkeme belirsizliği tavzihle giderir veya karara bağlanmamış husus için ek karar verir; ek karara karşı kanun yolu mümkündür.
Sonuç uygulanırken beyanın kapsamı ve kanunun şartları esas alınır; tarafın beyan etmediği kapsam varsayımla kurulamaz.
Sistematik Bağlantı
HMK 304 tashihi, 305 tavzihi, 305/A tamamlamayı, 306 bunların usulünü düzenler.
Uygulamada Hatalar
Tavzihle hüküm sonucunu değiştirmeye çalışmak, unutulan talep için tavzih istemek veya HMK 305/A’daki bir aylık süreyi kaçırmak hatalıdır.
Kontrol Listesi
- Tavzih için açıklık sorunu, icra tereddüdü veya fıkra çelişkisi bulunmalıdır.
- Tavzih icra tamamlanıncaya kadar istenebilir.
- Tavzih hak ve borçları değiştiremez.
- Tamamlama karara bağlanmamış husus içindir.
- Tamamlama süresi nihai kararın tebliğinden itibaren bir aydır.
- Ek karara karşı kanun yolu açıktır.
- Beyan veya talep açık mı?
- Doğru usul maddesine dayanılmış mı?
- Süre ve kapsam kontrol edilmiş mi?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Kesin hüküm şartları HMK 303
- Karardaki yazı ve hesap hatası HMK 304
- Islah nedir? HMK 176–182
- Cevap dilekçesi eksikliği HMK 130
Sık Sorulan Sorular
HMK 305: Temel kural nedir?
Tavzih, hüküm yeterince açık değilse, icrada tereddüt doğuruyorsa veya çelişkili fıkralar içeriyorsa icra tamamlanıncaya kadar istenebilir; tavzihle hak ve borçlar değiştirilemez. HMK 305/A’ya göre ise nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, ileri sürülmüş veya resen karar verilmesi gereken fakat tamamen ya da kısmen karara bağlanmamış hususlar için hükmün tamamlanması istenebilir. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Süre nedir?
Tavzih hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. HMK 305/A’daki tamamlama talebi nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Sınır nedir?
Tavzih hükmün anlamını açıklığa kavuşturur; tamamlama unutulan veya karara bağlanmayan hususta ek karar verilmesini sağlar. İki yol da hükmün esasını serbestçe yeniden değiştirme aracı değildir. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Mahkemenin görevi nedir?
Mahkeme talebin tavzih mi tamamlama mı olduğunu niteliğine göre ayırmalı ve tavzih adı altında hükümdeki hak veya borçları değiştirmemelidir. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Taraf ne yapmalıdır?
Taraf sorunun belirsizlik mi yoksa hiç karar verilmemiş husus mu olduğunu belirleyip HMK 305 veya 305/A yolunu seçmelidir. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Hukuki sonuç nedir?
Şartları varsa mahkeme belirsizliği tavzihle giderir veya karara bağlanmamış husus için ek karar verir; ek karara karşı kanun yolu mümkündür. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Bu işlem hükmü değiştirebilir mi?
Tavzih hak ve borçları değiştiremez; tamamlama yalnız karara bağlanmamış hususta ek karar sağlar. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Kısmi işlem mümkün mü?
Tamamlama kısmen karara bağlanmamış husus için de mümkündür. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 305: Güncel kaynak nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Kanun esas alınmalıdır. Bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
Sonuç
Tavzih, hüküm yeterince açık değilse, icrada tereddüt doğuruyorsa veya çelişkili fıkralar içeriyorsa icra tamamlanıncaya kadar istenebilir; tavzihle hak ve borçlar değiştirilemez. HMK 305/A’ya göre ise nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, ileri sürülmüş veya resen karar verilmesi gereken fakat tamamen ya da kısmen karara bağlanmamış hususlar için hükmün tamamlanması istenebilir. Tavzih hükmün anlamını açıklığa kavuşturur; tamamlama unutulan veya karara bağlanmayan hususta ek karar verilmesini sağlar. İki yol da hükmün esasını serbestçe yeniden değiştirme aracı değildir.
HMK 305 İçin Ayrıntılı Usul Analizi
HMK 305 tavzihi, HMK 305/A ise hükmün tamamlanmasını düzenler. Tavzih; hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt varsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. Tavzih yoluyla taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar sınırlandırılamaz, genişletilemez veya değiştirilemez. 7251 sayılı Kanunla eklenen HMK 305/A uyarınca taraflardan her biri, nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, yargılamada ileri sürülmüş veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen ya da kısmen karar verilmeyen hususlarda ek karar verilmesini isteyebilir. Tamamlama kararına karşı kanun yoluna başvurulabilir. Mahkeme talebin tavzih mi tamamlama mı olduğunu niteliğine göre ayırmalı ve tavzih adı altında hükümdeki hak veya borçları değiştirmemelidir. Taraf sorunun belirsizlik mi yoksa hiç karar verilmemiş husus mu olduğunu belirleyip HMK 305 veya 305/A yolunu seçmelidir. Tavzih hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. HMK 305/A’daki tamamlama talebi nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Şartları varsa mahkeme belirsizliği tavzihle giderir veya karara bağlanmamış husus için ek karar verir; ek karara karşı kanun yolu mümkündür. Bu unsurlar dilekçe, tutanak ve karar kayıtlarıyla eşleştirilerek hükmün tavzihi ile hükmün tamamlanması arasındaki fark bakımından denetlenmelidir. Açık süre ve beyan sınırları uygulama alışkanlığıyla değiştirilemez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
