Uçak Enkazını Malik Kaç Gün İçinde Alabilir? 2920 m.16 | 90 Gün Kuralı 2026
2920 m.16 neyi düzenler?
Madde 16 kaza sonucu hava aracının enkaz hâline gelmesi durumunda malikin enkazı geri alabilmesine ilişkin özel bir süre ve masraf kuralı getirir.
Kanun, malikin 90 gün içinde muhafaza masraflarını vererek enkazı alabileceğini açıkça düzenler.
90 günlük süre kimin için?
Süre hava aracının maliki bakımından enkazı alma hakkının kullanılmasına ilişkindir. Başvurunun ve teslim talebinin tarihli olması uyuşmazlık riskini azaltır.
Malikin kimliği hava aracı sicili ve mülkiyet belgeleri üzerinden doğrulanmalı; temsilci başvuruyorsa temsil yetkisi ayrıca kontrol edilmelidir.
Muhafaza masrafları ödenmeli mi?
Evet. M.16, enkazı alma hakkını muhafaza masraflarının ödenmesi koşuluna bağlar.
Masraf hesabının hangi dönem ve hangi koruma/taşıma işlemlerinden doğduğu belgeye bağlanmalıdır.
Enkaz hemen teslim edilir mi?
M.16 teslim alma hakkını düzenler; ancak m.11 delil koruması ve devam eden teknik/adli incelemenin gerekleri birlikte gözetilmelidir.
Yetkili makamların incelemesi sürerken malikin tek taraflı biçimde enkazı taşımaya veya parçalamaya başlaması araştırmayı riske atabilir.
Sigortacının enkaz üzerindeki durumu nedir?
Sigorta poliçesine göre sovtaj, halefiyet veya mülkiyet devri gibi özel hukuk sonuçları doğabilir. M.16 tek başına bu sözleşmesel ilişkileri çözmez.
Malik ve sigortacı arasındaki hakların poliçe, ödeme ve devir belgeleri üzerinden ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Teslim tutanağında neler olmalı?
Enkazın mevcut durumu, ana parçalar, teslim tarihi-saat, teslim eden ve alan kişiler, muhafaza masrafı ödeme bilgisi ve varsa resmî kısıtlamalar yazılmalıdır.
Fotoğraf ve envanterle desteklenen teslim tutanağı, sonradan eksik parça veya hasar tartışmasını azaltır.
Kaza dosyasında hukuki ayrım neden önemlidir?
M.16 mülkiyet ve teslim alma süresini düzenler; delil koruması bakımından m.11 ile birlikte okunmalıdır. Teknik araştırma ile adli soruşturma aynı amaçla yürütülen tek süreç değildir. 2920 sayılı Kanunun kaza araştırması hükümleri, emniyetin geliştirilmesine ve olayın teknik nedenlerinin açıklanmasına yöneliktir. Ceza soruşturması ise suç şüphesinin bulunup bulunmadığını ve ceza sorumluluğunu değerlendirir. Bu nedenle işletmeci, malik, pilot, mürettebat ve diğer ilgililer her iki sürecin kayıtlarını birbirine karıştırmadan saklamalıdır.
İşletmeci hangi kayıtları korumalıdır?
Enkazın muhafaza yeri, teslim alan kurum, muhafaza giderleri ve malik başvuru tarihi yazılı tutulmalıdır. Uçuş planı, teknik günlükler, bakım kayıtları, uçuş ve kabin ekibi görev çizelgeleri, operasyon mesajları, hava trafik kayıtları, varsa görüntü ve elektronik veriler ile kaza sonrasında düzenlenen ilk tutanaklar korunmalıdır. 2920 m.11 uyarınca zorunlu kurtarma ve can-mal güvenliği tedbirleri dışında araştırmanın selametini bozacak müdahalelerden kaçınılması gerekir. Kayıtların sonradan değiştirilmemesi ve kim tarafından teslim alındığının izlenmesi önemlidir.
Araştırma sürecinde delil zinciri nasıl korunur?
Kaza veya ciddi emniyet olayında delilin bulunduğu yer, ilk tespit zamanı, kimin muhafaza altına aldığı ve hangi kuruma teslim edildiği açıkça kaydedilmelidir. Enkaz teknik ve adli delil niteliği taşıyabileceği için teslim prosedürü yetkili makamlarla koordine edilmelidir. Enkaz parçası, elektronik kayıt veya teknik belge üzerinde zorunlu olmayan işlem yapılması hem teknik incelemeyi hem adli değerlendirmeyi zorlaştırabilir. İşletmenin iç prosedürü, kamu makamlarının talimatı ve araştırma kurulunun talepleriyle uyumlu yürütülmelidir.
Teknik araştırma kusur veya ceza hükmü verir mi?
2920 m.12-14 sisteminin temel amacı kazanın nedenlerini ve oluş biçimini açıklığa kavuşturmak, benzer olayların tekrarını önlemeye katkı sağlamaktır. Teknik rapordaki tespitler başka hukuki süreçlerde delil değeri taşıyabilse de ceza mahkemesinin veya hukuk mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz. Malikin enkazı alma hakkı kazaya ilişkin sorumluluk veya sigorta uyuşmazlığını kendiliğinden çözmez. Bu nedenle rapordaki teknik sebep ile hukuki kusur kavramları otomatik olarak eş anlamlı kabul edilmemelidir.
İlgililerin açıklama ve belge yükümlülüğü
Araştırma ve İnceleme Kurulu m.13 kapsamında ilgili kişileri dinleyebilir ve teknik uzmanlık gereken alanlarda başka uzmanlardan yararlanabilir. Kurulun ihtiyaç duyduğu kayıtların düzenli, erişilebilir ve aslına uygun biçimde sunulması araştırmanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir. Malik başvurusunu süresi içinde belgelendirmeli ve muhafaza giderlerinin hesabını doğrulamalıdır. Açıklamanın hangi sıfatla ve hangi makam önünde verildiği ayrıca not edilmeli; adli soruşturmadaki haklar ile teknik araştırmadaki işbirliği yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Sigorta ve tazminat dosyası bakımından sonuç
Bir hava aracı kazası veya emniyet olayı çoğu zaman sigorta, yolcu/üçüncü kişi tazminatı, iş ilişkisi ve işletme sorumluluğu bakımından da sonuç doğurur. Enkaz değeri, sovtaj ve sigortacının hakları poliçe ile ayrıca incelenmelidir. Olayın ilk saatlerinde yapılan maddi tespitler, zarar kalemleri, yolcu ve yük kayıtları, sigorta ihbarı ve teknik kayıtların korunması ilerideki uyuşmazlıkta belirleyici olabilir. Teknik araştırmanın varlığı, hak düşürücü veya zamanaşımı sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Kurumsal kriz yönetiminde yapılacaklar
Havacılık işletmeleri kaza veya önemli emniyet olayı için önceden yazılı kriz prosedürü bulundurmalıdır. İlk bildirim sorumlusu, delil ve veri koruma sorumlusu, kamu makamlarıyla temas kişisi, yolcu/yakın iletişimi ve basın açıklaması yetkisi ayrı ayrı tanımlanmalıdır. Enkazın erken taşınması veya parçalanması resmî izin ve inceleme şartları tamamlanmadan yapılmamalıdır. Kurum içi bilgi notlarında kesinleşmemiş teknik nedenlerin gerçekmiş gibi yazılması hem yanlış bilgilendirme hem ilerideki hukuki süreç açısından risklidir.
Kişisel veri ve gizlilik boyutu
Kaza dosyası; sağlık bilgileri, yolcu listeleri, çalışan kayıtları, ses/görüntü ve iletişim verileri içerebilir. Bu verilerin araştırma, adli süreç, sigorta ve yasal yükümlülük amaçları dışında kontrolsüz paylaşılmaması gerekir. Enkaz içinde kalabilecek elektronik kayıt cihazları ve kişisel veriler ayrıca korunmalıdır. Resmî makama mevzuat gereği yapılan aktarım ile kamuya veya sosyal medyaya yapılan açıklama aynı hukuki zeminde değildir. İşletme, erişim yetkisini olay dosyasındaki görevlerle sınırlandırmalıdır.
İç denetim kontrol listesi
Hukuk ve emniyet birimi; olayın 2920 m.10 kapsamında bildirilip bildirilmediğini, m.11 delil korumasının sağlanıp sağlanmadığını, 90 günlük sürenin, malik başvurusunun ve muhafaza masraflarının ayrı kaydedildiği, teknik kayıtların güvenceye alınıp alınmadığını, araştırma kurulunun taleplerinin kayda bağlanıp bağlanmadığını ve sigorta bildirimlerinin zamanında yapılıp yapılmadığını birlikte kontrol etmelidir. Her adımın tarih-saat bilgisi bulunmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
2920 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Olayın Mersin, İstanbul, Ankara veya başka bir ilde meydana gelmesi m.16 hükmünün esasını değiştirmez. Yetkili kamu birimleri, havaalanı işletmecisi, kolluk ve adli makamlar olayın yerine göre değişebilir; ancak kanundaki teknik araştırma ve delil koruma çerçevesi ülke çapında uygulanır. Uluslararası unsur bulunan olaylarda Türkiye’nin taraf olduğu havacılık anlaşmaları ve ilgili ikincil mevzuat da ayrıca dikkate alınır.
İlgili site içi rehberler
- Sivil hava aracı kazası bildirimi — 2920 m.10
- Uçak kazası sonrası enkaz ve delil koruma — 2920 m.11
- Havacılık kazası ve ciddi olay raporlama ayrımı
Resmî kaynaklar
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve sektörel mevzuat için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Kanunlar sayfası esas alınmalıdır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan metni kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Enkaz kaç gün içinde alınabilir?
M.16’ya göre 90 gün içinde.
Muhafaza masrafı ödenir mi?
Evet.
Malik doğrudan enkazı taşıyabilir mi?
Devam eden teknik/adli inceleme ve delil koruma gerekleri gözetilmeden tek taraflı müdahale edilmemelidir.
Sigortacı otomatik malik olur mu?
Hayır; poliçe ve ödeme/devir ilişkisi ayrıca değerlendirilir.
Teslim tutanağı gerekli mi?
İspat ve envanter açısından yazılı teslim tutanağı tutulmalıdır.
M.11 neden önemli?
Çünkü araştırmanın selameti için delillerin korunmasını düzenler.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 1
Enkaz muhafaza alanına giriş-çıkışlar kayıt altında tutulmalı ve yetkisiz parça alma engellenmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 2
Muhafaza masrafı faturaları tarih ve hizmet kalemi bazında ayrıştırılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 3
Teslim öncesi fotoğraflı envanter oluşturulması, fiziksel durumun ortak tespitini sağlar. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 4
Enkaz muhafaza alanına giriş-çıkışlar kayıt altında tutulmalı ve yetkisiz parça alma engellenmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 5
Muhafaza masrafı faturaları tarih ve hizmet kalemi bazında ayrıştırılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 6
Teslim öncesi fotoğraflı envanter oluşturulması, fiziksel durumun ortak tespitini sağlar. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 7
Enkaz muhafaza alanına giriş-çıkışlar kayıt altında tutulmalı ve yetkisiz parça alma engellenmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 8
Muhafaza masrafı faturaları tarih ve hizmet kalemi bazında ayrıştırılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 9
Teslim öncesi fotoğraflı envanter oluşturulması, fiziksel durumun ortak tespitini sağlar. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 10
Enkaz muhafaza alanına giriş-çıkışlar kayıt altında tutulmalı ve yetkisiz parça alma engellenmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 11
Muhafaza masrafı faturaları tarih ve hizmet kalemi bazında ayrıştırılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 12
Teslim öncesi fotoğraflı envanter oluşturulması, fiziksel durumun ortak tespitini sağlar. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 13
Enkaz muhafaza alanına giriş-çıkışlar kayıt altında tutulmalı ve yetkisiz parça alma engellenmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.16 hava aracı enkazı 90 gün: uygulama notu 14
Muhafaza masrafı faturaları tarih ve hizmet kalemi bazında ayrıştırılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
